el00002 jo ta ke asten da, baño gero agotz galda (nap esa) iraupenik gabeko oldarra nominal singularra agua de borrajas feu de paille agotz galda iraupenik gabeko oldarra agotz galda el00003 Ia ba, milloi bat baeidauka zimarroi orrek eta...? Milloi bat! Auntzaren gaberdiko eztula da!? Ta milloiagaitik zimarroia edo izurde ustela artu bear da senartzat? (kresala.), ¿Mille ogerleko diñozu? Ene semea, ezta auntzaren gaberdiko estula. (manual), auntzaren gauerdiko eztula. (yakin iii), ire oñazia eta auntzen gauerdiko eztula. (nap esa), ez da auntzaren gaberdiko estula. (burrun), Nik uste, eskari oien etorkizuna ta auntzaren gauerdiko eztula or nonbait ote diran (kaz lanak), zer axola du honek hemen darabilgun hauzian? Ahuntzaren gauerdiko eztulak baino gutxiago. (mitx idaz), Bainan oro iretsi behar zituela iduri zuen mementoan heldu zaitzun irri farraz, deusik pasatu ez balitz bezala. Hobe segur! Zonbaiten ateraldi ziliportatsuak ala ahuntzaren gauerdiko eztulak berdintsu. (hazp. mis.) baliorik gabekoa(k) nominal singularra la carabina de Ambrosio ahuntzaren gauerdiko eztula(k) baliorik gabekoa(k) ahuntzaren gauerdiko eztula(k) el00004 gori ez duk auntzaren mina (nap esa) balioduna izan nominal singularra no ser (algo) moco de pavo (n'être pas) du pipi de chat (ezer) ahuntzaren mina ez izan balioduna izan (ezer) ahuntzaren mina ez izan el00005 ire errana, ta auntzen gauerdiko puzkerra, biak igual (nap esa) baliorik gabeko gauza edo pertsona nominal singularra la carabina de Ambrosio ahuntzen gauerdiko puzkerra baliorik gabeko gauza edo pertsona ahuntzen gauerdiko puzkerra el00007 eta galdetu diyo / Aitor-en izkeran (kont) euskara nominal singularra Aitorren hizkera euskara Aitorren hizkera el00008 zintzoa beti izan da alperren astoa. (par bide) besteenaren pairatzailea nominal singularra burro de carga l'âne du moulin alferren astoa besteenaren pairatzailea alferren astoa el00009 astoa ama Birjinaren zaldia zuzun. (yakin i) astoa nominal singularra Ama Birjinaren zaldia astoa Ama Birjinaren zaldia el00010 amaren sabeleko kutsua dek ori (yakin iii) aztura nominal singularra amaren sabeleko kutsua aztura amaren sabeleko kutsua el00011 Anbotoko beleak Anbotora nai (yakin iii) bertakoi nominal singularra Anbotoko belea bertakoi Anbotoko belea el00013 Orra ba amar bertso pasadizuenak, kartzela aundi batian jarri diradenak; utzi litezke kartak eta joku denak, Antiguako ostatura joan nai ez duenak. (txintxua) kartzela nominal singularra Antiguako ostatua kartzela Antiguako ostatua el00014 apaizaren eltzea, txikia bainan betea (yakin iii) ez irudiko ondasuna nominal singularra apaizaren eltzea ez irudiko ondasuna apaizaren eltzea el00015 ardi beltxa bilatzeko gau ona zegok. (yakin iii) gau iluna nominal singularra ardi beltza bilatzeko gaua gau iluna ardi beltza bilatzeko gaua el00016 Zeren San Agustinek dioen bezala: Multos solet serotina poenitentia decipere (August. de vera et falsa poenitentia). Anhitz enganatzen ohi du arratsaldeko urrikimenduak, penitentzia berantkorrak (gero) beranduko damua nominal singularra arratsaldeko urrikimendua beranduko damua arratsaldeko urrikimendua el00017 eta ori astegun buruzurian, bidez zabilzala? (peru ab), astegun buru-zurian bidez zabiltzala. (yakin iii), Etzan geiago bear, astegun buruzurian beintzat. (gar), astegun buruzurian be bolaka? (manual) lan eguna nominal singularra astegun buruzuria lan eguna astegun buruzuria el00018 astelen buru-aundi. (nap esa), tabernan igaro jaia astelen buru aundia. (ait uzta) festa ondoko motelkeria nominal singularra astelehen buru handia festa ondoko motelkeria astelehen buru handia el00019 asto zuri (yakin iii) alferreria nominal singularra asto zuria alferreria asto zuria el00020 albistari orren egia ta astoaren arrantza. (gar) baliorik gabeko gauza edo pertsona nominal singularra la carabina de Ambrosio astoaren arrantza baliorik gabeko gauza edo pertsona astoaren arrantza el00021 atari portzekoa. (yakin iii) bazkalondoko azken zurrutada nominal singularra atari portzekoa bazkalondoko azken zurrutada atari portzekoa el00022 Orren itzak eta atariko aizea... biak bat. (yakin iii), Tarteka, ministroak, idazkariak-eta, ara igotzen dituzu, ta idazki garrantzitsu zenbait irakurtzen diardute. Atariko aizeari baño jaramon geiago ez die iñork egiten (kaz lanak) baliorik gabeko gauza edo pertsona nominal singularra la carabina de Ambrosio atariko haizea baliorik gabeko gauza edo pertsona atariko haizea el00023 ori da narru sendoa! Ori eztek ateraen azpiko orria. (yakin iii) balioduna izan nominal singularra no ser (algo) moco de pavo (n'être pas) du pipi de chat (ezer) atearen azpiko orria ez izan balioduna izan (ezer) atearen azpiko orria ez izan el00024 zortzi minutotan izan zen aren atze aurrera. (nap esa) heriotza nominal singularra atze-aurrera heriotza atze-aurrera el00025 Bizkaian deitzen diote atzeko laztana (ait uzta) isatsa nominal singularra atzeko laztana isatsa atzeko laztana el00026 auriadar (yakin i) ostarku nominal singularra arco de San Martín auriadar ostarku auriadar el00028 ezta ori axuian ama. (nap esa) gertakari baten arrazoia nominal singularra axuriaren ama gertakari baten arrazoia axuriaren ama el00029 orretxegatik esaten da emen sirimiridxari: auxe da gero aseridxa galdu ebana (barand) zirimiria nominal singularra azeria galdu zuena zirimiria azeria galdu zuena el00030 ori aren meke guzien azken fiñ eta koroa izan zala (eusk ber) akabantza nominal singularra azken fina akabantza azken fina el00031 Zeren zuk ere Baionako Ipizpiku zinenean, eta bisitan zenenbiltzanean ikhusirik ezen, elizatik kanpoan zebiltzan iende batzuek, nahi zituztela, bere azken finean, gorputza elizan sarthu eta ehortzi; zeure bisita hautsirik, Nafarroako hirur estatuak bildurik, ioan zinen Gorthera (gero), Alteratu gabetaric çure fede saynduyan Gaucen vnsa eguiteco neure azquen finian. (oler) heriotzan nominal singularra (mi, tu, su...) última hora (neure, heure, bere...) azken finean heriotzan (neure, heure, bere...) azken finean el00032 Ethorri denaz geroztik ene azken mendea? (noel) zahartzaroa nominal singularra (neure, heure, bere...) azken mendea zahartzaroa (neure, heure, bere...) azken mendea el00033 azkenengo mamu gorri (yakin iii) ezgai nominal singularra el último mono azkeneko mamu gorria ezgai azkeneko mamu gorria el00034 axer-ezkontza (yakin iii) eguraldi euri-eguzkitsua nominal singularra azeri ezkontza eguraldi euri-eguzkitsua azeri ezkontza el00036 Balitzako eiherak eztizu ogirik eraiten (yakin iii), Baliz errotak urunik ez (yakin iii) menturazko baliabidea nominal singularra balizko eihera / errota menturazko baliabidea balizko eihera / errota el00038 balizko oleak, burdiarik ez. (ref vas), balizko olaac, burnia guichi. (tex arc), balizko olaak burnia gutxi. (yakin iii) menturazko baliabidea nominal singularra balizko ola menturazko baliabidea balizko ola el00039 bañan natural etzan ibilli / itxurak ala baitia / nunbait mudatzen erraza izan / orren barrengo trajia (taberna) iritziz aldatu nominal singularra barrengo trajea mudatu iritziz aldatu barrengo trajea mudatu el00040 hori du begiko fitsa kezka nagusia nominal singularra begiko fitsa kezka nagusia begiko fitsa el00042 nuiz yin duzu behi-bideko anderea? (yakin iii) zikoina nominal singularra behi bideko anderea zikoina behi bideko anderea el00043 ez al dozue entzun sekula bei nabarraren tratua? Ona zala-ta tratante bati gabaz erosirikua, baiña biamon egun argitan ura zan ikustekua! (nere apur) tranpazko tratua nominal singularra behi nabarren tratua tranpazko tratua behi nabarren tratua el00044 arrazoin suerte hau iduritzen zait dela belearen elhea, eta funtsik gabeko atso kontua. (lan haut) funtsik gabeko esana nominal singularra belearen elea funtsik gabeko esana belearen elea el00045 bardinberoa (voc aran) ohea nominal singularra berdinberoa ohea berdinberoa el00046 Peruk, inolaz ere, beste hariko ezpala dirudi (mitx idaz) deberdina nominal singularra harina de otro costal beste hariko ezpala deberdina beste hariko ezpala el00047 beste mutilla (yakin i) deabrua nominal singularra beste mutila deabrua beste mutila el00048 bestelaco gauza (voc bas) ironiaz, garrantzirik gabeko gauza nominal singularra bestelako gauza ironiaz, garrantzirik gabeko gauza bestelako gauza el00050 bi etxetako txakurra goseak yan. (yakin iii), bi etxetako xakurra goseak hil zuela. (egan) bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria nominal singularra bi etxetako zakurra bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria bi etxetako zakurra el00051 errotar bi herritako aurten auzoer egin dereie bortian evanjelio. (poes pop i) bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria nominal singularra bi herritako erretorea bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria bi herritako erretorea el00052 sos baten mina eta bi sosen lotura (yakin iii) itxurapena nominal singularra bi sosen lotura itxurapena bi sosen lotura el00053 errenta berriz obligatuak / illabetean osoka / egun urtean emanda ere / bukatutzen ez dan soka. (urrutia) amaierarik gabeko arazoa nominal singularra el cuento de nunca acabar bukatzen ez den soka amaierarik gabeko arazoa bukatzen ez den soka el00054 ke den tokian, sua baita, salbu Cambronne-k aipatu tokian (igel) kaka nominal singularra le mot de Cambronne cambronnek aipatu tokia kaka cambronnek aipatu tokia el00055 dendari-izar. (yakin iii) arratsean ageri den lehen izarra nominal singularra dendari izarra arratsean ageri den lehen izarra dendari izarra el00056 eztaukat lehengo dudetako mataza. (obr guz i) zalantza nominal singularra mar de dudas dudetako mataza zalantza dudetako mataza el00057 Agur, Maria, egun aundirarte. (txan kant) heriotza nominal singularra egun handia heriotza egun handia el00058 emaztearen hirugarren zankoa uhatxa duzu (yakin iii) oihua nominal singularra emaztearen hirugarren zangoa oihua emaztearen hirugarren zangoa el00059 ura erratzaren poza! (amab eg) zikindadea nominal singularra erratzaren poza zikindadea erratzaren poza el00060 andik aurrera bizimodua ezta izango gozua askorentzako ortikan dator erremateko mazua. (fer imaz) heriotza nominal singularra erremateko mazua heriotza erremateko mazua el00061 Erromako zubia (yakin iii) (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín erromako zubia ostarkua erromako zubia el00062 eskribauen egia eta endrean negarra eta isila atso zarra... guzurra guztia. (par bide) gezurra nominal singularra eskribauen egia gezurra eskribauen egia el00063 Este lotua daukagu gaur (yakin iii) gatzatua nominal singularra este lotua gatzatua este lotua el00064 euli-kaka algera bada gu? (yakin iii) baliorik gabekoa nominal singularra moco de pavo pipi de chat euli kaka baliorik gabekoa euli kaka el00065 ezconz becatua. (voc bas) adulterioa nominal singularra ezkontza bekatua adulterioa ezkontza bekatua el00066 opa dizuet urte askotan ezti gozozko illargia (berts bil) ezkontondoko sasoia nominal singularra luna de miel lune de miel ezti gozozko ilargia ezkontondoko sasoia ezti gozozko ilargia el00067 opa dizuet nerearen bar-barrendik eztillargi on betea izan dezazuela gaurtandik. (nere bid) ezkontondoko sasoia nominal singularra luna de miel lune de miel eztilargia ezkontondoko sasoia eztilargia el00068 fandango onen bueltia gero eston izango jolasa. (berts bil) egoeraren bestelakotzea nominal singularra la vuelta de la tortilla fandangoaren buelta egoeraren bestelakotzea fandangoaren buelta el00069 ezta pikaren azken-humea. (yakin iii), ez bide zen fikaren azken umea, gure kampañarra! (eusk fol xiv) balioduna izan nominal singularra no ser (algo) moco de pavo (n'être pas) du pipi de chat (ezer) (inor) pikaren azken umea ez izan balioduna izan (ezer) (inor) pikaren azken umea ez izan el00070 Frantsesaren miña; «Ni banauk i aña!». (mendi gain) harrokeria nominal singularra frantsesaren mina harrokeria frantsesaren mina el00071 Frantziako zubia (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín frantziako zubia ostarkua frantziako zubia el00072 galtza gorri (yakin i), galtza gorrixa (voc aran) deabrua nominal singularra galtzagorria deabrua galtzagorria el00073 muturra seriyo, gezurra dariyo / salda gatzik gabia eztu baliyo. (fer imaz) pertsona motela nominal singularra gatzik gabeko salda pertsona motela gatzik gabeko salda el00075 Gorbeiako beleak Gorbeiara yokerea (yakin iii) bertakoia nominal singularra gorbeako belea bertakoia gorbeako belea el00076 eztuk haltzaren azken erroa hautatu. (yakin iii) balioduna izan nominal singularra no ser (algo) moco de pavo (n'être pas) du pipi de chat (ezer) haltzaren azken erroa ez izan balioduna izan (ezer) haltzaren azken erroa ez izan el00077 aragi bako agura sega andiduntzarra ereiten dabilena munduan negarra (par bide) heriotza nominal singularra la descarnada haragi gabeko agure sega handiduna heriotza haragi gabeko agure sega handiduna el00078 ari oneko egurre dok ori, beretik ateratzeko! (nap esa) ironiaz, egoskorra nominal singularra hari oneko egurra ironiaz, egoskorra hari oneko egurra el00079 mehatxu hoien eta handiagokoen bardin direla beldur, nola jazko haizearen. (zez erre) Eskualdun giristinotasunaz ala jazko haizeaz bardintsu axola duenak (mintz aur) baliorik gabekoa nominal singularra iazko haizea baliorik gabekoa iazko haizea el00080 ibaiz bestaldeko sua, edo orobat mendiko sua (egan) ez dagokigun arazoa nominal singularra ibaiz bestaldeko sua ez dagokigun arazoa ibaiz bestaldeko sua el00081 lasterr eldu bearr iat igitaidun zarra (par bide) heriotza nominal singularra igitaidun zaharra heriotza igitaidun zaharra el00082 Baiña guztien gaiñetik borzgarren zensu korporalari, zein baita tactus, ukitzea, eskuztatzea eta hazkatzea, eduki behar zaika begia. Zeren hura de ohoiñen kapitaina: ijitoen kondea, bertzeren ebatsietan ere parte duena. (gero) ukimena nominal singularra ijitoen kondea ukimena ijitoen kondea el00083 Ez karismarik eta ez ikazkinaren federik ez dugun Kanten ondoko batzuek besterik jakin nahi genuke. (mitx idaz) guztizko fedea nominal singularra la fe del carbonero ikazkinaren fedea guztizko fedea ikazkinaren fedea el00084 asmoa gendukan gure ilargi eztizkoa Oñatiko Arantzazun eder pasatzeko. (obr guz i) ezkontondoko bidaia nominal singularra luna de miel lune de miel ilargi eztizkoa ezkontondoko bidaia ilargi eztizkoa el00085 egun eztago deklaraturik inbutuaren legea. (obr guz i) adierazpen debekua nominal singularra la ley del embudo inbutuaren legea adierazpen debekua inbutuaren legea el00086 nunbait begira zegon Infernuko Patxi (lexo) deabrua nominal singularra infernuko patxi deabrua infernuko patxi el00087 infernuko Patxi (yakin iii) (mutiko) gaiztoa nominal singularra infernuko patxi (mutiko) gaiztoa infernuko patxi el00088 infernuko txaramela (yakin iii) (mutiko) gaiztoa nominal singularra infernuko txaramela (mutiko) gaiztoa infernuko txaramela el00089 Gure mutil au izango jaku / santu guztiz andia / alboan falta dakionian / kuartilloko ontzia / Aritxabaltxo gurea / zezen-toreadorea / penitentzia egite ori / ez dok intxaur-saltsea. (barrutia) baliorik gabeko ga uza(k) edo pertsona(k) nominal singularra no ser (algo) moco de pavo (n'être pas) du pipi de chat (ezer) ez izan intxaur saltsa baliorik gabeko ga uza(k) edo pertsona(k) (ezer) ez izan intxaur saltsa el00090 hauek dira niretzat lurreko gatza, itsasoko usaia eta aireko soinua (obr guz i) garrantzitsuena nominal singularra itsasoko usaina garrantzitsuena itsasoko usaina el00091 Jainkoaren mandataria (yakin iii) tximeleta nominal singularra jainkoaren mandataria tximeleta jainkoaren mandataria el00092 bada gaixoak: joan zan Jaujaren denbora an ere lan eginda bizi bear da. (ipar biz) olgeta sasoia nominal singularra jaujaren denbora olgeta sasoia jaujaren denbora el00093 Jaungoikoaren gerrikoa (yakin iii) (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín jaungoikoaren gerrikoa ostarkua jaungoikoaren gerrikoa el00094 Jaungoikoaren zubia (yakin iii) (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín jaungoikoaren zubia ostarkua jaungoikoaren zubia el00096 Kapa-gorri (yakin i) deabrua nominal singularra kapagorria deabrua kapagorria el00097 Karakolen danbolina (yakin i) trumoia nominal singularra karakolen danbolina trumoia karakolen danbolina el00098 ezta konprenitzen, kaskoinak diona (zez erre) ez ulertzea nominal singularra kaskoinak diona ez ulertzea kaskoinak diona el00099 Katanarrua ostu ezteioten beti beldurrez. (sas let), catanarrua. (voc bas) dirua nominal singularra katanarrua dirua katanarrua el00100 Aren kolkopeko zurrunbiloa! (amab eg) kezka nominal singularra kolkopeko zurrunbiloa kezka kolkopeko zurrunbiloa el00101 hauk badakite ederki, eta sothilki bere ustez bat cederaren kontra bere pozoinaren hedatzen, kapatzat, eta estalkitzat hartzen dutelarikan, ongi ikhasi naizko desirkundea, edo itxurapenezko urrikaltzapenaren azpian: krokodilaren kontua dute. (lan haut) gezurrezko lantua nominal singularra lágrimas de cocodrilo larmes de crocodile krokodilaren kantua gezurrezko lantua krokodilaren kantua el00102 nic cirtciltzat nagocan eta nere sehien artera hartuco ez-nuen; eta orai, zorion handitan, ceruco buruzagien artean ohoratua da; eta ni, munduco giza tzar, gaichtagin eta cirtcil gucien erdian, labe gorrituan nago. (card lap) infernua nominal singularra labe gorritua infernua labe gorritua el00103 galdu duen gaixoak buruan har beza ez dela egun oroz laphurtarren besta. (naf kan) (poes pop ii) garaitza nominal singularra lapurtarren besta garaitza lapurtarren besta el00104 larri-kalea (yakin iii) egoera larria nominal singularra larri kalea egoera larria larri kalea el00105 etzen lastozko sua zuen maitasuna! (odol) iraupenik gabeko oldarra nominal singularra agua de borrajas feu de paille lastozko sua iraupenik gabeko oldarra lastozko sua el00106 zuri baten pupua eta lau zuriren trapua (yakin iii) itxurapena nominal singularra lau zuriren trapua itxurapena lau zuriren trapua el00107 Ayen eskubetara eroritzen zana, eskobakiñ bezela garbituba dana, laja ta juaten ziran zuloren batera, legorreko arrantza anche partitzera. (kont) lapurreta nominal singularra lehorreko arrantza lapurreta lehorreko arrantza el00108 gezurrak asmatzeko ere burua bear dik, bura; ez ik or lepo-gañean daukaken lapiko zar ori. (per amez) burua nominal singularra lepo gaineko lapikoa burua lepo gaineko lapikoa el00109 erreguekin badauca letrazco hizcuntza. (eskal) hizkera idatzia nominal singularra letrazko hizkuntza hizkera idatzia letrazko hizkuntza el00110 Libango zedroak inarrosten zituen bozak. (poem bas) boz ozena nominal singularra libango zedroak inarrosteko boza boz ozena libango zedroak inarrosteko boza el00111 hauek dira niretzat lurreko gatza, itsasoko usaia eta aireko soinua (obr guz i) garrantzitsuena nominal singularra lurreko gatza garrantzitsuena lurreko gatza el00112 mandoa bera ere botako zin gure etxe-zuloko usainak (txan kant) usain txarra nominal singularra mandoa ere botatzeko usaina usain txarra mandoa ere botatzeko usaina el00113 Mari Migelen etxean no da to; emaztea gizon, oiloa oilar. (yakin iii) emazteak agintzen duen etxea nominal singularra mari migelen etxea emazteak agintzen duen etxea mari migelen etxea el00114 matxintapakaria (voc aran) aharia nominal singularra matxin tapakaria aharia matxin tapakaria el00115 ibaiz bestaldeko sua, edo orobat mendiko sua (egan) ez dagokigun arazoa nominal singularra mendiko sua ez dagokigun arazoa mendiko sua el00116 egon zaitez prestu ez kopetik beztu muatzen dan monedik iñork nai eztu. (fer imaz) pertsona aldakorra nominal singularra mudatzen den moneda pertsona aldakorra mudatzen den moneda el00117 mundu herri guztiak ere, baldin zerorrek, biderik ematen ezpadiozu, ezin egotz zaitzake ifernura. (gero), mintçatce hura hedatu igan-da mundu herri gucirat. (test cahar i), gauza arrotzaz espantu mundu-herri guztia. (noel), predikatu baizuten mundu-herri guzian. (lan haut), mundu herri guzia. (bir of) mundu osoa nominal singularra mundu herria mundu osoa mundu herria el00118 ethorri cen dembora ceinetan Erroma yarri baitzen iduri munduko arima. (eskal) garrantzi handieneko lekua nominal singularra el ombligo del mundo munduko arima garrantzi handieneko lekua munduko arima el00119 Ardoa, Naparroako bikarioa (yakin iii) ardoa nominal singularra purée septembrale nafarroako bikarioa ardoa nafarroako bikarioa el00120 bere neurriko zapatarik gabe ez da iñor. (nap esa) (inor) zuhurtzian edo gaiztakerian gaindituko duen pertsona nominal singularra la horma de (mi, tu, su...) zapato (neure, heure, bere...) neurriko zapata (inor) zuhurtzian edo gaiztakerian gaindituko duen pertsona (neure, heure, bere...) neurriko zapata el00121 garhaitzen eta ithotzen odolaren mintzoa (bi saind) sentimendua nominal singularra odolaren mintzoa sentimendua odolaren mintzoa el00122 Baiña guztien gaiñetik borzgarren zensu korporalari, zein baita tactus, ukitzea, eskuztatzea eta hazkatzea, eduki behar zaika begia. Zeren hura de ohoiñen kapitaina: ijitoen kondea, bertzeren ebatsietan ere parte duena. (gero) ukimena nominal singularra ohoinen kapitaina ukimena ohoinen kapitaina el00123 oillalurrian bizi izan gaa. (voc aran) etxe inguruko lurra nominal singularra oilalurra etxe inguruko lurra oilalurra el00124 Oiz'ko belea beti Oiz'era (nere apur) bertakoia nominal singularra oizko belea bertakoia oizko belea el00125 ondo eiñen pague ate onduen palue.(barand) eskergabetasuna nominal singularra ongi eginaren pagua eskergabetasuna ongi eginaren pagua el00126 haren itza eta horaren phutza berdin. (yakin iii) baliorik gabekoa nominal singularra oraren putza baliorik gabekoa oraren putza el00127 Oriko txoriak Orira nai. (yakin iii), Orhico choria. (tex arc), Ori-ko txoria laket da beti Ori-mendian. (naf kan) bertakoia nominal singularra oriko txoria bertakoia oriko txoria el00128 nahi içan çuen hortz-adarra baita-çadin batafun haren feinaletzat. (test cahar i), ortzadar (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín ortzadarra ostarkua ortzadarra el00129 zintzotasuna askok sartzen du pardelkeriazko zakuan (berts bil) arlotetza nominal singularra pardelkeriazko zakua arlotetza pardelkeriazko zakua el00130 pareta gañeko ollarra (nap esa) harroa nominal singularra pareta gaineko oilarra harroa pareta gaineko oilarra el00131 Mitikileko duk eta Petiri Sanzen alaba (poes pop ii) gosea nominal singularra petiri santzen alaba gosea petiri santzen alaba el00132 Betiri Santsen zaldia bidean yoaile handia, lekayotzat duelarik miseria. (yakin iv) gosea nominal singularra petiri santzen zaldia gosea petiri santzen zaldia el00133 Pettiren xirula bere xokotik (can pop iii) gosea nominal singularra pettiren xirula gosea pettiren xirula el00134 prakagorri. (yakin i) deabrua nominal singularra prakagorria deabrua prakagorria el00135 azkenekotzat egiten dio pregunta eskusatua. (zubi) amodiozko galdea nominal singularra pregunta eskusatua amodiozko galdea pregunta eskusatua el00136 salda amorraua. (yakin iii) kafea nominal singularra salda hamorratua kafea salda hamorratua el00137 San Migelen zubia. (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín san migelen zubia ostarkua san migelen zubia el00138 San Nikolasen zubia. (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín san nikolasen zubia ostarkua san nikolasen zubia el00139 sapo-erderia.(voc aran) gaizki hitz egindako erdara nominal singularra sapo erdara gaizki hitz egindako erdara sapo erdara el00140 Sankristiako atea zabalik daramak. (yakin iii) brageta nominal singularra sankristiko atea brageta sankristiko atea el00141 Orduan ere sasoi erua eruan zutela dibersiyua (mend txir) gaztaroa nominal singularra sasoi eroa gaztaroa sasoi eroa el00142 gaisoa eroateko satorren errira. (par bide) hil aditzezkoa satorren herrira eraman hil satorren herrira eraman el00143 ongi jan, ongi edan, bear aurrak azi, senper orduan oi du bakoitzak ikusi. (itur) erabakitzeko unea nominal singularra la hora de la verdad senper ordua erabakitzeko unea senper ordua el00144 baserritarrak ziran soka-muturrian. (fest), oil zer da au? Soka muturra? (burrun) idi sokadunaren entzierroa nominal singularra soka-muturra idi sokadunaren entzierroa soka-muturra el00145 sos baten mina eta bi sosen lotura (yakin iii) garrantzirik gabeko arazoa nominal singularra sos baten mina garrantzirik gabeko arazoa sos baten mina el00146 sasoi obia dator emendik aurrera subazterrean gaztaiñ danboliñari eragiñaz egoteko. (baratz) negua nominal singularra su bazterrean gaztain danbolinari eraginez egoteko sasoia negua su bazterrean gaztain danbolinari eraginez egoteko sasoia el00147 Kaxo ganbara, sugur-peko logalia juan alzaik? (burrun) gosea nominal singularra sudurpeko logalea gosea sudurpeko logalea el00148 tipule tristure. (nap esa) gezurrezko lantua nominal singularra tipula tristura gezurrezko lantua tipula tristura el00149 indargabearen aserrea, hur errea (ats neur) nominal singularra agua de borrajas feu de paille ur errea ur errea el00150 Urzo-aphalaren malurra galduz gerostik laguna. (chan pop) (can pop i) amodioa galdutako pena nominal singularra urzapalaren malura amodioa galdutako pena urzapalaren malura el00151 urruneko eltzea errana da urrez. (poes pop ii) itxura hutsezko ondasuna nominal singularra urruneko eltzea itxura hutsezko ondasuna urruneko eltzea el00152 koitadua! uzkarraren koinatua. (yakin iii) pertsona urrikalgarria nominal singularra uzkarraren koinat(u)a pertsona urrikalgarria uzkarraren koinat(u)a el00153 zaldi urdin (yakin iii) alferreria nominal singularra zaldi urdina alferreria zaldi urdina el00154 eta contra nic nerraken gucia, laiteke çaragoçaco çoroen erasia. (fabl) funtsik gabeko arrazoia nominal singularra Zaragozako zoroen erasia funtsik gabeko arrazoia Zaragozako zoroen erasia el00155 garizumaak erirentzat zazpi ankako atsoa dauko. (yakin i), zazpi ankako atsoa. (yakin iii) garizuma nominal singularra zazpi hankako atsoa garizuma zazpi hankako atsoa el00156 zazpi ontzako bizarra (yakin iii) bizar luzea nominal singularra zazpi ontzako bizarra bizar luzea zazpi ontzako bizarra el00157 zeru azpiko aldian ez dut iñoren kalte izan nai (obr guz ii) bizitza nominal singularra zeru azpiko aldia bizitza zeru azpiko aldia el00158 zeruko txaloa. (yakin iii) pertsona ona nominal singularra zeruko txaloa pertsona ona zeruko txaloa el00160 koitadua! zorriaren koinatua. (yakin iii) pertson urrikalgarria nominal singularra zorriaren koinat(u)a pertson urrikalgarria zorriaren koinat(u)a el00161 zubiadar (yakin i) ostarkua nominal singularra arco de San Martín zubiadarra ostarkua zubiadarra el00162 zuri baten pupua eta lau zuriren trapua (yakin iii) itxurapena nominal singularra zuri baten pupua itxurapena zuri baten pupua el00163 sinesmena eta itxaropena zuzter bateko arbola (nere apur) antzekoa nominal singularra zuztar bateko arbola antzekoa zuztar bateko arbola el00164 eztira oiek guziak afalondoko kontuak. (yakin iii), ez dire oiek afalondoko kontuak. (nap esa) gezurrak, fantasiak nominal plurala afalondoko kontuak gezurrak, fantasiak afalondoko kontuak el00165 Baiña ifernuraz gero, galdu du libertateak bere indarra: itsutu da adimendua, gogortu da borondatea, akhabatu dira arimako feriak, hertsi dira miserikordiaren atheak.(gero) munduko plazerrak nominal plurala arimako feriak munduko plazerrak arimako feriak el00166 Artzaurietako kontuak. (yakin iii) gezurrezko ipuinak nominal plurala conte de bonnes femmes artazurietako kontuak gezurrezko ipuinak artazurietako kontuak el00167 urteak dituk Fernandoren egiak esaten ditudala Atsularren arrazoiak ematen ditudala. (obr guz ii) arrazoi sakonak nominal plurala Axularren arrazoiak arrazoi sakonak Axularren arrazoiak el00168 azaren azpiko orriak ez dira orrek (yakin iii) baliorik gabeko gauzak edo pertsonak nominal plurala moco de pavo pipi de chat azaren azpiko orriak baliorik gabeko gauzak edo pertsonak azaren azpiko orriak el00169 axariaren eztaiak (yakin iii) eguraldi euri-eguzkitsua nominal plurala azeriaren ezteiak eguraldi euri-eguzkitsua azeriaren ezteiak el00170 ezkontza-egun txarrik ez dago, geroz dauz erre-egosiak. (nere apur) haserreak nominal plurala erre egosiak haserreak erre egosiak el00171 zotzak eta paluak estudianteen kontuak. (yakin iv) borrokak nominal plurala estuadianteen kontuak borrokak estuadianteen kontuak el00172 Fernandoren egiak. Nire bihoca ezkerrean dago eta bertako odola gorria da. (obr guz ii) egia nabarmenak nominal plurala verdad de Perogrullo verité de La Palice fernandoren egiak egia nabarmenak fernandoren egiak el00173 ganbarako aleak eta ukulluko eleak urtean baño urtean geiago urritu ziran. (gar) nominal plurala ganbarako aleak ganbarako aleak el00175 goi-barrenak (yakin iii) mugak nominal plurala goi-barrenak mugak goi-barrenak el00176 bizitze izpiritualaren goiti beheitiak (bi saind) arazoak nominal plurala goiti beheitiak arazoak goiti beheitiak el00177 letania grekezkoak behar tun utzi. (oxob) hizkera ulergaitza nominal plurala grekezko letaniak hizkera ulergaitza grekezko letaniak el00178 asi-orraziak. (yakin iii) gertakizunak nominal plurala hasi orraziak gertakizunak hasi orraziak el00179 automoille oek ere izaten dizkitek beren ausiabarrak. (sas let) matxurak nominal plurala hautsiabarrak matxurak hautsiabarrak el00180 eta lengoko urteetan elkarrekin izandako autsi-osoakatik, artu zuten, osotoro eskuetaratzeko asmoa. (test berri), autsi-osoak ondo etorri zitzaizkion. (yakin iii) adosezak nominal plurala hautsi-osoak adosezak hautsi-osoak el00181 apostulu galdu onek or-emenak bereala eta isillik egin zituen. (test berri) zereginak nominal plurala hor hemenak zereginak hor hemenak el00182 republikano ta liberalak irin bateko opillak. (alz imaz) antzekoak nominal plurala lobos de la misma camada gens du même acabit irin bateko opilak antzekoak irin bateko opilak el00183 karrikako galtzak alkatearen kontra (obr guz i) gizonezkoak nominal plurala karrikako galtzak gizonezkoak karrikako galtzak el00184 ta gixona geldi asi jakon liñuen penak esaten. (barand) amairik gabeko ipuina nominal plurala el cuento de la buena pipa lihoaren penak amairik gabeko ipuina lihoaren penak el00185 oraindik ere goguan dauzkat aien lurreko pausuak. (itur berts) bizitza nominal plurala lurreko pausoak bizitza lurreko pausoak el00186 mai azquenac. (voc bas) postrea nominal plurala mahai azkenak postrea mahai azkenak el00187 abadearen kontra merkatuko gonak. (obr guz i) emakumezkoak nominal plurala merkatuko gonak emakumezkoak merkatuko gonak el00188 Jesus gure zai an omen dago zabaldurikan besuak ikusi eta errukiturik gure munduko pausuak. (gazt berts) bizitza nominal plurala munduko pausoak bizitza munduko pausoak el00189 daki ez diradela ontzaren ujuak Jesus gure Redentoriaren amar konsejuak. (mend txir) funtsik gabeko esanak nominal plurala ontzaren oihuak funtsik gabeko esanak ontzaren oihuak el00190 ora bateko opilak (yakin iii) antzekoak nominal plurala lobos de la misma camada gens du même acabit ora bateko opilak antzekoak ora bateko opilak el00191 ostatuko kontuak dire oiek (nap esa) gezurrezko ipuinak nominal plurala ostatuko kontuak gezurrezko ipuinak ostatuko kontuak el00192 Pendulen kontrakoak (yakin i) deabruak nominal plurala pendulen kontrakoak deabruak pendulen kontrakoak el00193 Peligrosuak dira plazako neurriyak (azp prem) jendaurreko portalegeak nominal plurala las reglas del juego plazako neurriak jendaurreko portalegeak plazako neurriak el00194 ala gaur heure dituk Satanen zilharrak? (oxob) trazioaren saria nominal plurala satanen zilarrak trazioaren saria satanen zilarrak el00195 urrutiko intxaurrak / urtero betiak / bertara joatean / askotan tristiak (txintxua), urrutiko intxaurrak gerora baterez. (nere ald), urrungo intxaurrak ez niotek lausotu. (txan kant) amestutako egoerak edo ondasunak nominal plurala urrutiko intxaurrak amestutako egoerak edo ondasunak urrutiko intxaurrak el00196 agoa beteko itza. (yakin iii) gustuz esandako hitza nominal mugagarria aho beteko hitza gustuz esandako hitza aho beteko hitza el00197 auntzen aiñako bizarra. (yakin iii) bizar luzea(k) nominal mugagarria ahuntzen adinako bizarra(k) bizar luzea(k) ahuntzen adinako bizarra(k) el00200 artzain beltzak nahi'tü ahalaz neskatxa. (igel) apaiz nominal mugagarria artzain beltz apaiz artzain beltz el00201 atzo goizeko lore etzerala. (laug txin) zaharra izan nominal mugagarria atzo goizeko lore(a) ez izan zaharra izan atzo goizeko lore(a) ez izan el00202 Nere bizitzako berri jakin nai al uke? Ez didak gutxi eskatzen, motel! Ez baidira danak bart arratseko kontuak. (txan kant) (ezer) aspaldikoa izan aditzezkoa (ezer) bart arratseko kontuak ez izan (ezer) aspaldikoa izan (ezer) bart arratseko kontuak ez izan el00204 eta bide luzeco ibillerac etzaitue izutzen. (jes biotz) nekea(k) nominal mugagarria bide luzeko ibilera(k) nekea(k) bide luzeko ibilera(k) el00206 gazte batzuek harizan dira farisauaren lanean: beren buruak zeruan ezar, bestiak ifernu labean... (ahal dena) faltsukeriak nominal mugagarria farisauaren lana(k) faltsukeriak farisauaren lana(k) el00207 gari-gaineko txoriak goserik ez. (yakin iii) nahi bezala bizi dena (direnak) nominal mugagarria gari gaineko txoria(k) nahi bezala bizi dena (direnak) gari gaineko txoria(k) el00208 esaten ari naizen kontuak ez dira gaur goizekuak. (xenp sari) albiste berria(k) nominal mugagarria gaur goizeko kontua(k) albiste berria(k) gaur goizeko kontua(k) el00209 horiec dira haicezco dorre, nic neretzat egin eta gora altchatu nituenac. (card lap) handikeria desegin errazak nominal mugagarria château de cartes haizezko dorreak handikeria desegin errazak haizezko dorreak el00210 gizonen harat hunata bere esku daukala. (odol) arazoa(k) nominal mugagarria harat hunata(k) arazoa(k) harat hunata(k) el00212 illunbeco jostea, arguitaco lotsea. (tex arc) izkutuko pikardia(k) nominal mugagarria ilunpeko jostea(k) izkutuko pikardia(k) ilunpeko jostea(k) el00213 arrezkeroztik berak penatzen ditu ipurdiko miñak. (gazt berts) galera(k) nominal mugagarria ipurdiko mina(k) galera(k) ipurdiko mina(k) el00214 aker zar adar-bakarrak egin zuen doministikua lar-pian zeuden arratoi zarrak esnatzeko modukoa. (mend txir) usin ha ndia(k) nominal mugagarria laharpeko arratoiak esnatzeko moduko doministua(k) usin ha ndia(k) laharpeko arratoiak esnatzeko moduko doministua(k) el00215 zu oraindik lumatu gabeko txorikume, kabitik irten gabia zera. (iru zir) gazteegia(k) nominal mugagarria lumatu gabeko txorikumea(k) gazteegia(k) lumatu gabeko txorikumea(k) el00216 ai zer markesaren alaba (txan kant) harroskoa(k) nominal mugagarria markesaren alaba(k) harroskoa(k) markesaren alaba(k) el00217 Txintxarri min gabea sasian usteldu. (yakin iii) funtsik gabekoa(k) nominal mugagarria mihi gabeko zintzarria(k) funtsik gabekoa(k) mihi gabeko zintzarria(k) el00218 mukiak gogortu dizazkidakean otza. (amab eg) hotz handia(k) nominal mugagarria mukiak gogortzeko hotza(k) hotz handia(k) mukiak gogortzeko hotza(k) el00219 nahikunde hel neguko loreak dira (gero) iraupenik gabeko asmo edo egitatea(k) nominal mugagarria flor de un día neguko lorea(k) iraupenik gabeko asmo edo egitatea(k) neguko lorea(k) el00220 ogi bihiaren gaineko xoria duzu hori. (yakin iii) azkar aberastuak nominal mugagarria ogi bihiaren gaineko txoria(k) azkar aberastuak ogi bihiaren gaineko txoria(k) el00221 ogi metaren gaineko txoria. (yakin iii) azkar aberastuak nominal mugagarria ogi metaren gaineko txoria(k) azkar aberastuak ogi metaren gaineko txoria(k) el00222 Gure mariak oiko ariak. (yakin iii) betiko leloa(k) nominal mugagarria ohiko haria(k) betiko leloa(k) ohiko haria(k) el00223 Oilo kanpoan errule. (yakin iii) aldakorrak nominal mugagarria culo de mal asiento oilo kanpoan errulea(k) aldakorrak oilo kanpoan errulea(k) el00224 oiñ bitaco acheri, bele gaiçoen gostuz ohi diren bici! (fabl) gaizkileak nominal mugagarria oin bitako zeria(k) gaizkileak oin bitako zeria(k) el00225 ez geralako paotxetara usatutako ariyak. (txirrit i) nahi bezala bizi dena (direnak) nominal mugagarria pagotxetara usatutako aharia(k) nahi bezala bizi dena (direnak) pagotxetara usatutako aharia(k) el00226 baña iru edo lauz gañerakoak prakazar-jendeak ziran. (urz bat) arlotea(k) nominal mugagarria prakazahar jendea(k) arlotea(k) prakazahar jendea(k) el00227 sabel-zorri (yakin iii) gosea(k) nominal mugagarria sabel zorria(k) gosea(k) sabel zorria(k) el00228 San Xuan-loak diraz orrek. (yakin i) lo luzea(k) nominal mugagarria san juan loa lo luzea(k) san juan loa el00229 Oñ dirade egun pozgarriyak / alai dirade gasteriyak / aldetuak diradelakotz / trapu zar periyak (paulo yan) ihauteria(k) nominal mugagarria trapu zahar feria(k) ihauteria(k) trapu zahar feria(k) el00230 tripasorrixak. (voc aran) gosea(k) nominal mugagarria tripa zorria(k) gosea(k) tripa zorria(k) el00231 an dago upela baiño andiagoko mozkorrarekin su-bazterrean. (urz bat) mozkor handia(k) upela baino handiagoko mozkorra(k) mozkor handia(k) upela baino handiagoko mozkorra(k) el00232 ur andiko arraiñak dira orrek. (yakin iii) garrantzizko pertsonaia(k) nominal mugagarria pez gordo gros poisson ur handiko arraina(k) garrantzizko pertsonaia(k) ur handiko arraina(k) el00233 gaizki esaten jardun dirade urdai gabeko zerriyak. (axen txan) nazkagarria(k) nominal mugagarria urdai gabeko zerria(k) nazkagarria(k) urdai gabeko zerria(k) el00234 igaz neukan nik bizarra baltza eta aurrten daukat zuria eztakit zelan biurrtu nazan urik bako errotarria. (par bide) zaharra(k) urik gabeko errotarria(k) zaharra(k) urik gabeko errotarria(k) el00235 - Baña zuk, zer dala uste dezu... zera... (ezin gogoratu naiz izenaz) Pilemon jaunaren semia? - Urres egindako xomorroren bat. (burrun) aberatsa(k) nominal mugagarria urrez egindako zomorroa(k) aberatsa(k) urrez egindako zomorroa(k) el00236 ximiniatik jatzi sien ximelgorriak. (barand) deabruak nominal mugagarria ximelgorria(k) deabruak ximelgorria(k) el00237 ez dira, noski, egun auetxek zokoratzeko trastiak. (xenp sari) baztergarria(k) nominal mugagarria zokoratzeko trastea(k) baztergarria(k) zokoratzeko trastea(k) el00238 zorri il biztua baiño pizti txarragorik ez dago. (yakin iii) azkar aberastua(k) nominal mugagarria zorri hil piztua(k) azkar aberastua(k) zorri hil piztua(k) el00239 beste laurak zioten etzala naikua, orra sortu zuzendu ezin zan kakua. (goi lor) konponezinezko arazoa(k) nominal mugagarria zuzendu ezineko kakoa(k) konponezinezko arazoa(k) zuzendu ezineko kakoa(k) el00241 Eta zinez mintzo baitzen gero: ez batere aho-berokeriaz. (mintz aur) hitzaren desmasia nominal mugagabea ahoberokeria hitzaren desmasia ahoberokeria el00242 ago-korapilo. (yakin iii) ahozkatzeko zaila den esaldi nominal mugagabea aho korapilo ahozkatzeko zaila den esaldi aho korapilo el00243 aiton-ume. (yakin iii) jornalari nominal mugagabea aiton ume jornalari aiton ume el00244 Jainkoak ez-gaituren sorrarazi aitorenseme edo burjes handi. (lab lib), aitorensemea, laboraria, aberatsa, pobrea, zer hari zira. (onts hil), aitoren-seme bat othe den. (bi saind) jauntxo nominal mugagabea gentilhombre gentilhomme aitoren seme jauntxo aitoren seme el00245 andra-bazkari ta medienda bautizatu ta ondorian. (ait uzta) ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita nominal mugagabea andre bazkari ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita andre bazkari el00246 andra-ikustea. (yakin i) ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita nominal mugagabea andre ikuste ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita andre ikuste el00247 Arkaiño orrek argimutiltzat batto soil-soilik nai ta bear dik. (can pop iii), argi-mutill on barik postien onduan ator ikusitera zer moduz naguan. (enb oles) kriseilu nominal mugagabea argi-mutil kriseilu argi-mutil el00248 argi-txakurrak. (yakin iii) haragi ustelak sortzen duen sua nominal plurala fuego fatuo feu follet argi-txakurrak haragi ustelak sortzen duen sua argi-txakurrak el00249 harma churitan sarthu Castilla handirat. (eskal) labana edo ezpata nominal mugagabea arma blanca arme blanche arma zuri labana edo ezpata arma zuri el00250 agintzeko ta asto-lanean beti gu. (goi lor) lan nekagarri nominal mugagabea astolan lan nekagarri astolan el00251 batek iji-ijii Atrixe-doministikua egin zin. (txan kant) usin nominal mugagabea atrixe doministiku usin atrixe doministiku el00252 atso-besta. (yakin i) ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita nominal mugagabea atso besta ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita atso besta el00253 kontseillu ona, eta ez atso gisakoa. (lan haut) kontseilu petral nominal mugagabea atso gisako kontseilu kontseilu petral atso gisako kontseilu el00254 funtsik gabeko atso kontua (lan haut) gezurrezko ipuin nominal mugagabea atso kontu gezurrezko ipuin atso kontu el00255 andik berrogei egunera, elizako sarrera esaten zaion oitura izaten baita, arratsaldean, berriz, auzoko andreak amaren sukaldean billera egiten ziteken. Gure aieka oietan etzioteken oso izen goxoa jarri: atsolorra. (txan kant), atso-lor. (yakin i) ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita nominal mugagabea atsolorra ama berriari auzoko emakumeek egindako bisita atsolorra el00256 aurpegi auste. (yakin iii) bi pertsona edo gehiagoren aldi bereko itaunketa, auzietan bereziki nominal mugagabea aurpegi hauste bi pertsona edo gehiagoren aldi bereko itaunketa, auzietan bereziki aurpegi hauste el00257 guarda-champetrak, hauzaphezak (lab lib), Yaun hauz'aphezak erran dionean nola bezperan Zugarramurdiko fraidek ebaxi dioten berrehun buruko arthalde eder bat, eta zer gisetan yokatu gogo duen bere berrehun ardien bertze berrehunekin, ahal badu, atzemateko (p. adame), beheraxago aipatzen dugun andre auzapez zorrotz harek be-ala. (zez erre), Uztaritzeko auzapez maitea. (oxob), auzapezak eman dirua bere baino gehiago. (odol) alkate nominal mugagabea auzapez alkate auzapez el00259 disimuluan azpi-janetan ez da izaten motela. (nere apur), Aspaldian azpi-janean ari zala banekiken. (txan kant), baina azpijanean, satorraren gisa. (mitx idaz) Jangoikua aguan da demoniua kolkuan, azpijanian nundik biargiñari odola txupauko (ezten) traizioz, gaiztoz nominal mugagabea labor de zapa azpijane(t)an traizioz, gaiztoz azpijane(t)an el00260 ez gara sekula ibili azpijokutan. (igel) amarru nominal mugagabea azpijoko amarru azpijoko el00261 Dithurbide, miricu eta baldar-aphez. (eskal) alkate nominal mugagabea baldar-apez alkate baldar-apez el00262 bazkal-osteko. (manual) siesta nominal mugagabea bazkalosteko siesta bazkalosteko el00263 Begi bistatik galduz gero (gero) aurre nominal mugagabea begi bista aurre begi bista el00264 Errodrigo artzaiaren begi-bitartea (lexo) aurpegi nominal mugagabea begi bitarte aurpegi begi bitarte el00265 apezgaientzat Mañexek bortz begi gorri. (manex), nere polsan badago zenbait begi-gorri. (pedro santa) sos nominal mugagabea begigorri sos begigorri el00266 eta lehen begui-colpean. (fabl), begui kolpe batez. (eskal), tartean amodiozko begi-kolpe bat hegalpean denari. (elizanb) begiraldi nominal mugagabea coup d'oeil begi kolpe begiraldi begi kolpe el00267 abereei begi ukhaldi bat eman-gabe eta seguratu-gabe ontsa direla. (lab lib), begi ukhaldi batez izartzen dute gaitz handi horren hedadura. (bi saind) begiraldi nominal mugagabea coup d'oeil begi ukaldi begiraldi begi ukaldi el00268 Botzen berri jakitean, bozcarioac argitzen ditu guzien begitharteac, zabaltzen guzien bihotzac, salbu gure sainduarena. Ihurzuriac joa iduri du gure sainduac.(bi saind) aurpegi nominal mugagabea begitarte aurpegi begitarte el00269 behar ondoko bat emaiten dioenac. (gero) zaflada nominal mugagabea beharrondoko zaflada beharrondoko el00270 haren ichiltafuna behaftopa harri balia cedin flacoentzat. (jes imit) traba nominal mugagarria behaztopa harri traba behaztopa harri el00271 eta izpektor guzien beltzuriez (zez erre) haserre aurpegi nominal mugagabea beltzuri haserre aurpegi beltzuri el00272 Onera arteko besolaguntzat bidera irtena zaitugu. (aran) biderako lagun nominal mugagabea besolagun biderako lagun besolagun el00273 bere eskura artu gaitzala betiraunde guztiko. (p eraus ii), Satanas bere languilleaquin batean egongo dan betiraunde guzian erretzen. (eracus) eternitate nominal mugagabea betiraunde eternitate betiraunde el00274 zer bihotz ukhaldi errezibituko duzu! (gero) atsekabe nominal mugagabea bihotz ukaldi atsekabe bihotz ukaldi el00276 Bizi-alarguntza ere, desleyaltasuna ez, beste edozein bidegatik egitea, debekatzen du. (test berri) ezkontideen aldentze nominal mugagabea bizi alarguntsa ezkontideen aldentze bizi alarguntsa el00277 Amerikan urrun izan biar du Nevada, nozpait iritxiko naiz makurrik ez bada, bizi arrisko airian nuaie arara. (josetxo.), non nahi sortzen dute bizi arriskua (odol) hiltzeko arrisku nominal mugagabea bizi arrisku hiltzeko arrisku bizi arrisku el00278 bizkar-besta. (yakin i) etxea bukatu ondoko bazkari nominal mugagabea bizkar besta etxea bukatu ondoko bazkari bizkar besta el00280 arrotasuna, buruerichija, dotorerija (gatz oz) harrokeria nominal mugagabea buru iritzi harrokeria buru iritzi el00281 Buru-auste nekagarria ta garaitu-eziña izango litzakit zugan Abbadieko iakituna baiño ikusi ezik, nire gogamenak erara ta egoki adierazotea (bein beti), zer buru hausteak ditugun! (zez erre), Nazioak diru kontuan el patrón oro-ta erabakitzeko ain buruauste gorriak ibiltzen dituen bezela (kaz lanak), badauka naiko buru-austia! (udar berts), aita bateri eman duan makiña bat buruauste. (ezin), amaika buru auste ekartzen dun griña. (fer imaz), lau arri klase, baiña zuretzat etzegon buruausterik. (sor zaiz), arrazoirik gabeko buru-austiak (lexo), etxera eruan zitxuanian, ango buru-austiak. Ez ba jakin zelan ipiñi. (ezten.) kezka nominal mugagabea quebradero de cabeza buru-hauste kezka buru-hauste el00282 hau da uskaldunaren burumehekeria. (etxahun) txolinkeria nominal mugagabea burumehekeria txolinkeria burumehekeria el00283 burutik beerako (manual) konstipatu nominal mugagabea burutik beherako konstipatu burutik beherako el00284 dinbili dantza. (yakin iii) kulunkada nominal mugagabea dinbili dantza kulunkada dinbili dantza el00285 Eguzkibegira atara (voc aran) egutera nominal mugagabea eguzki begi egutera eguzki begi el00286 han da munduko elha-berri, erran-merran eta nahasketa guztia. (gero) marmari nominal mugagabea elaberri marmari elaberri el00287 elhe konturik, eta hitz alferrik enplegatu gabe. (lan haut) berritsukeria nominal mugagabea ele kontu berritsukeria ele kontu el00288 Eliza chori arrunt ergelak (oxob) enara nominal mugagabea eliza xori enara eliza xori el00289 erbi-lo bat eginik (yakin iii), erbi-lua (voc aran) lo arin nominal mugagabea erbi-lo lo arin erbi-lo el00290 erdalgaisto eiñ (voc aran) gaizki hitzegindako erdara nominal mugagabea erdalgaizto gaizki hitzegindako erdara erdalgaizto el00291 hatz gordin eginik, gelditzen zaitzu ondotik errasumina. (gero), nere erresumina aphur bat-ere ez-gozaturen. (card lap) oinaze nominal mugagabea erresumin oinaze erresumin el00292 Lan eginaz esker gaixto (oler), nere esker gaixto icusia (card lap), esker gaistoac (jes biotz), esker gaiztoak ematen errezago da (eusk ber), esker gaizto batekin atzerriko modak ez baitzitzaizkio joera arrotzak baino gustatzenago (haur bes), ondo egin da esker gaiztua gero azkenian (xenp), Zer egin duan esker gaiztuak! (goi lor), esker gaiztua jornalikan ez miñ artzen gendunian (mend txir) eskergabetasun nominal mugagabea esker gaizto eskergabetasun esker gaizto el00293 Pixkei esker txarra ematen dionak, ez du asko izaten. (nap esa) eskergabetasun nominal mugagabea esker txar eskergabetasun esker txar el00294 Gure eskerrona nola eztezu zuk, Azpeiti, mereziko? (laug txin) eskertasun nominal mugagabea eskerron eskertasun eskerron el00295 Bi atsoren esku-dantza (j-p zab) zafladazko borroka nominal mugagabea esku dantza zafladazko borroka esku dantza el00296 eskugainik-gabe, bere nausiaz ez-lagundua. (lab lib), eskugainik aski ezin hartuz (mintz aur) baliabide nominal mugagabea eskugain baliabide eskugain el00297 Horra zertako, igandean zortziko pestan aurkituko diren, hemen gaindiko framazon guziak; heien esklabo eta eskumakil, eskualdun giristinotasunaz ala jazko haizeaz bardintsu axola dutenak; gero edozoin pestaren usainera laster egileak. (mintz aur), Lizarraga gizagajo bat zala badakigu. Ona emen beste gizagajo bat: Dorrontsoro. Gizagajo ez ezik «masoi» ere ba zala esaten omen zun Santa Kruzek. Gezur borobilla: olakorik eztu esan egundaño Santa Kruzek. Ikus zer dion, aspaldi gabe ala ere, bere azken-urteetan egindako karta batean: «Noiz esan det nik olakorik? Gezur aundia; nik esan nuna au da: bera oartu gabe ta bere asmo on guziek arren, masoien eskumakil izan zala, edo saldukeria egin zuten aiena; nik ezpaitakit masoiak izan ba ziran ere». (santa kruz), esku-makila (yakin iii) (inoren) manupeko, (inoren) interesen zerbitzari nominal mugagabea eskumakila (inoren) manupeko, (inoren) interesen zerbitzari eskumakila el00298 esku-ordeko (yakin iii) baranda nominal mugagabea esku ordeko baranda esku ordeko el00299 eztu esku-tokitik, eta ez lotzeko girthainik (gero) euskarri nominal mugagabea esku toki euskarri esku toki el00300 Abokatak esku-zarta onik ukan du bereak erran dituenean. (zez erre), esku zarten artetik otoizka Jaunari (odol) txalo nominal mugagabea esku zarta txalo esku zarta el00301 diru escucoa. (voc bas) erosi ahalako diru nominal mugagabea dinero contante y sonante espèces sonnantes et trébuchantes eskuko diru erosi ahalako diru eskuko diru el00302 emaizkiek eskumuñak nere adiskide guziei. (santa kruz), andriari eskumiñak eman nere partez. (muno), eskumuñak maiz bigal nazkizu (berts lan), nere partez esku-muiñ eman zuk Aita Lekuona'ri (goi lor), eskumuñak zuri (lexo), Esku-mun dagitzue zeuen lagun Kepa'k (enb oles), seiren eskumiñak danetan gazteenak (aran) goraintzi nominal mugagabea eskumuin goraintzi eskumuin el00303 eskupeko. (manual), eskupeko. (btz beg), lamiñak ezkontzeko eskupekoa ein ei utzen txarrantxa. (barand), gero eskupekuak bandeja betian. (berts bil), kapitan ari egindako eskupekoaz gañera. (txan kant), ortara eman zion itxuari eskupeko bat. (iru zir) limosna nominal mugagabea eskupeko limosna eskupeko el00304 Banua eskutitz bat egitera. (sas let) gutun nominal mugagabea eskutitz gutun eskutitz el00305 iñon etzuzten etxaleorrik topatu. (test berri) aterpe nominal mugagabea etxalehor aterpe etxalehor el00306 zerura bota etxefuegoak. (ust gabe) suziri nominal mugagabea feu d'artifice etxefuego suziri etxefuego el00307 euskalgaizto: dana euskal gaizto eiten daue umiak. (voc aran) gaizki hitzegindako euskara nominal mugagabea euskalgaizto gaizki hitzegindako euskara euskalgaizto el00308 ezamarrenak eruan txak. (voc aran) dirua osatu nominal mugagabea ezamarren dirua osatu ezamarren el00309 ez eta bai asko den lekhuan. (gero) diskusio nominal mugagabea ezetabai diskusio ezetabai el00310 ezpañetatik ezpañetarako izketarte otza izan degu alkarrentzat. (gar) azaleko hizketa nominal mugagabea ezpainetatik ezpainetarako hizketarte azaleko hizketa ezpainetatik ezpainetarako hizketarte el00311 apostulu eta ikasle bikañenakin ezda-baida au ikusteko eta erabakitzeko. (test berri) diskusio nominal mugagabea eztabaida diskusio eztabaida el00312 Eta gaitzerdi lizaque lurreco ondasunetan gueratuco balira datocen calteac. (eracus), gaitz hori gaitz-erdi baizik gerta ez (haur bes), zedintzat ordea. hori gaitz erdi litzake. (mitx idaz), ta gaitz erdi sagarduen itxura zerbait balu. (baratz), gaitz erdi iñorekin ez banu utsegin. (udar berts), Ori gaitz-erdi iduritzen zait. (burrun), Ala ere, gaitz erdi. (zabala.) ) uste baino gaitz tipiago nominal mugagabea mal menor gaitzerdi uste baino gaitz tipiago gaitzerdi el00313 noiznai eginaz gau-pasa. (mendi gain) gau osoko festa nominal mugagabea gaupasa gau osoko festa gaupasa el00314 a zer gaztain-mustrike daukezun. , (nap esa) mozkor nominal mugagabea gaztain mustrika mozkor gaztain mustrika el00315 gibel-beldur. (yakin iii) fidakaiztasun nominal mugagabea gibel beldur fidakaiztasun gibel beldur el00316 kiltza-orratza (voc aran) orratz ixteko nominal mugagabea giltza orratz orratz ixteko giltza orratz el00317 eta nunaitik gizalegeak gañez egiten dizula. (goi lor), auxen da gizalegia! (berts mor), irauli gizalegea (aran) jatortasun nominal mugagabea gizalege jatortasun gizalege el00318 ez dakizte munduko goibera guziak. (berts bil) arazo nominal mugagabea goibehera arazo goibehera el00319 Holako goiti beheiti zenbat ez da ikusten bazterretan. (zez erre) arazo nominal mugagabea goiti beheiti arazo goiti beheiti el00320 Hizkuntzaren gora behera guztia. (lan haut), gora-behera andiak izan ditue. (yakin iii), azpian duk ikusi aren gorabera. (btz beg), ondokoen artean fedearen gora-behera guzia. (zez erre), ikusten ari gera gorabera pranko. (sor zaiz), Ardi onen goraberak danak bistan daude. (otsolarre), Eta askotan dabilkiyena munduko goraberia. (itur), gure artean bada milla gorabera. (sor zaiz), eman ziezteen urte bi ayetan izandako gora-berra guzien berria. (test berri) arazo nominal mugagabea gora-behera arazo gora-behera el00321 gosari-lege bat jarri ta eraman zieken. (txan kant) gosari moduko nominal mugagabea gosari lege gosari moduko gosari lege el00322 aisebegixak (voc aran) haizetara zabaldutako leku nominal mugagabea haize begi haizetara zabaldutako leku haize begi el00323 Zororik dagoen haize-orratz batekin (obr guz ii) beleta edo jirueta nominal mugagabea haize orratz beleta edo jirueta haize orratz el00324 lurreco errege gucien haicezco handitasunec. (card lap) handikeria desegin errazak nominal mugagabea haizezko handitasunak handikeria desegin errazak haizezko handitasunak el00325 Han urguillua, handi nahia. (gero), aundi-naia ta lizunkeriya jarri zaizkigu nagusi. (ust gabe), aundi-nai ta olakorik ezer eztuena. (nere ald), mundutarren andi-nai arro. (chris dot) harrokeria nominal mugagabea handi nahi harrokeria handi nahi el00326 orren andi-puntua relojo ta guzi (jaio biz) harrokeria nominal mugagabea handi puntu harrokeria handi puntu el00327 erriz-gañeko aundi-ustea kentzera (aran) harrokeria nominal mugagabea handi uste harrokeria handi uste el00328 lenbiziko anka-gorria etorri uan mundura. (txan kant) haur nominal mugagabea hanka gorri haur hanka gorri el00329 Ta banaka-banaka, apal-apal ta atsekabez, joan ziran sagu gaxoak bakoitza bere zulora; eta or dabiltza bazterrik-bazter ankajokuka, katuaren ingurutik itzurka. (ipn lab) lasterketa nominal mugagabea hanka-joko lasterketa hanka-joko el00330 biotzaren arrotasuna edo antustea (jes biotz) harrokeria nominal mugagabea hantuste harrokeria hantuste el00331 arribizi edo oiartzunaren bidez (jain bil) oihartzun harribizi oihartzun harribizi el00332 yinen duzu hatsarte huntan (yakin iii) bitarte hatsarte bitarte hatsarte el00333 Zure hilburukoa dezala prepara. (obr guz ii) testamendu nominal mugagabea hilburuko testamendu hilburuko el00334 Baño lagunagatik itz aspertu bat egin bearko. (gar), Janaz janaz, parrelari ezkutuaren gertariaz, lasa zirenanean zertxobait, artean elkarrekin ia jardun gabeak baitziran, eman zien buruak itz-aspertu baten egiteko asmoa (kaz lanak), Arekintxe itz aspertu bat egiteko zoratzen nengola. (txan kant), hitz aspertu pare bat. (obr guz ii), Uztaiozue gizonari hitz-aspertu bat egiten. (mitx idaz), hitz aspertu bat egin behar'zu Pedrorengana juanda. (grego) hizketa lasai nominal mugagarria hitzaspertu hizketa lasai hitzaspertu el00335 izketa aspertu bat egin. (txan kant) hizketa lasai nominal mugagabea hizketa aspertu hizketa lasai hizketa aspertu el00336 erabili zituan otz-bero ta istillu larriak. (gar), zenbait otz-bero igarotzeko jaioak ziran munduan. (zubi), bitarte ontan zenbait otz bero naski izandua dago. (arran biz) istilu nominal mugagabea hotzbero istilu hotzbero el00337 hotz ikara ilun bat sartu duk etxean. (odol) izudura nominal mugagabea hotzikara izudura hotzikara el00338 ez igortziriren, ez ozprinaren, ez uren, ez suren. (gero) ilunabar nominal mugagabea igor ziri ilunabar igor ziri el00339 aiek bakoitzak artu ta illun-bistara arte. (txan kant) ilunabar nominal mugagabea ilunbista ilunabar ilunbista el00340 ipur-xikinketa. (yakin iii) bataioaren ondoko diru botatze nominal mugagabea ipur zikinketa bataioaren ondoko diru botatze ipur zikinketa el00341 ark sortua da itxas-orratza (p eraus iii) brujula nominal mugagabea itsas orratz brujula itsas orratz el00342 itsasneskak dantzan -zure ahizpak- ari dira hantxe. (orhoit) sirena nominal mugagabea itsasneska sirena itsasneska el00343 itsuaurreko. (manual), a ze itxuarrekoa ori! (nap esa), Amabost erri ontan badago itxu-aurreko zuzenik. (p eraus i), itxu aurreko balebil a zer pajaroa! (pastor), Mutil koxkor bat itxu-aurreko zubela aldamenian. (ped ota) itsuen gidari eta morroi den mutil nominal mugagabea itsuaurreko itsuen gidari eta morroi den mutil itsuaurreko el00344 itsulapiko. (manual), itsulapicoa. (voc bas), Baiña gero bere itxulapikoa ausi. (ait uzta), ala diote gure itxulapikuak. (goi lor) eltze-itsu nominal mugagabea tirelire itsulapiko eltze-itsu itsulapiko el00345 itxulipurdi bat ederra egin lezake hunek. (zez erre) burutxeta nominal mugagabea itzulipurdi burutxeta itzulipurdi el00346 izerdi-patz ugaria. (nere bid) izerdi nominal mugagabea izerdi patz izerdi izerdi patz el00347 baña izu laborriak artuak zeuzkala. (txan kant) beldur nominal mugagabea izu laborri beldur izu laborri el00348 cacaerioa. (voc bas) beherako nominal mugagabea kakaherio beherako kakaherio el00349 lan-saio eta tramankulu-ots biurturik kale-jira. (goi lor) doinu arineko martxa correcalles kalejira doinu arineko martxa kalejira el00350 bigarrena edatea katalin gorri maitea. (yakin iv) patar nominal mugagabea katalin gorri patar katalin gorri el00351 kapa beltzaren kontra asiyak ostera. (lexo) apaiz nominal mugagabea kapa beltz apaiz kapa beltz el00352 kuku-adar. (yakin iii) kimatu gabeko adar nominal mugagabea kuku adar kimatu gabeko adar kuku adar el00353 kukumarro. (voc aran) ihauteriko mozorro nominal mugagabea kukumarro ihauteriko mozorro kukumarro el00354 kuku-marrua. (voc aran) txoriak uxatzeko giza-irudi nominal mugagabea kukumarru txoriak uxatzeko giza-irudi kukumarru el00355 Eta komentuetan jartzen emango ote diote pobreai lapikondorik. (sas let) jaki nominal mugagabea lapikondo jaki lapikondo el00356 lapur-pospolo. (yakin iii) soinurik atera gabe pizten den pospolo nominal mugagabea lapur pospolo soinurik atera gabe pizten den pospolo lapur pospolo el00357 erraietako umearen guda ikusten duan leioeme baten irudira. (gar) beti leihoan dagoen emakume nominal mugagabea leiho eme beti leihoan dagoen emakume leiho eme el00358 Loik ez du egin, lo-arma bakarrik. (nap esa) lo lasai nominal mugagabea lo arma lo lasai lo arma el00359 lo aspertu bat egin gabe. (gar) lo lasai nominal mugagabea lo aspertu lo lasai lo aspertu el0036 amen ere moneda gure errikua eztago besterikan narru gorrikua. (kortazar) sos nominal mugagabea narru gorriko sos narru gorriko el00360 lo erria dauko ume-onek. (voc aran) iratzarri ondoko haserre nominal mugagabea lo erre iratzarri ondoko haserre lo erre el00361 lokamus bat eiñ, lokamusa. (voc aran) lo labur nominal mugagabea lo-kamutsak egin lo labur lo-kamutsak egin el00362 A zer lokatza-nastea eldu den! (nap esa) istilu nominal mugagabea lokatza nahaste istilu lokatza nahaste el00363 losirri (voc aran) logale nominal mugagabea lo-zirri logale lo-zirri el00364 Ura lozorroa gau artakoa! (amab eg), Lozorro mundua illunpe itxuan. (aran) lo sakon nominal mugagabea lozorro lo sakon lozorro el00366 ikasia dut mozkorr-saldaren egiten (ezin) goizaldeko mokadu nominal mugagabea mozkor salda goizaldeko mokadu mozkor salda el00367 mutur-oker. (yakin iii) patar nominal mugagabea mutur oker patar mutur oker el00368 nahaste-borraste eon. (voc aran) nahaspila nominal mugagabea nahaste borraste nahaspila nahaste borraste el00370 negu-mutil. (voc aran) neguan baserritik lan bila irteten den mutil nominal mugagabea negu mutil neguan baserritik lan bila irteten den mutil negu mutil el00371 ogipeko (manual), piztien bildurrez ta eskergabien ogipeko. (gar) morroi edo neskame nominal mugagabea ogipeko morroi edo neskame ogipeko el00372 nagusiaren oñordekoa da, il dezagun. (test berri), oinordeko. (manual) heredero nominal mugagabea oinordeko heredero oinordeko el00373 Orpo-gorri asko daukaz orrek. (yakin iii) haur nominal mugagabea orpo gorri haur orpo gorri el00374 modu ortako plaza-gizona ez da pagatzen dirutan. (lexo), plaza-gizonaren trazak. (sor zaiz), plaza gizonak eztireala etseko jaun egokiak. (obr guz i), plaza gizon. (igel), plaza-gison. (voc aran) jendaurrean ohitutako gizon nominal mugagabea plaza gizon jendaurrean ohitutako gizon plaza gizon el00375 sabel arrabia. (voc bas), eta izaten ditut sabel-errabiyak. (itur) sabeleko min nominal mugagabea sabel arrabia sabeleko min sabel arrabia el00376 Sabel-darraio zirdin hau didan ekarten. (obr guz i) beherako nominal mugagabea sabeldarraio beherako sabeldarraio el00377 sator lanean dabiltza gehienez ere. (mitx idaz) izkutuko lan nominal mugagabea labor de zapa sator lan izkutuko lan sator lan el00378 sorgin-afari. (yakin i) goizaldeko mokadu nominal mugagabea sorgin afari goizaldeko mokadu sorgin afari el00379 sorgin-gosari. (yakin i) goizaldeko mokadu nominal mugagabea sorgin gosari goizaldeko mokadu sorgin gosari el00380 sorgin-aize. (yakin i), agor illeko sorgin-aizeak danak erabat igartu. (eguns txo) haize zurrunbilo nominal mugagabea sorgin haize haize zurrunbilo sorgin haize el00381 sutxakur. (voc aran) haragi ustelak sortzen duen su nominal mugagabea fuego fatuo feu follet su zakur haragi ustelak sortzen duen su su zakur el00382 suatsarequin balaz. (izt oler) polbora nominal mugagabea suhautsa polbora suhautsa el00383 Predicua akhabatzean sukhar gorthitz bat jauzi zitzaion. (bi saind) kalentura nominal mugagabea sukar kalentura sukar el00384 Cale barruco dantzarijac ez dira segurubago gueratuten eureen tambolin egunetan, bestiac baino. (gatz oz) jai nominal mugagabea tanbolin egun jai tanbolin egun el00385 edo trikimaluak botatie baño. (barand) konjuru nominal mugagabea trikimalo konjuru trikimalo el00386 nik pasa nitun tripa-jateak! (txan kant) amorrazio nominal mugagabea tripa jate amorrazio tripa jate el00387 txakur-amesak. (yakin iii) fantasiak, ameskeriak nominal mugagabea txakur ametsak fantasiak, ameskeriak txakur ametsak el00388 eman zioten txakur andi bat. (iru zir), amasei bertso berri txakur andi baten. (noe on), txakurraundiko opil bat janaz. (berts bil) sos nominal mugagabea perra gorda txakur handi sos txakur handi el00389 txakur txiki bat seguratua batian. (amod pen), txakur txiki. (iru zir), emango nizkitzuke pozikan bi chakur chiki juatiatikan. (kont) sos nominal mugagabea perra chica txakur txiki sos txakur txiki el00390 azkenerako ibilli biar txapel-okerren igasi (mend txir), txapeloker. (igel) guardia zibil nominal mugagabea txapel oker guardia zibil txapel oker el00391 txatxilipurdi. (voc aran) burutxeta nominal mugagabea txatxilipurdi burutxeta txatxilipurdi el00392 Txori-malotzat jazten dirade oñetaraño buruti. (eguns txo) txoriak uxatzeko giza-irudi nominal mugagabea txori malo txoriak uxatzeko giza-irudi txori malo el00393 gaisodunai ataraten ziskuko urre-lumak. (par bide) sos nominal mugagabea urre luma sos urre luma el00394 Esperatzen zan uztar-laguna ez degu aseguratu. (errik itsas) ezkontide nominal mugagabea uztar lagun ezkontide uztar lagun el00395 dantzan e arritzen gaitu / zure ibiltziak / mugida biziyakin / zango-gurutziak / iduri dauzkitzula juntura autsiak. (paulo yan) kadera nominal mugagabea zango gurutze kadera zango gurutze el00396 Zango-sagarrak ditu arras agerian. (oxob) belaun nominal mugagabea zango sagar belaun zango sagar el00397 Txarri-bodara barriz askotxu. (nere apur) zerri hiltze nominal mugagabea zerri-boda zerri hiltze zerri-boda el00398 ez gaitu ba zikilisaltsa ederrean sartu zure igesiak. (amab eg) istilu nominal mugagabea zikilisaltsa istilu zikilisaltsa el00399 jakin zikulusaltsa artatik aur bat jaio zala. (biz gar) istilu nominal mugagabea zikulusaltsa istilu zikulusaltsa el00400 tiro ta zilipurdikada ikusteko zoratzen. (txan kant) burutxeta nominal mugagabea zilipurdikada burutxeta zilipurdikada el00401 Orra nolatan Adanek in zun lenbiziko txotx berriya. (berridi) sagardo egin berri nominal mugagabea txotx berri sagardo egin berri txotx berri el00402 auntzak ardiari ilhe. (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron ahuntzak ardiari ile eskatzea norberaren akatsak besteri egoztea ahuntzak ardiari ile eskatzea el00404 deüs eztien lekhian, zer aperentzia! hori da arrantzura larrilat juitia! (etxahun) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa pedir peras al olmo arrantzura larrera joatea ezinezkotan saiatzea arrantzura larrera joatea el00405 Ordurako, Jaungoikoak bakarrik zekien ura non zan! Ura arrapatu nai izatea ta arrautz gorringoari danbolina jotzea... gauza bera. (amab eg) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa arrautza gorringoari danbolina jotzea ezinezkotan saiatzea arrautza gorringoari danbolina jotzea el00406 astoak esan leio mandoari: ken akit orrago, belarri (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron astoak mandoari belarri esatea norberaren akatsak besteri egoztea astoak mandoari belarri esatea el00407 bi eskale borta bati (yakin iii) bi kalte batera heltzea nominalizazioa borta bati bi eskale etortzea bi kalte batera heltzea borta bati bi eskale etortzea el00409 Erroiak beleari burubeltz. (ats neur) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron erroiak beleari burubeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea erroiak beleari burubeltz esatea el00410 Aorixe bai dala eskuko amabost (manual) alderik onena ukaitea nominalizazioa eskuko hamabos ukaitea alderik onena ukaitea eskuko hamabos ukaitea el00411 -Ja ja iii! Eztula ta Burukomiña uztarrian. (gar) elkarren premian (edo ironiaz, elkargaitzak) diren bi egoera edo pertsona elkartzea nominalizazioa eztula eta buruko mina uztartzea elkarren premian (edo ironiaz, elkargaitzak) diren bi egoera edo pertsona elkartzea eztula eta buruko mina uztartzea el00412 kafia egin deneko, xoria hil (yakin iii) ezer prest dagoenean hondatzea nominalizazioa habia egin deneko txoria hiltzea ezer prest dagoenean hondatzea habia egin deneko txoria hiltzea el00413 Amak: «zer uste dun dela, haurra, ezkontza hortan sartzea? Ala kaderan jarri eta han kantuz kitarra jotzea? (manex) ezertaz ez arduratzea nominalizazioa kadiran jarri eta gitarra jotzea ezertaz ez arduratzea kadiran jarri eta gitarra jotzea el00414 kaiola egin denean xoria hil. (yakin iii) ezer prest dagoenean hondatzea nominalizazioa kaiola egin denean txoria hiltzea ezer prest dagoenean hondatzea kaiola egin denean txoria hiltzea el00415 kamarrak umeari; okerra, zuzen adi. (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron kamarrak umeari okerra esatea norberaren akatsak besteri egoztea kamarrak umeari okerra esatea el00416 huntzak bilhagarrouari buru handia. (igel), huntzak biligarroari: buru-handi. (yakin iii), huntzak biligarruari: buru haundi! (nap esa) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron hontzak biligarroari buruhandi esatea norberaren akatsak besteri egoztea hontzak biligarroari buruhandi esatea el00417 Otsoa ta ardia / zelai zabalean / sarri ekusten dira / biak jolasean / alberdanian txita / aizariarekiñ / portuguesa laztanga / gastelaubarekiñ. (sor luisa) ezinezko ezer gertatzea nominalizazioa portugesa gaztelauarekin laztanka aritzea ezinezko ezer gertatzea portugesa gaztelauarekin laztanka aritzea el00418 sartagin zarrak pertzari: ua ortikan; beltz ori. (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron zartaginak pertzari beltza esatea norberaren akatsak besteri egoztea zartaginak pertzari beltza esatea el00419 bera dana bestei; zartagi zarrak pertzari: ipur-beltz. (nap esa) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron zartaginak pertzari ipurbeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea zartaginak pertzari ipurbeltz esatea el00420 ortzka ari zitzaioen sugea limari limak esaten zion: alferrik aiz ari. (itur) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa sugea limari horzka aritzea ezinezkotan saiatzea sugea limari horzka aritzea el00421 topinak galdaraari ipur baltz. (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron topinak galdarari ipurbeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea topinak galdarari ipurbeltz esatea el00422 exeritzeko berriz nun-nai prest tokiak "ipur-beltz" esan zion pertzari tupiak (urz bat) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron topinak pertzari ipurbeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea topinak pertzari ipurbeltz esatea el00423 zozoak beleari: buru-beltz. (yakin iii) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron zozoak beleari burubeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea zozoak beleari burubeltz esatea el00424 Zozoak beleari ipurbeltz, zuria onduko den baino lehen txangurruak aurreraka ibiliko dira eta igelei bizarra jaioko zaie. (alk. ona.), zozoak beleari..., dakiguna (btz beg), zozoak beleari iñoiz deitu izan dio ipurbeltz! (eguns txo), zozuak esan zion beleari: "ipurdia daudak beltza" (berts bil), zozoak beleari: ipur-beltz (yakin iii), xoxoak beleri: epur beltz (nap esa) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizazioa c'est la poêle qui se moque du chaudron zozoak beleari ipurbeltz esatea norberaren akatsak besteri egoztea zozoak beleari ipurbeltz esatea el00425 adarra-jotzalliak badira kanpotik. (nere ald) txantxazale izenlaguna adarjotzaile txantxazale adarjotzaile el00426 Baina ez du horrek erran nahi oilo busti batzu girela, zenbeit antzara karrankaritarik entzuten dugun bezala, edo ahate mutu batzutarik. (mintz aur) isil izenlaguna chiticalla ahate mutu isil ahate mutu el00427 abo batez aipatzen eta aupatzen dute: langillea zala; elizkizunetara jendea ekarriazten zula; Eliz-barrena txukun edukitzea gustatzen zitzaiola, ta bera ere Elizerako loreak egiten aritzen zala (santa kruz), aparia degu amets, eta, ao batez, bertan artzea erabaki degu (kaz lanak), guztion aho-batezko baimena. (mitx idaz) Ori dok, ori -eibartarrak ago batez (ezten) adostasunez nolatasunezkoa aho batez adostasunez aho batez el00428 Amerika, Afrika, Madrid, Barcelona, aua beteko izen oiek zer ote zeukaten ikasi nairik. (txan kant) ospetsu izenlaguna ahoa beteko ospetsu ahoa beteko el00429 ago oneko kafea. (yakin iv) (can vas i) zapore oneko izenlaguna aho oneko zapore oneko aho oneko el00430 abo zabal cenbeitec badute erasaten. (eskal), agosabala. (voc aran), Afaria ziaten Amuenean. Ondo afaldu, eta bero-bero egin zirenean, berriketan hasi zituan, eta, Txingurri ahozabal horrek ekin zian esaten, honelako neskarekin egin zuela honelako, eta bestearekin halako... (A. J. Tronpeta), Ezin eraman dut nire aurrean besterentzat gaizki esatea. Horrengatik ez dut joan nahi andre Prudentxirenera, aho-zabal eta mingain luxe jende haien tartera, eta... (axen. kontxe.), beste bein, Plaentxiako Meltxor-enian, bere inguruan izugarrizko korrillua ebala, olako ao-zabal batek zeroian sakia; bazan an ollagorra, erbia, tiro otsa ta abarra (ezten) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette ahozabal berritsu ahozabal el00431 ez ditugula soilik ahoz-belarrirako poemak eta galdu. (mitx idaz) ahozko ahoz belarrirako ahozko ahoz belarrirako el00432 Horrela zabilalaric, etche baten aitzinean khausitu zuen aire handitaco andre bat. (bi saind) handiki izenlaguna aire handitako handiki aire handitako el00433 anchina berri. (voc bas) zahar izenlaguna antzina berri zahar antzina berri el00434 anchina gazte. (voc bas), antxina gazte. (yakin iii) zahar izenlaguna antzina gazte zahar antzina gazte el00435 akerraren adarra baño gogorragoa da ori. (nap esa), Akerraren adarra biano gogorragoa duk ori (yakin iii) gogor izenlaguna akerraren adarra baino gogorragoa(k) gogor akerraren adarra baino gogorragoa(k) el00436 badira norbaitzuk akerraren adarra baño okerragoak. (gar) oker izenlaguna akerraren adarra baino okerragoa(k) oker akerraren adarra baino okerragoa(k) el00438 alegorrixa. (voc aran) ateo izenlaguna alegorri ateo alegorri el00439 albeni bat baino meiago mehe izenlaguna albeni bat baino meheagoa(k) mehe albeni bat baino meheagoa(k) el00440 Isabel IIgarrenak aldegin zun atzerrira, bere aldiko ixkanbila emen uzten zula. (santa kruz), Beraldiko giroa, beraldiko laboreak. (yakin iii) bikain, handi izenlaguna berealdiko bikain, handi berealdiko el00442 amelua baiño makalagua. (voc aran) makal izenlaguna amelua baino makalagoa(k) makal amelua baino makalagoa(k) el00443 antza-putza baño arroago. (nap esa) harro izenlaguna fier comme un paon antza putza baino harroagoa(k) harro antza putza baino harroagoa(k) el00444 zenbeit antzara karrankaritarik entzuten dugun bezala. (mintz aur) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette antzara karrankari berritsu antzara karrankari el00445 Firma gabeko apaiz-jale bati. (manex) antiklerikal izenlaguna mangeur de curés apaizjale antiklerikal apaizjale el00446 Apo fardela, sukaldean lo dago jeiki ta berla. (poes pop ii) zarpail izenlaguna apo fardela zarpail apo fardela el00447 Arbiloretarrak (yakin iii) urtean behin konfesatzen dena izenlaguna arbiloretar urtean behin konfesatzen dena arbiloretar el00448 ardatza langoxe zuzen zuzena. (yakin iii) zuzen izenlaguna ardatza bezain zuzena(k) zuzen ardatza bezain zuzena(k) el00449 ardi janmtziko otsuak. (berts bil) zintzo itxurako izenlaguna ardi jantziko zintzo itxurako ardi jantziko el00450 Oa vada esque ardi seme ori. (mikol) madarikatu izenlaguna hijo de perra fils de chienne ardiseme madarikatu ardiseme el00452 eder adingabeko ta argi laburreko da zenzunik ez duen irudi uts baten gisakoa. (ip onak) inozo izenlaguna de pocas luces argi laburreko inozo argi laburreko el00455 arrayoz jositako ume baldar, kaskall ori. (burrun) madarikatu izenlaguna arraioz jositako madarikatu arraioz jositako el00456 hori da arhano bano beltxago. (yakin iii) beltz izenlaguna noir comme (du) jais arranoa baino beltzagoa(k) beltz arranoa baino beltzagoa(k) el00457 andrekumetan billatu leike amaika artagalbara. (berts bil) ergel izenlaguna artagalbara ergel artagalbara el00458 arta-puska bat baño atsegiñagoko gizona. (txan kant) atsegin izenlaguna arta puska baino atseginagokoa(k) atsegin arta puska baino atseginagokoa(k) el00459 arta-puska bat baño otxanagoko gizona. (txan kant) otzan izenlaguna arta puska baino otzanagokoa(k) otzan arta puska baino otzanagokoa(k) el0046 bururatu ere ez zitzaion asto-puska ari. (amab eg) ergel izenlaguna astopuska ergel astopuska el00460 arte gitziko gizona. (yakin iii) urduri izenlaguna arte gutxiko urduri arte gutxiko el00461 ta al-dakit nik zenbat "ziri" geiago ezpain artoberootan maiz darabiltzigu (kaz lanak), artobero. (voc aran) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu artobero harro artobero el00463 arta-puska bat baño gozoagoko gizona (txan kant) gozo izenlaguna arto puska baino gozoagokoa(k) gozo arto puska baino gozoagokoa(k) el00464 ez al din eman astakaikuak?. (gol ber) ergel izenlaguna astakaiku ergel astakaiku el00465 AXERIA. Ez, andrea. Nik bakar bakarrik esan nien: mutila ukuiluan ondo lotzeko. NARXIXO. Hau asto kirtena, hau! (...) Hi ere gehiegi ari haiz, eta oraintxe aspertu nauk. Zer da asto kirten hau berriz! Nahikoa baino gehiago esan duk, eta ez nagok ni hire lerdokeriak entzuteko. (tantarrantan), Asto kirten ori. (burrun), astu-kirten edo eskrupuloso aundiya zan. (oroitz), mundu ontara jaio giñaden makina bat asto-kerten. (axen txan), lur onek mantentzen du asko asto-kerten. (zubi), zer dio asto-kirten orrek. (amab eg) ergel izenlaguna astokirten ergel astokirten el00466 Petut astaputz Galharretako patarrari lotua duk orai (baig. zaz.), emen pasa da astaputz char ori. (nere bid), ai astaputza! Oker bidetik ibilliko intzan. (urz bat), bizkarra berotuko dizut. Demonio astaputza!. (zabala), ai, tonto astaputza, ai buru gogorra. (ustez lag), gu gaituk astaputzak, ez dezute aditzen?. (berts bil), ankapean, makilka, astaputz batzuk bezela parregarri ibilli gaitue (txan kant), ergel izenlaguna astaputz ergel astaputz el00467 E! Asto lapiko! Ez nazu golpe txarra eman atzeko ezurrian. (oroitz) ergel izenlaguna astolapiko ergel astolapiko el00468 Ixillik ago, asto-lukainka, eta esan nazak: garbitu al dituk sartagiyak?. (gab kaiku) ergel izenlaguna asto lukainka ergel asto lukainka el00470 ezta atzo goizekoa. (yakin iii) zaharra izan aditzezkoa atzo goizekoa ez izan zaharra izan atzo goizekoa ez izan el00471 arpegi bagako. (yakin iii) lotsati izenlaguna aurpegi bagako lotsati aurpegi bagako el00472 Onela ezan zidan bein azal-gaizto ark. (amab eg) gaizto izenlaguna azalgaizto gaizto azalgaizto el00473 azken putz. (yakin iii) ezgai izenlaguna azken putz ezgai azken putz el00474 apurtu det axoliyo gatzil ori. (burrun) ergel izenlaguna zampabollos azolio ergel azolio el00475 Santa Kruzen burua diru ordez eskatu zutenean, gibelurdiñek bezain ugaritu ziran ispiak. «Enun uste esan oi zun Santa Kruzek, nere buruak 10.000 peseta balio zitunik». Diru ua eskuratu nai zutenak erne asi ziran bada. Irungo beltxa an azaldu zan Naparroan, Prantzi-mugako erri batean. Galdegiten dio Santa Kruzek: agindua betetzera al ator? —Zer agindu? —Azpi-suge ori, ixillik ezpai ago illaraziko aut bertan (santa kruz) traidore izenlaguna azpi-suge traidore azpi-suge el00476 azpizapoa. (voc bas) maltzur izenlaguna mosca muerta azpizapo maltzur azpizapo el00477 a zer baba-lastoa den ori!. (nap esa), babalasto. (yakin iii) ergel izenlaguna zampabollos babalasto ergel babalasto el00479 bada-ezpadako (manual) behin-behineko izenlaguna badaezpadako behin-behineko badaezpadako el00483 baratxuria baino txintxoago da. (yakin iii) zintzo izenlaguna baratzuria baino zintzoagoa(k) zintzo baratzuria baino zintzoagoa(k) el00484 baratxuria bezain piña. Billaukeririk ezagutzen etzuna. (txan kant) zintzoa(k) izenlaguna baratzuria bezain fina(k) zintzoa(k) baratzuria bezain fina(k) el00485 ero iragarri zion, zein barru galdukoa eta biotz gaiztokoa zan. (test berri) gaizto izenlaguna sin entrañas barru galduko gaizto barru galduko el00486 bat-bateko sabel miña eta miñandi denean. (pros nav) ezusteko izenlaguna bat-bateko ezusteko bat-bateko el00487 Zezenak, edo Moxolok, bat baterako zalaparta bizian. (gar) ustekabeko izenlaguna bat-baterako ustekabeko bat-baterako el00488 aize-bolada baten antzeko ots bat-batetako bat. (test berri) ezusteko izenlaguna bat-batetako ezusteko bat-batetako el00489 beti arkitzen duten bere batecoa ta modu onecoa. (jes biotz) antzeko izenlaguna (neure, heure, bere...) bateko antzeko (neure, heure, bere...) bateko el00490 aspalditxoan emen gabiltza bateko eta besteko. (gazt berts), alderdi bateko ta besteko gaitasunak neurtzen. (gar), engañatu du bateko eta besteko. (txirrit i) gzutiak izenlaguna bateko eta besteko gzutiak bateko eta besteko el00491 Aspaldi ohartua zen: non eta nor ziren egiazko bakezko gizonak eta egiazko bazter-nahasleak. (mintz aur) istilu sortzaile izenlaguna bazter nahasle istilu sortzaile bazter nahasle el00492 omen-aldi bat egin deiogun / ondo merezitakoa / Juan Jose Alkain etzan gizona / bazterrên utzitzekoa. (motz ugal) balioduna izan aditzezkoa bazterrean uztekoa ez izan balioduna izan bazterrean uztekoa ez izan el00493 baztarrolak kendu gabe da gizon ori. (yakin iii) hezigabeko izenlaguna sin desbravar mal dégrossi bazterrolak kendu gabeko hezigabeko bazterrolak kendu gabeko el00494 begi-arranpalo da gizon ori. (yakin iii) begi irtendun izenlaguna begi arranpalo begi irtendun begi arranpalo el00495 begien bichtako gauza da ongarri onak duela ondorio ona. (lab lib) nabarmen izenlaguna begien bistako nabarmen begien bistako el00496 ekusi zuten begi gaiztoko txori-artzalle bat. (ip onak) maltzur izenlaguna begi gaiztoko maltzur begi gaiztoko el00498 ene begiko gazte maitiak. (enb oles) gogoko izenlaguna (inoren) begiko gogoko (inoren) begiko el00499 Pikaro begi luzia!. (xenp), Nork eman dizu zuri or kuskusean ibiltzeko baimena? Begiluze alena!... (amab eg) barrendari izenlaguna begiluze barrendari begiluze el00500 hain da begi-makur, hain da bihotz-legun. (obr guz i) lotsati izenlaguna begi makur lotsati begi makur el00501 Asto zarra ta elbarrie / munduan parregarrie / bost aldiz pasatu du gose eta egarrie / puntez bera belarrie / nire begi-mingarrie. (noe on) ikuste mingarriko izenlaguna begi mingarri ikuste mingarriko begi mingarri el00502 ba ote dago esan beharrik ez dela beginekea Silvana Mangano berriro ikustea? (mitx idaz) ikuste aspergarriko izenlaguna begi neke ikuste aspergarriko begi neke el00503 t'etzait iduri ala okertasunikan biatz batenik ere izango danikan. (nere bid) ezezkoa ni (el, la) más mínimo(a) (le, la) moindre (...) behatz batenik ere (ez) behatz batenik ere (ez) el00504 echanfona orhoitu-cen bere behialaco ametsaz. (test cahar i), behialako batez treina hartu zuela Parisen. (mintz aur) aspaldiko izenlaguna behialako aspaldiko behialako el00505 Artatik erlijioari gerra eskaiñi zioten beinbehineko gobernu aiek. (santa kruz) probisional izenlaguna behin behineko probisional behin behineko el00506 Ezda ondikotz egun hautan bakarra, heriotze supitu hori; bainan orotako handiena da, eta gehienik oro jo dituena, eta izitu. Hain zen jaun hori bere herrian eta bertze asko ingurutan oraino behin eta behingo gizontzat ginaukana. (mintz aur) luzerako izenlaguna behin eta behingo luzerako behin eta behingo el00507 beingozko (manual) ezusteko izenlaguna behingozko ezusteko behingozko el00508 itxura gaiztoko fabrikaz bete ditugu behinolako soro eta basoak. (mitx idaz) aspaldiko izenlaguna behinolako aspaldiko behinolako el00509 eme ez dauka ezer egiñik / elkar ezin ikusiak / emen ez dago belarri-motzik / denok belarri-luziak. (etxarte) euskaldun izenlaguna belarriluze euskaldun belarriluze el00510 belarrimotza. (voc aran), emen ez dauka ezer egiñik / elkar ezin ikusiak / emen ez dago belarri-motzik, / danok belarri-luziak. (etxarte), gutzaz etsita senarrik / belarri-motzik ez artu. (p eraus ii), soldaduzkara etorrita ere belarrimotzak nagusi. (sol ber) izenlaguna belarrimotz belarrimotz el00511 belaunez betiko gizona. (yakin iii) ergel izenlaguna belaunez beheitiko ergel belaunez beheitiko el00512 belea egondako esolan bustitako taloa baiño gozoago dek ori. (yakin iii) gozoa(k) izenlaguna belea egondako etxolan bustitako taloa baino gozoagoa(k) gozoa(k) belea egondako etxolan bustitako taloa baino gozoagoa(k) el00513 berbajario. (voc bas) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette berbajario berritsu berbajario el00514 verbalapicoa. (voc bas), berba-lapiko. (yakin i) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette berbalapiko berritsu berbalapiko el00515 adin eta vicitce thaillu gucietan çure beregaineco çori ona. (and dan) aparta izenlaguna beregaineko aparta beregaineko el00516 ez ordea beregaiñezkoak eta abantaillezkoak. (gero) aparta izenlaguna beregainezko aparta beregainezko el00517 berez-bereko argitasuna ez da geienetan aski. (pros nav) sortzezko izenlaguna berez bereko sortzezko berez bereko el00518 berri-ipurdi. (yakin i), autobus batean nijoala, erriko emazteki bat zetorren, berripurdi oietakoa. (jain bil) berri kontazale izenlaguna correveidile berripurdi berri kontazale berripurdi el00519 Getari ortan beti badira bi iru berri-jariyo. (gazt berts) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette berrijario berritsu berrijario el00520 berrilapicoa. (voc bas) izenlaguna boquirroto moulin à paroles berrilapiko berrilapiko el00521 bertan berako euri berera ederra. (yakin iii), bertan-berako. (manual) ezusteko izenlaguna bertan beherako ezusteko bertan beherako el00522 besoen betheko muthikoa. (yakin iii) eder izenlaguna besoen beteko eder besoen beteko el00523 Martin besterik ezeko ezkongaia zan. (gar) erdeinagarri izenlaguna besterik ezeko erdeinagarri besterik ezeko el00524 betibateko polemika-gai gogaikarri hau. (mitx idaz), betibateko ots ontaz (barne muin) aldagaitz izenlaguna betibateko aldagaitz betibateko el00525 betiereko bizia orduan da hasiko. (poem bas), Aita bethierecoa. (jes imit), gucien bethiereco obieta. (deb breb), bethiereco adizquidetafuna. (test cahar i), Aita bethierecoa. (bir of) betiko izenlaguna betiereko betiko betiereko el00526 bien bitarteko xehetasunetan ez naiz hemen sartuko. (mitx idaz) bitarteko izenlaguna bien bitarteko bitarteko bien bitarteko el00527 bihotz biguneko. (manual) errukior izenlaguna de buen corazón bihotz biguneko errukior bihotz biguneko el00528 biozdun eusko zintzo guztiok lagun egiñik alkarri. (enb oles), bihotzduna, leiala, defintrefatua. (jes imit) ausart izenlaguna bihotzdun ausart bihotzdun el00529 berari laguntzeko ain biotz gogorrak. (berts bil) errukigabe izenlaguna duro de corazón bihotzgogor errukigabe bihotzgogor el00530 biyotz gogorduna probatu deguna. (fer imaz) errukigabe izenlaguna duro de corazón bihotz gogordun errukigabe bihotz gogordun el00531 biotz gogorreko. (manual) errukigabe izenlaguna duro de corazón bihotz gogorreko errukigabe bihotz gogorreko el00532 biotz-andicoa (voc bas) ausart izenlaguna bihotz handiko ausart bihotz handiko el00533 bihotz-hausgarri da ikhustea asko laborari. (lab lib) errukarri izenlaguna bihotz hausgarri errukarri bihotz hausgarri el00534 contzientciaco har bici gose, bihotz-jale hura. (card lap) kezkagarri izenlaguna bihotz jale kezkagarri bihotz jale el00535 hain da bihotz-legun. (obr guz i) errukior izenlaguna de buen corazón bihotz leun errukior bihotz leun el00536 O zoro eta biotz nagikoak, Profetak esan guztiak sinisteko. (test berri) grinakaitz izenlaguna bihotz nagiko grinakaitz bihotz nagiko el00537 eta zeramazkiten eskuerakutsi biotz onekoak emanik, ardietan itzuli ziran. (test berri) asmo oneko izenlaguna bihotz oneko asmo oneko bihotz oneko el00538 au zan gizon arrteza biurrik bakoa. (par bide) asmo oneko izenlaguna bihurrik gabeko asmo oneko bihurrik gabeko el00539 Bildun banatzallea da ori. (nap esa) gastatzaile izenlaguna bilduen banatzaile gastatzaile bilduen banatzaile el00540 birika aundi! (nap esa) lasai izenlaguna panza en gloria birika handi lasai birika handi el00541 bisianbiseko mendiaren gainean. (ath gaitz) aurreko izenlaguna bisianbiseko aurreko bisianbiseko el00543 Eure bizikoa izango intzan i sakristaukuntzan, Erroke. (bein beti), tiro-jasarekin bere biziko zalaparta ateratzen. (santa kruz), ura artzeko bere biziko gogoa zeukan. (biz gar), bere bizikoa da (yakin iii), etorri zaio bere biziko trantzea. (laug txin), berebiziko lanak egingo zizkin. (txan kant), bere bizikoa da mutil ori orretarako. (manual), Antzeslari guziek berebiziko jator aritu omen ziran (kaz lanak) aparta izenlaguna (neure, heure, bere...) biziko aparta (neure, heure, bere...) biziko el00546 bi compañero bolxa-ariñ / yarri ciren elkharrekiñ / ukhaiteco diru nahiz cerbait eguiñ. (fabl) pobre izenlaguna boltsa arin pobre boltsa arin el00547 gizon ederrak izketa leunak, gañera boltsa beruak. (pello errot) aberats izenlaguna boltsa bero aberats boltsa bero el00548 burduñarik dianian zintzarri egilia. (chan pop) aprobetxazale izenlaguna burdina denean zintzarri egile aprobetxazale burdina denean zintzarri egile el00549 - Zapata onak egiten dituzte? - Bai, burnizko perrak beziñ gogorrak (urz bat) gogorra(k) izenlaguna burdinazko perrak bezain gogorra(k) gogorra(k) burdinazko perrak bezain gogorra(k) el00550 badakizu naizena burduntzia bezin zuzena, bakoitzari berea ematen. (sas let) zuzena(k) izenlaguna burduntzia bezain zuzena(k) zuzena(k) burduntzia bezain zuzena(k) el00551 eta neskatx buru-arin onen eresi guzia, bere gorputza andade bat egiñik erakustea zan. (test berri), buru huts edo arin heien eskuetan. (zez erre), buru arin bat bada naikua. (txirrit i), eztezun txoro arlote buru ariña. (ust ezin), orain ezkondutzen da bost buru-arin. (zakarra), denak berentzat biaituztenak berak ta bestek egiñak nik olakuai esaten diyet eosgor buru ariñak. (fer imaz), nekazariya arterako da ziero buru-ariña. (itur berts), arpegira Jaunari txistu tiraka fariseo buruariñak. (zubi) izenlaguna casquivano tête frêlée buruarin buruarin el00552 eta su-eman izan zioten buru-aurki batzuek Egiptoranz igeseginda. (test berri) zoro izenlaguna casquivano tête frêlée buru aurki zoro buru aurki el00553 dabiltza ergelkeria, eta enoxentkeriaketan, eta asko orduz bere buruez goragoko gauzen ondoan. (lan haut) ez dagokigun izenlaguna (neure, heure, bere...) buruaz gorako ez dagokigun (neure, heure, bere...) buruaz gorako el00554 hiri horietako buruberoek. (zez erre) zorosko izenlaguna echado para adelante burubero zorosko burubero el00555 buru-berotzalliak daude lastimaz. (lexo) tentakari izenlaguna buru berotzaile tentakari buru berotzaile el00556 ez dakitela holako gezur buru-buztan gabeko hedatzen baizik. (zez erre) zentzugabeko izenlaguna sin pies ni cabeza sans queue ni tête buru-buztan gabeko zentzugabeko buru-buztan gabeko el00557 pikaro buru-gaizto, tunante garbiya. (pello), basterrak nastu-azten / zenbait buru-gaizto / Euskalerriyan sartu / zaigu Antikristo. (j zab) maltzur izenlaguna buru-gaizto maltzur buru-gaizto el00558 buru gogorrak izan litazke. (noizp), oitâ errendi gaiten / munduko bizitzan / orren buru-gogorrak / ez gaitezen izan. (j zab) tematsu izenlaguna cabeza dura tête dure burugogor tematsu burugogor el00559 buru-arro ondasunzaleac (chris dot) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu buruharro harro buruharro el00560 Eta gero, gaixo dohakabe buru huts edo arin heien eskuetan beha ezarri, par force, burraso giristinoek beren haurrak altxatzeko!... (zez erre) ergel izenlaguna casquivano tête frêlée buru-huts ergel buru-huts el00561 zein ero ta buru kaltekoa dan, galtzeki irriskuan jartzen dana. (ip onak) zoro izenlaguna burukalteko zoro burukalteko el00562 Oñatin bazkaldurik Arantzazu gora bertan topatu nuen fraile buru motza. (obr guz i) burusoil izenlaguna buru motz burusoil buru motz el00563 buru-ontar Fernando geure Erreguea. (izt oler) onbera izenlaguna buruontar onbera buruontar el00564 lan buruzbidekuak ai dira aurreratzen. (j-p zab) egoki izenlaguna burubidezko egoki burubidezko el00565 buruz gaineko lanak. (yakin iii) zailegi izenlaguna buruz gaineko zailegi buruz gaineko el00566 dagonean dagonekiko da ori. (nap esa) faltsu izenlaguna dagoenean dagoenekiko faltsu dagoenean dagoenekiko el00567 Zer egin dek Habanan diabruz josiya orrenbeste urtian. (kont) madarikatua(k) izenlaguna deabruz josia(k) madarikatua(k) deabruz josia(k) el00568 zonbait duro behar da / debaldeko gastien! / Hiltzen denak utziren tu / zor guziak bizier (luz kan) alferrikako izenlaguna debaldeko alferrikako debaldeko el00570 egundano ukhen banu demendren leiñhuria. (chan pop) (can pop i), bainan bihotz batean ez demendren herrik. (oxob) ezezkoa (el, la) menor de (los, las) (le, la) moindre (...) demendren demendren el00571 Bakhotchak haxa ere doi-doia hartzen zian, beldurrez den mendren harraboxa eginez, hux egin-araz zezan nik egiten nituen piko edo haizturretarik bat! (p. adame), ez dezoket atzeman den mendren itzala. (manex), den mendren lotsarik gabe. (haur bes) ezezkoa (el, la) menor de (los, las) (le, la) moindre (...) den mendren den mendren el00572 diru-errementari. (yakin iii) zeken izenlaguna bolsa de hierro pince-maille diru errementari zeken diru errementari el00573 eta erran behar dugu sekula ez dela han pizten dremenden eztabaita edo lipista. (man) ezezkoa (el, la) menor de (los, las) (le, la) moindre (...) dremenden dremenden el00574 dremendenik neketasunik gabe. (pros nav) ezezkoa (el, la) menor de (los, las) (le, la) moindre (...) dremendenik dremendenik el00575 edan txarrekoa da ortako? (manual) edandakoan gaizto izenlaguna de mal beber de mauvais vin edan txarreko edandakoan gaizto edan txarreko el00576 gaba zegoan ederra, nola berri onaren mandatariya. (kont) eder izenlaguna ederra(k) nola berri onaren mandataria eder ederra(k) nola berri onaren mandataria el00577 an izan zituzten, prantzetarren aurka, egundalako burrukak. (amab eg) izugarrizko izenlaguna egundalako izugarrizko egundalako el00578 elha berriti eta salhati. (gero) berri kontari izenlaguna correveidile elaberriti berri kontari elaberriti el00579 Ulia zaio heldu kakazu hori chinhaurriari, elhe tcharkari. (oxob) hiztun gaizto izenlaguna bocanegra eletxarkari hiztun gaizto eletxarkari el00580 sugueari derro: behar da sinhexi Elhe-çacu handi hori? Ez dakike cer derasan. (fabl) berritsu izenlaguna boquirroto moulin à paroles elezaku berritsu elezaku el00581 elejara bide andikoa da gizon ori. (yakin iii) elizkoi izenlaguna tragasantos elizara bide handiko elizkoi elizara bide handiko el00582 ori eltze anitzetako zalie da. (nap esa) afera guztietan sartu izenlaguna ser el perejil de todas las salsas eltze anitzetako zalia izan afera guztietan sartu eltze anitzetako zalia izan el00583 eltzagor. (yakin iii) ergel izenlaguna zampabollos eltzagor ergel eltzagor el00584 entendimentu lotutako au baldin banuke askatzen. (alz imaz) inozo izenlaguna de pocas luces entendimendu lotutako inozo entendimendu lotutako el00585 erdi puerdikoa bada, arpegi otza. (per amez) txar samar izenlaguna erdipurdiko txar samar erdipurdiko el00586 eria baiño saillago. (voc aran) zaildutako izenlaguna eria baino zailagoa(k) zaildutako eria baino zailagoa(k) el00587 errai-estu. (yakin iii) ernegatu izenlaguna errai estu ernegatu errai estu el00588 erratza baño latzagoko itzakin. (per amez) latz izenlaguna más basto que la lija erratza baino latzagoko latz erratza baino latzagoko el00589 esan txarreko. (manual) hiztun gaizto izenlaguna bocanegra esan txarreko hiztun gaizto esan txarreko el00590 ikazkiña eskekoaren urrengoa. (yakin iii) pobre izenlaguna pobre diablo pauvre diable eskekoaren hurrengo pobre eskekoaren hurrengo el00591 esker beltcecoa izanen-othe naiz bethi? (card lap) eskergabeko izenlaguna esker beltzeko eskergabeko esker beltzeko el00592 Gerasa-rrak erakutsi zuten esker gaiztoko billaukeriarik beltzena. (test berri), esker gaiztoko ume falsoak kristo desanparatuak. (alz imaz), esker gaixtoko semean mende egon be Ama Euskera. (berridi), esker gaiztoko. (manual) eskergabeko izenlaguna esker gaiztoko eskergabeko esker gaiztoko el00593 Bitartean Ugarte-ar esker onekoak biderako bear zuen guzia oparo prestatu zioten. (test berri), esker-oneko. (manual) eskerdun izenlaguna esker oneko eskerdun esker oneko el00594 eta esker onezko begirada heze bat eman zion. (haur bes) eskerdun izenlaguna esker onezko eskerdun esker onezko el00595 eskua beteko etsea. (yakin iii) txiki izenlaguna eskua beteko txiki eskua beteko el00596 guztiz jostun fiña da esku ariña. (fest) langile izenlaguna esku arin langile esku arin el00597 escuarte andicoa. (voc bas) aberats izenlaguna eskuarte handiko aberats eskuarte handiko el00598 escuarte onekoa. (voc bas) aberats izenlaguna eskuarte oneko aberats eskuarte oneko el00599 esku-ase. (yakin iii) emankor izenlaguna manirroto pannier percé esku ase emankor esku ase el00600 esku-errex. (yakin iii) manukor izenlaguna esku erraz manukor esku erraz el00601 esku eutsi. (yakin iii) zeken izenlaguna manicorto pince-maille esku eutsi zeken esku eutsi el00602 Izan zaite esku garbikoa. (peru ab), esku garbiko. (manual) inozent izenlaguna esku garbiko inozent esku garbiko el00603 esku-gizen. (yakin iii) emankor izenlaguna manicorto pince-maille esku gizen emankor esku gizen el00604 lantegi bat beren eskuko artu eta larruzko zer asko egiten zuten. (pros nav), ez zen Andre Poesi bere eskuko. (mitx idaz) (inoren) mendeko izenlaguna (inoren) eskuko (inoren) mendeko (inoren) eskuko el00605 esku-labur (yakin iii) zeken izenlaguna manicorto pince-maille esku labur zeken esku labur el00606 escu laburrecoa (voc bas) zeken izenlaguna manicorto pince-maille esku laburreko zeken esku laburreko el00607 esku loyetako. (manual) gaizkille izenlaguna esku lohietako gaizkille esku lohietako el00608 esku loikua da ta billur izan. (voc aran) gaizkile izenlaguna esku lohiko gaizkile esku lohiko el00609 esku-luze. (yakin iii) emankor izenlaguna esku luze emankor esku luze el00610 esku-zuri. (yakin iii) alfer izenlaguna pelafustán esku zuri alfer esku zuri el00611 ez-escuhurricoa etzare, ongi galdatu gucia eman nahi duzu. (card lap) zeken izenlaguna manicorto pince-maille esku urriko zeken esku urriko el00612 ona ta esku-zabala. (ust gabe), bidean nator ondo jakiñik eskuzabala zerala. (naf kan), esku-zabal. (yakin iii) emankor izenlaguna esku zabal emankor esku zabal el00613 esku zabalekua da. (voc aran), escu zabalecoa. (voc bas) emankor izenlaguna esku zabaleko emankor esku zabaleko el00614 ez zatozela onera euli-mando ori. (burrun) ergel izenlaguna euli mando ergel euli mando el00615 Au gauza guztien amaitu beharra! Badijoakigu, laster dijoakigu. Etxea beteko gizona! (gar) eder izenlaguna etxea beteko eder etxea beteko el00616 etxekalte guztiak eta emakume arrotz lasai batzuek. (gar.), etxe-kalte dirade zu-lako morroiak. (eguns. txo.), Zuen lanak saria / jaso bear dute / eta jo beldur gabe / bear ainbat ate / ez dago izaterik / beti etxekalte. (sor. zaiz.), Geienen eritziz atxekalte bat besterik ez zan. (ziri.), Bazan, olako, Urdei edo deitzen zetsan etxekalte bat, beti biarrari nundik tati edo zirkiñ eiñgo ibiltzen zana (ezten.) norbere buruaren hondatzaile izenlaguna etxekalte norbere buruaren hondatzaile etxekalte el00617 izaten dira beti etxe-kaltegarri. (nere apur) hondatzaile izenlaguna etxe kaltegarri hondatzaile etxe kaltegarri el00618 ez ardi ta ez axuri (yakin iii) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez ardi ta ez axuri geldo ez ardi ta ez axuri el00619 ezaren ondo-ondokoa da ori (yakin iii) ezgai izenlaguna cero a la izquierda ezaren ondoko ezgai ezaren ondoko el00620 ez bere ez bertzeren. (yakin iii) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez bere ez besteren geldo ez bere ez besteren el00621 ta beste izkerak ez bezelako neurri justu. (eusk ber), besteak ez bezelakoak direnak. (pros nav), gertatu zaizka iñor askori ez bezelako funzioak. (alz imaz), bestec ez bezalaco doi on andiac. (izt oler), i ez bezelakuak nai-ez-ta zekazkik! (txirrit i), Susmatzen zukeen haurrak besteak ez bezalako egun bat zela. (haur bes), bañan lur aberatsak besterik ez bezelakoak. (biz gar), gizon pizkorrak pelotariyak iñun ez bezelakuak. (mend txir), badirela linguistikak ez bezelako egiturak dituzten jakiteak. (mitx idaz), ni ez bezalakorik, ni baiño hunetako giagorik. (gero) desberdin izenlaguna (inor, ezer) ez bezalako desberdin (inor, ezer) ez bezalako el00622 San Pablok asperzaka beti ziardun idolo edo jainko gezurrezko guzien kontra itzegiten, eta ezer-utsak zirala erakusten. (test berri) baliorik gabeko izenlaguna ezer huts baliorik gabeko ezer huts el00623 Huna beraz hiruak astoaren jabeosoki jabetzeko bakotcha herabe;etziren, hitz dautzuet, buru-minik gabe...erorki hoi zer zuten?... ez erhauts ez salbe! (oxob) baliorik gabeko izenlaguna ez errauts ez salbe baliorik gabeko ez errauts ez salbe el00624 ez hauts ez erhauts. (yakin iii) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez hauts ez herrauts geldo ez hauts ez herrauts el00625 duda-mudak eta zalantzak ezinbestekoak dira. (mitx idaz), «Asteartean bildur nintzan itza beteko ote zun. Isidro Urruela etorri zitzaion, eta arekin ere ez gendun ezer atera. Asteazkenean etorri zan Tolosako Bikarioa, ta okerrago; arro-antzean eta nagusi-antzean etorri zitzaidan Santa Kruzen aldetik. Ordun iru orduko tartea eman nion Santa Kruzi, ta errenditu zan, firmatuko zula. Gañera, atsalde artan bertan bere emengo mutil-taldeak neri utzi zizkidan, eta gabez zegoan etxean lo egiten utzi nion... eta igesi joan da». Ezinbesteko itza ta gogo txarrez emana. (santa kruz), ecinbertceco zorigatiz hunetan. (card lap), doidoia hartcen çuten biciarentçat beharcena ere eciñ bertcezco artharic baicen. (jes imit), gaitz andiak egin dituztenen noraezeko, ezin bestezko. (ip onak), Eta azken oreneko penitentzia hark badiondi bortxazkoa, ezin bertzezkoa. (gero) ekidin ezineko izenlaguna ezinbesteko ekidin ezineko ezinbesteko el00627 Ez pika ez bele. (yakin iii) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez pika ez bele geldo ez pika ez bele el00628 gizon eztarri-zuri ta emakume eztarri beltzeti gorde gagizuz. (yakin iii) boz lodiko izenlaguna eztarri beltz boz lodiko eztarri beltz el00629 gizon eztarri-zuri ta emakume eztarri beltzeti gorde gagizuz. (yakin iii) boz meheko izenlaguna eztarri zuri boz meheko eztarri zuri el00630 ez ur ez ardo. (yakin iii), zu largo gizonari esan leyoe: ez ur ez ardao. (manual) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez ur ez ardo geldo ez ur ez ardo el00631 ez ur ez gatz. (yakin iii) geldo izenlaguna ni chicha ni limonada ni chair ni poisson ez ur ez gatz geldo ez ur ez gatz el00632 ez uste bai uste duzu ori. (yakin iii) harrosko izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu ez uste bai uste harrosko ez uste bai uste el00633 Ay! cer hypocrit parea. Cer filur-maistro cublea. (fabl) bihurri izenlaguna filurmaistro bihurri filurmaistro el00634 Gazteric bere eskuz bicitzen yakina. Gutitan fundibitail aguerturen dena. (eskal) hondatzaile gastaduros fundibitail hondatzaile fundibitail el00635 gabi-ardatza baiño senduago. (voc aran) sendoa(k) izenlaguna gabi ardatza baino sendoagoa(k) sendoa(k) gabi ardatza baino sendoagoa(k) el00636 kalte andirik eztiyo egin / sagardo saltzen astiak / gaita oneko señora dago / alaitzen ditu tristiak. (jj luj) umoredun izenlaguna gaita oneko umoredun gaita oneko el00637 baserritar galtz ipurdi gizajoren bat. (txan kant) trakets izenlaguna galtzipurdi trakets galtzipurdi el00638 garizuma dan baña luziago anbat sermoi bat predikatzen ari zan apaiz bat. (kont), garizuma baino luzeago. (yakin iii) luzea(k) izenlaguna más largo que la Cuaresma long comme un jour sans pain garizuma baino luzeagoa(k) luzea(k) garizuma baino luzeagoa(k) el00639 garizuma ainbat luze eta arrokerian (mend txir) izenlaguna más largo que la Cuaresma long comme un jour sans pain garizuma hainbat luze garizuma hainbat luze el00640 Otso zatar gatz gabe ta tontotzarrak. (ip onak) motel izenlaguna gatzgabe motel gatzgabe el00641 bai gatz gutxiko emakumeak! (gar) motel izenlaguna gatz gutxiko motel gatz gutxiko el00642 gau-txoixa. (voc aran), mingañez uso, barruz gau-txori. (nere apur), gau txoriyak! (oroitz) gauzale izenlaguna gau txori gauzale gau txori el00643 Amaren aurka nola dabiltzan garbi daude ikusiak / ez degu bear geza-epelak, bai beroak eta gaziak. (p eraus iii) geldo izenlaguna geza-epel geldo geza-epel el00644 hau gezur-harrobia! (poem bas) gezurti izenlaguna gezur-harrobi gezurti gezur-harrobi el00645 gaixtoa bethi da gibel beldurti, eta gogoan behartsu. (gero) fidakaitz izenlaguna gibel beldurti fidakaitz gibel beldurti el00646 ezagutzen dezute Gibel-andi? (urz bat), Zein gibel-aundia aizen! (nap esa) lasai izenlaguna panza en gloria gibel handi lasai gibel handi el00647 gibel aundikua dok gure anai Praisku. (nere apur), guibel andicoa. (voc bas) lasai izenlaguna panza en gloria gibel handiko lasai gibel handiko el00648 jaingin, eta gibel jale baitira bere giristino lagunentzat. (lan haut), gibel-jaleren bat izen garbiak zikinduz. (amab eg) murmuratzaile izenlaguna juzgamundos gibel jale murmuratzaile gibel jale el00649 guibelondoa. (voc bas) lasai izenlaguna panza en gloria gibelondo lasai gibelondo el00650 gibel onekoa. (voc bas) lasai izenlaguna panza en gloria gibel oneko lasai gibel oneko el00651 gibel zabala. (voc bas) lasai izenlaguna panza en gloria gibelzabal lasai gibelzabal el00652 gogobeteko dituen musikagileak. (mitx idaz), Malentxo beren gogo betekoa zan. (gar) gogoko izenlaguna gogobeteko gogoko gogobeteko el00653 bertzenaz tontoa eta gogo hilekoa dela. (lab lib) motel izenlaguna gogo hileko motel gogo hileko el00654 hau berriz beti hementxe dago dirudun gogo-laburra. (ezin) zeken izenlaguna manicorto pince-maille gogolabur zeken gogolabur el00655 goi-arroa da gizon ori. (yakin iii) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu goiharro harro goiharro el00656 golde-mutur. (yakin iii) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette goldemutur berritsu goldemutur el00657 jaiotza ez zen gorabehera gutxiko gauza. (mitx idaz) garrantzirik gabeko izenlaguna de poca monta gorabehera gut(x)iko garrantzirik gabeko gorabehera gut(x)iko el00658 gizon gorpuzgillea, lan zuri. (nap esa) apainzale izenlaguna gorpuzgile apainzale gorpuzgile el00659 atxak bakarrik entzutekoa izugarri izenlaguna haitzak bakarrik entzuteko izugarri haitzak bakarrik entzuteko el0066 txiki arro aundi-naikua. (itur berts), Rusia ta America-ta munduan aundi-naikuak. (mendi gain), aundi-naiko erriak beti armatu! (laug txin), andinaiko. (manual) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu handi nahiko harro handi nahiko el00660 aize belatx. (yakin iii) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée haize-belatz txolin haize-belatz el00661 aizeburu, etxekalte guztiak eta emakume arrotz lasai batzuek. (gar), aize buru bazera gazte gaztetatik. (eguns txo) txolin izenlaguna casquivano haize-buru txolin haize-buru el00662 deabrua berbera dek guda-asmatzalle, eta gizonen gorrotoa, berriz, aize-emalle. (txan kant) animatzaile izenlaguna haize emaile animatzaile haize emaile el00663 aizeputz. (yakin iii) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu haize putz harro haize putz el00664 ofritceco manera halaberecoa ez içanarren. (jes imit) antzeko izenlaguna halabereko antzeko halabereko el00665 alan-alango. (manual) nolabaiteko izenlaguna hala halako nolabaiteko hala halako el00666 erabiltzen ditugulakotz hal-hulaco zonbait jestu. (ezin), hura hala hulaco jendetaric. (bi saind), multzoan hala hulakoak izanik ere. (mintz aur), ala-olako adiskidea. (barne muin), ala-olako nor-edo-nork. (amab eg) nolabaiteko izenlaguna hala holako nolabaiteko hala holako el00667 eta hala-honelakoa denean, ehun bider gutxienez. (mitx idaz) txar samar izenlaguna hala honelako txar samar hala honelako el00668 iru edo lau ala-moruzkok artu dutelako alkar. (itur berts) nolabaiteko izenlaguna hala moduzko nolabaiteko hala moduzko el00670 Uraxe aundiputza. (amab eg), sinisten det, andiputztxoa da ta. (sas let) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu handiputz harro handiputz el00671 mutil aundi-uste, erdi-txoro, egoskor arro oietakoa. (txan kant) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu handi uste harro handi uste el00672 ezta han-hemendikako idazlan sorta ere aldizkaria. (mitx idaz) nonahiko izenlaguna de aquí y de acullá de partout han hemendikako nonahiko han hemendikako el00674 ari batekoak dira biak. (yakin iii) antzeko izenlaguna hari bateko antzeko hari bateko el00675 korapillo oek guziak ez ote dira ari berekoak? (amab eg) antzeko izenlaguna hari bereko antzeko hari bereko el00676 ari gaiztoko gizon. (yakin iii) umoregabe izenlaguna hari gaiztoko umoregabe hari gaiztoko el00677 ez da aril onekoa. (nap esa) lasai izenlaguna haril oneko lasai haril oneko el00678 ari oneko gizona. (yakin iii) umoredun izenlaguna hari oneko umoredun hari oneko el00679 Bittor ta Patxi langilleak baratza eder baten aurretik zijoazela gelditu ziran azaburu ikaragarri batzuek ikusiaz. Bittor zinezkoa zan, Patxi berriz guztizko arroputza. --Izugarriak ditut --zion Bittorrek-- ez diat iñoiz ikusi andiyagorik. --Bai zera! Ori ez dek ezer --erantzun zion Patxik-- Amerika aldean badituk askozaz andiyagoak ere. (ipn lab), Olangoari jazoten iake arro-putz askori legez. (nere apur), Baina gautzean eznaiz harroputza. (obr guz i) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu harroputz harro harroputz el00680 emagun: urlia eta ni, anta bereko gizonak. (pros nav) antzeko izenlaguna hazta bereko antzeko hazta bereko el00681 egoaizea baño arroago. (txan kant) harroa(k) izenlaguna fier comme un paon hegohaizea baino harroagoa(k) harroa(k) hegohaizea baino harroagoa(k) el00682 egorik bako zozo listoak baño zigurraua da ori. (nere apur) zuhurra(k) izenlaguna sage comme une image hegorik gabeko zozoa baino zuhurragoa(k) zuhurra(k) hegorik gabeko zozoa baino zuhurragoa(k) el00683 Lur santua auxe, santurik ba'da, emendik arakoxea. (aran) baliodun izenlaguna hemendik harako baliodun hemendik harako el00684 Herodesen pareko salbai borreguak. (bordel) gaizto izenlaguna herodesen pareko gaizto herodesen pareko el00685 illak piztutzeko modukoa zegok. (nap esa) eder izenlaguna hilak pizteko moduko eder hilak pizteko moduko el00686 itz-yale. (yakin iii) agindu hausle izenlaguna hitz-jale agindu hausle hitz-jale el00687 KONTXEXI. Hura ez da andre Prudentxi, andre hitzontzi da. AXENTXI. Ezta andre hitzontzi ere. Andre hitz-jario! (axen. kontxe.), Izjarioa. (voc bas) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette hitz-jario berritsu hitz-jario el00688 ago ichilic, hitzuntcia. (fabl), zeren, hitzuntzikerian iragateko ordean bere dembora guzia, haurren arthatzen iraganen baitzuen behar bada parte bat (p. adame), itz-ontzia. (yakin iii), itzontzia. (voc bas), gizon itz-ontziyk. (itur), Hura ez da andre Prudentxi, andre hitzontzi da. (axen. kontxe.), itz-ontzi, uts-ontzi. (ait uzta), Au itz ontziya! (gab kaiku), gizonak eztu bear izan aiñ itzontzi. (sas let), eta goiz arte an egondu da itz-ontzi bat bezela. (urz bat), baino haundiago zuen hitz-ontzi gaizkindu hark! (haur bes), itzontzi utzontzi, noizbait okerrean egon bear! (amab eg) berritsu izenlaguna boquirroto moulin à paroles hitzontzi berritsu hitzontzi el00689 zenbait emakume hitzuntzki. (poem bas) berritsu izenlaguna boquirroto moulin à paroles hitzuntzki berritsu hitzuntzki el00690 izkilipaia. (yakin iii) berritsu izenlaguna boquirroto moulin à paroles hizkilipai berritsu hizkilipai el00691 Ola moduzko sermoia pranko. (amar ur) nolabaiteko izenlaguna hola moduzko nolabaiteko hola moduzko el00692 onaco, ta alaco cer eguindc eguinda. (gatz oz) inolako izenlaguna honako eta halako inolako honako eta halako el00693 bazkal-apariak or dagokoa(k) izango dozak. (yakin iii) egungoko izenlaguna hordagoko egungoko hordagoko el00695 ortxe nunbaiteko joanera egin zuten. (biz gar) nolabaiteko izenlaguna hortxe nonbaiteko nolabaiteko hortxe nonbaiteko el00696 gizon ortzargia. (yakin iii) sinpatiko izenlaguna hortz argi sinpatiko hortz argi el00697 Zesareako urian are ots andiagoko langai bat Jainkoak prestatzen zion. (test berri) garrntzitsu izenlaguna hots handiko garrntzitsu hots handiko el00699 asko utsaren urrengo eta batzuek garrantzikoak. (goi lor), nadin utsaren urrengo. (barne muin), utsaren urrengoa. (yakin i), asmatu dituen bitxikeriak, odolik ez duten hutsaren hurrengo iratxoak. (mitx idaz) balio gabeko izenlaguna cero a la izquierda hutsaren hurrengo balio gabeko hutsaren hurrengo el00700 itz-ontzi, uts-ontzi. (ait uzta), Izontzi utzontzi, noizbait okerrean egon bear! (amab eg) huts egile izenlaguna huts ontzi huts egile huts ontzi el00701 idi-zuri. (yakin iii) alfer izenlaguna pelafustán idi zuri alfer idi zuri el00702 igoalekua da emengo lasaitasuna. (baratz) ironiaz, hobeagoko izenlaguna igoaleko ironiaz, hobeagoko igoaleko el00703 Ilbarrian egindako gauzak geieneak beintzat eztira onak izaten. (yakin i) txar izenlaguna ilberrian egindako txar ilberrian egindako el00704 etortzen zairak Chumba beltzaren semia infernutik onera sortu zan umia. (kont) gaizto izenlaguna infernutik hona sartutako gaizto infernutik hona sartutako el00705 guziak gende beenekotik ateratuak, izen gabeko iñor uts esertan ere aintzakotzak artzen etziranak. (test berri) baliorik gabeko pertsona izenlaguna inor huts baliorik gabeko pertsona inor huts el00706 au gizon ipur mearra! (jaio biz) axolagabea izenlaguna ipurmehar axolagabea ipurmehar el00707 ipurterre. (yakin iii), ipurterre alena! (amab eg) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias ipurterre jenio zakarreko ipurterre el00708 ipur-zuri. (yakin iii) alfer izenlaguna ipurtzuri alfer ipurtzuri el00709 Arrotz apez, ipur zorrotz. (yakin iii) zalu izenlaguna ipurtzorrotz zalu ipurtzorrotz el00710 ixtila bezain falsua. (yakin iii) faltsua(k) izenlaguna istila bezain faltsua(k) faltsua(k) istila bezain faltsua(k) el00711 upela baterako ai zer kantaria itxuraren kontrako fandangolariya. (pastor), itxuran kontrako apo saltaría. (nap esa) itsusi izenlaguna itxuraren kontrako itsusi itxuraren kontrako el00712 Saulo bezain gizon argiaren esanak zein itzal andikoak ziran. (test berri) garrantzitsu izenlaguna itzal handiko garrantzitsu itzal handiko el00713 izarren gaiñetiko atsegiñak. (enb oles) zeruko izenlaguna izarren gainetiko zeruko izarren gainetiko el00714 zer erlijio da izudarraio oiena? (jain bil) beldurgarri izenlaguna izudarraio beldurgarri izudarraio el00715 Jainkoak zekin lekukoak ere baitun. (txan kant) urruneko izenlaguna jainkoak dakien lekuko urruneko jainkoak dakien lekuko el00716 yan-txakur. (yakin iii) ezgai izenlaguna jan zakur ezgai jan zakur el00717 prefetei eta bertze jaunfutre hoier guziei. (zez erre) jaunkilo izenlaguna jaunfutre jaunkilo jaunfutre el00718 jende-jale guziak bildu ziren sosaren usainera. (zez erre) gaizkile izenlaguna jendejale gaizkile jendejale el00719 joan-etorri aundiko gauza baita. (jain bil) garrantzitsu izenlaguna joan-etorri handiko garrantzitsu joan-etorri handiko el00720 yostorratza baino txintxoago. (yakin iii) zintzoa(k) izenlaguna jostorratza baino zintzoagoa(k) zintzoa(k) jostorratza baino zintzoagoa(k) el00721 judasen endacoa. (voc bas) gaizto izenlaguna de la piel de Judas Judasen endako gaizto Judasen endako el00722 zu oraindik lumatu gabeko txorikume, habitik irten gabia zara. (iru zir) gazteegi izenlaguna habiatik irten gabeko gazteegi habiatik irten gabeko el00723 gezurti! kakalardo! labezomorro!... eztet ixildu nai. (gar) ergel izenlaguna zampabollos kakalardo ergel kakalardo el00724 basarritarra ez dala ezer kakanarru askok dio. (nekaz mi) koldar izenlaguna kakanarru koldar kakanarru el00725 Asko presentau ziran, baña esan eban: "Kaka-umiak fuera". Ta nausitxuenak apartau zitxuan (ezten) kaka ume orreik. (voc aran) mukitzu izenlaguna kaka ume mukitzu kaka ume el00726 kakerre. (yakin iii) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias kakerre jenio zakarreko kakerre el00727 nola ez naizen gerra-zalia, baizik pakearen alde: kaleko kuku alperkumiak jan nahi dutela debalde. (mend txir) kaletar izenlaguna chien de rue kaleko kuku kaletar kaleko kuku el00728 kaskagor da temoso. (p eraus ii) tematsu izenlaguna cabeza dura tête dure kaskagor tematsu kaskagor el00729 kaxkarin. (yakin iii), Au diotenak izan litezke kaskarin. (berts bil), gazte jende kaskarin xamarra. (txan kant), hola mintzo ziren hamar kaxkarin. (obr guz ii), Iñork begiz ikusi nai etzituen, kaskarin aiek. (Justo Mokoroa) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée kaskarin txolin kaskarin el00730 ez izan kasku ariña. (mendi gain) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée kasko-arin txolin kasko-arin el00731 catanarru onecoa. (voc bas) aberats izenlaguna katanarru oneko aberats katanarru oneko el00732 gathu ilhorra bezain hozpera. (yakin iii) hozpera(k) izenlaguna katu ilorra bezain ozpera(k) hozpera(k) katu ilorra bezain ozpera(k) el00733 nere kofradikoak, ez arren zakartu. (goi lor) kide izenlaguna (inoren) kofradiako kide (inoren) kofradiako el00734 Ausen da mutil koipeyariyo. (nere bid) lausenkari lameculos koipejario lausenkari koipejario el00735 golkho handiko gizona. (yakin iii) pairakor izenlaguna kolko handiko pairakor kolko handiko el00736 jaquintsuna da eta chit colco-zabala. (izt oler) emankor izenlaguna kolko zabal emankor kolko zabal el00737 Non zebillen Santa Kruz? Aritxulegi aldean iru egunez; baño baserriz baserri zebillen gabez, baserritar liberalai ta aien ispia edo konta-katilluai ikara emanez. (santa kruz) berri-kontari correveidile kontakatilu berri-kontari kontakatilu el00738 ni bezelako kopet illun dotore batentzat. (biz gar), A mutil kopetillun. (can pop i) (can vas i), orra bada gaur bi kopetillun Constitucioyoko plazan. (joxepa an) aurpegi itsusiko izenlaguna malencarado kopetilun aurpegi itsusiko kopetilun el00739 cochco-ariñec eztu nahi oraiñon abiatu. (fabl) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée koxko-arin txolin koxko-arin el00740 Apoarmatu bat cen cochco ariñecoa. (fabl) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée koxko arineko txolin koxko arineko el00741 kuku-otzara. (yakin iii) jeniorik gabeko izenlaguna sinsorgo kuku otzara jeniorik gabeko kuku otzara el00742 kurkubitia lakotxia. (voc aran) apain izenlaguna kurkubita bezalako apain kurkubita bezalako el00743 labezomorrua baño itxusiyagua da gero. (burrun) itsusia(k) izenlaguna labezomorroa baino itsusiagoa(k) itsusia(k) labezomorroa baino itsusiagoa(k) el00744 gizon gorputzgillea, lan zuri. (nap esa), lan txuri. (yakin iii) alfer izenlaguna lan zuri alfer lan zuri el00745 lapiko txiki. (yakin iii) berritsu izenlaguna boquirroto moulin à paroles lapiko txiki berritsu lapiko txiki el00746 icusten dut eta ezagutcen hemengo onac lasto-ilhaun batzu direla. (card lap) koldar izenlaguna lasto ilaun koldar lasto ilaun el00747 laster igarri eban zelako lelantoni eukan aurrean. (abk) (emakume) ergel izenlaguna lelantoni (emakume) ergel lelantoni el00748 Emakume lotsa giztoko onek San Juan-en esana onean ezin eramanik. (test berri) lotsagabe izenlaguna lotsa gaiztoko lotsagabe lotsa gaiztoko el00749 agur, mingaiñ-luze ta lotsa-labur. (iru zir) lotsagabe izenlaguna lotsa labur lotsagabe lotsa labur el00751 Ai lukainkatzarra! (kont) ergel izenlaguna lukainkatzar ergel lukainkatzar el00752 horra desertu soileko arbol bakan batean erori / ekaitz gaixtoak errebelatu luma bereko bi xori. (odol) antzeko izenlaguna luma bereko antzeko luma bereko el00753 zu oraindik lumatu gabeko txorikume, kabitik irten gabia zera. (iru zir) gazteegi izenlaguna lumatu gabeko txorikume gazteegi lumatu gabeko txorikume el00754 Gentillak berak ere arritu, eta lurrez gañeko gauza zala aitortzeraño. (test berri) ulertezin edo mirakulos izenlaguna lurrez gaineko ulertezin edo mirakulos lurrez gaineko el00755 Arrokeria!... Luzbel-kumia, oben guztien sustarra. (enb oles) gaizto izenlaguna luzbelkume gaizto luzbelkume el00756 magal-autsia. (yakin iii) (emakume) pertxenta izenlaguna magal hautsi (emakume) pertxenta magal hautsi el00757 Azari litxarrero malapartatua. (pastor), ajolarik gabeko malapartatuba. (errik itsas) madarikatu izenlaguna malapartatua madarikatu malapartatua el00758 naiz zar eta naiz gazte edozein maltraste. (sol ber) bihurri izenlaguna maltraste bihurri maltraste el00759 litxarkeriarako / bere jeniua / gorputzetikan ez da / mamin jariua. (uztarri) gizen izenlaguna boule de suif mamijario gizen mamijario el0076 Erdaldun mingain-latzac oraiñ zembaiturte. (izt oler) hiztun gaizto izenlaguna mingain-latz hiztun gaizto mingain-latz el00760 Mari Bonbil. (yakin iii) (emakume) gizen izenlaguna maribonbil (emakume) gizen maribonbil el00761 marimatraka bat. (voc aran) (neska) bihurri izenlaguna marimatraka (neska) bihurri marimatraka el00762 marimotraillu bat. (voc aran) (neska) lodikote izenlaguna marimotrailu (neska) lodikote marimotrailu el00763 Edale, gormada, auher, mari-mothiko. (etxahun) (emakume) gizen irudiko izenlaguna marimacho marie-garçons marimutiko (emakume) gizen irudiko marimutiko el00764 Gure bi marimutillac. (fabl), mari mutil. (yakin iii) (yakin i), ta zu, berritsu, mari-mutille. (burrun) (emakume) gizon irudiko izenlaguna marimacho marie-garcons marimutil (emakume) gizon irudiko marimutil el00765 matxinakalaña baiño lusiao don. (voc aran) luzea(k) izenlaguna más largo que la Cuaresma long comme un jour sans pain matxinakalaña baino luzeagoa(k) luzea(k) matxinakalaña baino luzeagoa(k) el00766 machisucalde. (voc bas) sutondozale izenlaguna pot-au-feu matxisukalde sutondozale matxisukalde el00767 beti bezelako mazuztxori ta txirripixtiña. (burrun) (emakume) dotore izenlaguna mazuztxori (emakume) dotore mazuztxori el00768 artzen badizut galtzen ipurditik sartuko zaitut emen (karrua erakutsiyaz) ¡Merke Trefe! (oroitz) ergel izenlaguna merke trefe ergel merke trefe el00770 nundik etorri zan kapitan berritsu mingainluze. (biz gar), mingaiñ-luze ta lotsa-labur. (iru zir), Ezin eraman dut nire aurrean besterentzat gaizki esatea. Horrengatik ez dut joan nahi andre Prudentxirenera, aho-zabal eta mingain luxe jende haien tartera, eta... (axen. kontxe.) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette mingain-luze berritsu mingain-luze el00771 baiña, beren aldetik, mingain-motz, belarri-luze, ez zioten itz bat bakarrik ere egan. (amab eg) isil izenlaguna chiticalla mingain-motz isil mingain-motz el00772 Orrelako kapitan mingainzuri bati. (biz gar) lausenkari izenlaguna mingain-zuri lausenkari mingain-zuri el00773 miñ garbikoa da, ez motela. (peru ab) hiztun argi izenlaguna mihi garbiko hiztun argi mihi garbiko el00774 cenbait izpiritu herxi edo mihi laster derrakenic. (fabl) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette mihi laster berritsu mihi laster el00775 moisesen denborakua, tira. (baratz) zahar izenlaguna más viejo que Matusalén plus vieux que Mathusalen Moisesen denborako zahar Moisesen denborako el00776 morroi alperra baño txarrago da ori. (axen txan) txarra(k) izenlaguna morroi alferra baino txarragoa(k) txarra(k) morroi alferra baino txarragoa(k) el00777 Naita naiezkua da gurutzea josatzea. (gar), fedea degu nai ta nai ez-koa ortarako. (jain bil), pekatu guziyaren / barkamena artzeko / nai ta naiezkua da / zeruan sartzeko. (j zab), nai ta nai ezko. (manual) beharrezko izenlaguna nahi eta nahiezko beharrezko nahi eta nahiezko el00778 ez da nahitaezkoa, batetik, bi mota hauek elkarren etsai izatea. (mitx idaz) beharrezko izenlaguna nahitaezko beharrezko nahitaezko el00779 karabinero oek Altza'ko alkatearen lagunak itun. Gaiztoz ezagunak biak. Jakiña, no entiendo'koak. (txan kant) erdaldun izenlaguna noentiendoko erdaldun noentiendoko el00780 noizean beingo gaztai egiteak. (gar) adizkako izenlaguna noizean behingo adizkako noizean behingo el00781 orko erdi oba da noiz izangoko amabi baiño. (yakin iii) menturazko izenlaguna noiz izangoko menturazko noiz izangoko el00782 Jana, nola alakoa. (peru ab), zelan-alango. (manual) nolabaiteko izenlaguna nola halako nolabaiteko nola halako el00783 ipui onek esan nai du, gaitz andiak egin dituztenen noraezeko, ezin bestezko ta esturasunak ereginiko eskintza. (ip onak) azken aukerako izenlaguna noraezeko azken aukerako noraezeko el00784 Nun-ze-barri. (yakin iii) berri kontari izenlaguna correveidile non-ze-berri berri kontari non-ze-berri el00785 Urtaindar oiek dira odol berokoak. (ust gabe), neska eroskuak odol berokuak orai orlakuak gero nolakuak. (paulo yan) suhar izenlaguna echado para adelante odol beroko suhar odol beroko el00786 odol gabeco yende bakharrac badire, miricuen etsaiac agertzen baitere. (eskal) koldar izenlaguna odol gabeko koldar odol gabeko el00787 Karlos odolgiroa, zital arritua. (fest) odol ixurle izenlaguna odolgiro odol ixurle odolgiro el00789 oial gitxiko gizona. (yakin iii) ahul izenlaguna oihal gutxiko ahul oihal gutxiko el00790 oilo-busti batzu iduri dutela. (mintz aur), halere, diote oilo busti eta zainik ez odol gorri xortik ez duten batzuek. (zez erre) koldar izenlaguna poule mouillée oilo busti koldar oilo busti el00791 Jatunak alderdi guztietan dira, baña egingo nuke eztala iñon Euskalerrian beste ollo-jale ta Txanton Piperri. (gar) jatun izenlaguna tragaldabas avaleur de pois oilo jale jatun oilo jale el00792 emaztetan nik dakusat hongiz ere gehiago. (oler), ikhusirik ezen ungiz ere handiago dela. (eus prot) areago izenlaguna ongiz ere (...)-ago areago ongiz ere (...)-ago el00793 ontza-putza baño arroagoa. (nap esa) harroa(k) izenlaguna fier comme un paon hontza putza baino harroagoa(k) harroa(k) hontza putza baino harroagoa(k) el00794 ez diot antzematen zer ikuskizun duten oraindik oraingo aurkikunde miresgarri horiek. (mitx idaz) berri izenlaguna oraindik oraingo berri oraindik oraingo el00795 orbela baiño makalagua. (voc aran) makala(k) izenlaguna orbela baino makalagoa(k) makala(k) orbela baino makalagoa(k) el00796 orbel erriko. (yakin iii) zoroska izenlaguna casquivano tête frêlée orbel herriko zoroska orbel herriko el00797 orrazia bezin zikina da emazteki hori. (yakin iii) zikina(k) izenlaguna orrazea bezain zikina(k) zikina(k) orrazea bezain zikina(k) el00798 orribiko. (manual) gaztetutako izenlaguna orribiko gaztetutako orribiko el00799 laister esango zuben ikusirik ala gizon urashe parte gaiztokua zala. (kont) maltzur izenlaguna parte gaiztoko maltzur parte gaiztoko el00800 bazeillala erri artan partan txarrekon bat. (barand), ori, parte txarreko emakumea dek. (baso mut) maltzur izenlaguna parte txarreko maltzur parte txarreko el00801 pika bezen argala. (yakin iii) argala(k) izenlaguna pika bezain argala(k) argala(k) pika bezain argala(k) el00802 pika-buztan bezen argala. (yakin iii) argala(k) izenlaguna pika buztana bezain argal argala(k) pika buztana bezain argal el00803 ortarako da berorri plumazko gizona. (gab kaiku) ikasia izenlaguna plumazko ikasia plumazko el00804 poltxa-murri. (yakin i) zeken izenlaguna manicorto pince-maille poltsa murri zeken poltsa murri el00805 poltsa-zimur. (yakin i) zeken izenlaguna manicorto pince-maille poltsazimur zeken poltsazimur el00806 Ezda olgueetia, edo diversinoia artu biar opicijoz, ta gogoz, popuertzaco lana, edo cerreguina balitz leguez. (gatz oz) derrigorrezko izenlaguna popuertzako derrigorrezko popuertzako el00807 prakestu. (yakin iii) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias prakestu jenio zakarreko prakestu el00808 putz-antu. (yakin iii) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu putzantu harro putzantu el00809 putz-arro. (yakin iii) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu putzarro harro putzarro el00810 puzmin. (yakin iii) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias putzmin jenio zakarreko putzmin el00811 putz-ontzi. (yakin iii), putz-oncia. (voc bas) harro izenlaguna vendehumos m'as-tu-vu putzontzi harro putzontzi el00812 beti yan ta beti gose; yan ta lo, beti putzulo. (yakin iii) gizen izenlaguna putzulo gizen putzulo el00813 sabeldarraiotasunetik sortzen da haragiaren plazer nahia. (gero), non munduan den sabeldarraiorik handienari ere eman baitezkoke higuintza. (lan haut), sabeldarraioa. (voc bas), non dire ordea onelaco cital prestuezac, sabeldarraioai. (corog) jatun izenlaguna tragaldabas avaleur de pois sabeldarraio jatun sabeldarraio el00814 eta abstinentziatik, neurriz bizitzetik, sabel-ederretako izaitetik, eta pairatzetik heldu da debozinoa eta saindutasuna. (gero) jale eskas izenlaguna sabel ederretako jale eskas sabel ederretako el00815 itxuraz ona, ta sagar ustela. (nap esa) txar izenlaguna sagar ustel txar sagar ustel el00816 saguartzallea. (voc bas) maltzur izenlaguna mosca muerta saguhartzailea maltzur saguhartzailea el00817 jokalari ta sakel-ustutzallea (iru zir) lapur izenlaguna cortabolsas coupeur de bourses sakel hustutzaile lapur sakel hustutzaile el00818 salda-gizonak. (voc aran) (gizon) diru osatzaile izenlaguna salda gizon (gizon) diru osatzaile salda gizon el00819 saindu-yaunzle izain gire oro. (yakin iv) neskazahar izenlaguna santu janzle neskazahar santu janzle el00821 baña eztu orrelako gauzik egingo; alperrik da Satanasen larrukoa. (sas let) gaizto izenlaguna de la piel de Judas satanasen larruko gaizto satanasen larruko el00822 Au bear bezala ezagutu, pisatu ta esaminatzeko, ni sator itsua naiz. (eusk ber) ezjakin izenlaguna sator itsu ezjakin sator itsu el00823 ni soka libria ta i maiorazkua. (berts bil) ezerekiko loturarik gabea izenlaguna soka libre ezerekiko loturarik gabea soka libre el00824 neure ama, atso tsimurra, zorgin-landarea. (par bide) (emakume) zatar izenlaguna sorgin landare (emakume) zatar sorgin landare el00825 sostor bakook. (yakin iii) funtsik gabeko izenlaguna sostor gabeko funtsik gabeko sostor gabeko el00826 sos chikitatçaille tratulari batec billdu çuen diru haiñ berce, non harrec ya non gorde ez baitçakien. (fabl) lapur izenlaguna cortabolsas coupeur de bourses sos zikiratzaile lapur sos zikiratzaile el00827 surpeekodunak. (voc aran) bibotedun izenlaguna sudurpekodun bibotedun sudurpekodun el00828 asko ez baña oraindik ere badira sueltotarrak. (nere ald) bakan izenlaguna sueltotar bakan sueltotar el00829 su-arri guztiak baño biotz gogorragoak izan ez baziran. (test berri) ankerra(k) izenlaguna duro de corazón su harri guztiak baino bihotz gogorragoa(k) ankerra(k) su harri guztiak baino bihotz gogorragoa(k) el00830 teillatutik berako atzegiñak. (enb oles) lurreko izenlaguna teilatutik beherako lurreko teilatutik beherako el00831 theka-mehe. (yakin iii) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias teka mehe jenio zakarreko teka mehe el00832 toles edo ingurugabea. (voc bas) jator izenlaguna tolesgabe jator tolesgabe el00833 tonto lapico oitura circill ori noiz duc utzico? (izt oler), tonto-lapiko, burriko esanta, zenbait aldiz ixil-erazo zuan. (urz bat) ergel izenlaguna zampabollos tontolapiko ergel tontolapiko el00834 tripa-zaia. (voc bas), tripazai galanta da, lanak bestei utzi. (axen txan), zu zera alper, ordi eta tripa-zaia. (alz imaz), batzuek tripa-zaiak, besteak ordiak. (itur), Alkate, tripazai alenak, apaizkume latinzaleak, sekretario biurri-nabarmenak, senide ugari dituzte Euskalerriko bazterretan. (kaz lanak) jatun izenlaguna tragaldabas avaleur de pois tripazain jatun tripazain el00835 ez unan utsak ibilltzen tripa-zaku ori. (p eraus i) jatun izenlaguna tragaldabas avaleur de pois tripazaku jatun tripazaku el00836 triperre. (yakin iii) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias triperre jenio zakarreko triperre el00837 triponcia. (voc bas) jatun izenlaguna tragaldabas avaleur de pois tripontzi jatun tripontzi el00838 txaketa-murantiak daukaten grandeza. (lexo) traidore izenlaguna txaketa mudante traidore txaketa mudante el00839 Berezkoa, txalain-kirtena. (nap esa) baliorik gabeko pertsona izenlaguna txalainkirten baliorik gabeko pertsona txalainkirten el00840 Izarraitz-pean proba-kontuen / beti badire motxalliak / kontrariyuai disimuluan / oso txasko-sartzalliak. (balentxi) tranpagile izenlaguna txasko sartzaile tranpagile txasko sartzaile el00841 ta ille arroen azpian zentzun gabeko txepetxburu asko izan oida. (gar) txolin izenlaguna cabeza de chorlito tête frêlée txepetxburu txolin txepetxburu el00842 jolastu, ba, gazteok, jolastu garbirik, or... txerren-barkilleru... biurtu bagarik. (enb oles) deabru izenlaguna txerren barkilero deabru txerren barkilero el00843 emakume erdi-sorgin, gerri-me, anka-luze, tximajario bat bigarren bizitzan. (amab eg) ile luzedun izenlaguna tximajario ile luzedun tximajario el00844 Tximineatik doan kea baño alperrago. (yakin i) alferra(k) izenlaguna tximiniko kea baino alferragoa(k) alferra(k) tximiniko kea baino alferragoa(k) el00846 chori-buru puztuen lumatzar ariñac. (izt oler), chori burua. (voc bas), xori-buru. (yakin iii), Gero, bere antzeko perretxiko bat agertu zitzaigun, eta biak, jo batera eta jo bestera, gauean gauerdi hor ibili dira, txoriburu zarpail batzuk beren buruak eginik. (b. urtian.), lagunak eta nihau chori-buru arin. (oxob), hemen bereko xoriburuak aipatu gabe. (zez erre), buru txar, txoriburu! (nap esa), txori-buruak! (burrun), zeren ez zekiten igel txori-buruak zer eskatzen zuten. (itur)Berehala hasi zen hor Granada aldeko musikak joten, eta noizik noizera niri begiratuta egiten eustan, "Fastidiarse!". Zergatik nire adiskidetzako txoriburua, inostan niri "fastidiarse"? Uste zenduan zuk, bihotz gitxidun gizon zengel horrek, nik Andaluzia aldeko denari ikaragarrizko amorrua neutsala, ezta? A gixajoa! (hau mundu), txolin izenlaguna cabeza de chorlito tête frêlée txoriburu txolin txoriburu el00847 ¿zu bezelako txoro-flauta dala uste al dezu? (burrun) txatxu izenlaguna papamoscas txoro flauta txatxu txoro flauta el00848 o mutil anka-luze, txotxo armario. (yakin iv) (eusk fol x) ergel izenlaguna txotxo armario ergel txotxo armario el00849 idia azienda dorphea eta urhats hurrikoa dela. (lab lib) motel urrats urriko motel urrats urriko el00850 urru murru bakoa da. (yakin iii) lasai izenlaguna urrumurru gabeko lasai urrumurru gabeko el00851 beren uste guzi-guziao kontu-artzalleak ipiñi zituzten. (test berri) konfiantzazko izenlaguna (neure, heure, bere...) uste guztiko konfiantzazko (neure, heure, bere...) uste guztiko el00852 nola xalta-periko orretzaz zaletu dan. (burrun) txatxu izenlaguna papamoscas xaltaperiko txatxu xaltaperiko el00853 xardoki-merke. (nap esa) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette xardoki merke berritsu xardoki merke el00854 zabal oneko gizona. (yakin iii) egiati izenlaguna zabal oneko egiati zabal oneko el00855 indar aundikoak / zain dobletakoak / ez nolanaikoak. (p eraus ii) indartsu izenlaguna zain dobletako indartsu zain dobletako el00856 holako zain eta odolik gabeko batzuek dute jauts-arazi Frantzia. (mintz aur) koldar izenlaguna zain eta odolik gabeko koldar zain eta odolik gabeko el00857 Lizarraga, Gipuzkoako soldadu karlista guzien agintaria, gizon bizkorra ta ernea zala esaten dute batzuek; ezereza ta gizagajoa beste batzuk. Ikus zer dion Murgiondok: «gizon zaiñ illa ta oartugabea, berrogeita amasei urte zitun gerran sartu zanean, eta asmo onez sartu zan karlistetan; baño pake-denboran ua soldadu ona. Beti Elizbarrenean zegoan: mojan kapillautako geigo balio zun gerrarako baño. Oso sarritan Jauna artzen zun, eta bere soldaduei errosario errezarazten zien beti. Katoliko ona ta Elizkoia zan noski». (santa kruz) motel izenlaguna zain-hila motel zain-hila el00858 Langile, zain hilekoak, lan guti eginen du. (lab lib) motel izenlaguna zain hileko motel zain hileko el00859 zure illoba gaixo orrek bein asmatu zuan "aita" esaten eta zakarripurdi bat egiñik iges egin zion. (biz gar) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias zakarripurdi jenio zakarreko zakarripurdi el00860 txakurrilarra bat. (voc aran) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias zakurrilar jenio zakarreko zakurrilar el00861 txakur muturra. (voc aran) jenio zakarreko izenlaguna cascarrabias zakur mutur jenio zakarreko zakur mutur el00862 senarra eta haurrak, iandan guziak edi goseak arta guti heietaz zintzur luzeak. (elizanb) edale izenlaguna sac-à-vin zintzur luze edale zintzur luze el00863 ziri-sartzalliak barriz dira andienak. (enb oles) txantxazale izenlaguna ziri sartzaile txantxazale ziri sartzaile el00864 zori gaiztoko frantzesarekin galanki peliatuak. (fer imaz) gorrotatutako izenlaguna zorigaiztoko gorrotatutako zorigaiztoko el00865 zorioneko itai okerra. (mend txir), zorioneko zenbaki horretan. (mitx idaz), zorioneko itxaso aundi. (arran biz), zorioneko moda. (sor zaiz), zorioneko joku oiekin leku gaiztuan zabiltza. (berts txap i) aipatutako izenlaguna de marras zorioneko aipatutako zorioneko el00866 zoro garbia. (yakin iii) zoro huts izenlaguna loco de atar fou à lier zoro garbi zoro huts zoro garbi el00868 zumea baño bigunagoa zan, ta begia ipintzen zuan tokian jartzen zuan aizkora. (gar) biguna(k) izenlaguna zumea baino bigunagoa(k) biguna(k) zumea baino bigunagoa(k) el00869 zuraje gaitzeko gizona da. (yakin iii) altu izenlaguna zuraje gaitzeko altu zuraje gaitzeko el00870 edozeñek esango luke aitu baten ogerleko au ona dala. (manual) azalean kontsideratuz nolatasunezkoa a primera vista à première vue aditu batean azalean kontsideratuz aditu batean el00871 zoaz albait lasterrena. (jes biotz), biak bizi ditean albait ondoena. (fest), albait lenen. (yakin i) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa ahalbait (...)-en(a) ahal den modurik -enean ahalbait (...)-en(a) el00872 lege orretara albait jarraitu. (berts txap i), izan bear du orrek albait iraupena. (alz imaz), ta al bait ere aserratu gabe. (eusk ber), goizero albait ikusi beza. (eguns txo), albait sano etorri biazu. (amod pen) ahal den neurrian nolatasunezkoa ahalbait (ere) ahal den neurrian ahalbait (ere) el00873 alik laburren bederik. (jain bil), alic geyenai eracusteco. (jes biotz), alic onguiena contu ateraco det. (eracus), Bi esposak zirenean borda zarrean sarthu, ahalik hobekiena bazuten gerizatu (noel), alic lasterrena Jaincoaren gracian jartera. (chris dot), aalik geiena egiten zuena. (pros nav), inguratzen naiz ahalik eta maizena. (odol), Ba, horretatik ahalik gutxien. (mitx idaz) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa ahalik (...)-en(a) ahal den modurik -enean ahalik (...)-en(a) el00874 Katon Zensorino hartzaz irakurtzen da (zeiñek baitzuen alferren gaiñean esku eta bothere) ekhartzen zeraukatenean gizon bat bere aitzinera, akusaturik, erraiten zela ezen alferra zela, berehala lehenbiziko gauza eskuetako larrua hazkatzen, eta ferekatzen zioela: eta baldin latz, lodi, eta gogor edireiten bazioen, ahalik eta arintkiena utzten zuela. (gero), Naiz ahalik eta garbikiena. (lan haut), ahalik eta gehiena. (mitx idaz) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa ahalik eta (...)-en(a) ahal den modurik -enean ahalik eta (...)-en(a) el00875 ezda asco aobetian esatia. orreri atsoa ao betean esan leyo. (manual), gezurrik eta zatarkeririk dollor lizun ta lotsagabienak aoa betean jaurtigitzen. (gar), noiz aoa betian esan bear dezute gauza bat? (baratz), edozeiñ gauza esanaz zu aua betian. (azp prem), ezer esaten asi ez nintzaion orduan auba betian. (nekaz mi), geiagua zerala abua betian esanez omen zabiltz bat eta bestian. (berridi), beti gaizki esaka agua betian. (zap anai), kaletarrak nik aditua esaten ago betian. (eguns txo), esan egin bear det agoa bete-betian. (txapel), baña nik auxen eskatuko'iot agoa betebetian. (zepai), auxen esango dizutet au betian. (noizp), ago betean. (yakin iii), agoa betin esaten du gezurre. (nap esa), ahoa betean erabiltzen baditugu goresmenak. (mitx idaz) ozenki nolatasunezkoa aho(a) betean ozenki aho(a) betean el00876 ahoa betez bazerasazuten: etzutela xede gaixtorik erlisioneari buruz. (zez erre) ozenki nolatasunezkoa ahoa betez ozenki ahoa betez el00877 oju egiten zuten abua dala neurri. (jaio biz) ozenki nolatasunezkoa ahoa (dela) neurri ozenki ahoa (dela) neurri el00878 au betez ori aitortzen dute. (laug txin), ederrentzat aho betez aitortzen dugun liburu hau. (mitx idaz), hauk baitirudite aho betez mintzaturik. (lan haut), Miretsirik hasi ziren aho betez erraten. (noel), aho betez adora ezaguntzat. (eus prot), guziak, ao betez, Garaidi goratzen asi ziran. (amab eg), danak esan eben ao betez: bai. (manual) ozenki, publikoki nolatasunezkoa aho betez ozenki, publikoki aho betez el00879 orrek ao bete azurregaz geratu dira. (manual) txunditurik nolatasunezkoa con la boca abierta bouche béante aho bete hezurrekin txunditurik aho bete hezurrekin el00881 zenbaiti irteten zaio gezurra auko zulua betian. (axen txan) ozenki nolatasunezkoa ahoko zuloa betean ozenki ahoko zuloa betean el00882 ahopean cerraten: oillar madaricatua! (fabl), gauza ain astunak aopean esan bear zirean. (manual), agopeian. (voc aran) isilka nolatasunezkoa à mi-voix ahopean isilka ahopean el00883 Elgoibarko liberalak jakin, norbaitek aopetik esanada, Lizarraga an gelditu zala gaixorik. (santa kruz) isilka nolatasunezkoa à mi-voix ahopetik isilka ahopetik el00884 agoti belarrita ikasiak. (jain bil) ahoz nolatasunezkoa de bouche à oreille ahotik belarritara ahoz ahotik belarritara el00885 aborik eskura joan yakun. (manual) ezustean nolatasunezkoa de manos a boca tout à trac ahotik eskura ezustean ahotik eskura el00887 ahotik sudurrerainoko astirik gabe. (yakin iii) betarik gabe nolatasunezkoa ahotik sudurrerainoko astirik gabe betarik gabe ahotik sudurrerainoko astirik gabe el00889 Txomin ao zabalik bere artan utzi. (amab eg), agoa zabalik gengozan. (yakin iii) txunditurik nolatasunezkoa con la boca abierta bouche bée aho(a) zabalik txunditurik aho(a) zabalik el00890 aoaz behera bueltatu zuten iltzeak errematxatzeko. (alz imaz), aozbera. (voc bas) lurrera begira etzanik nolatasunezkoa boca abajo ahoz behera lurrera begira etzanik ahoz behera el00891 aoz gora. (voc bas), egon zaiteze olantxe, aoz gora. (manual) gora begira etzanik nolatasunezkoa cabeza arriba ahoz gora gora begira etzanik ahoz gora el00893 auntzak adarrak dauzkan aldera noa ni. (poes pop ii) (yakin i) oker nolatasunezkoa ahuntzak adarrak dauzkan aldera oker ahuntzak adarrak dauzkan aldera el00894 nik aitaren egin orduko utsituten dot pitxarra. (manual) fite nolatasunezkoa en un santiamén en un tournemain aitaren egin orduko fite aitaren egin orduko el00895 or dabil, akerrak adarrak dittun aldera. (nap esa) oker nolatasunezkoa akerrak adarrak dituen aldera oker akerrak adarrak dituen aldera el00896 akerraren adarrak bezala gabiltza. (j-p zab), gaur oraindik ere akerraren adarrak bezela gabiltzak. (txan kant), akerraren adarrak bezala gabiltza. (xenp) oker ibili aditzezkoa akerraren adarrak bezala ibili oker ibili akerraren adarrak bezala ibili el00897 nor da munduan saindu dohatsu hauekin aldera aldez, edo moldez, zordun eztenik? (lan haut), ongi bai zakien Jainko Jaunari gaudela aldez edo moldez. (pros nav), nor da Euskal-Herrian aldez edo moldez, zordun eta obligatu etzaitzunik? (gero) ezergatik nolatasunezkoa aldez edo moldez ezergatik aldez edo moldez el00898 iru joko alde-erreskan irabazi deustaz. (manual) jarraian nolatasunezkoa alde-erreskan jarraian alde-erreskan el00899 alper gaiztuan lanian. (itur berts), alper gaiztuan onetaraño amak ezkinduben azi. (sol ber), alper gaiztuan ez nauk iyo. (gazt berts), alper gaiztoan, autsaren mende zetzaten libururik asko eguzkitara jartzen bait genitun, salgai, ol zatarrezko txaboletan (kaz lanak) alferkerian nolatasunezkoa alfer gaiztoan alferkerian alfer gaiztoan el00900 agiaz alde guztiz hunen zortea izan da hagitz diferentea. (lan haut) segurki nolatasunezkoa míresele por donde se le mire alde guztiz segurki alde guztiz el00901 erropa da gaur, ikusten danez, gorputzarentzat kartzela / laister batere gabe guziok amak eginda bezela. (sor zaiz) biluzik nolatasunezkoa como (vino) al mundo amak eginda bezala biluzik amak eginda bezala el00903 Lekunberri'ko alkate jaunak juateko Gorriti'ra / asto zarraren sententzi ori orra beti urrutira / Anas'engandik Kaifas'engana bezela jira ta bira. (noe on) lekuz leku, batetik bestera (ibili...) nolatasunezkoa Anasengandik Kaifasengana bezala lekuz leku, batetik bestera (ibili...) Anasengandik Kaifasengana bezala el00905 apo-apuan bizi, apo-apuan salbau suan. (voc aran) larri nolatasunezkoa apo-apoan larri apo-apoan el00906 ageri da aghur bat gora behera, batean gehiago, bertzean gutiago, nondik duten bere ethorkia. (lan haut) alde gutirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu près apur bat gora behera alde gutirekin apur bat gora behera el00907 Pitsa zeriola, arao ta birao, ekin zion ukabilka. (gar) madarikazioka nolatasunezkoa arao ta birao madarikazioka arao ta birao el00908 bazijoan amonatxoa, ardatza baño tenteago. (gar) tente nolatasunezkoa ardatza baino tenteago tente ardatza baino tenteago el00909 Nere Evangelioa aurtxo batek bezain argi eta garbi artzen ez duena. (test berri), argi ta garbi dago nolanahi ere ez ginela Aita Villasante eta ni iritzi batekoak. (mitx idaz), etsiñioke aiñ argi ta garbi saill oni ekingo. (jes biotz), aitortu izan dute argui eta garbi. (izt oler), argi ta garbi zer getatu zan karrtuz nai guk erabaki. (p eraus i), argi ta garbi egiten digu munduaren agerpena. (goi lor), argi ta garbi esplikatzeko gizon oien portaera. (obr guz i), Ba, orain adieraziko dizut argi ta garbi onen mamia. (amab eg) argiro nolatasunezkoa lisa y llanamente clair et net argi eta garbi argiro argi eta garbi el00910 zertan utzi niñuzun anima erratua bezela. (biz gar) bakarrik eta triste nolatasunezkoa como alma en pena comme une âme en peine arima erratua bezala bakarrik eta triste arima erratua bezala el00911 bialdu zuten anima erratuben gisan. (sol ber) bakarrik eta triste nolatasunezkoa como alma en pena comme une âme en peine arima erratuen gisan bakarrik eta triste arima erratuen gisan el00912 bere arioz. (yakin iii) norberaren erabakiz nolatasunezkoa de motu propio de son cru (neure, heure, bere...) arioz norberaren erabakiz (neure, heure, bere...) arioz el00913 asnas bakarrean etorri da. (nap esa), or dator gizajo ori arnas-bakotxean. (manual) arnaska nolatasunezkoa sin aliento à bout de souffle arnas bakarrean arnaska arnas bakarrean el00914 zer daukazu arnas-estuka etortzeko? (manual), udako bero galdatan, izerditsu, arnasestuka, oso nekaturik. (gar) arnasa hartu ezinik nolatasunezkoa sin aliento à bout de souffle arnas estuka arnasa hartu ezinik arnas estuka el00915 danak arren baño arren egundokorik antzi izunea ai-eneka aidatu zuten. (aran) erreguka nolatasunezkoa arren baino arren erreguka arren baino arren el00916 Neri eske ari zaizkit arren eta arren. (santa kruz), arren da arren, amatxo, zure barkapena. Benetan damu det. (biz gar) erreguka nolatasunezkoa arren eta arren erreguka arren eta arren el00917 «Zapastok jakok umorea» dinot neure artean. (hau mundu), nik neure artean; egia etedok ori? (yakin iii), --Ze ordain eman lezake sagu gaxu onek? --zion leoiak bere artean, ezetsirik saguaren laguntza. Bañan, errukitu zan, ta utzi zion pakean. (ipn lab), Orren barrenen umerik danik nere artian emango. (udar berts), bañan sarritan dio bere artean. (biozk), neure artean: "andia dok"! (abk), esaten zun bere artean. (biz gar), Maxolok, bere artean: ta bear luke. (gar), eta nik esaten nuen nere artean. (urz bat), Matxalen, mormorretan bere artian, aldendu zan, auzia galdutzat emanaz. (iru zir) norberaren baitan nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans son for interieur (neure, heure, bere...) artean norberaren baitan (neure, heure, bere...) artean el00918 asean eta betean. (yakin iii) erraz nolatasunezkoa a pedir de boca asean eta betean erraz asean eta betean el00920 astoa langan bezela, ez aurrerako ez atzerako. (yakin iii) zalantzan nolatasunezkoa astoa langan bezala zalantzan astoa langan bezala el00921 zuri atzekorik aurrekora yoatzu goiza. (manual) lekuz leku nolatasunezkoa en idas y venidas atzekorik aurrekora lekuz leku atzekorik aurrekora el00922 Orratz aren billa gela guzia atzekoz-aurre nastu. (amab eg) aldez kontra nolatasunezkoa al revés atzekoz aurre aldez kontra atzekoz aurre el00923 baina atzekoz aurrera emengo dizkizugu. (mitx idaz), atzekuaz aurrea. (voc aran), ta naiz atzekoz aurrera, nik beti egia. (iru zir), ez egizu ipiñi atzekoz aurrera. (manual) aldez kontra nolatasunezkoa al revés atzekoz aurrera aldez kontra atzekoz aurrera el00924 oratu deust atzerik ara, ta bota nau lurrera. (manual), Paxan kale-garbitzallia Azalgia'neko tabernako muestradorian euan iztarria freskatuz, eta atzetik-ara azaldu jakon gizon dotore bat, bere sonbreru ta guzti. (ziri.) atzetik, gibeletik, ikusi gabe nolatasunezkoa atzetik hara atzetik, gibeletik, ikusi gabe atzetik hara el00925 Saulo-k orduan Elimas-i aurrez-aurke jarrita, esan zion: O gizon gezurtia eta dollorra. (test berri) elkarren aurrean nolatasunezkoa frente a frente face à face aurkez aurke elkarren aurrean aurkez aurke el00926 ez det nik erantzungo, ez, arpegi beltzez. (berts mor) haserre nolatasunezkoa aurpegi beltzez haserre aurpegi beltzez el00928 Larunbat arratsaldean, lauterdik aldera eraso zioten suari, beren aurrez aurre zedukaten liberalsaillarengana. (santa kruz), aurrez aurre begiratzeko ausardia. (mitx idaz) elkarren aurrean nolatasunezkoa frente a frente face à face aurrez aurre elkarren aurrean aurrez aurre el00929 Manterolako errota Elorditik bera / auzo legean edozein allegatzen gera. (pastor) auzo barruan nolatasunezkoa auzo legean auzo barruan auzo legean el00930 Azerija ollua jaaten baino pozagoric dagoz plaza bazter bateti. (gatz oz) pozik nolatasunezkoa azeria oiloa jaten baino pozagorik pozik azeria oiloa jaten baino pozagorik el00931 Azken hatsean ere, ama da maitatcen hil arte zaio bethi ohore bihurtcen. (eskal), Gauaren erditan horra nun aditzen dituztan oihu-deiagora batzu! Banoa lasterka eta kausitzen dut Camblong dohakabea azken hatsetan. (hazp. mis.) hiltzear nolatasunezkoa azken hatse(t)an hiltzear azken hatse(t)an el00932 aize bolada batek / uste ez zutela / ontziya azpikoz gain / jira ziyotela. (j gar) alderantziz nolatasunezkoa patas arriba sens dessus dessous azpikoz gain alderantziz azpikoz gain el00933 Zergaitik ipiñi dozu azpikoz ganera? alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba sens dessus dessous azpikoz gainera alderantziz edo nahaspilan azpikoz gainera el00934 arri-eskaltia azpikoaz gora iraulia, obia utsik, iljanzia zoruan, eta izerdi-zapia aldamenean. (test berri), gauza guziak nola azpikoz gora infrantzikaturik jarriak diren. (mintz aur), mundua azpikoz gora jarriko lutekela. (urz bat), Jo dute Elgoibarko gaixo-etxera, bi aldiz irauli dute azpikoaz gora, ta... ez arkitu zantzurik ere. Etxeak zitun zoko, ardandegi, ganbara ta gañerako, begiratu omen zituen, baño txoria zegoaneko gelarik ez iriki, begien agerian ba zegoan ere. (santa kruz), Sukalde dana lajatzen dute azpikoz gora jirata. (jaio biz) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba sens dessus dessous azpiko(a)z gora alderantziz edo nahaspilan azpiko(a)z gora el00935 Burrunba kapitainak azpizgora eman ondoan Ganizen etxe guzia. (ath gaitz) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba sens dessus dessous azpiz gora alderantziz edo nahaspilan azpiz gora el00936 baliteke etxean ez egotea, baña badaezpadan. (manual), eta bada-ezpadan, jarraitu eutson onen oker-aditzeari. (abk), agindu zion badaespadan ere kantaren bat ikasteko. (urz bat), etzuan nai mutillak bere tokia utzi, badaezpada ere. (gar), bada-ezpada pensa dezagun aldez aurretik zer egin. (j-p zab), badaezpada esan zaiozue. (biz gar), bada ezpada ere, esango luke euskaldun jatorrak. (mitx idaz) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard badaezpada(n) (ere) zer gerta ere badaezpada(n) (ere) el00937 bai eta ezbada mutu izanen dela. (lan haut) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard bai eta ez bada zer gerta ere bai eta ez bada el00938 dio oxo gaicoac, bere baithan. (fabl) norberaren buruarekiko nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans (mon, ton, son...) for intérieur (neure, heure, bere...) baitan norberaren buruarekiko (neure, heure, bere...) baitan el00939 Eta ez gira gero hemen gure baitarik mintzo. Ministroak berak, ministro buruzagiak erran du goraki (zez erre), ez naiz la neure baitarik plazara agertu. (mitx idaz), ezagutzen ditut bere baitarik, miriku hoberenak bezain ongi, zango eta beso hantsien antolatzen dakiten zapatainak. (ath gaitz) norberaren sortzez nolatasunezkoa de motu propio de son cru (neure, heure, bere...) baitarik norberaren sortzez (neure, heure, bere...) baitarik el00940 eman-arazi diozkate balikunbalde erlijionearen azken laguntzak. (mintz aur) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard balikunbalde zer gerta ere balikunbalde el00941 bana-bertze, ekharii behar ditu lau buru. (lab lib), chikitoac hartcen ditu bana-bertze. (fabl), laborarien haurrak sanoago direla, bana bertze, hirietakoak baino. (zez erre), ez da, bana bertze, ehunetarik bat. (mintz aur) alde guztiak kontsideratuz nolatasunezkoa entre una cosa y otra l'un dans l'autre bana beste alde guztiak kontsideratuz bana beste el00942 ongi zariztatua naute banaz bertze. (odol) alde guztiak kontsideratuz nolatasunezkoa entre una cosa y otra l'un dans l'autre banaz beste alde guztiak kontsideratuz banaz beste el00943 bapestean. (yakin iii) lekukorik gabe nolatasunezkoa bapestean lekukorik gabe bapestean el00944 bere barrenean zion: "ezin gora jo"! (itur) norberaren baitan nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans (mon, ton, son...) for intérieur (neure, heure, bere...) barrenean norberaren baitan (neure, heure, bere...) barrenean el00945 bere barrurarko. (yakin iii) norberaren baitan nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans (mon, ton, son...) for intérieur (neure, heure, bere...) barrurako norberaren baitan (neure, heure, bere...) barrurako el00946 etxera poztutzera joan zitzayozkan, ikusi zutenean etxetik bat-batetan irteten. (test berri), gaxuxaren zuzentasuna bat-batean yazartzen da eta xutiturik erraiten dako. (man), bat batean. (voc bas), ta bat-batean gero, ganbaratik ukullura, bazterrak eta tresna guztiak ikusten abitu. (gar), edozein otsekin ikaratuta, bat batean ustutzen dana. (biz gar), nola buruan sartu bat-batean arrigarrikeri ura? (amab eg), denek bat-batean filosofiaz mintzatzen hasi beharrik ere ez. (mitx idaz), zerren lembizian ta bat-batean aditzen ezpadira ere. (jes biotz), enzun zan bat-batetan, cerutic bera baletor bezala, eche gucia bete zuan aice indartsuarena bezalaco ots andi bat. (chris dot), ezin elan berba ederrik: bat-batean il geintekez. (manual), aurrean jarri ta bat-batean geldierazi zuten makinista. (santa kruz), jeiki zan bat-batean epailea. (ipn lab), gero, bat batean: ots! ots! bizion oñok. (btz beg) ezustean nolatasunezkoa de repente tout à trac bat-batean ezustean bat-batean el00947 Bat-batera, itsu-mustuan, iñok uste izan-bage etorri ei-yakeen gaba euren begietara. (bein beti), Ipargoiko aizea, geiagoko barik, bat batera ta guztizko aserre amorratuan sartu zan Arranondoko erritxoan. (kresala.), bat batera, zakurrak, itxumustuan jaikita. (gar.) ezustean nolatasunezkoa de repente tout à trac bat-batera ezustean bat-batera el00948 bat batez. (btz beg), baña... bat batez illuntasuna sortu zait orain kolkoan. (nere bid), belaunikatuz bat batez. (aran) tanpez nolatasunezkoa de repente tout à trac bat-batez tanpez bat-batez el00949 bethi bere-batean, bethi bardin zorrotz. (card lap) aldatu gabe nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) batean aldatu gabe (neure, heure, bere...) batean el00950 batean ziri bestean mara. (yakin iii) urduri nolatasunezkoa batean ziri bestean mara urduri batean ziri bestean mara el00951 bataz beste urtean cembat Confesio. (eracus), bataz beste. Batez bertze. (yakin iii), orrek egunean bost ogerlako irabazten ditu batez beste. (manual), batez beste, jauna. (baratz), galestarrak, batez beste, harro mintzatzen dira ingelesez. (mitx idaz) alde guztiak kontsideratuz nolatasunezkoa entre una cosa y otra l'un dans l'autre batez beste alde guztiak kontsideratuz batez beste el00952 beste anitzec-ere charkeria asco esan izan dituzte euscararentzaco: batzuetan inki ta besteetan maco. (izt oler) irainka nolatasunezkoa batzuetan inki eta besteetan mako irainka batzuetan inki eta besteetan mako el00953 bazan espazan, an zeukala jakin naian bezela. (amab eg) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard bazen ez bazen zer gerta ere bazen ez bazen el00954 bazterrez bazter, bethi ere laster. (ats neur) lekuz leku nolatasunezkoa de aquí para allá à droit et à gauche bazterrez bazter lekuz leku bazterrez bazter el00955 begi-belarri ibilli bearra zeoken. (txan kant), dena begi belarri zan. (amab eg) adi nolatasunezkoa con los cinco sentidos begi-belarri adi begi-belarri el00956 begi gora bera batean. (voc bas) fite nolatasunezkoa en un abrir y cerrar de ojos en un clin d'oeil begi gora-behera batean fite begi gora-behera batean el00957 nik enei ikusi emetik, begi utsez, Sondikako eleizea. (manual) azalean kontsideratuz nolatasunezkoa a simple vista à vue d'oeil begi hutsez azalean kontsideratuz begi hutsez el00958 begui neurriz. (voc bas) neurgailurik gabe konsideratuz nolatasunezkoa a ojo à vue de nez begi neurriz neurgailurik gabe konsideratuz begi neurriz el00959 Jesuiten etxean kontu artu zidaten egundañoko begi onez ta maitez. (santa kruz) maitekiro nolatasunezkoa begi onez maitekiro begi onez el0096 ta bein banaan ikusten ditugu barruan daukazan zati andi ta txiki guztiak. (peru ab), zazpi gizonek Done Eufemiako mendira-bidea artu eben, eurakaz iru asto ioazan, irurak bein banan da lepo-azurra arras minberaturik eroan eben ume astuna. (bein beti), ala, bein banaan, egunero eramaten zuela bat. (ip onak), gaurko zer-egiñak bein banan egingo doguz. (manual), bein banaan. (yakin iii) txandaka, banaka nolatasunezkoa uno por uno tour à tour behin banan txandaka, banaka behin banan el00960 aditu dezute esaten, Jesus-ek esan zien, begia begiagatik, ortza ortzagatik. (test berri) krudelki nolatasunezkoa ojo por ojo y diente por diente oeil par oeil dent pour dent begia begiagatik, hortza hortzagatik krudelki begia begiagatik, hortza hortzagatik el00961 badabil ori ezebezetako begiak botabearrean. (manual) eginahalean nolatasunezkoa begiak bota beharrean eginahalean begiak bota beharrean el00962 barbaro oiek begien bistan illta nai zuten ikusi. (xenp), ene begien bistan egin du Ganixek bere azken sakrifizioa. (ath gaitz), egiya denari ez kaso begiyen bistan egonagatik. (bera ezk), begiyen bistan ikusten zaizka ezin konta ala zauri. (larrab balen), begien bistan ziok balio dekena. (mend txir), begien bistan ziok balio dekena. (txirrit i), begiyen bistan ikusi ez banu penik emango etzian. (fer imaz), geren begiyan bistan dauzkagu nobedadiak aundiyak. (paulo yan), begien bistan erakusten du berorrek esperentzia. (nekaz mi), begian bixtan izar eder bat egarri daitazulakotz. (ezin) (odol), mundu zabal osoak dakielako, begien bistan baitago. (mitx idaz) agerian nolatasunezkoa begien bistan agerian begien bistan el00963 ¿zer diñozu? ni enaiz joan iñoiz eleizara begien egarri. (manual) ikusia izateagatik nolatasunezkoa begien egarri ikusia izateagatik begien egarri el00964 begien itxi-idiki batean gaizkiña kendu, begiak argitu, eta mingaña askatu zion. (test berri), begi itxi-ireki batean. (voc bas), gizona begien ixi-idigI baten il leiteke. (manual) fite nolatasunezkoa en un abrir y cerrar de ojos en un clin d'oeil begi(en) itxi-ireki batean fite begi(en) itxi-ireki batean el00965 begitartez ala uzkuz. (yakin iii) zozkatuz nolatasunezkoa a cara o cruz à pile ou face begitartez ala uzkuz zozkatuz begitartez ala uzkuz el00966 honat begitartez itzul zakitzat. (oler) alaiki nolatasunezkoa begitartez alaiki begitartez el00967 begiz begi jarririk kutuntxu maitea iruritu zitzaidan zerua ikustea. (amod pen), Begiratzailleari eskatu zion baimena, andik bera txixa egiteko. etzion eman nai, bildur baitzan noizean bein ikustera zetorren kapitanak ala arrapatuko ote zun, eta Koronela ere begiz-begi bizi baitzan. (santa kruz) (elkarren) aurrean nolatasunezkoa frente a frente face à face begiz begi (elkarren) aurrean begiz begi el00968 bearrean eta beltzean egiten degu. (nap esa) premiak beharturik nolatasunezkoa beharrean eta beltzean premiak beharturik beharrean eta beltzean el00970 txabola au bein-beiñean egin dogu. (manual), bein beinean. (yakin iii) probisionalki nolatasunezkoa behin behinean probisionalki behin behinean el00971 bein danic bein. (voc bas) banaka nolatasunezkoa uno por uno tour à tour behindanik behin banaka behindanik behin el00974 desagun beingoan: Judutar aragui-corrac, Jesus ain pobre, beharsu manso, ta humil ecusita, ecin sinistu zuen. (chris dot), an edo nun dakusezan beingoan. (peru ab), juecetara bague beingoan gucia laster erabaqui zan jaun oen aucia. (izt oler), bai, bai, beingoan ekarriko deutsut. (manual) fite nolatasunezkoa behingoan fite behingoan el00975 alere elgar ikus zakegu guk goxoki bekoz-beko. (berts txap ii), guizon eta cecenac beiratzen elkharri bekhoz-bekoo yarriac, bortzen harrigarri. (eskal) elkarren aurrean nolatasunezkoa frente a frente face à face bekoz beko elkarren aurrean bekoz beko el00976 errira datoz iparr-aldeti belak betean ontziak. (par bide) fite nolatasunezkoa a toda vela toutes voiles dehors belak betean fite belak betean el00977 belaun gorriz bere. (yakin iii) eginahalean nolatasunezkoa belaun gorriz eginahalean belaun gorriz el00978 Allegatu zanian Sansonen partan beriala jarri zan bildurrak aidian (j gar), eztakit bide abek nola egiñak diran estropozoka nua bildurrak aidian. (gazt berts), bildurrak aidean egoten niñun. (txan kant), danak beldurrak aidian. (txirrit ii), Zegon bildurrak aidian (berts txap ii), Peruk, beldurrak aidean, onela egiten zion: No se disguste, ché! (kaz lanak) beldurrez nolatasunezkoa beldurrak airean beldurrez beldurrak airean el00979 herioa hor heldu da beltzik eta ilunik. (poes pop ii) tristerik nolatasunezkoa beltzik eta ilunik tristerik beltzik eta ilunik el00980 Bilbora bere-bererik joango naz. (manual) espreski nolatasunezkoa ex profeso bere bererik espreski bere bererik el00981 amaren garbitzea eta Semearen aurkeztea, edo berebat dana, Eliz-sartzea egitea. (test berri), edo berebat dana garbitzen cituan Jordango ibaian. (chris dot) berdin nolatasunezkoa berebat berdin berebat el00982 bereala erantzun sion Artoberok. (urz bat), Gabrielek zuenean mandatua aditu, haren konplitzeko bere hala bazen prestatu. (noel), bereala ezagutu zuten, Juan jayo-berria Jainkoak doayez jantzia zala. (test berri), nerau sartuco naz bereala. (jes biotz), baina emaiten berehala bizitze espirituala. (onts hil), berhala, nol' ezne' uluzu denean. (ats neur), nor nahik berehala konpreni dezakeen heinekoa. (zez erre), Patxik artu zuen beriala. (ipn lab), bereala itzultzekotan. (biz gar) kolpetik nolatasunezkoa berehala kolpetik berehala el00983 ta etziran berealakoan galdu Jerusalengo Erria ta Judeaco erreinua. (chris dot), ez zion berealakoan sartzen utzi. (biz gar) kolpetik nolatasunezkoa berehalakoan kolpetik berehalakoan el00984 udako bero galdatan, izerditsu, arnasestuka oso nekaturik. (gar) bero handitan nolatasunezkoa bero galdatan bero handitan bero galdatan el00985 barriren barri egin bearko dogu. (manual) berriz nolatasunezkoa de nuevo à nouveau berriren berri berriz berriren berri el00986 besagainka diola kaskatzen bizkarra. (oxob), beren boza eman beso gainka. (zez erre) zinuka nolatasunezkoa besagainka zinuka besagainka el00987 beso motzetan. (yakin iii) mahukak gora bildurik nolatasunezkoa beso motzetan mahukak gora bildurik beso motzetan el00988 aiztatxo biak besoz-beso ibilten dira. (manual) besotik heldurik nolatasunezkoa de bracete besoz beso besotik heldurik besoz beso el00989 erdaraz edo euskaraz sermoi bat irakurri ta beste gabe, latinez pulpituan predikatuko dutenik? (eusk ber), beste bague, bercegabe. (voc bas), emaztearen amak alperra deitu ziolata beste gabe. (gar) aitzakia arinez nolatasunezkoa sin más beste gabe aitzakia arinez beste gabe el00990 Ta kartzelara eroan gura izan ninduan beste zer barik. (manual) aitzakia arinez nolatasunezkoa sin más beste zer gabe aitzakia arinez beste zer gabe el00991 Manuk, bestela-baitakoan etorrita, ogerleko bat emon eustan. (manual) bestelako ustean nolatasunezkoa bestela baitakoan bestelako ustean bestela baitakoan el00992 naiz izan Prantzian edo eskaratzian besteik ezian an naiz anbulatzian. (goi lor), besteik ezian sortu oi dezu gizon galgarri ekaitza. (mendi gain), Ozkarbi ederra zegoan, ta besterik ezean ari begira, asi zitzaion Patxi Peruri (kaz lanak), berriz ibili behar ez ditugun bideen irudia, besterik ezean, kontuak arretaz ateratzen baditugu behintzat. (mitx idaz) behartuta nolatasunezkoa besterik ezean behartuta besterik ezean el00993 Zer erantzunik etzutela ipifii zituen, eta besterik eziñean, Jesu-Kristoren kontra añenekoak botatzen edo blasfematzen asi ziran. (test berri), eta bata jo beharko dut begiz, besterik ezinean. (mitx idaz) behartuz gero nolatasunezkoa en última instancia en dernier ressort besterik ezinean behartuz gero besterik ezinean el00994 Igandero eleizara joaten zan artzain batek oartu zuen erriko irakaslea betaurrekoak iñoiz kendu gabe ibiltzen zalata, benaz oldoztu ondoren, onela zion: --Ez det ezbairik: irakasle ori betaurrekoak dituelako izango da erri ontako irakurlerik azkarrena. Ta besterik gabe, erabaki zuen berak ere erostea.(ipn lab) funtsik gabeko arrazoiez nolatasunezkoa sin más besterik gabe funtsik gabeko arrazoiez besterik gabe el00995 bet-betan aditzen du. (manex), bet-betan. (test cahar i), betbetan gogoeta hau heldu zaio. (bi saind), betbetan haren gogoeta baratzen du. (ath gaitz), Orduan, Pachecori mintzatzeko ere demborarik gehiago utzi gabe, jaun lekhaioak egiten dik kheinu bat eta, bet-betan, lau gizon atheratzen dituk lau aldetarik, haga luze bana eskuetan, eta hantche hasten pimpi-pampa, yo eta yo, Pacheco gaizoaren zurratzen (p. adame), hunec betbetan colera handienac harturic. (fabl), bet-betan entzun zituen norbaiten urratsak. (haur bes), hil izan da bet-betan. (mintz aur), azkenean xutitu zen jauzi baten bet-betan. (zez erre) kolpetik nolatasunezkoa de repente tout à trac bet betan kolpetik bet betan el00996 betan garda oste bat bildua da. (ath gaitz) kolpetik nolatasunezkoa de repente tout à trac betan kolpetik betan el00997 bada bete-betean erori bear zitzayen, Jainkoaren Semearen odola eskatu zutenean, beren buruai egotzitako biraua. (test berri) osorik nolatasunezkoa de lleno en plein bete betean osorik bete betean el00998 Maitatzen zaitut beti eta gehiago. (berts txap ii) denboraren poderioz areago nolatasunezkoa cada vez más de plus en plus beti eta gehiago denboraren poderioz areago beti eta gehiago el01000 bide batez. (voc bas), bide batez hain hil-hurren. (obr guz ii), bide batez zuenean sartuko gara. (yakin iii), euskera bide batez edertzen ta ugaritzen da. (jes biotz), ekarri zeinke bide batez gure atxurra. (manual) Takurragaz ez euan elizakuen konturik ta lagun moduan juan zan bizitatxo bat egiteko atxikian. Ia bidebatez ebitau zeikian zibilletik enterratzia (ezten) aldi berean nolatasunezkoa de paso dans le même temps bide batez aldi berean bide batez el01001 bide bardinez. (yakin iii) aldi berean nolatasunezkoa de paso dans le même temps bide berdinez aldi berean bide berdinez el01002 aita-amak bide bezala ohoratzen dituztenei. (eus prot) behar bezala nolatasunezkoa bide bezala behar bezala bide bezala el01003 besteren ondasunac zuten contra edo bidegabez nai izatea. (chris dot) eskubiderik gabe nolatasunezkoa bidegabez eskubiderik gabe bidegabez el01004 berri jakitera bezala dohana, eta bide nabar ikhustera. (lan haut), esan dezagun bidenabar, gure egunotako paganoak ez dirala jainkolario. (jain bil), bide nabar. (yakin i), bidenabar erran dezadan gure jaun ertora euskaltzale ona zela. (odol), Baña, bidenabar, ezin aserrerik darakuskegu, gaur erri xee orretxek, noizpait ere aundikien urratsei darraikiolarik, euskera baztertu ta, alperrikako lorra bailuken, betirako bizkarretik bota nai badu (kaz lanak), teknikoak eta zientifikoak, bidenabar, ez dira gauza bera. (mitx idaz) aldi berean nolatasunezkoa de paso dans le même temps bidenabar aldi berean bidenabar el01005 Itz oyekin gaztea estutu zan, eta biotz txit eroriarekin aldegin zuten. (test berri) tristerik nolatasunezkoa la mort dans l'âme bihotz eroriarekin tristerik bihotz eroriarekin el01006 ¿egingo deustazu mesede bat? Bai gizona, biotz guztiaz. (manual) gogoz nolatasunezkoa de todo corazón de tout coeur bihotz guztiaz gogoz bihotz guztiaz el01007 izketa onetan biotz txit illakin Kafarnaumen sartu ziran. (test berri) tristerik nolatasunezkoa la mort dans l'âme bihotz hilarekin tristerik bihotz hilarekin el01008 iru edo lau urteren buruan bizi-alargun gelditzeko? (iru zir) (ezkontideak) elkarren apartean bizi nolatasunezkoa bizi alargun (ezkontideak) elkarren apartean bizi bizi alargun el01010 bizi-pozean burua jasotzen ari giñun. (txan kant) ilusioz nolatasunezkoa bizi pozean ilusioz bizi pozean el01011 bician ta illean Guipuzcoatarrac alcarri laguntzeco chit dira leialac. (izt oler) beti nolatasunezkoa bizian eta hilean beti bizian eta hilean el01012 khorda horiec ezin khen ditzozket, biziaren hirriscuan baizic. (bi saind) hiltzeko perilean nolatasunezkoa biziaren irriskuan hiltzeko perilean biziaren irriskuan el01013 Biziaren penan, hurreneko bortz egunetan Seminaris hark manatzen zuen guztia egin zedilla. (gero), behautçu idec nihori! haurra, biciaren penan. (fabl) hiltzeko mehatxupean nolatasunezkoa bajo pena de muerte sous peine de mort biziaren penan hiltzeko mehatxupean biziaren penan el01015 orratz orren etorrera nere osabaren bizkar gain utzi. (amab eg) (inoren) ardurapean nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) cuenta (inoren) bizkar gain (inoren) ardurapean (inoren) bizkar gain el01016 orok elgarrekin bat egiten dutelarik gure bizkarraren gainean. (mintz aur) (inoren) kontura nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) costa (inoren) bizkarraren gainean (inoren) kontura (inoren) bizkarraren gainean el01017 Bakar batzuen bizkarrera baitago egiteko den guzia. (mintz aur) Krespo dalako bat il ei juek eta gure bizkarrera datuaz kulpak (ezten) (inoren) ardurapean nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) cuenta (inoren) bizkarrera (inoren) ardurapean (inoren) bizkarrera el01018 gosea ill nai dute askok iñoren bizkarretik. (ip onak), besteen biskarreti barreiñ. (voc aran), urdaia ta baburruna; zuen bizkarretik gabiltz. (gar), ire bizkarretikan egingo'it nik parre. (berts mor), besteren bizkarretik jatia oi zeñen gauza ona an! (artz txi), ederki artutzen dute besteren bizkarretikan. (itur), ez dute gaizki farr. egin behar ondorengoek gure bizkarretik! (mitx idaz) bestek ordainduta nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) costa (inoren) bizkarretik bestek ordainduta (inoren) bizkarretik el01019 boz baten guztiek dute azkenean aithortu. (noel), guztiek batetan, eta boz batez aithortzen, erraiten eta Kofesatzen dute. (gero) akordioz nolatasunezkoa a una voz d'une seule voix boz batez akordioz boz batez el01020 Amatxo: gizon gaixtua al da ori? galdezka boza estuban. (zapi) boz mehez nolatasunezkoa con un hilo de voz boza estuan boz mehez boza estuan el01021 buru-belarri ibiliko zaizkizu gales zintzoak hitz horiek arrotzari erakustearren. (mitx idaz), Urgain'en batetik bestera, buru-belarri, ibilli ziran. (amab eg), buru-belarri orrela dabiltzanean. (nere bid), burubelarri lan egin. (yakin iii) Biargin arasuetan buru-belarri sartuta euan (ezten) saiaturik, amorruan nolatasunezkoa buru-belarri saiaturik, amorruan buru-belarri el01022 buru-buztanka. (yakin iii) aldez kontra nolatasunezkoa al revés buru buztanka aldez kontra buru buztanka el01023 nere buruan ala da. (yakin iii) (neure, heure, bere...) ustez nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) buruan (neure, heure, bere...) ustez (neure, heure, bere...) buruan el01024 buruaz haitzur ari tuzu lanean. (yakin iii) eginahalean nolatasunezkoa en cuerpo y alma corps et âme buruaz aitzur eginahalean buruaz aitzur el01025 Eta gaitçatçu burupez, salbatceco maillera. (bir of), buruphez iguriqui behar. (test cahar i) pazienteki nolatasunezkoa burupez pazienteki burupez el01026 bururen buru. (yakin iii) osoki nolatasunezkoa de cabo a rabo d'un bout à l'autre bururen buru osoki bururen buru el01027 ez-dira holakoetan langileak bere burutara utzi behar. (lab lib) norberaren erabakiz nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) burutara norberaren erabakiz (neure, heure, bere...) burutara el01028 eren burutic asmatu cituen. (chris dot), Jenkoa da izate bat, eta gauza bat bera, beraganik, bere burutik egina. (onts hil), deufere eguin bere burutaric. (test cahar i), beti zerbait esan behar izaten zien aitonak, bere burutik. (gar), apaiza etzan ari bere burutik. (santa kruz), ez egieki zuen buruti, edo zuen erreglakin. (eusk ber), ez naiz neure burutik mintzo. (gero) norberaren sortzez nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) cuenta de son propre chef (neure, heure, bere...) burutik norberaren sortzez (neure, heure, bere...) burutik el01029 begira egiozu ondo buruti beatzetara atso oni. (peru ab), Manuk lapurrari burutik beatzera begiratu eutson. (manual), burutik beatzeraño. (yakin iii) osoki nolatasunezkoa de pies a cabeza de pied en cap burutik behatze(ta)ra osoki burutik behatze(ta)ra el01030 Amerika guzia, burutik buru hartuz, bi zati handitan bezala da. (zez erre) osoki nolatasunezkoa de cabo a rabo d'un bout à l'autre burutik buru osoki burutik buru el01031 Hasteko ageri zaigu burutik burura. (mitx idaz), onek aldiztungia burutik burura irakurten dau. (manual), burutik burura. (yakin iii) osoki nolatasunezkoa de cabo a rabo d'un bout à l'autre burutik burura osoki burutik burura el01032 Eztezala pensa geure buruaz mintzo garela. (noel), zere buruz beintzat utzi. (jes biotz), berak dira bere buruz asko gora mintzo. (lan haut), batzuek ezer egiten ez, eta egiten zutenai utzi nai ez, eta besteak beren buruz ari nai. (santa kruz), beren buruaz dabiltze eskontzak egiten. (pastor), baiño beren buruz. (iru zir), consolamendu hec bere buruz heldu. (bir of), berak dira bere buruz asko gora mintzo! (gero), bere buruz lapur eta eraille billa jarduten dana. (amab eg), nehor bere buruz ez bere autoritate proprioz.(eus prot) norberaren sortzez nolatasunezkoa de motu propio de son cru (neure, heure, here...) buruz norberaren sortzez (neure, heure, here...) buruz el01033 danok buruz aurrera biar dute jausi. (berts bil), buruz aurrera jausi da. (manual) aurreraka nolatasunezkoa de bruces buruz aurrera aurreraka buruz aurrera el01034 buruz beheiti etzan da edo bederen makurtu.(mintz aur) lurrera begira etzanik nolatasunezkoa buruz beheiti lurrera begira etzanik buruz beheiti el01035 buruz bera edo buruz gora zeukanik ere jakin gabe. (amab eg), buruz-bera ta oñaz-gora gurutzian josteko. (pedro santa), ta oñaz gora, buruaz bera, josi gurutze batian. (zubi), egon zaitez buruz bera. (manual), buruz bera jartzeko eskatu zun berak. (zald berts), buruaz bera kruzifikatua dago. (alz imaz) alderantziz, burua lurrerantz nolatasunezkoa cabeza abajo buruz behera alderantziz, burua lurrerantz buruz behera el01036 gaiztoak egonen dire larri buruz behera iujeari ez ausartez xuxen begiratzera. (noel), aizeriak irten zuen buruz bera ta erneguz. (ip onak), lotsati ta buruzpera. (laug txin) umildurik nolatasunezkoa cabizbajo tête basse buruz behera umildurik buruz behera el01037 bestela buruz bera joango da mundua. (itur) oker nolatasunezkoa buruz behera oker buruz behera el01038 lenbizi artan euskararen gozoa dastatu berri nindola buruz buru bordari gaizo batekin. (pros nav), bai buruz-buru, bai beren kideko kazetetan. (mintz aur), zoazkio eta buruzburu lotsa-eman edo erreprenditu ezazu. (test berri), biak buruz buru galdegin baitzerautan. (naf kan) elkarren aurrean nolatasunezkoa frente a frente face à face buruz buru elkarren aurrean buruz buru el01039 buruz-buruan etor zaitezte soldadu onenarekiñ. (izt oler) nolatasunezkoa frente a frente face à face buruz buruan buruz buruan el01040 beti tarea bukatu gabe, buruz-gain eginkizuna. (eguns txo) ezin ahala nolatasunezkoa buruz gain ezin ahala buruz gain el01041 buruz gainca dohatzi; beren harriduran elgar pochulatzen dute. (bi saind) behaztopaka nolatasunezkoa a trompicones buruz gainka behaztopaka buruz gainka el01042 buruz bera edo buruz gora zeukanik ere jakin gabe.(amab eg) zutik nolatasunezkoa buruz gora zutik buruz gora el01043 busti ala legorka. (yakin iii) (yakin iv) zozkatuz nolatasunezkoa a cara o cruz à pile ou face busti ala lehorka zozkatuz busti ala lehorka el01044 burua makur eta buztana anka-pean. (itur) umildurik nolatasunezkoa con el rabo entre las piernas la queue entre les jambes buztana hankapean umildurik buztana hankapean el01045 arri bat buztanka eroan. (yakin iii) arrastaka nolatasunezkoa buztanka arrastaka buztanka el01046 buruzuti bota, buru-zuti ein ddau. (voc aran) alderantziz nolatasunezkoa cabeza abajo buruzutik alderantziz buruzutik el01048 denbora pasa jartzera nua zelebrekerizko bertsuak. (zald berts), denbora pasa letu'itzazute. (gazt berts), auspo-jasotzea egiten du orrek ez premia daukalako, baizik denbora-pasa. (urz bat), il nuen denbora pasa onla. (oroitz) premiarik gabeko jardunean nolatasunezkoa pasando el rato denbora pasa premiarik gabeko jardunean denbora pasa el01049 doi doian. (voc bas) justuan nolatasunezkoa ten con ten doi doian justuan doi doian el01050 itxaron egonarriz Jainkoa datorren arte. (jain bil) pazienteki nolatasunezkoa egonarriz pazienteki egonarriz el01051 eta nik palantxatuko diot egundoko ondoen. (sas let) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa egundoko (...)-en ahal den modurik -enean egundoko (...)-en el01052 egundokorik txoroen, deadar lakaio parregarriak egiñaz. (gar), egundokorik azkarren ekarriko det. (urz bat) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa egundokorik (...)-en ahal den modurik -enean egundokorik (...)-en el01053 eta erdi arra ta erdi droga kuarto apur batzuek egin.(iru zir) gezurretan nolatasunezkoa erdi harra eta erdi droga gezurretan erdi harra eta erdi droga el01054 erdikoz bazterrera.(yakin iii) aldez kontra nolatasunezkoa al revés erdikoz bazterrera aldez kontra erdikoz bazterrera el01055 erdipoerdi edaten dutenak, anai-erdiyak. (urz bat), len erdi ipurdi gabiltzanantzat oi dago debekatua. (nere ald), Gerr'ori dala mediyo dago / gauza guziya garesti / len erdi ipurdi bizi giñanak / gaur nola zenbat fameli! (j zab), erdipuerdi zuen argintzan ikasi. (jaio biz) gaizki samar nolatasunezkoa erdipurdi gaizki samar erdipurdi el01056 badakit erdiz erdi artuten zaituala ipuin onen esagureak. (peru ab), baina dueleko erreglamendu guzien arabera, xuxen, erdiz erdi. (zez erre), gisa hortan egiteko erdiz erdi, sobera. (luz kan), beldur naiz erdiz erdi asmatu deraden. (berridi), erdiz erdi huts egitea. (mitx idaz) osoan nolatasunezkoa de medio a medio en plein erdiz erdi osoan erdiz erdi el01057 eta mingaña? errotarria baña ligorrago. (iru zir) lehor nolatasunezkoa errotarria baino lehorrago lehor errotarria baino lehorrago el01058 eta erroz gora aurthikitzen. (bi saind), errozgorra lagunei biria erakhusten. (eskal) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air erroz gora alderantziz edo nahaspilan erroz gora el01059 etcioten ematen hitz bakhar bat ere, efquer onez. (test cahar i) eskertzaz nolatasunezkoa esker onez eskertzaz esker onez el01060 Emen eror an altxa bera eta gora eskintxoka dijoa Karlosen denbora. (fest) estropezuka nolatasunezkoa a trompicones eskintxoka estropezuka eskintxoka el01061 esku azpiz ari direnek. (mintz aur), esku-azpiz eman dio. (yakin iii), ba-darabil onek bai, esku azpiz, nik ez dakidan zerbait.(amab eg) ezkutuan nolatasunezkoa bajo mano sous le manteau esku azpiz ezkutuan esku azpiz el01062 esku utsean ez du bialtzen. (eguns txo) ezer gabe nolatasunezkoa con las manos vacías les mains vides esku hutsean ezer gabe esku hutsean el01063 esku-zabal ni artzeko. (aran) gogo onez nolatasunezkoa con los brazos abiertos les bras ouverts esku zabal gogo onez esku zabal el01064 eskuganean erosita beti merkeago. (manual) tratua zerratzean bertan nolatasunezkoa al contado au comptant eskugainean tratua zerratzean bertan eskugainean el01065 beren eskuko dituztela kargu guziak. (mintz aur), Bebiltz bere eskuko! (nap esa), utzten deraku geure eskuko. (gero) (neure, heure, bere...) arduerapean nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) cargo à sa charge (neure, heure, bere...) eskuko (neure, heure, bere...) arduerapean (neure, heure, bere...) eskuko el01066 eskuko bost beatzak bezin segur. (yakin iii) segurki nolatasunezkoa eskuko bost beatzak bezain segur segurki eskuko bost beatzak bezain segur el01067 berak ezetz esango dau, baña eskupetik lagunduten deutse. (manual) ezkutuan nolatasunezkoa bajo mano sous le manteau eskupetik ezkutuan eskupetik el01068 gazteric bere eskuz bicitzen yakina. (eskal) independentziaz nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) cuenta (neure, heure, bere...) eskuz independentziaz (neure, heure, bere...) eskuz el01069 Tito egin-al guzian berez eta bestez bazebillen itzaltzen; baña zenbat soldaduk egiten etzuten, suari lagundu, errekiñak eman, eta naspilla geyago ipiñi baizik.(test berri) baliabide guztiez nolatasunezkoa (neurez, heurez, berez...) eta bestez baliabide guztiez (neurez, heurez, berez...) eta bestez el01070 Manuel Azkarragaruntz atera zan. Goibeletik tromoira, euritik erasoaldira. (gar) okerretik okerragora nolatasunezkoa euritik erasoaldira okerretik okerragora euritik erasoaldira el01071 Partida egin zuan ez agur ta adio. (alz imaz), ez agur ta ez ariyo egin dit partira. (pedro santa), eta erbia, ez agur eta ez ario, eta eskerrik ere eman gabe bere libratzailleari, nunbait presa zuelako, joan zan igesi. (iru zir) ezustean nolatasunezkoa ni corto ni perezoso de but en blanc ez agur eta ez adio ezustean ez agur eta ez adio el01072 bedinkatu zituen, eta ez-arian zerurantz abiatu zan. (test berri), Mugan gaude ez-arian ez-arian, bidetxoa egin baitegu... (kaz lanak) piskanaka nolatasunezkoa ezarian piskanaka ezarian el01073 ezarian baiarian ibili. (yakin iii) zalantzan nolatasunezkoa ezarian baiarian zalantzan ezarian baiarian el01074 errdu gaurr arratsean bakarrik geurera beti egon ezkaitezan atzera ez aurrera. (par bide) zalantzan nolatasunezkoa ez atzera ez aurrera zalantzan ez atzera ez aurrera el01075 astoa langan bezela ez aurrerako ez atzerako.(yakin iii) zalantzan nolatasunezkoa ez aurrerako ez atzerako zalantzan ez aurrerako ez atzerako el01076 Usariyuen kontra artsalde batian ez bat eta ez beste galaya etxian non iñork uste gabe salan beriala sartu zayo jendia bisitan seukala. (kont), ez bat ez beste, bidean kapitana inguratu zitzaion.(biz gar) ezustean nolatasunezkoa ni corto ni perezoso de but en blanc ez bat eta ez beste ezustean ez bat eta ez beste el01077 Cer!, ez bat, ez bi, berehala parti! (fabl), kargu artzen dirate ez bat eta ez bi. (kaskaz), ez bat ez bia, asmatu orduko. (ath gaitz), ez bat eta ez bi (nap esa), ez bat eta ez bi agertu zitzaigun. (yakin iii), medikuak kendu dit ez bat eta ez bi. (lexo), ez bat eta ez bi, sartu zuen nere gelan (oroitz), ez bat eta ez bi or sartu diyo labaña sabeletikan. (j-p zab), Gutxienik uste dezula, ez bat eta ez bi, lepazamarreruntz dijoakio (kaz lanak), Ez bat eta ez bi agertu zitzaigun. (Justo Mokoroa), Ontan, ez bat eta ez bi, Txomin'taz errukituta edo, erasoa amor-ematen asi zan (amab eg) Ez bat eta ez bi. Esan baeban, esan eban. Esan da eiñ (ezten) ezustean nolatasunezkoa de but en blanc ez bat eta ez bi ezustean ez bat eta ez bi el01078 pobrezia zinduen nihork ez bezela prezatu. (noel), ta orregatican, ayec ez-bezala, garaitzendezu.(jes biotz), besteak ez bezala. (eusk ber), berak ez bezala bertzeak bizi ezin ikusiz. (zez erre), bestek ez bezela maitatzen detalako? (gar), besterik ez bezela saiatzen da ori. (mend txir), Bixenta bakarrik beñere ez bezela. (biz gar), ala hura baizik ez zen iñoiz izan besteok ez bezala. (haur bes), higuin zuen, idazle erraz askok ez bezala, saio axolakabeen itsaso lasaian murgiltzea. (mitx idaz) desberdinki nolatasunezkoa ez bezala desberdinki ez bezala el01079 eztakit ze, badakit nor. (yakin iii) esameska nolatasunezkoa que si no sé qué, que si no sé cuántos ez dakit zer badakit nor esameska ez dakit zer badakit nor el01080 ez erdu eta ez merdu. (yakin iii) indiferenteki nolatasunezkoa ni fu, ni fa ez erdu eta ez merdu indiferenteki ez erdu eta ez merdu el01081 ez anka ta ez burú idoro zuan odolki ardangelan. (gar), ez anka ta ez buru, kantatu zian. (txan kant) trakeski nolatasunezkoa sin pies ni cabeza sans queue ni tête ez hanka eta ez buru trakeski ez hanka eta ez buru el01082 Geratzen naz ez arako ta ez onako. (enb oles) norabiderik gabe nolatasunezkoa ez harako eta ez honako norabiderik gabe ez harako eta ez honako el01083 ez autsi ta ez urratu dago.(nap esa) zalantzan nolatasunezkoa ez hautsi eta ez urratu zalantzan ez hautsi eta ez urratu el01084 Nola dago? -Ez il, ta ez bizi. (nap esa) hil hurran nolatasunezkoa ez hil (eta) ez bizi hil hurran ez hil (eta) ez bizi el01085 ez otz eta ez bero zaude. (jes biotz), Baiña Joxepa'ren berriketa oek Txomin'entzat zer? Ezer ez! ez otz ta ez bero. (amab eg) indiferenteki nolatasunezkoa ni frío ni caliente ez hotz eta ez bero indiferenteki ez hotz eta ez bero el01086 ez yoan t'ez etorri. (nap esa) zalantza nolatasunezkoa ez joan ez etorri zalantza ez joan ez etorri el01087 Ez luze eta ez labur, bere neurri onean. (eusk ber) tamainan nolatasunezkoa ez luze eta ez labur tamainan ez luze eta ez labur el01088 aurquitzen naiz ia ez mami ta ez larru. (izt oler) hil hurran nolatasunezkoa ez mami eta ez larru hil hurran ez mami eta ez larru el01089 oi esan da emakume oi, ez nun da ez an, izkutau ementzan. (barand), Ez gara asiko ez non eta ez an... (amab eg) ezustean nolatasunezkoa ni corto ni perezoso de but en blanc ez non eta ez han ezustean ez non eta ez han el01091 ez nora ta ez ara ezkutatu ei zakon. (barand) fite nolatasunezkoa ez nora eta ez hara fite ez nora eta ez hara el01092 ez nora ez hara. (yakin iii) zalantzan nolatasunezkoa ez nora ez hara zalantzan ez nora ez hara el01093 ez orratzagatik bana zuzenagatik behar du nehork porfiatu.(ats neur) eskubideagatik nolatasunezkoa ez orratzagatik baina zuzenagatik eskubideagatik ez orratzagatik baina zuzenagatik el01094 ez urratu ta ez yosi.(nap esa) zalantzan nolatasunezkoa ez urratu eta ez josi zalantzan ez urratu eta ez josi el01095 ez zori bai zori. (yakin iii) zalantzan nolatasunezkoa ez zori bai zori zalantzan ez zori bai zori el01096 ez zerurako ez lurrerako bezela utzi zuen. (amab eg) harriturik nolatasunezkoa ez zerurako ez lurrerako bezala harriturik ez zerurako ez lurrerako bezala el01097 ezbai batengatik. (yakin iii) huskeria batengatik nolatasunezkoa ezbai batengatik huskeria batengatik ezbai batengatik el01098 eta ecin bestean baicic. (eracus), ecin bertzean. (card lap), onek ura ezin-bestean edaten dau. (manual), bata eta bestea nekagarri xamarrak bide ziren, baina ezinbestean, farregilea hartuko genduke lagun. (mitx idaz) behartuz gero nolatasunezkoa en última instancia en dernier ressort ezinbestean behartuz gero ezinbestean el01099 gogo otzaz, ezin bestez, ondo iritxiz, nagi ziñeala. (peru ab), izaten da eziñ-bestez. (jes biotz), eciñ bertcez aditcen baditufte munduco gauçac. (jes imit), Gure Jaincoac, nekhez, eta ecin bertcez, punitcen du bekhatorea. (test cahar i), eta zein ezin bertzez utzi duen lana! (mintz aur), eta gorputz-hukidura hausa zela, ezin bestez. (haur bes), ezin bertzez galtzen du arima fidela. (manex), Purga ezin bertzez, eri zarenean. (gero), cofesoraren mintzatzerat uzten duten, ezin bertzez. (bi saind), Ezin-bertzez, deliberatu nian beraz egotea aphur bat nere arbolaren puntan (p. adame) behartuz gero nolatasunezkoa en última instancia en dernier ressort ezinbestez behartuz gero ezinbestez el01100 ecin gueiagoan. (voc bas) eginahalean nolatasunezkoa a más no poder ezin gehiagoan eginahalean ezin gehiagoan el01101 ezkerreko begiz. (yakin iii) gorrotoz nolatasunezkoa ezkerreko begiz gorrotoz ezkerreko begiz el01102 oker daude nola ezkerraz egiñak (fabl) oker nolatasunezkoa ezkerraz eginak bezala oker ezkerraz eginak bezala el01103 Asi zan Txomin, eznaiz-banaiz, bildurrak bezela.(amab eg) zalantzan nolatasunezkoa ez naiz banaiz zalantzan ez naiz banaiz el01104 ezpain berdin. (yakin iii) (ontzia) goraino beterik nolatasunezkoa sans faux col ezpain berdin (ontzia) goraino beterik ezpain berdin el01105 gero pauso bat atzera eta ezpaiñ biurrika asi. (txirrit i) marmarrean nolatasunezkoa ezpain bihurrika marmarrean ezpain bihurrika el01106 zezenetara baño errezago eztaietara baño gogotsuago.(gar) pozik nolatasunezkoa eztaietara baino gogotsuago pozik eztaietara baino gogotsuago el01107 baña Pilato gelditu zan Herodesi ezarri nai zion Jesus-ekikoa bere gaiñ zuela. (test berri), Birjina beregain heldu da andre lagunekin. (noel), Etxeari begiratzea nire gain geldituko da; nik nire senarrari soroko lanetan lagunduko diot; nik sendia biltzean ipuinak esango ditut... (tantarrantan), ez baitziran beren gain bizi. (igel), Bayones batek hartu zuen bere gain lan horren egitea. (zez erre), ezen nehor eztela bere gain apartatzeko. (eus prot), ondikotz ez zuen sekretari bat lan aspergarri hori haren gain uztekotz. (haur bes), ez bakarrik zure joputasuna neregain eroateko. (ipn lab), eta eguin det nic nere gaiñ artu nauan aguiteco andia. (eracus), oiek zure gaiñ gelditzen dira. (urz bat), nola beragain bizizan. (gar), zuben gain legatzen det. (burrun), gure gaiñ utziya dago egin desagun aukera. (zubi), aiek gure gain utzirik. (ustez lag), ezta makala batzuk beren gain daukaten eginkizuna.(sor zaiz), oro dauzkala bere gain. (oxob), aukeramena neure gain hartzea. (mitx idaz), Bego hori Jainkoaren gain. (mintz aur) (inoren) ardurapean nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) cargo sur son compte (inoren) gain (inoren) ardurapean (inoren) gain el01108 gain-bera urez bustiaz. (chris dot) osoki nolatasunezkoa de arriba abajo de pied en cap gain behera osoki gain behera el01109 sasoia gain-bera, bista ere laburtu. (lexo) eskastuz nolatasunezkoa en declive gain behera eskastuz gain behera el01111 bertzeak aldiz, ehunka, milaka, gainez gain joan dire. (zez erre) pilaka nolatasunezkoa gainez gain pilaka gainez gain el01112 filosofo sonatua izan ez balitz, zerrikeria galanta egin zuela esango lukete eta gu ez gara, gehienbat, filosofo sonatuak.(mitx idaz) bereziki nolatasunezkoa gehien bat bereziki gehien bat el01113 gero eta gero doha gaixatuaz, zailduaz eta gogortuaz. (gero) denboraren poderioz nolatasunezkoa cada vez más de plus en plus gero eta gero denboraren poderioz gero eta gero el01114 geroko-gerorik gabe jauzi eginen du itotzen edo suan denari esku emateko. (ath gaitz) luzamendurik gabe nolatasunezkoa geroko gerorik gabe luzamendurik gabe geroko gerorik gabe el01116 guerotic guerora gueiago gogortzen duana becatariaren biotza. (eracus) denboraren poderioz areago nolatasunezkoa cada vez más de plus en plus gerotik gerora (...)-ago denboraren poderioz areago gerotik gerora (...)-ago el01117 gisa baterat nahi nuke banitz hila. (odol) alde bat kontuan hartuz nolatasunezkoa en cierto modo en quelque sorte gisa batera alde bat kontuan hartuz gisa batera el01118 guizonez guizon euskaldun oyec etorri nai dutenian.(izt oler) gizontasunez nolatasunezkoa de hombre a hombre d'homme à homme gizonez gizon gizontasunez gizonez gizon el01119 eta gogoa arinik iragaiten dute beren bizia. (lab lib) zoroki nolatasunezkoa gogoa arinik zoroki gogoa arinik el01120 gogo batez. (yakin iii) akordioz nolatasunezkoa a una voz gogo batez akordioz gogo batez el01121 gogo batez eta aho batez adora ezaguntzat. (eus prot) akordioz nolatasunezkoa a una vez gogo batez eta aho batez akordioz gogo batez eta aho batez el01122 gure gogoz bestera baldin ba-dira ere. (jain bil), gogoz bestera. (yakin iii) gogoz kontra nolatasunezkoa à contre-coeur gogoz bestera gogoz kontra gogoz bestera el01123 Aitaren berri jakin ondoren joan zan menpeko zeukan maomar aberatsagana, ta eskatu zion gogoz ta biotzez bere aitaren azkatasuna diru-ordañez. (ipn lab) zinez, sutsu nolatasunezkoa de todo corazón de tout coeur gogoz eta bihotzez zinez, sutsu gogoz eta bihotzez el01124 Ezkonduteko banengo (ondo entzun gero, ondo: ez albokera begiratu, kaltza nasaidunik ezton agiri-ta) ezkonduteko banaiengon, berreun mandazain euren antzeko bi milla mando ta guzti baiño naiago izango naieuken Txanton bat soiñeko utsakaz, goian zerua ta beean lurra daukazala. (bein beti), ¡auxe da lorra! goian zerua ta beian lurra. (yakin iii) ezer gabe, pobre nolatasunezkoa goian zerua eta behean lurra ezer gabe, pobre goian zerua eta behean lurra el01125 Manuel Azkarragaruntz atera zan. Goibeletik trumoira, euritik erasoaldira.(gar) okerretik okerragora nolatasunezkoa goibeletik trumoira okerretik okerragora goibeletik trumoira el01126 zitalkeriya jira zagun goikoz bera. (lexo), naiz goikoaz bera ta naiz atzekoz aurrera. (iru zir) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa al revés à l'envers goikoz behera alderantziz edo nahaspilan goikoz behera el01127 goiti beeti (voc aran) alde gutirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu près goiti beheti alde gutirekin goiti beheti el01128 gurdi irauli bat baino baldarrago nabil. (amab eg) baldar nolatasunezkoa gurdi irauli bat baino baldarrago baldar gurdi irauli bat baino baldarrago el01129 eri-handi gehienen buruak guti-aski ilundurik dagotzi. (pros nav) nolabait nolatasunezkoa poco o mucho peu ou prou gut(x)i aski nolabait gut(x)i aski el01130 guichi bat gora beera. (voc bas) alde gutxirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu pres gitxi bat gora behera alde gutxirekin gitxi bat gora behera el01131 guti goiti beiti. (voc bas) alde gutirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu pres guti goiti beheiti alde gutirekin guti goiti beheiti el01132 zenbat demboran guchi gora bera izan dezun.(eracus), guichi gora bera. (voc bas), guichi gora bera igo dezasu nere gerriyan parera. (nere bid), Au, gutxi gora bera, esan zion Maleni amonak. (gar), gitxi gora bera lau orduan, doa bestea lotara. (peru ab), gitxi gora-bera nau lez. (abk), zortzi urte onetan gutxi gora bera estimatzeko diña badu ezaguera. (arran biz), egingo dut alegiña gutxi gora bera. (berts txap iii), auxe esaten zion gutxi gora bera nere osabari. (amab eg), diotena hauxe da, gutxi gorabehera. (mitx idaz), beste lenagoko afarian gertatu zana bera oraingoan ere gitxi-gora-bera gertatu zan. (test berri) alde gutirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu près gut(x)i gora behera alde gutirekin gut(x)i gora behera el01133 Edarikoiek jakin dezakete batzuetan, gutiz gora bera, kalte egiten dioten edariaren izaria. (pros nav) alde gutirekin nolatasunezkoa poco más o menos à peu près gutiz gora behera alde gutirekin gutiz gora behera el01134 urten egizu ainbat lasterren onelango etxeti. (peru ab), nai zion arin egin anbat lasterren eldutzeko feria. (ip onak), diriala ainbat onduen apaindubac. (gatz oz), ni barriz pozik ainbat ariñen ondotik aldendu daiten. (nere apur), kendu izak bizar oiek ainbat lasterren. (gar), ainbet ariñen onek autortu egin behar dau. (barand), eta neroni saiatua naiz besteren ondotik hainbat zuzenen argitaratzen. (mitx idaz), ainbat ariñen jaso deiogun marmol gogorrezko arriz.(p eraus ii) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa hainbat (...)-en(a) ahal den modurik -enean hainbat (...)-en(a) el01135 besteak ere hainbestean egin duela, eta abar. (mitx idaz) ongi samar nolatasunezkoa hainbestean ongi samar hainbestean el01136 Nagusi diradenak ainbeste batian / errenteruak berriz triste atian (mendi gain) ongi samar nolatasunezkoa hainbeste batean ongi samar hainbeste batean el01137 tratu bat ere egin det ala bearrian. (pastor), Saara ondoan jaio zan Sanson ala biarrian. (zald berts), alan bearrean. (yakin iii), lagun bat bear gendun, ta alan-bearrean, Peru etorri yakun.(manual) kasualitatez nolatasunezkoa halabeharrean kasualitatez halabeharrean el01138 eta jakiñik, Herodes, ala bearrez, egun ayetan Jerusalen-en arkitzen zala.(test berri), Alabearrez. (goi lor), ala biarrez ni ere antxen asi nintzaden lanian. (txirrit i), Santa Kruzek jakin izan zun alabearrez, Lizarraga Zarautza zetorrela. (santa kruz), hala beharrez gertatzen zaigu hori. (mitx idaz), erri batean, ala bearrez, galai gazte batekin topatu zan. (eusk ber), ez baitez bada hala beharrez. (jes imit), alabearrez juan nintzan ni emendik. (goi lor), suiña, alan-bearrez, egun atan ez zan iñora joan. (manual), ala bearrez nintzan jaio nekazari. (eguns txo), ala bearrez. (yakin iii), Baña, ixo, gazteok: oraintxe zetorrek-eta, sukaldetik igesean, danetan biurriena; nexkaa, alabearrez... (kaz lanak) kasualitatez nolatasunezkoa halabeharrez kasualitatez halabeharrez el01139 halaber guri zerokun utzi gomendatua. (noel), halaber joan ninduzun amaren altzotik. (oxob), halaber, o Jainko Aita egiazkoa, entzun gaitzak. (eus prot), erromes zetorren, alaber, Euskalerri, nekez. (aran), halaber zure irri gozoa. (ezin), Bayonako semenarioa bertze orduz halaber ebatsia izanik.(onts hil), Ene bihotz guciaz halaber gomendatcen darozquitçut. (jes imit) berdin nolatasunezkoa halaber berdin halaber el01140 Kondiak ontzat artu zituben / ematen zizkan ordenak / agindu ziyon eskojitzeko / amairu zaldi onenak / gañerako ere ala berian / beretzat asi zitubenak (zapi), ala berian kanpotarrakin bete da Antxo aldia. (txirrit i), ala berean otoitzean biotza da bearrena. (jain bil) berdin nolatasunezkoa hala berean berdin hala berean el01141 Bilduko ditu, Jainkoak zozo oiek, ala edo ola. (jain bil) nolabait nolatasunezkoa hala edo hola nolabait hala edo hola el01142 ala fortunaz juntatu giñan euskaldun lagun batzuak. (sol ber) nolabait nolatasunezkoa hala fortunaz nolabait hala fortunaz el01143 Iaingoikoa ari duzu hala hala gureki. (oler), ala ala ba, kostaprezioa eragiñ nion bakarrik. (urz bat), bainan erranen dut halahala sobretan hortan ere iragitetic. (fabl), hala-hala, fainduqui bici denac. (test cahar i), eta hiltzen ikhusten baizütian hala hala erresumak eta handitasunak peritzen zirela. (onts hil) nolabait nolatasunezkoa hala hala nolabait hala hala el01144 Eria hala halatsu da. (bi saind) nolabait nolatasunezkoa hala halatsu nolabait hala halatsu el01145 eta gero berak bakartasunean halaxehaulaxe bizi. (zez erre), balio aundikoa? Ala-ola. (amab eg), aspaldion alan-olan gabilz. (manual) justuan nolatasunezkoa comme ci comme ça hala hola justuan hala hola el01146 nola bildotx bat eman lezaken arranuban atzaparrak / ala moduban kendu ziguten agintzak eta indarrak. (berridi) berdin nolatasunezkoa halamoduan berdin halamoduan el01147 alaz moduban jarri dezazu zure arpegi tristia. (amod pen) nolabait nolatasunezkoa halaz moduan nolabait halaz moduan el01148 eta hanbatik hanbatean gaixtoago eta perilosago da zahartzean gaixto izaitea, gaztean baino. (gero), Davitec hambatic-hambatean, galdetu çuen içurria. (test cahar i) zirkunstantzia berdinetan nolatasunezkoa hanbatik hanbatean zirkunstantzia berdinetan hanbatik hanbatean el01149 eta nola halaber handik eta halatan zuk zeure burua galtzen duzun. (gero) hala nolatasunezkoa handik eta halatan hala handik eta halatan el01150 Zertako andik onaka ta emendik arunzka. (amab eg) lekuz leku nolatasunezkoa de aquí para allá de ci, de là handik honaka eta hemendik harunzka lekuz leku handik honaka eta hemendik harunzka el01151 ¿zer darabiltzu andikorik ortikora? (manual) lekuz leku nolatasunezkoa de aquí para allá de ci, de là handikorik hortikora lekuz leku handikorik hortikora el01152 bota zion, zapla anemenka ibilli gabe. (amab eg) zuzenean nolatasunezkoa han hemenka ibili gabe zuzenean han hemenka ibili gabe el01153 zu baño geyago edonor da anka-geldi. (manual) geldirik nolatasunezkoa a pie quieto hanka geldi geldirik hanka geldi el01154 ankalatraba bildotsgaiñian jazarri eta urresko orraizixakin uliak orresketan. (barand), ankaletraba. (voc aran) hanka bi aldetara jezarririk nolatasunezkoa a horcajadas à califourchon hankalatraba hanka bi aldetara jezarririk hankalatraba el01155 Andik Itziarrera sartu dira, ez noski an su-ondoan anka-zabal egoteko, elurrarekin su-ondo-giro ba zegoan ere. Ta elurra ba zan, esanik dago, aien atzetik izango zirala liberalak, oiñ-aztarna artuta. Santa-kruztarrai uxa-aldia eman zituenean, aien atzetik asi ziran, baño egesi zijoanak oiñak arin. Zer egin omen zun apaizak? Itziarko alkatea deitu, errian ziran petrolio latak aterazi beste oinbeste gizonekin, eta goazen mutillak, Debako liberal-mordoa izutzera, erriari su arrerazteko zurrian. (santa kruz) lanean ari, alferkerian ez egon nolatasunezkoa sutondoan hanka zabal ez egon lanean ari, alferkerian ez egon sutondoan hanka zabal ez egon el01156 Silla ta guzi oi nau / ankaz gora bota. (pedro santa), ta an erori giñan biok ankaz-gora. (amab eg), bereala bear du ankaz gora jarri. (itur), ankaz gora ta buruaz bera kruzifikatua dago. (alz imaz) alderantziz, burua lurrerantz nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air hankaz gora alderantziz, burua lurrerantz hankaz gora el01157 an ziro ta emen pote. (yakin iii) oker nolatasunezkoa han ziro eta hemen pote oker han ziro eta hemen pote el01159 Theresa bere hartan zegoen. (haur bes), eta ez badute nahi bere hartarik apartatu. (lan haut), eta hekien estira bethi bere-hartan. (card lap), hain ziren biziak eta bakotxa bere hartan, osoak. (mintz aur), haitza bere hartan behar. (oxob), Ala gerrarik etzitekela egin, eta bere artan armak utzi zituzten. (santa kruz), Birjiña agertu ta bere artan sortu zan pakearoa. (aran), gogorago zagon bertzea bere hartan. (zez erre), Txomin aho zabalik bere artan utzi. (amab eg), eta bere artan olara joan zan. (biz gar) aldatu gabe nolatasunezkoa tal cual tel quel(le) (neure, heure, bere...) hartan aldatu gabe (neure, heure, bere...) hartan el01160 arrapataka jantzi ta bizkor kalerantz. (abk) presaka nolatasunezkoa harrapataka presaka harrapataka el01161 artu-utzi bazabiltza. (jes biotz) zalantzan nolatasunezkoa hartu utzi zalantzan hartu utzi el01162 berritu ezazu elizkizun eder bat, asita huka. (jain bil) osoki nolatasunezkoa de cabo a rabo hasi eta buka osoki hasi eta buka el01163 tarrapatan ereman dutela, doi-doia hats bizi. (mintz aur) bizirik nolatasunezkoa hats bizi bizirik hats bizi el01164 atzaparrak betean billeteak dantzan. (p eraus ii) ugari nolatasunezkoa a manos llenas atzaparrak betean ugari atzaparrak betean el01165 autsez iperdi. (yakin iii) presaka eta trakeski nolatasunezkoa hautsez ipurdi presaka eta trakeski hautsez ipurdi el01166 asiko gera autsi edo eten. (fer imaz), bost zoiean, autsi edo eten, asten giñanean gu. (txan kant) ondorioaz arduratu gabe nolatasunezkoa hautsi ala eten ondorioaz arduratu gabe hautsi ala eten el01167 auts nai abar egiten dot putz. (yakin iii) ondorioaz arduratu gabe nolatasunezkoa hauts nahi abar ondorioaz arduratu gabe hauts nahi abar el01168 guziak aztamuka dabiltza aren billa. (jain bil) itsuan nolatasunezkoa haztamuka itsuan haztamuka el01169 erio suar yoan da. (nap esa), Eriosuar aldegiten du apaizak. (santa kruz), eriyosuar andre gaisua sartu zan apaizetxera. (txirrit i), Orkatz bat herio-suhar beia bateratu cen. (fabl), su ta gar ekin du Donostitik eriosuar prantzes erbestera trintxeran zear. (aran) fite / gogotik nolatasunezkoa como alma que lleva el diablo herio suhar fite / gogotik herio suhar el01170 ario-sugarrean. (yakin iii), eriosuarrean joan da. (nap esa), ataipera sartu zan erio-sugarrian. (garate) fite / gogotik nolatasunezkoa como alma que lleva el diablo herio suharrean fite / gogotik herio suharrean el01171 an geratu dituk, eriotz-penarekin kapillan daudenak bezela. (txan kant) etsirik nolatasunezkoa heriotz penarekin kapilan daudenak bezala etsirik heriotz penarekin kapilan daudenak bezala el01172 Baiña hi handi ni handi hisikaturik egoteak. (gero) lehian nolatasunezkoa hi handi ni handi lehian hi handi ni handi el01173 eta prestatu ziran, Erromarrai, il edo bizi, arpegi emateko. (test berri), Gaur Polipaso etorria da ill edo bizi lanera. (ustez lag) ondorioaz arduratu gabe nolatasunezkoa hil ala bizi ondorioaz arduratu gabe hil ala bizi el01174 Aphez saindua hil gogorra erori zen. (bi saind), hil-gogor eror baladi. (mintz aur), erori-ciren hil-gogorrak. (test cahar i) guztiz hilik nolatasunezkoa hil gogor(ra)(k) guztiz hilik hil gogor(ra)(k) el01175 il da erio (yakin iii) krudelki nolatasunezkoa a sangre y fuego à feu et à sang hil eta herio krudelki hil eta herio el01176 hitz batetarik bertzean duelera joan dira. (zez erre) kolpetik nolatasunezkoa a las primeras de cambio hitz batetik bestean kolpetik hitz batetik bestean el01177 ¡Emakume orren miiña! Berba batetik bestera Manuri lapurra deitu deutsa. (manual) kolpetik nolatasunezkoa a las primeras de cambio hitz batetik bestera kolpetik hitz batetik bestera el01178 Doktor guztiek diote hitz batez ihardatsi. (noel) akordioz nolatasunezkoa a una voz d'une seule voix hitz batez akordioz hitz batez el01179 asi zitzaizkion axekan, eta Santa Kruz itzerdika, baserritarra balitz bezela. (santa kruz) zeharka hitz eginez nolatasunezkoa hitzerdika zeharka hitz eginez hitzerdika el01180 handic eman-cioten, hitz eftaliz, fichmitarrei beguitarat bere efquer-gabetafuna. (test cahar i) isilka nolatasunezkoa à mi-voix hitz estaliz isilka hitz estaliz el01181 Listra-ren biotzak esan oyekin alako moduan trukatu zituzten, non, itzetik ortzera jarri ziran Jainkotzat zeuzkatenai arrika ematera. (test berri), Eta itzetik ortzera ara non azaltzen dan Santa Kruz Berrobin. (santa kruz), itzetik ortzera, asuna baño berdeago jarri zan. (gar), gauza luzetxoa itzetik ortzera esateko. (biz gar), hitzetik hortzera. (voc bas), itzetik ortzera. (yakin iii), itzetik ortzera alaxe erantzun zion. (per amez), hitzetik hortzera sortzen beldurrik desleialenak. (obr guz ii), kontestatzera nua itzetik ortzera. (gazt berts), zurekin itzegin naian nengoen... -asi zitzaion itzetik ortzera. (amab eg), itzetik ortzera erantzun omen zioken Txirritak.(txan kant) tanpez, berehala nolatasunezkoa de repente tout à trac hitzetik hortzera tanpez, berehala hitzetik hortzera el01183 Baliteke Santa Kruzek gogortxo itzegitea ta iduritu geiegi izatea Aiako ontaz; baño zerbait ba zan, eta garbi aski esan zion Lizarragari berari. Elkar artzeko bide txarrak izan ziran aiek. Santa Kruzek egiten zuna obe bearrez egiten zun, beti asmatzen ezpazun ere. (santa kruz), obe beharrez. (yakin iii), obe biarrez esaten diyotet. (gab kaiku) mesederako nolatasunezkoa hobe beharrez mesederako hobe beharrez el01184 gere etxetik atera giñan emen obeki beharrez. (paulo yan) hobe ustean nolatasunezkoa hobeki beharrez hobe ustean hobeki beharrez el01185 obeto bearrean. (yakin iii), nik obeto-bearrean esan deutsut. (manual) mesederako nolatasunezkoa hobeto beharrean mesederako hobeto beharrean el01186 Jaunari eskerrak eman zaizkazu oinbestean geratu. (berts mor) ongi samar nolatasunezkoa hoinbestean ongi samar hoinbestean el01187 eta onenbestez bere aurretik kendu zituen. (test berri) honela nolatasunezkoa honenbestez honela honenbestez el01188 Zerba? dana bere ontan utzi? (amab eg) aldatu gabe nolatasunezkoa tal cual tel quel(le) (neure, heure, bere...) honetan aldatu gabe (neure, heure, bere...) honetan el01189 jaun onek emango baligu egunero, gaur bezela, apari on bat... or nunbait; baiña nork emango die gure pamiliai eguneroko potajia. (iru zir), baña gañerontzekotak or nonbait nik ere esango nitikek. (urz bat), -Sasikoa beraz? -Or nunbait. (gar), ori or nonbait. (yakin iii), ama xarrari eskerrak, or nunbait antolatzen giñan. (txan kant) paretsu nolatasunezkoa por ahí por ahí hor nonbait paretsu hor nonbait el01190 Erramos ori bere orretan neri asi zait suplikan. (nekaz mi) aldatu gabe nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) horretan aldatu gabe (neure, heure, bere...) horretan el01191 ortzaz-gora. (voc bas), hortzez gora. (yakin iii) gora begora etzanik nolatasunezkoa cabeza arriba hortzez gora gora begora etzanik hortzez gora el01192 ¡au da mutilla agiñak ataraten! Ots baten atara deust. (manual) kolpetik nolatasunezkoa de un golpe hots batean kolpetik hots batean el01193 hotz eta motz eskual-argitzale direlakoen alderat. (mintz aur), hotz ta motz agur egin dautse. (yakin iii), baina lehen bezain hotz eta motz gelditzen naiz. (mitx idaz) indiferenteki nolatasunezkoa hotz eta motz indiferenteki hotz eta motz el01194 uts edo bete emoten dituzu osagarri izenekoak. (peru ab), erreko deustazu bear-bada, baiña or doa iruko urrea, uts edo bete. (manual), huts edo bete. (yakin iii) ondorioaz arduratu gabe nolatasunezkoa a lo que salga huts ala bete ondorioaz arduratu gabe huts ala bete el01195 ahal bezala, huts edo kausi, entsea zaizte, gazteak! (ezin) ondorioaz arduratu gabe nolatasunezkoa a lo que salga huts ala kausi ondorioaz arduratu gabe huts ala kausi el01196 Ezkondutzeko deia biaiet otsegin beti utsan peskisan ibilli ez nadin. (gazt berts), Aloña mendian ori arantzan jarri zan ezta presentatua utsaren peskisan. (pello errot), pikara orrek oraiñ utzi nau emen utsaren peskizan. (zubel sai), erri bateko alkate ez da egiten utsen peskisan. (berts mor) alferrik nolatasunezkoa hutsaren peskisan alferrik hutsaren peskisan el01197 utsaren truke saltzeko. (goi lor), dakigu utsaren truke asko nekatzen ciñala. (nere ald) ordainik gabe nolatasunezkoa pour rien hutsaren truke ondo ordainik gabe hutsaren truke ondo el01198 auldu zaizkigu ankak eta igual berian besuak. (sol ber) berdin nolatasunezkoa igual berean berdin igual berean el01199 neska-mutillak iji ta aja dantza eta umorea. (alz imaz), iji ta aja mutillak ere aien jiran. (berts bil) alaiki nolatasunezkoa iji eta aja alaiki iji eta aja el01200 ikazkiñarekin beltz, errotazaiñarekin xuri. (nap esa) faltsuki nolatasunezkoa al sol que más calienta ikazkinarekin beltz, errotazainarekin zuri faltsuki ikazkinarekin beltz, errotazainarekin zuri el01201 indi-ollarrak bezin dotore gañera geok apaindu. (mend txir) dotore nolatasunezkoa indioilarrak bezain dotore dotore indioilarrak bezain dotore el01202 aurrera ere alaxen nai batzubek iñola-alian. (itur berts) eginahalean nolatasunezkoa como sea inola ahalean eginahalean inola ahalean el01203 baña iñundik edo iñola bazintezke etorri. (errik itsas) nolabait nolatasunezkoa de algún modo de quelque manière inondik edo inola nolabait inondik edo inola el01204 urruti dauden gauz aiek beti inchaur alien modura bakan izanik artzen oi dute pilla galantan ichura. (nere bid) gezurrezko handikerian nolatasunezkoa intxaur aleren modura gezurrezko handikerian intxaur aleren modura el01205 orrek, eurok eperdia zabalik egongo badira be, emongo deutse iñori bearra. (manual) lasai nolatasunezkoa a la bartola ipurdia zabalik lasai ipurdia zabalik el01206 laurak ipurdiz bera nunai ziran jausten. (berts bil) ipurdiz nolatasunezkoa ipurdiz behera ipurdiz ipurdiz behera el01207 urka oñeko arbolak presan ipurdiz gora pariak. (txirrit i), ipurdiz gora jira arbol eta kotxe. (ustez lag), an ziak ipurdiz gora. (txan kant) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air ipurdiz gora alderantziz edo nahaspilan ipurdiz gora el01208 eun anega atera nizkan irriarra batean! (can vas ii), irri-arra baten. (yakin iii) kolpetik nolatasunezkoa en un santiamén en un tournemain irri arra batean kolpetik irri arra batean el01209 Berotzen dira ezta-baida zitalean irri ta ziti dabiltzala. (gar) bromatan nolatasunezkoa irri eta ziri bromatan irri eta ziri el01210 patar apur bat be edan dogu ixil-ostuka. (manual) ezkutuan nolatasunezkoa a hurtadillas isil ostuka ezkutuan isil ostuka el01211 itsas irakitua bezala dira, eztute bakerik eta ez sosegurik. (gero) ezin egonik nolatasunezkoa a hurtadillas itsas irakitua bezala ezin egonik itsas irakitua bezala el01212 itxumustuan jaiki eta ekin zion zelaian zear zaunkaka. (gar), asi da gizajoa, gorri-gorri ta itsumustuan, soñeko berriaren sakel guztiak aztarka (kaz lanak), itsumustuan kamisutsian ataritikan irten zan. (berts bil), aldapan bera itxumustuan. (txan kant), itsumustuan antola zuten. (aran), gauza gitxi egiten da ondo itsumustuan. (manual), itsumustuan. (yakin iii) presaka nolatasunezkoa itsumustuan presaka itsumustuan el01213 eta argi onek dirauen bitartean ibilli zaitezte, illunak itsumustuan artu etzaitzaten. (test berri), Bat-batera, itsu-mustuan, iñok uste izan-bage etorri ei-yakeen gaba euren begietara. (bein beti), itxumustuan artu ez daizan aurtengo negu gorriak (enb. oles.) ezustean nolatasunezkoa de improviso itsumustuan ezustean itsumustuan el01214 Balen ziztuetarik ezagutu zuen itsu-mustuka ari zirela. (pros nav) trakets, aditasunik gabe nolatasunezkoa a ciegas à tatons itsumustuka trakets, aditasunik gabe itsumustuka el01215 mintça hakit bada oraiñtche itçal eta itçuli gabe. (fabl) argiro nolatasunezkoa sin rodeos sans détours itzal eta itzuli gabe argiro itzal eta itzuli gabe el01216 begiratzailea arontza ta onontza zebilen bitartean, itzalgaizka, ua oartu gabe. (santa kruz) ezkutuan nolatasunezkoa itzalgaizka ezkutuan itzalgaizka el01217 or dator Patxi itzuli-murtika. (manual) burutxetak eginez nolatasunezkoa itzulimurtika burutxetak eginez itzulimurtika el01218 itzulipurdika (eusk fol xiv), itzul-ipurdika (yakin iii) burutxetak eginez nolatasunezkoa itzulipurdika burutxetak eginez itzulipurdika el01219 badator Manu izerdi-basatan. (manual) izerditan nolatasunezkoa en nage izerdi basatan izerditan izerdi basatan el01220 or dator gure mutilla izerdi baten. (manual) izerditan nolatasunezkoa en nage izerdi batean izerditan izerdi batean el01221 izerdi-bitsetan. (yakin iii) izerditan nolatasunezkoa en nage izerdi bitsetan izerditan izerdi bitsetan el01222 izardi patsetan. (biz gar), ierdi-patsetan. (per amez), izardi-patzetan. (voc aran), izerdi-patsetan aiduru, (yakin iv), izerdi patsetan, koipe ta lurrunetan. (gar), izardi patzetan iya lerturik. (oroitz), Ortik gora ekin dio talde batek: izerdi-patsetan dijoaz (kaz lanak), izerdi patsetan blai, bat-batean, ate aldera begira, zutitu zan. (amab eg) izerditan nolatasunezkoa en nage izerdi patsetan izerditan izerdi patsetan el01223 ni nere balota bizkarrean, izerdi zurrutan. (zez erre) izerditan nolatasunezkoa en nage izerdi zurrutan izerditan izerdi zurrutan el01224 izpi baten igaro zituan Oñatiko kaleariak. (gar) fite nolatasunezkoa izpi batean fite izpi batean el01225 ixterkoloxkan eta erdi dilindan gelditu zen. (pros nav) hanka bi aldetara jezarririk nolatasunezkoa a horcajadas à califourchon izterkoloxkoan hanka bi aldetara jezarririk izterkoloxkoan el01226 Jesus amen esan-orduko. (yakin iii) fite nolatasunezkoa en un santiamén en un tournemain jesus amen esan orduko fite jesus amen esan orduko el01227 jesus batean. (voc bas), baxo erdi bat Jesus batean ziplatu. (per amez), nastutzen ditu aiñ da totela gauza guziyak Jesus batean. (kont), Jesus batean estazioa kixkaldu. (santa kruz), eztzaitez estutu, ba Jesus baten egingo dot. (manual), denak jesus batean eramango lituzke. (biz gar), jesus baten andi aldeiñ ementzeón. (barand) fite nolatasunezkoa en un santiamén en un tournemain jesus batean fite jesus batean el01228 jesusean fan zen. (yakin iii) fite nolatasunezkoa en un santiamén en un tournemain jesusean fite jesusean el01229 askotan ibilli dira jira eta biran. (afr ger) inguruka nolatasunezkoa jira eta biran inguruka jira eta biran el01230 ura udaletxean sartzeko jo ta ausi zakarrean ibili ziran. (gar), Jo ta ausi ikasten saiatuko da zure alaba... (Egiñala bizian). (Justo Mokoroa) eginahalean nolatasunezkoa jo eta hautsi(an) eginahalean jo eta hautsi(an) el01231 jo ta ke asten da, baño gero a(g)otz-galda. (nap esa), gabiltza aspaldin jo ta ke. (noizp), yo ta kea. (yakin iii), ikusten dituztenian onera datozela, pun! ! jo ta kia. (larraitz), Maritxu ontan jo ta ke zebillen bitartean. (amab eg) Lelengo sozialismua defendituz, maltusianismuan alde asi ei zan jotake (ezten) eginahalean nolatasunezkoa jo eta ke(a) eginahalean jo eta ke(a) el01232 yo ta su ebilen bere ama ume orren bila. (yakin iii), jo ta su emen gabiltz. (noizp), baina euron billa io ta su ibilli, beste ondasunik ezpailegoan, ori ez. (manual) eginahalean nolatasunezkoa jo eta su eginahalean jo eta su el01233 Yo Ondarroa ta yo Motrico lekuz leku nolatasunezkoa de la Ceca a la Meca jo ondarroa eta jo mutriku lekuz leku jo ondarroa eta jo mutriku el01234 BETEAN juizio betian egunen batian nekez bada ere danok sartu gaitian. (itur berts) ezagueran nolatasunezkoa en (su) sano juicio juizio betean ezagueran juizio betean el01235 beracauten. (voc bas), Baiña, orain, berakautan ziona:. (amab eg), berekautan, eurenkautan-jardun. (voc aran) norberaren buruarekiko nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans son for interieur (neure, heure, bere...) kabutan norberaren buruarekiko (neure, heure, bere...) kabutan el01236 on eguinagaz urtengo dau berekautan leguez goitan iminidan amaijac. (gatz oz) norberaren sortzez nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) kabutan norberaren sortzez (neure, heure, bere...) kabutan el01237 kaka baiño errezago. (yakin iii) erraz nolatasunezkoa kaka baino errezago erraz kaka baino errezago el01238 utzi diat kaka bezain merke. (yakin iii) merke nolatasunezkoa kaka bezain merke merke kaka bezain merke el01239 cacoa ortic eta emendic macoa. (izt oler) zirika nolatasunezkoa kakoa hortik eta hemendik makoa zirika kakoa hortik eta hemendik makoa el01240 Agerriz ezpada ere, kapapetik bedere gaizki mintzo baitira. (gero) ezkutuan nolatasunezkoa bajo mano sous le manteau kapapetik ezkutuan kapapetik el01241 eztala kantu-truka karga artua. (per amez) ordainik gabe nolatasunezkoa kantu truke ordainik gabe kantu truke el01242 bere kasa etorri da gaitza. (yakin iii), berekaxa zetorren. (aran), bere kasa itz egiñak. (per amez) norberaren sortzez nolatasunezkoa de motu propio de son cru (neure, heure, bere...) kasa norberaren sortzez (neure, heure, bere...) kasa el01243 Baiña hau baiño hoberic bere cascotic eto bihotcetic eracurleac athera uste badu. (fabl) norberaren sortzez nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) cuenta de son cru (neure, heure, bere...) kaskotik norberaren sortzez (neure, heure, bere...) kaskotik el01244 esan nuen tristerik nire kolkoako. (obr guz i), "Besterik ez ba'genu!" zion Txomin'ek bere kolkarako. (amab eg) norberaren buruarekiko nolatasunezkoa para (mis, tus, sus...) adentros dans son for interieur (neure, heure, bere...) kolkorako norberaren buruarekiko (neure, heure, bere...) kolkorako el01245 Ojalatero alper aiekin kontu-kontari egonda. (santa kruz), broma ederrian kontu-kontari allegau nitzan Zarautz'a. (mend txir) hizketan nolatasunezkoa kontu kontari hizketan kontu kontari el01246 euskeraz, contuz ta moduz egozten zaien Jaincoaren itza artzeco. (jes biotz) egokiro nolatasunezkoa dans les formes kontuz eta moduz egokiro kontuz eta moduz el01247 Ango erritarrek erdaraz diote eta kopeta gora. (pros nav) harro nolatasunezkoa con la cabeza alta la tête haute kopeta gora harro kopeta gora el01248 Meyer badabila oraino, kopeta gorarik, nehoren ganik beltzuri handirik ukan gabe. (zez erre) harro nolatasunezkoa con la cabeza alta la tête haute kopeta gorarik harro kopeta gorarik el01249 kopet illunarekin modu lotsagarri. (laug txin) haserre nolatasunezkoa kopet ilunarekin haserre kopet ilunarekin el01250 erdi larru bixirik laxterka ta iraulka. (txan kant) biluzik nolatasunezkoa en cueros vivos larru bizirik biluzik larru bizirik el01251 ¿eztauka gurasorik ume orrek ala, zer da, olan narrugorrian kanpotik ibilteko? (manual), larrugorrian geldituko ezpazan. (sas let), zugatik pobriak larrugorrian ibilli bearko dute. (urz bat), emakumiak lasto-pretesko kasikan larru gorriyan. (txirrit ii), narru gorrixan. (voc aran), esango zutela berok, nornaik ikasteko eraz ta tokian, gizaseme makur ura nolakoa zan larrugorrian ikusi ezkero!... (kaz lanak) biluzik nolatasunezkoa en cueros vivos larrugorrian biluzik larrugorrian el01252 orrekaz beti gagoz gu lau dardan. (manual) daldarrez nolatasunezkoa lau dardan daldarrez lau dardan el01253 laur hatzez gora. (yakin iii) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air lau hatzez gora alderantziz edo nahaspilan lau hatzez gora el01254 arin aringa ta lau oñean nuala infernuko leza sakonerutz. (manual) abian nolatasunezkoa a galope tendido au grand galop lau oinean abian lau oinean el01255 Alako baserri batean otsegin zuten. —Nor da? ta. —«mikeleteak»—. Atea zabaltzearekin ezagutu zun etxekoandreak, etzirala, ta ikara lauorrian gelditu zan. (santa kruz), lau orritan yagi bearko don Mari. (yakin iii) izuturik nolatasunezkoa lau orri(t)an izuturik lau orri(t)an el01256 lauzirika lauzirika egiten da ogerlekoa. (yakin iii) piskanaka nolatasunezkoa lauzirika piskanaka lauzirika el01257 yire legean egin diak gauza kau. (yakin iii) (inoren) begiramenez nolatasunezkoa en consideración a (inoren) legean (inoren) begiramenez (inoren) legean el01258 Aitak eskatzen zidan legez eta bidez / nik egiten niona zan agindu ta eman ez. (zubi), Senarra, legez eta bidez, ezin bizi zitekean ezkontzako leyaltasuna autsi zuelako emaztearekin. (test berri), Orra or legez ta bidez irabazi dituzuten ogerlekoak. (ipn lab), leguez ta bidez zor zitzayen. (izt oler), legez ta bidez. (yakin iii), legez da bidez buru dutela Segurako alkate jauna. (eguns txo), legez ta bidez aitortu bear gizonak arrazoizkoak. (p eraus iii) eskubidez nolatasunezkoa legez eta bidez eskubidez legez eta bidez el01259 euskalduntasuna oso lenean daukate, lenean ta berean. (gar) aldatu gabe nolatasunezkoa lehenean eta berean aldatu gabe lehenean eta berean el01260 beti hura lengo kiderretik, adiarazteko nola batek jarraikitzen dion. (pros nav) aldatu gabe nolatasunezkoa lehengo kiderretik aldatu gabe lehengo kiderretik el01261 ler edo zaparte. (yakin iii) eginahalean nolatasunezkoa lehert edo zapart eginahalean lehert edo zapart el01262 Asteazkenean daukee edanaldi bat olaiaunaren lepora. (peru ab) (inork) ordainduta nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) costa (inoren) lepora (inork) ordainduta (inoren) lepora el01263 iñoren lepotik ondo edaten dabeela. (peru. ab.), Nire lepotik ziarduela uste neban, barre-santzoka edo algaraka. (bein beti), gure Gipuzkoaren lepotik jan edan egiteko, bestetako ez omen ziran. (santa. kruz.), irri ederretik eginen dinate noski hire lepotik, gaixoa. (haur. bes.), egiten zuten farre asko aren lepotik. (urz. bat..), bizi nai dutelako oi gure lepotik. (noizp.), ederto bizi zara iñon lepotik jaten dozula. (manual.), Bi jaiko astean dendan ein zen koxka, nolabait ere osatu bear dala lepotik? (iru. zir.), Txantonenetik pattarra baneroian, ondo neroian; neuretik, ez zuk lez iñoren lepotik... (kresala.), baña alperrak lasai jango dau langilleen lepotik. (nere. apur.), neure lepotik bizi da ori. (yakin iii), burduntziren lepotik. (sas. let.), besteen lepotik errua zintzilikatu naia! (amab. eg.), bestien lepotik galanki edaten dakitenak. (gar.), Ta nola Konejuari grazia gitxi egin zetsan biargiñak bere lepotik ainbeste barre ein biarrak, Otua begitxan artu eban, ta andik aurrera, beti ebillen Otua'ri nundik akatzen bat billauko. (ziri.) bestek ordainduta nolatasunezkoa a (mi, tu, su...) costa (inoren) lepotik bestek ordainduta (inoren) lepotik el01264 nekaturik zegoan lo bete-betean. (itur) guztiz lo nolatasunezkoa lo betean guztiz lo lo betean el01265 losorruan. (voc aran), lozorroan asi zan. (ait uzta), Egun guztian lo zorroan. (nere apur) erdi lo nolatasunezkoa lozorroan erdi lo lozorroan el01266 mahaian-petik edo nolazpeit nausitu baitzen Tissier. (mintz aur) tranpaz nolatasunezkoa par en dessous mahaipetik tranpaz mahaipetik el01267 men menean. (voc bas) justuan nolatasunezkoa ten con ten men menean justuan men menean el01268 danak merke zurriyan nai zuten erosi. (noe on), merke zurrian. (yakin iii) merke nolatasunezkoa merke zuhurrean merke merke zuhurrean el01269 Miruak erreta legez dago. (yakin iii) larri nolatasunezkoa miruak erreta legez larri miruak erreta legez el01270 zahakoa eroria da, mokoz iphurdi, naski odol husturik. (can pop ii) (elizanb), mokoz iperdi erori. (yakin iii) aurreraka nolatasunezkoa de bruces mokoz ipurdi aurreraka mokoz ipurdi el01271 mordolloan itz egiñaz. (txan kant) ulergaizki nolatasunezkoa mordoiloan ulergaizki mordoiloan el01272 ori, ariñegurik ona, moskor batean dabil. (manual) mozkorturik nolatasunezkoa mozkor batean mozkorturik mozkor batean el01273 muskerrec baicen ferde, ichilic egoten. (eskal) serio nolatasunezkoa muskerra bezain berde serio muskerra bezain berde el01274 eta Jaunaren barkazioa irabaz hantxe mosu-truk. (obr guz i), iñork nai al du lanik egiñ musu truke. (goi lor), musu-truke ez du iñork irabazten. (nap esa) ordainik gabe nolatasunezkoa pour rien musu truke ordainik gabe musu truke el01275 Musturrak apurtuaz. (yakin iii) eginahalean nolatasunezkoa partiéndo(se) los cuernos muturrak apurtuz eginahalean muturrak apurtuz el01276 orren sarrera muturraz aurrera. (j-p zab), bereala erortzen naiz muturrez aurrera. (pedro santa), ez muturrez aurrera erortzaiagatik (berts lan), ume ori, kontuz ezpadabil, musturrez aurrera jausiko da. (manual) aurreraka nolatasunezkoa de morros muturrez aurrera aurreraka muturrez aurrera el01277 baina orduan mintzatu beharko zuen nahi ala ez! (haur bes) beharrez nolatasunezkoa quieras que no de gré ou de force nahi ala ez beharrez nahi ala ez el01278 beraz nahi edo ez nahi haguitz ondu behar naiz ni. (fabl) beharrez nolatasunezkoa quieras que no de gré ou de force nahi ala ez nahi beharrez nahi ala ez nahi el01279 Jesus naita ez maitagarria da guretzat. (jes biotz), nai ta naiez behardana. (chris dot), ni ta ez etorri bear dozu, ene semea. (manual), nai ta nai ez bezala, guzia ondo ziekiten. (eusk ber), arbola handien itzalak nahi eta ez. (mintz aur), Nekaduraren haundiegiaz nahi-eta-nahi ez haren besoak itzurtzera utzi zuenean. (haur bes), begiz jo bear nai eta ez. (goi lor), nai ta ez oker asko gerta bear nunai. (laug txin), nai ta nai ez. (voc bas), nai ta nai ez. (yakin iii), nai ta nai ez iduki bear. (gar), nahi ta ez baztertu behar. (mitx idaz), naitaez aitortuco dezu. (eracus), nai ta nai ez entzun bear zuen ba. (amab eg), Illetan aurrera zijoan, eta San Josek ere, naita-nai-ez, igerri zion nola zegoan. (test berri), nai ta nai ez arkitzen nitzan zerbait esan bearrian.(j zab), nai ta nai ez. (yakin iii) beharrez nolatasunezkoa quieras que no de gré ou de force nahi eta (nahi) ez beharrez nahi eta (nahi) ez el01280 nai ta nai-ezik. (nere apur) beharrez nolatasunezkoa quieras que no de gré ou de force nahi eta nahi ezik beharrez nahi eta nahi ezik el01281 nai ta nai baga. (voc bas) beharrez nolatasunezkoa quieras que no de gré ou de force nahi eta nahi gabe beharrez nahi eta nahi gabe el01282 naiz izan prantzian edo eskaatzian besteik ezian an naiz anbulantzian. (goi lor) edonon izanik ere nolatasunezkoa nahiz izan frantzian edo eskaratzean edonon izanik ere nahiz izan frantzian edo eskaratzean el01283 Narraz da barraz. (yakin iii) arrastaka nolatasunezkoa narraz eta barraz arrastaka narraz eta barraz el01284 negar batean etorri yaku. (manual) negarrez nolatasunezkoa en larmes negar batean negarrez negar batean el01285 ori negar-siñuka sarri ikusiko dozu. (manual) negar itxuran nolatasunezkoa negar sinuka negar itxuran negar sinuka el01286 Ogei urteko ardura ta lan zindoak nekez baño nekez gallartu zuan bezela.(gar) nekez nolatasunezkoa nekez baino nekez nekez nekez baino nekez el01287 nekez eta pekez. (yakin iii) nekez nolatasunezkoa a duras penas nekez eta pekez nekez nekez eta pekez el01288 eta nola edo ala, tirriki-tarraka bat aurretik ixil ixillik artzerik. (amab eg), has nadin beraz nere esatekoak esaten, nola edo hala.(mitx idaz), nola edo ala al dukena egin zak. (nap esa), bakoitzak beria esaten du emen nola edo ala. (berts txap i), kutxilluak kendu nai nola edo ala. (j-p zab), len nola edo ala erremendiatzen. (xenp sari), asi ezkero jarraitu bear zayo nola edo ala. (noizp), zelan edo alan. (yakin iii), zeñek ez dakit bañan nola edo ala. (ustez lag), asi geradelako nola edo alkarri pegatuaz. (alk seme), mundu ontara sortutzen gera nola edo ala bizitzeko.(nere ald), nola edo ala. (iru zir), nola edo ala. (jain bil), ¿egin dozu ala? Bai zelan edo alan. (manual), disimulatu ziteken nola edo ala. (xenp), bañan nola edo ala uste det antolatuko dutala. (biz gar) nolabait nolatasunezkoa nola edo hala nolabait nola edo hala el01289 ez nola edo nola, bainan lo dorphean. (card lap) nolabait nolatasunezkoa nola edo nola nolabait nola edo nola el01290 eta nola hala dadutzan bitartean ere. (gero), Artu ditut zelan-alan azkada bi aza. (peru ab), atonduko gara zelan-alan.(abk) nolabait nolatasunezkoa nola hala nolabait nola hala el01291 gure botu-coia herresaca harat goan cen nola su hilltcerat. (fabl) fite nolatasunezkoa nola su hiltzera fite nola su hiltzera el01292 fanak eta xinak nonbait an. (yakin iii) paretsu nolatasunezkoa por ahí por ahí nonbait han paretsu nonbait han el01293 bakotxa guretzat bakarrik bagine mundu huntan, oraino nonbait hor. (zez erre), erraz ezagutzeko bide bat ga-ginu, nonbait or! (pros nav) paretsu nolatasunezkoa por ahí por ahí nonbait hor paretsu nonbait hor el01294 Aseac membroac eguiñ çuten chede / Elkhar adituric, deusic hari gabe / Nor bere alde bicitceco. (fabl) independentziaz nolatasunezkoa cada uno por su lado chacun de son côté nor bere alde independentziaz nor bere alde el01295 guztiyok batian, nor bere atian. (alkain) norberari dagokion moduan nolatasunezkoa nor bere atean norberari dagokion moduan nor bere atean el01296 nora ezean. (yakin iii), eztabil ondo nora-ezean dabillena. (manual), noaezean geratu zan. (amab eg) zer egin jakin gabe nolatasunezkoa noraezean zer egin jakin gabe noraezean el01297 nere prueba aitortu nai det eta ain odol bizian. (berts txap iii) indarrean nolatasunezkoa odol bizian indarrean odol bizian el01298 Apirilaren amabostian / gu aiñ odol epelian / oraingo gisa billete gutxi / gendun geren sakelian... (frants) lasai, beldurrik gabe nolatasunezkoa odol epelean lasai, beldurrik gabe odol epelean el01299 Herodes-i, gizon bat edo geyago odol otzean ilerazo arren, ezer etzitzayen. (test berri), ez tronpaturik, jakinean, odol hotzean. (zez erre), horra odol hotzean egia. (mintz aur), semiak aita aizkoraz jota or kendu diyo biziya odol otzian ori egiteko etzan txantxetan asiya. (fer imaz), odol-otzean il ei dau. (manual) premeditazioz nolatasunezkoa a sangre fría de sang froid odol hotzean premeditazioz odol hotzean el01300 odol otzik. (yakin iii) premeditazioz nolatasunezkoa a sangre fría de sang froid odol hotzik premeditazioz odol hotzik el01301 eta ollar bat anka gañean bezela, unetxo batean, antxe ate ondoan, tente tente geratu zan. (amab eg) tente nolatasunezkoa oilar bat hanka baten gainean bezala tente oilar bat hanka baten gainean bezala el01302 olloak azeriaren ondoan bezala, nora jo ta zer egin ez dakitela. (txan kant) larri nolatasunezkoa oiloak azeriaren ondoan bezala larri oiloak azeriaren ondoan bezala el01303 oñazturek artzen joan da. (nap esa) fite nolatasunezkoa echando chispas oinazturak hartzen fite oinazturak hartzen el01304 ekusi zueneko gizon bakarra, oñak ariñik abiatzen da. (ip onak) lasterka nolatasunezkoa a todo correr à toutes jambes oinak arinik lasterka oinak arinik el01305 Eguzkiaren sarteldeko murru eta iru dorre bakarrak beren oñean gelditu ziran. (test berri) zutik nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) oinean zutik (neure, heure, bere...) oinean el01306 ta oñaz gora, buruaz bera, josi gurutze batian. (zubi), buruz-bera ta oñaz-bera gurutzian josteko. (pedro santa) alderantziz, burua lurrerantz nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air oinez gora alderantziz, burua lurrerantz oinez gora el01307 oin garbian. (yakin iii) geldirik nolatasunezkoa a pie quieto oin garbian geldirik oin garbian el01308 oin geldian bizi da. (yakin iii) geldirik nolatasunezkoa a pie quieto oin geldian geldirik oin geldian el01309 Mirari oyek guziak Elizaren asieran, Fedea oñ oñean ipini artean, egiten zituzten. (test berri) zutik nolatasunezkoa oin oinean zutik oin oinean el01310 oien onbidez emen zabiltza. (goi lor) mesederako nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) bien pour (mon, ton, son...) bien onbidez mesederako onbidez el01311 ta ondo baino obeto apainduba juatenda andiquijee Biguirara. (gatz oz) ongi nolatasunezkoa ondo baino hobeto ongi ondo baino hobeto el01312 zuk ondo-bearrez egingo zenduan. (manual) mesederako nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) bien pour (mon, ton, son...) bien ondo beharrez mesederako ondo beharrez el01313 ezda bere onetan hari ferecatzen. (eskal) mesederako nolatasunezkoa por (mi, tu, su...) bien pour (mon, ton, son...) bien (neure, heure, bere...) onetan mesederako (neure, heure, bere...) onetan el01314 Tito-k ikusirik, onez-onean ezer egiterik etzegoala. (test berri), onez onean gobernamenduko gizon-ekin bakean bizi.(mintz aur), eta onez onean zerbait egiñ bearko. (urz bat), onez onean. (zez erre), Pistia ere, onez onean eskura. (nap esa), aundiyaguari onez onian zertan ez utzi tokiya? (taberna), onez onian ezin denian. (ahal dena), Onez onian esaten diyat. (txirrit ii), errendituko lirakienak geienak onez-onian. (lexo), Neronek, neskazaharrari onez onean hitz egingo diot, eta berak ere bizkarrean baino, nire aldamenean joan nahiagoko du. (A. J. Tronpeta) onean nolatasunezkoa a buenas à l'amiable onez onean onean onez onean el01315 onez onera. (voc bas) onean nolatasunezkoa a buenas à l'amiable onez onera onean onez onera el01316 onez onetara, etsaitu gabe, ala etsaiturik? (gero) onean nolatasunezkoa a buenas à l'amiable onez onetara onean onez onetara el01317 Baina, hau da patxada daukadana! Onik onenean kartzelara eramango banaute ere ez dakit eta putreak baino gibel handiagoarekin, hemen nago, bilatuko ez ninduketen lekuraino ihes egin gabe. (alk. ona.), onik onenean Santusean gero barrura. (urz bat), idiakiñ eraman bearko ditek automollea, eta onik onenean tortilla ederra egiteko gaia'ren izango dek. (sas let), onik onenean, iru edo lau pauska egiñ ezta.(iru zir) hoberena kontsideratuz nolatasunezkoa en el mejor de los casos dans le meilleur des cas onik onenean hoberena kontsideratuz onik onenean el01318 orobat uste-du marabedi zembait, bizideño, edo ill-ondoan, bearrean dagoenari ematen diozcanac. (jes biotz), bi iraul-aldietan orobat da. (lab lib), edo (oro bat dana) Jesu-Christo Jainco eguiazcoa. (chris dot), guciac çureçat orobat iduquiric. (jes imit), gañera orobat egazti ta animali. (itur), orobat içanen-dela gutaz. (test cahar i), oro-orobat. (card lap), orobat egitera gaituzte gonbidatzen. (noel), Ebakera erreza ta garbia, era berean; erriari begira ebakia ta, orobat, euskeraren gora-bideari, euskeraren txukundu-bearrari begira (kaz lanak) berdin nolatasunezkoa orobat berdin orobat el01319 Galdu zarete orozbat? (orhoit) berdin nolatasunezkoa orozbat berdin orozbat el01320 orpoz-ipurdi, bere billa jardun. (amab eg), itxumustuan, iraulka, orpoz ipurdi, erori ta jeiki. (gar) laster bizian nolatasunezkoa a todo correr à toutes jambes orpoz ipurdi laster bizian orpoz ipurdi el01321 bazijoan Eskriba, Fariseo, kargudun eta Apaiz-buruak jendetza ezin esan-alakoarekin orpoz orpo zerraizkiola. (test berri) ondotik nolatasunezkoa pisando los talones sur les talons orpoz orpo ondotik orpoz orpo el01322 osoz oso daroez agindu guztiak. (peru ab) osoan nolatasunezkoa de lleno en plein osoz oso osoan osoz oso el01323 otsokolpean egiten den lanak, ez du balio. (nap esa) presaka eta trakeski nolatasunezkoa otsokolpean presaka eta trakeski otsokolpean el01324 Anton berriz pabo-erriala baiño arroago gelditu zan. (sas let) harroki nolatasunezkoa fier comme un paon pabo erreala baino harroago harroki pabo erreala baino harroago el01325 Hiri guzi pecoz gain itzuli zuen bere predicuen indarraz. (bi saind) alderantziz edo nahaspilan nolatasunezkoa patas arriba les quatre fers dans l'air pekoz gain alderantziz edo nahaspilan pekoz gain el01327 pupustean. (yakin iii) ezustean nolatasunezkoa de repente tout à trac pupustean ezustean pupustean el01328 or dabila putza bezen bero. (yakin iii) harro nolatasunezkoa putza bezain bero harro putza bezain bero el01329 egorri Franciarat, sabela arinic. (eskal) gosez nolatasunezkoa sabela arinik gosez sabela arinik el01330 sabel-uzkur dabillanik, ahalkez eskatzera ausartzen eztenik. (gero) gosez nolatasunezkoa sabel uzkur gosez sabel uzkur el01331 salustean. (voc bas) gero ordaintzekotan nolatasunezkoa al fiado salustean gero ordaintzekotan salustean el01332 Donostiyatik abiyatu zan San Fernandoren kotxian. (j-p zab) oinez nolatasunezkoa en el coche de San Fernando san fernandoren kotxean oinez san fernandoren kotxean el01333 Bolara baten egona ziñan zu sekulakorik ixillen. (berts mor), argitu ta alic lasterrena jaiki bear dute. (jes biotz) ahal den modurik -enean nolatasunezkoa sekulakorik (...)-en ahal den modurik -enean sekulakorik (...)-en el01334 ori beti ago sen baten. (manual) aldatu gabe nolatasunezkoa sen batean aldatu gabe sen batean el01335 sicu dago? adarra nola. (mikol) lehor nolatasunezkoa sikua nola adarra lehor sikua nola adarra el01336 neskatxak jantziya eman diyo ta sitse biño dotoriago emakumez jaztep da.(barand) dotore nolatasunezkoa sitsa baino dotoreago dotore sitsa baino dotoreago el01337 Escriba eta Fariseoak su bizian sartzen ziran eta arrikatzeko asmoak artu ere bazituzten. (test berri) haserre nolatasunezkoa su bizian haserre su bizian el01338 Amorru beltzak artzen du ta an doa Mari su ta fu. (aran) eginahalean nolatasunezkoa su eta fu eginahalean su eta fu el01339 ari ez esateagatik iges-egin ziotela, eta su eta gar egiñik, agindu zuen, bi urte ezkero Belen eta ingurumai guzian jayotako aur seme guziak ilteko. (test berri), bere Biotzeko su ta gar andi artatic. (jes biotz), Çuec sua eta carra. (bir of), su eta gar burua berotua eskribatzen du. (ath gaitz), su eta khar cen sarthu etsaien erdirat. (eskal), Fueroena entzutean su ta gar egiten zitzaion biotza. (santa kruz), bertan su ta gar dijoakizu nere blotz-su bizia. (biozk), nik jartzen dizkit ire etxe ta uri su ta gar. (aran), su ta gar diardu lenean, su eta khar lanari lothu da. (yakin iii), pake santuban zegon jendia ipiñi zuten su ta gar. (itur berts), bai emen dira beti su ta gar egoten diran mendiyak. (fer imaz), su eta khar zioten guzier hitz egin. (oxob), andi bêla artzên do su-ta-gar andrêk. (barand), ez al litzake su ta gar asiko? (amab eg), badabil ori su ta gar. (manual), euskeraren iraute-aldeko lana ere su ta gar eragin dezazuten (kaz lanak) eginahalean nolatasunezkoa su eta gar eginahalean su eta gar el01340 aberriaren zaletasunez maitatzeko su ta garrian. (enb oles), su ta garretan aldatutzera. (laug txin) eginahalean nolatasunezkoa su eta garre(t)an eginahalean su eta garre(t)an el01341 geroztik, su eta jo, nagusitzetik nagusitzera. (ath gaitz), Karlistak su ta jo ari ziran. (santa kruz) eginahalean nolatasunezkoa su eta jo eginahalean su eta jo el01342 su ta salda. (yakin iii) krudelki nolatasunezkoa a sangre y fuego à feu et à sang su eta salda krudelki su eta salda el01343 suangillen gisa, erdi larru bizirik. (txan kant) biluzik nolatasunezkoa suaingilen gisa biluzik suaingilen gisa el01344 taka-taka fuan. (voc aran) oinez nolatasunezkoa taka-taka oinez taka-taka el01345 tarrapatan ereman dutela, doi-doia hats bizi. (mintz aur) presaka nolatasunezkoa tarrapatan presaka tarrapatan el01346 zeren zu baitzara argi, eta hura itsu: zu zuhur, eta hura erho: zu zeure tentuan eta zentzuan, eta hura handik athean. (gero) ezagueran nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) tentuan eta zentzuan ezagueran (neure, heure, bere...) tentuan eta zentzuan el01347 tipustean, betbetan, ustecabean. (fabl) kolpetik nolatasunezkoa de repente tout à trac tipustean kolpetik tipustean el01348 toles baga. (voc bas) jatorki nolatasunezkoa sin doblez toles gabe jatorki toles gabe el01349 tripa trukian ere zu zera galesti. (eguns txo) soldatatzat mantenua hartuz nolatasunezkoa tripa trukean soldatatzat mantenua hartuz tripa trukean el01350 Manu, ia bazoaz txakada baten aitari deituten. (manual) fite nolatasunezkoa en un salto d'un saut txakada batean fite txakada batean el01351 txapel-zuloka. (yakin iv) zozkatuz nolatasunezkoa a cara o cruz txapel zuloka zozkatuz txapel zuloka el01352 txotx ala motx. (yakin iv) zozkatuz nolatasunezkoa txotx ala motx zozkatuz txotx ala motx el01353 tximista baño aguroago zijoan gora ta gora (ped ota) fite nolatasunezkoa aussi rapid que l'éclair tximista baino agudoago fite tximista baino agudoago el01354 aterako det ordia, tximista demoniñuan. (ped ota) fite nolatasunezkoa tximista demonioan fite tximista demonioan el01355 tximistak bezelaxen itzuli guaz gu. (gab kaiku) fite nolatasunezkoa tximistak bezala fite tximistak bezala el01356 zuazte emendik tximistak egiten... (gab kaiku), tximistak egiten geo. (burrun), bere berokia artu ta, tximistak egiten, lasterka bizian, ateari di-da!, tunpateko bat emanaz, kale aldera jo zuen. (amab eg), ez ote genduen ikusi nola joan zen "Monsieur Vincent" -ez zen film txarra- tximistak egiten gure artetik.(mitx idaz) fite nolatasunezkoa echando chispas tximistak egiten fite tximistak egiten el01357 chimichtaren pare iragaiten da zaldidun bat Iruñako carriketan. (bi saind) fite nolatasunezkoa comme l'éclair tximistaren pare fite tximistaren pare el01358 espartziñak txiñalka, erdi jantzian. (txan kant) (oinetakoak) erdi jantzian, orpoak sartu gabe nolatasunezkoa txinalka (oinetakoak) erdi jantzian, orpoak sartu gabe txinalka el01359 txinpart jaurtika. (yakin iii) fite nolatasunezkoa echando chispas txinpart jaurtika fite txinpart jaurtika el01360 umeak gozoegira baño pozago. (gar) pozik nolatasunezkoa más contento que un crío con zapatos nuevos umeak gozotegira baino pozago pozik umeak gozotegira baino pozago el01361 ur ta su etorriko dakez orain gariak. (yakin iii) eginahalean nolatasunezkoa ur eta su eginahalean ur eta su el01362 Zakurraren muturra bezen hotz. (yakin iii) hotz nolatasunezkoa zakurraren muturra bezain hotz hotz zakurraren muturra bezain hotz el01363 zakutik edo zorrotik nihaurdna behar diat nit. (yakin iii) nonbaitetik nolatasunezkoa zakutik edo zorrotik nonbaitetik zakutik edo zorrotik el01365 zalditik astora ta astotik lurrera. (yakin iii) txarretik txarragora nolatasunezkoa zalditik astora eta astotik lurrera txarretik txarragora zalditik astora eta astotik lurrera el01366 sankarrankan. (voc aran) oin bakarrean nolatasunezkoa zankarrenkan oin bakarrean zankarrenkan el01367 itxaroizu ta ekarriko deutsut zaplada baten. (manual) fite nolatasunezkoa en un salto d'un saut zaplada batean fite zaplada batean el01368 bai, gizona, zartadan egin eustan. (manual) kolpetik nolatasunezkoa de golpe zartadan kolpetik zartadan el01369 zart edo zalapart. (yakin iii) nolabait nolatasunezkoa zart edo zalapart nolabait zart edo zalapart el01370 oyek, zein baño zein gogorragoak, sortzen zitzayezten. (test berri), zein baiño zein ederragoak, ikusi zitezkean. (amab eg), zein bañan zein okerragoak. (biz gar), zein baño zein danak alkarren leian. (aran), zein baño beltxeran. (aran), cein, baino, cein nasaijago. (gatz oz), zein bañan zein ikerragoak. (biz gar), zein baño zein naroago. (gar), zein baño zein arako ote zan aurrena. (itur), zeiñek baño zeiñek txakolin obea. (sas let), biyak irten omen ziran zeiñ baño zeiñ. (barand) lehian nolatasunezkoa à qui mieux mieux zein baino zein (...)-ago lehian zein baino zein (...)-ago el01371 onak zoin gehiagoka zabiltzala. (zez erre) lehian nolatasunezkoa à qui mieux mieux zein gehiagoka lehian zein gehiagoka el01372 zeñek lenka ibilli bear lanerako. (nap esa) lehian nolatasunezkoa à qui mieux mieux zeinek lehenka lehian zeinek lehenka el01373 zeinleinka(yakin iii) lehian nolatasunezkoa à qui mieux mieux zein lehenka lehian zein lehenka el01374 artu egin bear dot, zer dan-eztan (manual) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard zer den ez den zer gerta ere zer den ez den el01375 zer edo arta mugitu bear izango bazan iateko. (j-p zab) zerbaitetara nolatasunezkoa zer edo hartara zerbaitetara zer edo hartara el01376 ceren orren. (voc bas), zerren orren. (yakin iii) zer gerta ere nolatasunezkoa por si acaso à tout hasard zeren horren zer gerta ere zeren horren el01377 zezenetara baño errezago eztaietara baño gogotsuago. (gar) erraz nolatasunezkoa zezenetara baino errazago erraz zezenetara baino errazago el01378 maite zazute ziñez ta benaz chiro dan maitagarria! (nere bid) burutxetak eginez nolatasunezkoa zilipurdika burutxetak eginez zilipurdika el01379 maite zazute ziñez ta benaz chiro dan maitagarria! (nere bid) benetan nolatasunezkoa zinez eta benaz benetan zinez eta benaz el01380 zinez eta egiaz elkhar maite dutenen arteko haserredurak eta diferentziak.(gero) benetan nolatasunezkoa zinez eta egiaz benetan zinez eta egiaz el01381 ixildu gabetandik zipla eta tako. (ust ezin), eztabiltza poko ziplu eta tako berriketa pranko (lexo) zirika nolatasunezkoa zipla eta tako zirika zipla eta tako el01382 zirin-errekaz. (yakin iii) beldurrez nolatasunezkoa zirin errekaz beldurrez zirin errekaz el01383 atsedenik gabe, zirt edo zart. (gar), zirt edo zart. (yakin iii), sarritan gainera, zirt-edo-zart, hil edo biziko erabakiak. (mitx idaz) nolabait nolatasunezkoa zirt edo zart nolabait zirt edo zart el01384 preziso biar ditut korrituan jarri lizuntzen egon gabe zoko-betegarri.(lexo) alferretan nolatasunezkoa de adorno zoko betegarri alferretan zoko betegarri el01385 zor edo bulur. (yakin iii) nolabait nolatasunezkoa como sea zor edo bulur nolabait zor edo bulur el01386 zor edo lor. (yakin iii), bada nunbaitetik ere beti, zor edo lor, inguratu degu. (sas let) eginahalean nolatasunezkoa cueste lo que cueste coûte que coûte zor edo lor eginahalean zor edo lor el01387 zor eta lor. (yakin iii) zorretan nolatasunezkoa zor eta lor zorretan zor eta lor el01388 aura daramagun ogi pusketa zor ta lorrean jaten diñagu. (gar) zorretan nolatasunezkoa zor eta lorrean zorretan zor eta lorrean el01389 zor nai lor. (yakin iii), aurten,- Mari, zor nai lor, txarritxo bat azi bear dogu, etxean geuk jateko. (manual) eginahalean nolatasunezkoa cueste lo que cueste coûte que coûte zor nahi lor eginahalean zor nahi lor el01391 baliyatzeko zuzenetikan ez bazan okerretikan. (itur berts) nolabait nolatasunezkoa zuzenetik ez bada okerretik nolabait zuzenetik ez bada okerretik el01392 besteen ondasunac zucen contra, edo bidegabez nai izatea. (chris dot) eskubiderik gabe nolatasunezkoa zuzen kontra eskubiderik gabe zuzen kontra el01393 Jacob Patriarcac alde-aurretic esanic ceucan bezala. (chris dot), zar eta gazte, alde aurretik obe degu preparatu. (zubi), alde aurretik egiñ ditzagun geroko dilijentziak. (alz imaz) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant alde aurretik aurrez alde aurretik el01394 eta aldaurrez adierazteko, Jesus-ek geroago munduari emango ziona.(test berri), alde aurrez esanak zeuden. (zubi), zorrak beti egiñak daude alde aurrez. (jaio biz) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant alde aurrez aurrez alde aurrez el01395 jungo naiz zerura aldez aurrenean. (enb oles) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant aldez aurrenean aurrez aldez aurrenean el01396 neguari aldez aurrez artu oin bildurra. (berts txap i) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant aldez aurrez aurrez aldez aurrez el01397 aldez aurretik moldatzen zizkiteken gauzak. (txan kant), aldez aurretik abisatu du lenbailen presta gaitezen.(txirrit ii), aldez aurretik ematen diot edozeini esku ero-etxe batean ongi estekaturik sar nazan. (mitx idaz), aldez aurretik emana nuben lagun batzueri itza. (mend txir), asmo senduak aldez aurretik artuak irabazteko. (j zab), zertan ez abisatu aldez aurretikan. (txintxua), aldez aurretik jakiñda gauden ematzallea zerala. (txapel), orra nik esan aldez aurretik nai lutekenai ikasi. (mendi gain), aldez aurretik mandatariya bialdu zuten etxera. (zapi), aldez aurretik abertentziyan / orain jarritzen zaitut nik (zap anai) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant aldez aurretik aurrez aldez aurretik el01398 aldin beiñ deadar eitte ementzoen. (barand) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre aldian behin aldizka aldian behin el01399 anartean behar dugu hartu pazienzia. (noel), haren emaztea ere han artean Sarai çariotçona. (test cahar i), anartean bazen eta bada omen oraino Parisen bertze lanik. (zez erre), anartean eztaukat nire ilobakandik inoiz alde egiteko batere gogor. (obr guz i) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps anartean artean anartean el01400 anarteraiño bekhatutan egona ta ibilia. (gero) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps anarteraino artean anarteraino el01401 arnasa degun arte arituko gera. (nere ald) hil arte noiztasunezkoa arnasa ukan arte hil arte arnasa ukan arte el01402 arte hartan, zer eztut egin zurekiko adiskidetzeko. (ats neur) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps arte hartan artean arte hartan el01403 orduantxe sinistu zuten arterañoan sinistu izan etzuten egi bat. (urz bat), ogei urterekin ere, arterañoan mokuak kentzen etzekian mutilla. (sas let) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps arterainoan artean arterainoan el01404 Ikus zer dion, aspaldi gabe ala ere, bere azken-urteetan. (santa kruz) duela gut(x)i noiztasunezkoa aspaldi gabe duela gut(x)i aspaldi gabe el01405 olango gauzak aurretiaz esan bear dira. (manual) aurrez noiztasunezkoa de antemano auparavant aurretiaz aurrez aurretiaz el01406 aiher zela Gobernamendua gerla bilatzen gaztigatzeko; hoben arau, toki alda, paga ken edo ttipi; azken beltzean, erreboka. (zez erre), azken beltzean. (yakin iii) azkenekoz noiztasunezkoa en último extremo en dernier ressort azken beltzean azkenekoz azken beltzean el01407 ahal bazinu ere, azken bertzean, etsairik gabe zure bizia iragan, ez lakikezu haizu. (zez erre) azkenekoz noiztasunezkoa en último término azken bestean azkenekoz azken bestean el01408 azken-buruan zure amodio guciac oihu egin darotazu. (card lap), soldadua garitzen da ordean azken buruan. (noel) azkenekoz noiztasunezkoa en último término azken buruan azkenekoz azken buruan el01409 azquen ta guero. (voc bas) azkenekoz noiztasunezkoa al fin y al cabo aprés tout et à la fin azken eta gero azkenekoz azken eta gero el01411 Oñatiarrak igerri zuten bein-berriz azpikeria. (aran) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin berriz maiz behin berriz el01412 ematen dizut beiñ, berriz ta ascotan nere biotz osoa. (jes biotz) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin, berriz eta askotan maiz behin, berriz eta askotan el01413 dauskit behin betiko gogortu menbroak. (poes pop ii), orain beran hartu behar banu behin-beticotz. (card lap), sinets ongi, behin betikotz. (zez erre), bein betiko atiak biaiztegu itxi. (alkain), gure anima geldi ez dedin behin betiko galduta. (larrab balen), zer atsegina, ikusi zuenean mutikua zenbeit egunen buruan sendo, behin betikotz sendo. (mintz aur), Hortakotz erran dezagun berriz ere behin betikotz baitespadako eta ezin utzizko beharra duela. (man), artuko dezu buruan behin betiko. (jain bil), behin bethikotz jinen naiz. (can pop ii), gure bandera eder ori bein betiko zabaldu dedin. (atan est), behin betikotz ixildu zauku gure errexiñoleta. (odol), eta kezka gaizto oiek bota itzazu behin betiko. (txan kant), maiz irakur daitezke hauzi ori bat batean eta behin betiko, de façon cavalier, erabaki uste dutenen iritziak. (mitx idaz) betiko noiztasunezkoa de una vez por todas une fois pour toutes behin betiko(tz) betiko behin betiko(tz) el01414 hargatic ere confecratu eta bereci-çuen egun hura behin bethicotzat. (test cahar i), behin betikotzat jinen nuzu. (poes pop i) betiko noiztasunezkoa de una vez por todas une fois pour toutes behin betikotzat betiko behin betikotzat el01415 ia orduan bein betirako eskarmentzen zeraten. (itur berts) betiko noiztasunezkoa de una vez por todas une fois pour toutes behin betirako betiko behin betirako el01416 bein edo bein. (voc bas), penitentciaco bidera behin edo behin atara nadientzat. (card lap), izango naz bein edo bein. (manual), eta orduantxe aitortu diot, beiñ edo beiñ ixilltzeagatik. (urz bat), guazen bada beiñ edo beiñ. (gab kaiku), ya tximist abek akabatzen diran beiñ edo beiñ. (oroitz), baño, azkenean ere, bein edo bein, Joanes ta Antonek alkar arturik. (gar), gerta baititike, alegia, bein edo bein, bakan ba da ere. (jain bil), bañan agertu bear beiñ edo beiñ. (alz imaz), gogoak eman behar liguke behin edo behin. (mitx idaz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo behin inoizka behin edo behin el01417 behin edo berriz bekhatu egitera gerthatuagatik. (gero), negu otzean beiñ edo berriz-baizic suaren ondoratzen ez diranac. (jes biotz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo berriz inoizka behin edo berriz el01418 okelea be jaten dogu bein edo beste. (manual), bidean holaxet solas egina behin edo bertze. (zez erre), beiñ edo beste nik entzutian zure itz xamur goxuak. (amod pen), behin edo beste, bai, uzten du hitzen bat itzuli gabe. (mitx idaz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo beste inoizka behin edo beste el01419 idazle batek behin edo bestean erabiliak izateak. (mitx idaz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo bestean inoizka behin edo bestean el01420 bein edo birritan. (voc bas) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo birritan inoizka behin edo birritan el01421 behin edo bidean entzun dut engoitik. (bordel) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois behin edo bitan inoizka behin edo bitan el01422 beiñ ta ascotan esaten diote berac dakitena. (jes biotz) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta askotan maiz behin eta askotan el01423 bainan behin eta behin badagoke bat. (zez erre), nehork ez zuen sinetsi, behin eta behin, ustez errotua zela. (mintz aur) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta behin maiz behin eta behin el01424 behin eta berriro irakurria dut. (mitx idaz), nabari da zer gertatzen zaigun, behin eta berriro. (mitx idaz) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta berriro maiz behin eta berriro el01425 zer eginen du bada behin eta berriz, berariaz eta luzaro beha egote hark? (gero), biltzen da beiñ, ta berriz, ta ascotan jocalariaquin. (eracus), batez ere naimena goraintzi oi du bein eta berriz. (jain bil), errukaria! bein eta berriz, alena! (btz beg), beñ ta berriz berak dion bezala. (eusk ber), bein eta berriz zera zorionekoa. (itur), beiñ eta berriz entzun zaidazu. (goi lor), "goazen, goazen etxera!..." zion bein eta berriz. (amab eg), barka behin eta berriz harri honetan behaztopa egiten baldin badut. (mitx idaz) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta berriz maiz behin eta berriz el01426 garbituteko bein ta betiko. (enb oles), ehortz dezagun bein da betiko giza semeen etsaia! (obr guz i), bein ta betikoz igor arnas neri. (barne muin), irriki ilortuak behin eta betiko itzal-erazten zituena. (haur bes), hauta dezagun, bada, behin eta betiko zer nahidugun. (mitx idaz) betiko noiztasunezkoa de una vez por todas une fois pour toutes behin eta betiko betiko behin eta betiko el01427 gai au bidean bein eta birretan Jesus-ek jo bazien ere. (test berri) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta birretan maiz behin eta birretan el01428 barrunda degu bein da berretan kuartel eta kanpuan. (mendi gain), erran nuen behin eta birritan. (obr guz ii), zenbait urtez, behin eta birritan, ez nuen etxe-teilapearen ardurarik izan. (mitx idaz) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta birritan maiz behin eta birritan el01429 bein eta bitan ibili giñan gu saltsan. (nere ald) maiz noiztasunezkoa una y otra vez behin eta bitan maiz behin eta bitan el01430 bein oneraño ezkero ez naiz itzuliko erosi gabe. (ipn lab) une edo egoera honetara iritsita noiztasunezkoa honerainoz gero une edo egoera honetara iritsita honerainoz gero el01431 Jaungoikoak beingo baten iratsiriko iakitea. (peru ab), beingobaten. (voc bas), beingo baten zabaldu ziran pelotalekura. (gar), beingo batian esan zion. (udar berts), ezta behingo batean ere, askoren artean eta nekearen nekez baizik. (mitx idaz), au beingo baten egiten da. (manual) fite nolatasunezkoa behingo batean fite behingo batean el01432 beingotik beingora buru, anka ta besoak aruntz ta onuntz aldatuaz. (gar) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre behingotik behingora aldizka behingotik behingora el01434 Aldedikide xoil giñala, beiñola, erriak, aldi baterako, bere beso ta begi autu gindun: alderdi-kide utsetara eratxiko gaitu aurki, berriro... (kaz lanak), aintxina ta bein ola sartu zan munduan. (par bide), Beñola ostatu bateko etxekoandrearekin lotsagabetuxe zalako. (santa kruz), ta an datorkik beñola, eskuan aizkorez. (btz beg), baita beñola ¿zer egin dute? (aran), gizonak berak sortu baeban agortuko zan beiñola. (nere apur), behinola ugaria zen familia zahar batetik. (mitx idaz) aspaldian noiztasunezkoa behinola aspaldian behinola el01435 berriz eta ascotan egin beza. (card lap) maiz noiztasunezkoa una y otra vez berriz eta askotan maiz berriz eta askotan el01436 eta berriz eta berritan huntaz nahi dut onegin. (card lap) maiz noiztasunezkoa una y otra vez berriz eta berritan maiz berriz eta berritan el01437 berriz eta berriz etortzen zaizca. (jes biotz), berriz ere denboraz iñude, et berriz ere beste ainbeste; berriz eta berriz ere bai. (sas let), berriz eta berriz gotor indarka naiz aki. (barne muin), berriz ta berriz jasoko era baldin lengoak ba'gera. (aran), berriz eta berriz berresaten zuen mozkorturik. (haur bes), -eskerrak il zala!- zion berriz ta berriz Maritxu' k. (amab eg), baña emakumea leyatzen zitzayen, berriz eta berriz esanaz. (test berri) maiz noiztasunezkoa una y otra vez berriz eta berriz maiz berriz eta berriz el01438 bethi eta bethi ari zitzaion Iñaziori jarraikitzeaz. (bi saind), beti eta beti barruko begiez zekusala. (haur bes), etxean eta kalean, beti ta beti, benetako gizona nitzala adierazi bearrak. (amab eg), neregatikan etzazu izan / ezertan ere zalantza / beti ta beti andik-emendik / egingo dizut laguntza. (alk seme) une oro noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ beti eta beti une oro beti eta beti el01439 kunplitu bedi beti sekula, / zeru altuak ordenadua. (barrutia) beti noiztasunezkoa beti sekula beti beti sekula el01440 ohore bethico-bethian nigatic emoiozue. (card lap) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais betiko betean betiko betiko betean el01441 zeruan nai zurekin betiko guzian. (lukasia) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais betiko guztian betiko betiko guztian el01442 Betico seculatan. (voc bas) beti noiztasunezkoa betiko sekulatan beti betiko sekulatan el01443 eta eskasô izan biyen bitartian / damutu biar zaizu alakon batian. (berridi) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps bienbitartean artean bienbitartean el01444 biar edo etzi nizaz aspertuko lirake. (gar) noizbait noiztasunezkoa tarde o temprano bihar edo etzi noizbait bihar edo etzi el01445 mututurik geratuko zera, eta nik esan guzia bete bitartean, ez dezu itzik izango. (test berri), alkarri itzerdika batzuk esan bitartean, aukeratu zituzten berriz, banan banan ikusiaz, lenago ere ondo aukeratuta zeuden aizkorak. (gar), bitartean nere etxeko eskutitzeri al dezun beziñ egoki erantzun. (biz gar) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps bitartean artean bitartean el01446 bizquitartean badire milla gauça, ceiñen iaquiteaz arimac ez baitu probetchu garabic, edo guti haguitz. (jes imit), bizquitartean nahiz diren handitasuneco tituluac, orhoitçaite hautatu içan çarela Iguzqui becela. (and dan), eta bizkitartean damu laiteke arbolentzat ona den tokia alferrik uztea. (lab lib), eta bizkitartean hain guti nic escatua. (card lap), bizkitartean, Ur-handirat hurbilduak ziren. (ath gaitz) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps bizkitartean artean bizkitartean el01447 bi aldiz sartu dudala dagoeneko. (mitx idaz) une honetarako noiztasunezkoa para ahora dagoeneko une honetarako dagoeneko el01448 bizirik banaiz denbora labur egingo dizut bisita. (txirrit i), automobil bat kargatu eta denbora labur or gera. (axen txan), esaten zigun denbora labur juan biagula mundutik. (j gar), denbora labur juan biar degu mundub'ontatik bestera. (jj luj), denbora labur ospitalera juan biarra da tristia. (gazt berts) aurki noiztasunezkoa denbora labur aurki denbora labur el01449 Gero denboraren denbora, gorputz-ill au, bere eskuz eskribatutako San Mateo'ren Evangelioa bularrean zuela artikua izan zen. (test berri) geroago noiztasunezkoa al cabo del tiempo denboraren denbora geroago denboraren denbora el01450 demboratic demborara Mont-Serraterat bazohan. (bi saind) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre denboratik denborara aldizka denboratik denborara el01451 bainan nora ioanen naiz demboratic seculara zurequin ezpana. (deb breb) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais denboratik sekulara betiko denboratik sekulara el01452 ¡olangorik...! Manuri, egun argiz eta Areatzaren erdian ezteuste ostu ba erlojua...! (manual) egunez noiztasunezkoa a la luz del día egun argiz egunez egun argiz el01453 galdua naiz, galdua egun eta bethicoz! (card lap) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais egun eta betikoz betiko egun eta betikoz el01455 Egun eta eguzkia ez omen zan geiago izpiazkoan ibilli. (santa kruz), egun eta eguzkian eztun bear entzun ereganik deus ere. (yakin iii) inoiz ez noiztasunezkoa egun eta eguzki(an) ez inoiz ez egun eta eguzki(an) ez el01456 egun da Santa Seculaco sartu zat zure miña. (izt oler) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais egun eta santa sekulako betiko egun eta santa sekulako el01457 egundainotik eta bethi eskualdun izatu dena. (lan haut) betidanik noiztasunezkoa egundainotik eta beti betidanik egundainotik eta beti el01458 ba eta oraino egunetik biharrera berriz ere altxatzekotan diren errienteri buruz. (zez erre) ezustean noiztasunezkoa de la noche a la mañana du jour au landemain egunetik biharrera ezustean egunetik biharrera el01459 gu ba eguno ta beti izango gara orain gareanak. (manual) beti noiztasunezkoa eguno eta beti beti eguno eta beti el01460 urrteteko goizeti egun arrgi baten / eguzkiak mundua berotu baino len. (par bide) goizez noiztasunezkoa eguzkiak mundua berotu baino lehen goizez eguzkiak mundua berotu baino lehen el01461 Zuk zeren nahi nuzu ireizi? engoitik ordu zinuke haontu, eta nizaz eduki kontu. (ats neur), engoitik ordu duk gatozen Jainkoari errendatu behar draukagun ohorearen laurgarren partera. (eus prot), Antton, etzakala egin odol gaixtorikan hori gertatua duk oroi engoitikan. (naf kan), orai engoitik ezin ditaike egina dena barrea Saranek bere lan higuina du bertze aldi bat betea. (ezin) jadanik noiztasunezkoa para ahora engoitik jadanik engoitik el01462 gustoa ematen dute entrebitartean. (sol ber) artean noiztasunezkoa mientras tanto entre temps entrebitartean artean entrebitartean el01463 gaurgoiti ukeiteko. (ats neur), anbertze esne edan balu zurituko zen gargoitik. (ezin) gaurdanik noiztasunezkoa de hoy en adelante gaurgoiti(k) gaurdanik gaurgoiti(k) el01464 hau da, gau ta egun, beñere asegabe, ta atsedeten utzi gabe utsiquitzen arizaien, ta arico ere zaien arra. (chris dot), nai davenac, jocuan eguiteco, echia, edu lecuba gau, ta egun prest euquitia. (gatz oz), ¿Zertan dago gau ta egun, ogi puska baliz bezala, Aldearen sarturic? (jes biotz), Atsekabez beterik gau ta egun beti ezur uts biurturik aurkitutzen naiz ni. (amod pen), Lorik gabe gau ta egun lan geyegi nola degun. (goi lor), begiratzallea an zedukan gau ta egun. (santa kruz), geroztik gau eta egun barku ontan gaude. (afr ger) beti noiztasunezkoa día y noche jour et nuit gau eta egun beti gau eta egun el01465 neska gaiztoak zetik / milla pikardi / farrandan dabillenak / gau eta gau erdi. (p eraus i), gau ta gau erdi (yakin iii) gau beranduan noiztasunezkoa gau eta gauerdi gau beranduan gau eta gauerdi el01466 gaurdanik gora. (yakin iii) gaurdanik noiztasunezkoa de hoy en adelante gaurdanik gora gaurdanik gaurdanik gora el01467 Zureac izain dira gaur-gero nere asmo... (jes biotz), enganatu bide zira gaurger'orano bezala. (ats neur), gaurgero garbi dauzkak begi-ninietan (barne muin) jadanik noiztasunezkoa para ahora gaurgero jadanik gaurgero el01468 orduan dela sendatu bet-beten, gaurretik biharrera. (mintz aur) ezustean noiztasunezkoa de la noche a la mañana du jour au landemain gaurtik biharrera ezustean gaurtik biharrera el01469 eta gero baño gero euskaltzaleagotu zaizala, gero baño gero euskaldun duin. (peru ab), escazazu dizula gero baño gero gogoticàgo bera maitatzeco bear dezuna. (jes biotz) areago noiztasunezkoa de plus en plus gero baino gero (...)-ago areago gero baino gero (...)-ago el01470 Baiña ardia orenetik orenera, lekhuz aldatzen da, oihanean barrenago sartzen da, bethi eta galtzenago eta errebelatzenago da. Hala bada bekhatorea ere, gero eta gero galtzenago, errebelatzenago eta bere aztura gaixtoetan barrena sartzenago da. (gero), Eskiribatzen hasten zarenean, ezin higi ditzakezu erhiak, lothuak bezala daude. Zeren ezpaitira usatuak. Baiña gero eta gero usatzen eta trebatzen dira, hain trebatzen, ezen azkenean, bertze alderat beha zaudela ere, hitzen erdiak eskiribatzen baititutzu.(gero), guero ta guero. (voc bas) denboraren poderioz noiztasunezkoa gero eta gero (ere) denboraren poderioz gero eta gero (ere) el01471 agertu zan Manu geroagogarrenean. (manual) oso gerora noiztasunezkoa geroagogarrenean oso gerora geroagogarrenean el01472 geroko baten. (yakin iii) geroago noiztasunezkoa poco después peu après geroko batean geroago geroko batean el01473 luzamendutan ibili aditzezkoa gerotik gerora ibili luzamendutan ibili gerotik gerora ibili el01474 geroztik hunat amodioak zure esklabo egin nau. (poes pop i), geroztik hunat pasatzen dixit bihotzian zonbait pena. (bordel), geroztik unat gure Españoya'n ez degu plagarik falta. (bera. ezk.) egun ori pasatu dana / ustez ziran San Andresak / geroztik onat gertatu'iranak / kontatzen ez dira errezak (trini ur) ordudanik noiztasunezkoa de entonces acá geroztik hona(t) ordudanik geroztik hona(t) el01475 geroztik onuntz sortu geranak zer egin jarri digute. (lexo), gaur zeñek esan geroztik onuntz egiñ dizkigun kaltiak. (j-p zab) ordudanik noiztasunezkoa de entonces acá geroztik honuntz ordudanik geroztik honuntz el01476 ze ordu da bada? Gesi baten zortzirak. (peru ab), egon ardura barik, gesu baten etorriko da Peru. (manual) laster noiztasunezkoa gesi batean laster gesi batean el01477 Atzo goiz beranduban Donostiko erriyan. (fest) eguerdian noiztasunezkoa goiz beranduan eguerdian goiz beranduan el01478 ta ezin ingura leike goizean goiz bearrara. (munibe), biaramun goizean goiz, argi urratzeari begira. (pros nav), goizian goiz jaikirik gox-opilak eginik. (poes pop ii) goizez noiztasunezkoa de mañanita de bon matin goizean goiz goizez goizean goiz el01479 baño goiz edo berandu, egia nagusi aterako da. (santa kruz) noizbait noiztasunezkoa tarde o temprano goiz edo berandu noizbait goiz edo berandu el01480 goizetik gabera eztatik nola dirutua. (gar) ezustean noiztasunezkoa de la noche a la mañana du jour au landemain goizetik gauera ezustean goizetik gauera el01481 halako baten. (yakin iii), alako baten eskuak zizkion ezarri. (ip onak), alako batean rau! sapailloan bera. (santa kruz), alako baten, -bakoitza bere tokira! agindu zuan. (gar), alako batean, "Lizardi" zanari (G.B.), beraren ezkabidez, lotsa ta bildur, erakutsi nion. (barne muin), gu ere joango gera alako batian. (pello), iñor ageri ez zan alako batean. (amab eg) noizbait noiztasunezkoa halako batean noizbait halako batean el01482 alakoren-batean ureratu zitzayon. (ipn lab), alakoren batian joko'ute kaskuan. (oiar bost), eleiz-eskontza egingo dute naizbait alakoren baten. (berts bil), ito egingo zera zu alakon batean. (alz imaz), nik itzegin nai nizun alakoen baten. (noizp), aberastuko gera alakoen baten! (zubi), ilko dute oraindik alakoren baten. (atan est), ordaingarriyak ere etorri leizke alakoen baten. (itur berts), errita izaten dek alakon batian. (zepai), koxka egingo diot alakoen batian. (mend txir) noizbait noiztasunezkoa halakoren batean noizbait halakoren batean el01483 alakorik batian, mayaren beste aldian zegoen kaballero moduko bat asi zan artzen. (baratz), txapelan billa abiya nintzan eta alakoik batian. (mend txir), alakorik batean, "Pichincha"'ren ondo zabala ondartze baten gañean oieratuta gelditu zan. (biz gar) noizbait noiztasunezkoa halakorik batean noizbait halakorik batean el01484 andik aurrera mundu onetan ditugu ordu bakanak. (zepai), andik aurrerako eztabaidak erabakitzen zituzten biba praternidat-ekin. (urz bat), andik aurrera Don Carlosek Santa Kruzekiko iduritze obea izan zula. (santa kruz) ordudanik noiztasunezkoa de allí en adelante handik aurrera ordudanik handik aurrera el01485 handik gero eraman zuten / Kaifasen etxera. (noel), handik gero itsisora abiatu petik gora. (luz kan) ordudanik noiztasunezkoa de allí en adelante handik gero ordudanik handik gero el01486 ordea handik harat, salduz gero, gelditzen da sekulakotz saldua. (gero), hantik harat, kleroak eta par ze orok ikhusirik damnatia zela. (onts hil), handik harat eztukela bothererik iagoitik. (oler), ekharri zenduen, gero ere, behar zen erremedioa, eta handik harat, halako desordenuen debekatzeko ordenantza eta manamendua. (gero), eta handic harat ez zuen gogoeta lizun bat ere ukhan. (bi saind), handic harat etcen curioz içatu iaquitecotz cer guertatu behar citçaioen ethorquiçunean. (jes imit), handik harat bethi errechtuz dihoa. (lab lib), eta iduri handic-harat deusere ez-dela. (card lap), handic-harat lurrac etçuen alhorriric baicen hequientzat. (test cahar i), eta andik arat oatze gozo bat, eta basa gizonen ordez, etxe gizonak. (pros nav) ordudanik noiztasunezkoa de allí en adelante handik harat ordudanik handik harat el01487 hantik hunat ardura disputa gorria. (bordel) ordudanik noiztasunezkoa de entonces acá handik honat ordudanik handik honat el01488 andikan laster eldu zan eizaria. (ip onak), eta andik laster zegoan trabena batera eldu ziran. (urz bat), andikan laister preparatu zait Lurdes alderajuateko. (jj luj), handikan laster jakin ginuen zaukan gaitzaren berria. (ezin) aurki noiztasunezkoa al poco handik laster aurki handik laster el01489 hari ere launa agertu zitzaion handik sarri. (noel) aurki noiztasunezkoa al poco handik sarri aurki handik sarri el01490 Arako baten Paulak -banua ni- azaldu zuan. (gar) noizbait noiztasunezkoa harako batean noizbait harako batean el01491 haraitzinakorik duzu errana utzi dezan orrek eskuyan duyena nahi duyenian eztukeyela. (oler) aspaldidanik noiztasunezkoa haraitzinakorik aspaldidanik haraitzinakorik el01492 arik ona dabil ezkutuz. (peru ab) ordudanik noiztasunezkoa de entonces acá harik hona ordudanik harik hona el01493 hartarat geroz, herrian sortzen diren haurrak batea detzazke. (zez erre) hartakoz noiztasunezkoa hartarat geroz hartakoz hartarat geroz el01494 arrezquero. (voc bas), ta arrezkero ere nasgabeko hebreo garbia usatzen zala dio gure Korneliok. (eusk ber), da arrezkero harriturikan daukagu mundu guztiya. (fer imaz), Lizarragak arnasa artu zezaken arrezkero. (santa kruz), arrezkeroztik zenbat atsegiñ eman izan dizkidazu. (goi lor), arrazoi dezu, arrezkeroztik ditugu orlako arasuak. (mend txir), Nafarroa Beherean bizi izan zen harrezkero. (mitx idaz) ordudanik noiztasunezkoa de allí en adelante harez gero(ztik) ordudanik harez gero(ztik) el01495 beiratuko naizela hemendik aitzina. (ezin) aurrerantzean noiztasunezkoa de aquí en adelante hemendik aitzina aurrerantzean hemendik aitzina el01496 obia izango al naiz emendik atzera. (noizp) aurrerantzean noiztasunezkoa de aquí en adelante hemendik atzera aurrerantzean hemendik atzera el01497 nik ez dezadan, hemendik goiti, goserik sobera jalan. (oxob), hemendik goiti gutixko aski da guretzat. (berts txap i), hemendik goiti bizi gaitezen esku emanez elgarri. (ahal dena), hobeko duzu hemendik goiti artalde oi libro utziz. (ezin) aurrerantzean noiztasunezkoa de aquí en adelante hemendik goiti aurrerantzean hemendik goiti el01498 finalki, nahi gaituan, othoi, hemendik harat eure berthuteaz sustengatu. (eus prot), izanen zira hementik harat, ene seme haurzurtzaren aita. (onts hil), ecin hemendic harat erranen da efcal herria gabetua dela bere erdaraco liburuez. (test cahar i), çu hemendic harat offenfatceco. (jes imit), ez baitu hemendic harat bertze andrerik ukhanen. (bi saind), hemendik harat eztute izanen ihardukitzeko paradarik. (lan haut), eta hemendik harat, ez lokhar, ez etsi. (oxob) aurrerantzean noiztasunezkoa de aquí en adelante hemendik harat aurrerantzean hemendik harat el01499 olan dabillen gizona irutatik bitan txarto ilten da. (manual) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ hirutatik bitan maiz hirutatik bitan el01500 hitzetik hitzera barbarismo dario. (lan haut) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ hitzetik hitzera maiz hitzetik hitzera el01501 lengo gazteak errespetuan / geiago ibiltzen zian / maldeziorik ez gaur bezela / beti itzetik ortzean. (urrutia) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ hitzetik hortzean maiz hitzetik hortzean el01502 Zer balio dute hitzetik hortzera barreiatzen ari garen hutsaren hurrengo hitz merke horiek? (mitx idaz), Itzetik ortzera diogun gauza da... (Justo Mokoroa) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ hitzetik hortzera maiz hitzetik hortzera el01503 onez aurrera orien mende biarko det utzi. (xenp), ollotegiyan guardiya egin, mutillak, onez aurrera. (kaskaz), onez aurrera obra dezagun obetuago pentsatuta. (mend txir), onez aurrera ez al dot obe gaztiakin alkar artu? (berts txap iii), onez aurrera ez gera gauza irabazteko ogiya. (j-p zab), ez dago segurantzik onez aurrera. (lexo), onez aurrera aundiyak izango ez gera. (noizp) aurrerantzean noiztasunezkoa de aquí en adelante honez aurrera aurrerantzean honez aurrera el01504 zazpi egun oetan ezta etxeratu; onezkero bertako egiñ da, eta artu ezazute zerontzat. (urz bat), bai, jauna; ordua da onuzkero. (sas let), onezkero eztago bada oker ori zuzentzerik. (santa kruz), onezkero zer mouz konpontzen zera Afrika aldeko morakin? (gazt berts), onezkero esan dute Bekoetxia galdu da. (bekoetxia), bisita bat nai luke egin onezkero. (zubel sai), onezkero ez gaude oso luzaroko. (sor zaiz), Jungo zitzaien onezkero belarritara kontu ori? (Justo Mokoroa) mintzo garenerako (ezer) gertatu edo gauzatua dela adierazteko noiztasunezkoa para ahora honez gero mintzo garenerako (ezer) gertatu edo gauzatua dela adierazteko honez gero el01505 ontara ezkeroz obeko degu olako lanak uztia. (gazt berts), ontâ ezkero igualtsu da-ta jotzera nua kanpanak. (zubel sai), onta ezkero igualtsu da ta eman zaiozu kafia. (txirrit i), ontâ ezkero igualtsu da esan eta 're plazetan. (martzelina.) hontakoz noiztasunezkoa hontara(z) gero(z) hontakoz hontara(z) gero(z) el01506 iñor mendratutzeko griña daukazuna onezkergero beñe juango etzaizuna. (berridi) une honetatik noiztasunezkoa honezkergero une honetatik honezkergero el01507 ontaz aurrera obe dezue mingaña ixilik eduki. (batista), ontaz aurrera noski bentzutuko naute. (txirrit i), ta nola nagon zarra ikusten dezute ontaz aurrera zuek segi zaiozute. (ust ezin), ontaz aurrera obiak gaure artzeko baño uzteko. (gazt berts), ontaz aurrera artu biarko, al badet, pazientziya. (marrus), ontaz aurrera naiago det nik eitia pentitentzia. (zald berts) une honetatik noiztasunezkoa honetaz aurrera une honetatik honetaz aurrera el01508 utsean betean. (yakin iii) azkenekoz noiztasunezkoa al fin y al cabo après tout et à la fin hutsean betean azkenekoz hutsean betean el01509 ezen mundu hunetan gareno jagoitik Legea konplitzen ezpadugu ere. (eus prot), jagoiti orhitü faltaz, edirenen baititü graziatik kanpoan. (onts hil), honki egite', engoiti, ezi ez jagoiti. (ats neur), hantik harat eztukela bothererik iagoitik. (oler), bena gaur jagoiti nik hura ez ikusi! (poes pop i) gaurdanik noiztasunezkoa de hoy en adelante jagoiti(k) gaurdanik jagoiti(k) el01510 iagoitikoz bizi ustez haren sehi dabiltza. (oler), eta gehien deabrü gaixtoa jagoitikoz gelditzen da. (onts hil) betiko noiztasunezkoa jagoitikoz betiko jagoitikoz el01511 poztu izan naiz iñoiz askotan laguntzalle zerla're. (berts mor) maiz noiztasunezkoa una y otra vez inoiz askotan maiz inoiz askotan el01512 iñoiz baten duruakin eztakit zeñi arrika eman ziotena. (gar) noizbait noiztasunezkoa inoiz batean noizbait inoiz batean el01513 iñoiz bein Joanes argiak adierazi oi zion. (gar), esperentziyak azaltzen dira iñoiz bein edo berretan. (itur) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois inoiz behin inoizka inoiz behin el01514 iñoiz edo bein juan ezkero Akilinoren etxera. (zepai), iñoiz edo bein jartzen bazaizu eskribitzeko tankerik. (balen), iñoiz edo beiñ asten danian sartutzen dute azpira. (taberna), iñoiz edo beiñ erori arren etsaian tentaziuan. (mend txir), inoiz edo behin euskal hitzen batez edo bestez mintzatzea. (mitx idaz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois inoiz edo behin inoizka inoiz edo behin el01515 Iñoiz edo berriz etortzen da. (Justo Mokoroa), inoiz edo berriz. (voc bas), ez urietan bezela maiz ta ugari, baizik noizean behin, urri, bakan, iñoiz edo berriz. (gar), etorriko giñala iñoiz edo berriz. (fest), iñoiz ô berriz egon izan naiz ere artian pensatzen. (mendi gain) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois inoiz edo berriz inoizka inoiz edo berriz el01516 logratzen det iñoiz edo beste. (berts lan) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois inoiz edo beste inoizka inoiz edo beste el01517 bullak izaten dira iñoizka alditan. (nere ald) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois inoizka alditan inoizka inoizka alditan el01518 Izarretik izarrera izaten zan garai artako lana. (Justo Mokoroa), emen gauzkazu penitentzitan izarretik izarrera. (aran), izarretik izarrera. (voc aran) egun osoan noiztasunezkoa de sol a sol izarretik izarrera egun osoan izarretik izarrera el01519 kukutik kukura (yakin iii) urtetik urtera noiztasunezkoa kukutik kukura urtetik urtera kukutik kukura el01520 eskararenak ez dukela luzamen, laburrik barne. (mintz aur) aurki noiztasunezkoa en breve laburrik barne aurki laburrik barne el01521 betatu bearr dala lasterr edo gero. (par bide) noizbait noiztasunezkoa tarde o temprano laster edo gero noizbait laster edo gero el01522 Astakeriak miiñean artuten dabezala esan dautsat arratsaldean, da nik barriz eztot bera mindutearren esan. Astakeriak edo… neuk badakit… arira eztatozan esakeraak lantzean edo noizean bein aitatuten dabezana, ezta egia, gizonak? Enaizu gero salatu. (bein beti), etorten naz lantzean bein. (manual.), lanzien bein gixonak liburue leitute'eban. (barand.), Larregi gizentzen nagok eta tripi-au bajatze alde, lantzian bein, mendi ibilli bat eitxen asi nok. (ziri.), ezer billatzen ez bada be, atxikixa ederra izaten da lantzian bein aiziak kanbixatze aldera (ezten.) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre lantzean behin aldizka lantzean behin el01523 utzi, len bada, orlako jeniyorikan. (zald berts) ahal den lasterren noiztasunezkoa cuanto antes dès que possible lehen bada ahal den lasterren lehen bada el01524 beraz lehen baiño lehen, behar dugu bide onean iarri. (gero), len baño len (voc bas), non lehen beno lehen ezpadü itsasoko urian ükhützen. (onts hil), senda eguidaz, arren, len baño len, guztia ezpada, erdia bereren. (izt oler), len baño len paperak enplea itzazu. (alz imaz), obeko degu erremeditu leen baño len gazterik. (amod pen), Jaunaren legez biyok elkarren len bañon len egitia. (ustez lag), lehen baino lehen neurriak hartu behar zituen. (haur bes), akaba ditzagun, beraz, lehen baino lehen euskalariak. (mitx idaz) ahal den lasterren noiztasunezkoa cuanto antes dès que possible lehen baino lehen ahal den lasterren lehen baino lehen el01525 merezi dü lehen bai lehen inprima dadin. (onts hil), aitzitik athera itzazu, othoi, lehen bai lehen. (noel), eta lehen bai lehen egin dezon garazia entzuteko bozkariozko berri. (lan haut), estimatcen dut merezi duela lehen bai lehen inprima dadin. (deb breb), eldu ciran, Jesus preso arraraztera, ta lembait ten illaraztera. (chris dot), hunetaz haliatu nahi dut lehen-bai-lehen. (card lap), erori baçare altcha çaite lehen bai lehen. (jes imit), lot zaite lanari lehen-bai-lehen eta zinzinez. (lab lib), çohaçi lehen bai-lehen menditarat. (test cahar i), sar akit bada, arren, len bait len. (munibe), bere jabeari biurtzea lembaitlen. (eracus), lembaitlen ecusi dezazun, asi saitez bereala. (jes biotz), Hobe dugu lehen bai lehen heltzea Piarresen hitztorioetara eta bera aditzea mintzatzen. (p. adame), len bait ten, lembailen. (voc bas), Erroke, arin amaitu eik; nik len bai len oeratu gura neuke. (bein beti), hea, lehen-bai-lehen. (oxob), has zaite lehen bai lehen otoi eni erakusten. (poem bas), animari lembait-len eman osasuna. (izt oler), ezeztatu lehen-bai-lehen. (zez erre), agian sarri, lehen bai lehen agian. (mintz aur), gaindu det ariñ, lenbailen zeruratzeko ichumendua. (nere bid), Jakina da; osaba hilez gero lehenbailehen joan nahiko dute. (b. urtian.), lehen bailehen egin. (pros nav), berak ere lenbailen atera nai luke erderaz. (santa kruz), paraje ontatik libra gaitzazu len-bait-len. (atan est), lasterka an dijoaz sartzera lenbailen. (itur), odol-isurtze izugarriy'au lenbailen buka dedilla? (j-p zab), len-bait-len ta beingoan obeko nazu ill. (amod pen), ia len-bait-len bazatoz. (manual), bildu ziran, eta Jesus-i gelditzeko esan bearrean, eskatu zioten lenbaitlen begietatik kendu zekiela. (test berri), Lenbailen libratzera saiatu gaitian. (pastor), esaten digu Zizirkill'era bialdutzeko tenbailen. (mend txir), lenbailen jaiki eta aurreko alkitara joan ziran. (biz gar), joan artzaiak lenballen Aloñan-gora Aloñan-bera. (aran), ikerkuntza hori lehen-bai-lehen hastekotz. (haur bes), lenbailen zerbait egin bear zan-ezkero. (amab eg), eta goazen lehen bait lehen Lizardik bere maitearekin amets-bideetan barrena egin zuen bidaldi luzea berritzera. (mitx idaz) ahal den arinen noiztasunezkoa cuanto antes dès que possible lehenbailehen ahal den arinen lehenbailehen el01526 Hain zaika eder Iainkoari urrikalmendua, eta beharrari ongi egitea, non berari ere handik urrikaltzen baitzaika ongi egille hura, eta lehen edo gero erakusten baitio, eta emaiten bide onean iartzeko bidea.(gero) noizbait noiztasunezkoa tarde o temprano lehen edo gero noizbait lehen edo gero el01527 canta biatço debotqui, lehen-guero munduac.(bir of) noizbait noiztasunezkoa tarde o temprano lehen gero noizbait lehen gero el01528 lenengo ta bein. (yakin iii) lehenengoz noiztasunezkoa ante todo lehenengo eta behin lehenengoz lehenengo eta behin el01529 Etzun etsi, etzan okildu bigarren aldiz porrot eginda ere. Berrogeitamar lagun aski zutuala zion atzera gerrari ekiteko, ta bai bildu ere luzaro baño len. (santa kruz) aurki noiztasunezkoa en breve luzaro baino lehen aurki luzaro baino lehen el01530 andik luzaro gabe Lizarragak bere eginbidea utzi-bearra izan zun. (santa kruz), uzta ederra bil genezakeluzaro gabe. (mitx idaz) aurki noiztasunezkoa en breve luzaro gabe aurki luzaro gabe el01531 gutan nork ez du maiz edo behin nahi borthitz bat senditu. (oxob) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre maiz edo behin aldizka maiz edo behin el01532 orai eta beti, mente mentekoetan. (ats neur) beti noiztasunezkoa por los siglos de los siglos mende mendekotan beti mende mendekotan el01533 bere mende guztian bekhatutan, lainkoaren kontra gerlan ibilirik. (gero) (neure, heure, bere...) bizitzan noiztasunezkoa (neure, heure, bere...) mendean (neure, heure, bere...) bizitzan (neure, heure, bere...) mendean el01534 mendeen mende gucietan zorionecoac izan ditecen. (chris dot) beti noiztasunezkoa por los siglos de los siglos mendeen mende guztietan beti mendeen mende guztietan el01535 benedicionea, argitasuna, esker onac, ohorea eta berthutea ditu eta izan ditzala Jaungoico guciz saindu, justu, akhabantzagabeac, menderen mende eta bethi. (card lap), ezen jaincotiarrac, menderen mende, gaixtaguin becachtien eta bere anaieen herraren meneco içanen-diren. (test cahar i), seina çurequin bici baita eta erreguiñatcenbaitu menden mende gucietan. (jes imit), eskuararen eta eskualdunen aipamena, zoin eder, zoin handi, zoin zahar, leihorrez leihor, menderen mende, hel ahala urrun oro zauzkala. (mintz aur), menderen mende eliz artako elizgizonek, aundi maundi eta jakintsunek, Orreaga-ko Ama Birjiña-ren omena eskualde bazterrenetara edatu zuten. (pros nav), batez ere, ez gaitezen ari menderen mende, Peneloperen gisa. (mitx idaz) beti noiztasunezkoa por los siglos de los siglos menderen mende beti menderen mende el01536 zor zaie laudamena menderen mendetan. (eus prot) beti noiztasunezkoa por los siglos de los siglos menderen mendetan beti menderen mendetan el01537 ez du inork menderen mendetan deus aldatzeko baimenik izango. (mitx idaz) inoiz ez nunca jamás jamais de la vie menderen mendetan (ez) inoiz ez menderen mendetan (ez) el01538 eta gaztigua menderen mendez! (card lap) beti noiztasunezkoa por los siglos de los siglos menderen mendez beti menderen mendez el01539 minututik bestera mudantza artzen du. (arran biz) ezustean noiztasunezkoa minututik bestera ezustean minututik bestera el01540 Jainkoaren itzaren indarrak etsai guziak azpiratu izan ditu, eta sinismen osoan gaude, aurrera ere mundua mundo dan artean iraungo duela. (test berri) beti noiztasunezkoa mundua mundu den artean beti mundua mundu den artean el01541 noiz baño noiz an geldituko ote zan ari zan bere burruarekin. (santa kruz), Aita au beti bildurraz zebilen noiz baño noiz azpian artu eta lertuko ote zuan bere seme orrek. (barand) edozein unetan noiztasunezkoa noiz baino noiz edozein unetan noiz baino noiz el01542 ara-onaka, noizpeinka egaiz. (enb oles), noizbeinka sarrera begira (amab eg) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noiz behinka aldizka noiz behinka el01543 noiz edo batean. (yakin iii) noizbait noiztasunezkoa noiz edo batean noizbait noiz edo batean el01544 Amoriozkoak noiz edo behin besteren eskez eginak direla uste du. (mitx idaz) inoizka noiztasunezkoa alguna que otra vez parfois noiz edo behin inoizka noiz edo behin el01545 ta noiz edo berriz esku bete arto ale. (ip onak), argaltasunez noiz edo berriz baldin erortzen bagiña. (alz imaz) noizbait noiztasunezkoa noiz edo berriz noizbait noiz edo berriz el01546 bazkarien bat noiz edo biar ferira datorrenean. (p eraus ii) noizbait noiztasunezkoa noiz edo bihar noizbait noiz edo bihar el01547 esango dozu noz edo noz baserritar batek irakatsi deitsuzala. (peru ab), gogoango dezute noiz edo noiz. (ip onak), jazo leiteque, nos edo nos, pecatu ez izatia. (gatz oz), aldareco Sacrementua noiz edo noiz artu gabe. (chris dot), berdiñ guero noiz edo noiz naiz çure amutaraco. (fabl), noiz edo noiz erorico-dela. (test cahar i), noiz edo noiz, fede oneko balinbaziren ere. (zez erre), noiz edo noiz itsutzen ditu ur loiac. (izt oler), nos edo nos. (voc bas), nos edo nos autorrtu ziren agurak. (par bide), bazatoz zu be noiz edo noiz. (manual), nerekin adiskidetzeko noiz edo noiz azaldu dun gogoa. (santa kruz), noiz edo noiz urratu zitzaiezten lokarriak. (gar), noiz edo noiz bere gogoa betetzen dion lanen bat. (jain bil), noiz edo noiz egingo ote zan Adan eta Ebaren jabe. (lukasia), noiz edo noiz lana egingo dute oriyen mingañak. (zald berts) noizbait noiztasunezkoa noiz edo noiz noizbait noiz edo noiz el01548 etorri yakun Manu noz-edo-nozko baten. (manual) noizbait noiztasunezkoa noiz edo noizko batean noizbait noiz edo noizko batean el01549 nos edo noskoan. (voc bas) noizbait noiztasunezkoa noiz edo noizkoan noizbait noiz edo noizkoan el01550 nos edo noscoren batean. (gatz oz), eztot edaten noz-edo-nozkoren baten baño. (manual) noizbait noiztasunezkoa noiz edo noizkoren batean noizbait noiz edo noizkoren batean el01551 metan ezartzen da eta noizean behin murrua harrotzen bero ez-dadientzat. (lab lib), miruari joan ohi zaizka aize-gañean ordu osoak, noizean behin luma bat, edo beste baizik erabilli-gabe. (jes biotz), sarritan, edo noicean beiñ confesatu gabe ecin becatuaren barrizcaturac utzi baditu. (eracus), noizean beñ ejenplotxo bat kontatzea. (eusk ber), noicean behin zuen harritzen ohointza. (eskal), noicean bein. (voc bas), Bere zorigaitzaz gupidaturik noizean behin aholku on batzuk ematen dizkiot... (b. urtian.), noizean behin harroketarik hichtuka chori belatsak. (oxob), satorrak ere noizean behin ateratzen dituk bere munutsetarik. (man), noizean bein ikustera zetorren kapitainak. (santa kruz), noizen bein ardotan. (fer berts), diyo señorak noizian bein. (oroitz), noizean bein animako beroaldi on batzuek izanda ere. (gar), noizean bein zabalduz jarduteko. (jain bil), noizian bein jetxitzen dirade menditik. (noizp), gure etxean nai dutelako noizean beiñ egurastu. (xenp sari), Argentinan ez dira / lan danak politak / aldegiten digute / noizian bein gaitak. (nik luj), Hemen den adina dirurekin! Zoko guziak beteak daude; eta, azkenean erakustokietan, eskaparateetan ere, urre xaharrak jartzen dituzte, piper poteak balira bezala. Han, eguzkitan alferrik galtzen edukitzeko ordez, zenbatez hobeto izango litzateke noizean behin: Txilborra, to "boxt pextako" bat. (b. urtian.), noizean bein bedere bisita nazazu. (naf kan), Asi zan eliz ezkillarik andiena, durundirik lodi ta illunenekoa, astiro astiro, noizean bein daungada bat joten (kresala.), eta posible da noizean behin Ninarekin oheratzeko. (obr guz i) (obr guz ii), noizean behin eta non edo han. (mitx idaz), Orrera joaten zen noizean bein. (biz gar), Arraiotan!, aulki urdiña ez ikusten noizean bein altxata ez bada!... (kaz lanak), Noizean behin maleziazko ñirñira gozo bat begietan (hazp. mis.) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizean behin aldizka noizean behin el01552 atzeerrian noizean beiñka beren aldeko berriak. (ped ota), noizean beinka sortu oi dira beziñ gizon jatorrak. (goi lor), noizean behinka: -arre, astoa! (gol ber) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizean behinka aldizka noizean behinka el01553 etsai gaiztuak asiagatik noizian ta bein tentatzen. (lexo) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizean eta behin aldizka noizean eta behin el01554 noizean noiz, arrantzaleen hamu tzarrek sistatzen suten. (orhoit) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizean noiz aldizka noizean noiz el01555 noizetik behin beha zagozkigu. (orhoit) Aizekeri astunak, noiztik bein lagunartean badauke lekua (ezten) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noiz(e)tik behin aldizka noiz(e)tik behin el01556 noizetic noiz gerlarat bazohan osabaren lagun. (bi saind) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizetik noiz aldizka noizetik noiz el01557 noizetik noizerat itzulikatuz Tambourmajor bekokiarekin. (ath gaitz), heldu zaizcote gaitzac, noizetik noizerat. (eskal), noizetik noizera Jainkoaz, erlijioneaz, Eskualdunaren leyaltasunaz espantuka. (zez erre), noizetik noizera zenbeit egunttoren iragaitea. (mintz aur), noizetik noizera, xinpart batek besteak baino biziago. (haur bes) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizetik noizera aldizka noizetik noizera el01558 noizik bakoitza begiratuaz beren soñeko gonari. (jaio biz) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik bakoitza aldizka noizik bakoitza el01559 au akordatzian noizik bakoitzian erdi parre-antzian. (balentxi), loxintxaturik alkar noizik bakoitzian. (xenp sari), pena biyotzian noizik bakoitzian. (lexo), ikusitzen genduen noizik bakoitzian. (udar berts), naiz tratu txarrak artu noizik bakoitzian. (arran biz), onela ibiltzen naiz noizik bakoitzian. (alkain), musu batzuk emanaz noizik bakoitzian. (zubel sai) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik bakoitzean aldizka noizik bakoitzean el01560 atheratzen du noizik behin. (gero), noizik behin erorten ahal baitira. (onts hil), noicic behiñ fentitcen duçun famurtafun efti hura. (jes imit), noicic behin bedere erraiteco. (bir of), nosic bein. (voc bas), emen agertzen dira bada noizik beiñ. (gab kaiku), noizik beiñ, maiztxo're bai. (urz bat), noizik beiñ astiñ-aldi bat gorputzari ematia. (baratz), noizik bein ongi busti. (naf kan), aitortza on bat ere bai noizik beiñ urrena. (motz ugal), noizik beiñ egiñikan partillaren galde. (arran biz), noizik bein festetan. (lexo), noizik bein ardotan. (fer berts), noizik bein baldin badet. (itur), noizik bein letutzera deitz'ezkaitunik? (errik itsas), baña noizik-bein etorri adi. (goi lor), Orrelako eztabaidarik eztala noizik bein jarri bear gure artean? (kaz lanak), noizik behin, itsas-ontzi bat begiekin segitzen zuten. (haur bes), noizik behin bederen, zoko zikinak astinduaz. (mitx idaz) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behin aldizka noizik behin el01561 nosic beinaco batzubetan naturaleciac escatuten daveena. (gatz oz) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behinako batzuetan aldizka noizik behinako batzuetan el01562 eskuakiñ arrapatzen zituztela noizikpeiñbetan. (iru zir) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behinbetan aldizka noizik behinbetan el01563 Bilbora noizik beiñean joaten gara. (manual), noizik beinean mosuka. (par bide), noizik beñean arrautzatxo bi. (txirrit i), gaita pixka bat izaten degu guk ere noizik beñian. (errik itsas) baña, naiz, noizik beiñeian asarreren batzuek izan, alkarrekin aixkide txamar konpontzen ziran (ezten) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behinean aldizka noizik behinean el01564 Baserria hain gauza ederra da / noizik beiñetan juanda / ni ere emen Oiartzundikan / iñoiz juaten nintzan-da [...] (sas. joan.). noizik beiñetan gertatzen zala apostoluen onduan. (mendi gain) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behinetan aldizka noizik behinetan el01565 eliz-kanpaiak, noizik beingo dumm... dunn!... (gar) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik behingo aldizka noizik behingo el01567 noizik eta bein kargu artu daneri. (mend txir), noizik eta bein kankatekoak sentituarren buruan. (laug txin), noizik eta bein, Donostia'ko trena iristen zanean. (amab eg) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik eta behin aldizka noizik eta behin el01568 nosic nosean. (voc bas) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik noizean aldizka noizik noizean el01569 Ezeukan goiz atan Maripak barriketan iarduteko gogo andirik. Noizik noizera amantalaz igozten ebazan beren begi negartsu ta gorrituak. (bein beti), noizik noizera kanpaien otsa gaben orduak esanez. (nere apur) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noizik noizera aldizka noizik noizera el01570 kantatu izan du gurekin noiztenka. (odol) aldizka noiztasunezkoa de vez en cuando de temps à autre noiztenka aldizka noiztenka el01571 orai eta betiereko zureki tink egoiteko. (ats neur) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais orai eta betiereko betiko orai eta betiereko el01572 Eta Iñazio uzten du orai eta seculaco. (bi saind), orai eta seculaco, gure lenco iustua, çaitugula maitatuco. (deb breb), orai eta sekulakoz zure nizatealakoz. (ats neur) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais orain eta sekulako betiko orain eta sekulako el01573 orain len askotan esana daukate (lexo) maiz noiztasunezkoa orain lehen askotan maiz orain lehen askotan el01574 errenderiarrak ere, oraindik orain berriro eskatu dute ikastola zabaltzeko baimena (kaz lanak), eta hauek oraindik orain aldatu nituen. (mitx idaz), oraindik orain. (yakin iii) arestian noiztasunezkoa hace poco tout à l'heure oraindik orain arestian oraindik orain el01575 ¿egingo eta da ba? - Ez oindiñokarrengoan. (manual) oraingoz noiztasunezkoa por ahora oradinokarrengoan oraingoz oradinokarrengoan el01576 saltzalea dukegu oraiz geroz hurran. (oxob) une honetatik noiztasunezkoa orai geroz une honetatik orai geroz el01577 ordu ezkero elkarren adiskide gelditu ziran. (santa kruz) une hartatik noiztasunezkoa orduz gero une hartatik orduz gero el01578 gaurko gauaz akorda didin / para siempre sekula. (barrutia) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais para siempre sekula betiko para siempre sekula el01579 baña bera, estudio eta erreglarik gabe, añ askatu, añ trebe zegoen, non aditzera txit ondo ematen zan: puntuan beñ solezismo ta barbarismo galantak botatzen zituen, baiña alakorik ez balitz bezala, farra egin eta eragiten zigun. (eusk ber), puntuan bein. (voc bas) une oro noiztasunezkoa cada dos por tres puntuan behin une oro puntuan behin el01580 Santa sekula oraindik / orrelakorikan / zenek pentsatu emen / pasako zanikan? (garate), Santa sekula pentsatu gabe zer dutan irabazia. (odol) inoiz ez noiztasunezkoa nunca jamás jamais de la vie santa sekula (ez) inoiz ez santa sekula (ez) el01581 zure baserri on ori ez dut santa sekulan ondatu. (berts txap i), santa sekulan ez da izan oraindaiño. (mend txir), santa sekulan ezta izandu onlako odol-isurtzerikan. (j zab), santa sekulan iñausi gabe danak miuraz betiak. (amar ur), obe genduben joan ez balira egun da santa sekulan. (errik itsas) inoiz ez noiztasunezkoa nunca jamás jamais de la vie santa sekulan (ez) inoiz ez santa sekulan (ez) el01582 kunplitu bidi sekula beti / ordenatua zeru alturi (barrutia) beti noiztasunezkoa sekula beti beti sekula beti el01583 galdu arren bicia secula betico. (izt oler), seculabetico. (voc bas) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais sekula betiko betiko sekula betiko el01584 ez naiz, gainera, Unamunok hain gogoko zituen strip-tease saio haien aldeko izan sekula bizian. (mitx idaz) inoiz ez noiztasunezkoa nunca jamás jamais de la vie sekula bizian (ez) inoiz ez sekula bizian (ez) el01585 neskazar bear dezu sekula ta beti. (eguns txo) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais sekula eta beti betiko sekula eta beti el01586 sekula guzia zu maitatzea besteric. (jes biotz), sekula guzian gogoan izango dan lan andi hura. (test berri) beti noiztasunezkoa sekula guzian beti sekula guzian el01587 gau pozgarriagoric nere iritcian ezin izan diteque secula gucian. (izt oler) inoiz ez noiztasunezkoa nunca jamás jamais de la vie sekula guzian (ez) inoiz ez sekula guzian (ez) el01588 nik jo ta ilko zaitut sekula guziko. (berts mor) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais sekula guztiko betiko sekula guztiko el01589 gogotik osoki galdua dugu sekula santan orroit atxikiren ginuela iduri zitzaukuna. (zez erre), sekula santan oroitzeko dut gaizumeko igandea. (can vas i) (yakin i) beti noiztasunezkoa sekula santan beti sekula santan el01590 adios, nere maitea, sekulan betiko. (amod pen) betiko noiztasunezkoa por siempre jamás à tout jamais sekulan betiko betiko sekulan betiko el01591 sekulan santan ezta kexatzen andria nere aldian. (berts txap iii) inoiz ez noiztasunezkoa nunca jamás jamais de la vie sekulan santan (ez) inoiz ez sekulan santan (ez) el01592 intresa topa dezadan sekuloron santa sekulan. (oxob) beti noiztasunezkoa sekuloron santa sekulan beti sekuloron santa sekulan el01593 txilean pitean. (yakin iii) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ txilean pitean maiz txilean pitean el01594 ta mutikoek berriz txitean-potean bear zituzten praka berriak. (gar), txitean potean. (yakin iii) maiz noiztasunezkoa cada dos por tres à tout bout de champ txitean potean maiz txitean potean el01595 urtea ta eguna bear dira ori egiteko. (manual) denbora luzea noiztasunezkoa urtea eta eguna denbora luzea urtea eta eguna el01596 bere aldikoak yan zitun. (yakin iii) asko zenbatasunezkoa berealdikoak asko berealdikoak el01597 euskalduna bazera, alerik oartu gabe, ta alakorik ezpalitz bezala. (eusk ber) batere gabe zenbatasunezkoa alerik gabe batere gabe alerik gabe el01598 Biharamunean, Aztali, Errumaco jaun gazte batec, moltsa bat urrhe igortzen zion, aski eta sobera bere zorretaric atheratzeco. (bi saind), etsaiek emanen daukate aski eta sobera okasione hortako. (zez erre) aski zenbatasunezkoa aski eta sobera aski aski eta sobera el01599 erazotzeko asko ta geiegi da tzakurtxo baten zaunka. (ip onak) aski zenbatasunezkoa asko eta gehiegi aski asko eta gehiegi el01600 Orrelangoakaz gauza ona? Bat edo bati buru-auste andiak emongo dautsaz orrek, koko orrek oraindiño. (bein beti), Ez ete-eben urkatu bat-edo-bat bere egintza madarikatuakaitik. (abk), emakume erne oritarik bat edo batek sendalari bera argitu dezake. (pros nav), oraindik bizi da bat edo bat Lekunberrin. (santa kruz), baña arratsalde-erdirako bat edo bati. (gar), Bakarrik, badakizu, sakelak hutsak eta barrenak gur-gur egiten didan garai hartan, nahiko nuke etortzea bat edo bat, eta esatea: Txilborra, to "boxt pextako" bat. Eskerrik asko.- Ederki zatozak. (b. urtian.), bat edo batek miñ zuben. (lexo), bat edo batek esan dezake. (berts mor) bakarren bat zenbatasunezkoa un ou autre bat edo bat bakarren bat bat edo bat el01601 gelditzen zaie geienai aztura gaisto bat edo beste. (jes biotz), sagar bat edo beste jan eta etxera. (manual), an emenka ikuten zuten langiletarik bat edo bertze. (pros nav), ta pozik bat edo beste galdu ezpazait. (gar), orretarako lenengo botatzen dizudala bertso bat edo beste. (urz bat), milla pezta bat edo beste gaur jokatu bagenduainlaster lanak bukatu ziran, etzan denborik izandu (frants), bat edo bestek disgustoren bat izan lezake akaso. (urkiolegi), bat edo bestek esan lezake: beste berritxu bat ara. (goi lor), iñoiz zerutar bat edo beste jarri oi degu giari. (mendi gain), batek edo bestek zer-nahi eginik ere. (haur bes), hizkuntzalari jakintsu batek edo bestek. (mitx idaz), indianoren bat edo bestek esandakoak. (biz gar) bakarren bat zenbatasunezkoa un ou autre bat edo beste bakarren bat bat edo beste el01602 bateonbatek tiroz ilko zien noski. (txirrit ii) bakarren bat zenbatasunezkoa un ou autre bateonbat bakarren bat bateonbat el01603 beste ain beste dauquee, ta gogo betia emoten dabee, inos ichi bagaric equin ezquero estudijuac. (gatz oz), eman ziola aurrez ta prestatzez, gero beste anbeste biurtzeko zorrez. (ip onak), zuk ezpadezu beste ainbeste esaten. (jes biotz), bada nik beste ainbeste egingo dot zugaz. (afr ger), joan-zitzaizkigun amoriozko jostaketa alai eta lasai haiek, beste hainbeste antzinako ohitura eta lege zahar bezala! (mitx idaz), zuk ere beste ainbeste egingo ziñuke. (nap esa) hainbeste zenbatasunezkoa otro tanto beste hainbeste hainbeste beste hainbeste el01604 beste onenbeste komeri. (gazt berts) honenbeste zenbatasunezkoa otro tanto beste honenbeste honenbeste beste honenbeste el01605 baina beste horrenbeste gertatzen zaie romanistarik gehinei. (mitx idaz) horrenbeste zenbatasunezkoa otro tanto beste horrenbeste horrenbeste beste horrenbeste el01606 ianhari gozo baten iatean bezanbat atsegin hartzen baitu. (gero), xori hark bere lumak ederrak ditu ahal den bezanbat. (onts hil) hainbeste zenbatasunezkoa otro tanto bezainbat hainbeste bezainbat el01607 ordea izaiteaz denaz bezan batean. (gero), saindu hilen intertzesioneaz den bezenbataean imajinatu duten guzia. (eus prot) hainbeste zenbatasunezkoa bezainbatean hainbeste bezainbatean el01608 asko duten bezain bertze garazia. (gero) hainbeste zenbatasunezkoa bezainbeste hainbeste bezainbeste el01609 hobenaz den bezanbatean. (eus prot), zuk hori egiten bezambatetan. (ats neur) hainbeste zenbatasunezkoa bezanbatean hainbeste bezanbatean el01610 Urrats bat ezpaitezakegu egin, eskuarari beti mutur dauden koskari batzu oldartu gabe; larruaren barnean eztauzkela, beharrietara doakotenean "bascou" itsusi hori. Hori baino bi tantoz itsusiago berak. (mintz aur), Gauza guziak oro bitantoz hobeak izanen baitire (zez erre) areago nolatasunezkoa deux fois plus (...) que bi tantoz (...)-ago areago bi tantoz (...)-ago el01611 bihi bat ez agueri, bilhaturic ere. (eskal), giristina eskola bihi bat nehon ez utz hoien eskuetan. (mintz aur), bihi bat ere ez da sortzen gehiago. (ezin) ) bat ere ez zenbatasunezkoa bihi bat (ere) ez bat ere ez bihi bat (ere) ez el01612 artuko zitukean bere bizikoak eta bost. (amab eg) egundokoak zenbatasunezkoa (neure, heure, bere...) bizikoak eta bost egundokoak (neure, heure, bere...) bizikoak eta bost el01613 goizean, jaikitzen giñanean, lenengo diana, eper-kantua. Dozena erdi bat barda kantari: tu-tu-tu, tu-rru, tu-tu-rr... dana eper kantua. Orain eztago buztanik pe. (ait uzta) batere ez zenbatasunezkoa ni rastro ni même buztanik (ere) batere ez buztanik (ere) el01614 baiña den merdrena bere begiak apartatzen baditüzte. (onts hil) gutiena zenbatasunezkoa lo más mínimo à peine den mendrena gutiena den mendrena el01615 ez dezake deus askorik. (mitx idaz) guti zenbatasunezkoa (no) gran cosa pas grand chose deus askorik (ez) guti deus askorik (ez) el01616 eundabealdiko eriotzak kristauen arten eitte ementzitun. (barand) asko zenbatasunezkoa ehun eta berealdiko asko ehun eta berealdiko el01617 Prisarik izan ezpanu, mutil aiek artuko zituzten noski bereak eta asto beltzarenak. (santa kruz), adituko ditu bereak eta asto beltzarenak. (yakin iii) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak el01618 bereak eta asto zarrarenak erran ditio. (nap esa), bereak eta asto zarrarenak eran. (yakin iii) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta asto zaharrarenak egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta asto zaharrarenak el01619 bereak eta beraze batenak aitu ttu. (nap esa) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta beste batenak egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta beste batenak el01620 asi bazan, bereak eta besterenak egin gabe ez uan geratu. (txan kant) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta besterenak egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta besterenak el01621 Aditu baitzituen bereac eta bi (izt oler), Lekuitoko atso ezkelak eruango ditu bereak eta bi (kresala.), aitzen dituzte ba bereak eta bi. (gar), aitu biar dizkit orreatik beriak eta bi. (burrun), bereak eta bi. (yakin III), Etxeguren enetxoa: entzun bear dituzu zereak eta bi! (kaz lanak), Berorrenak eta bi ikusita dago ori (yakin iii) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta bi egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta bi el01622 Gertatzen oi da maiz samar, aita-semeen artean, semeak aitari erreal bikoa eskatu, bai, ta aitak ezezkoa ematea, ta gañera bereak eta bost esatea (kaz lanak), bereak eta bost maiz aski -eta bada zergatik- esaten dizkiotelako. (mitx idaz), bereak eta bost. (yakin iii), bereak eta bost supritu zizkin urte aietan. (txan kant) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta bost egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta bost el01623 bereak eta gaiñe aittu dizkik. (nap esa) egundokoak zenbatasunezkoa (neurak, heureak, bereak...) eta gaine egundokoak (neurak, heureak, bereak...) eta gaine el01624 Zeruaren bentajak danak esatekokapaz danik munduan grano bat eztago... (ezk itsua), arrantzan, bai, gau batian, grano bat ere atxitu gabe. (zubi), grano bat ere eztu galdu nai. (lexo) batere ez zenbatasunezkoa ni uno(a) pas même un(e) grano bat ere (ez) batere ez grano bat ere (ez) el01625 aurrenatikan azkeneraño granorik ez du utsegiñ. (udar berts), txaluparen granorik etzala etxian. (fer imaz) batere ez zenbatasunezkoa ni uno(a) pas même un(e) granorik (ez) batere ez granorik (ez) el01626 eta aufituco duçu deus guti. (jes imit), eta yeus gutia dela. (lan haut), hau gutia deus guti baita. (card lap), eztakien harek berak, zer egin eskuararen zaintzek, begiratzeko? Deus guti. (mintz aur), hameka urtetan deus guti egin dezake batek etxean. (odol), zeren bertzelako esperantzak deus guti balio du. (gero), beraz, ezer gutxi? (jain bil), ezer gutxi zekarrek (fer berts), nagusiya juaten zan ezer gutxirekiñ. (noe on), alperra izateko ezer gutxi falta. (alz imaz), kezka'ren beti izaten degu ezer gutxi dakigunak. (noizp), Illobiko ortaz ezer gutxi argitu degu. (amab eg), baina ezer gutxi erabiltzen dira hizketan. (mitx idaz) guti zenbatasunezkoa poca cosa peu de chose (ezer, deus) guti guti (ezer, deus) guti el01627 gure aldetan gutiz-gehienak gorriak dira. (lab lib) ia denak zenbatasunezkoa à peu de chose près gutiz gehienak ia denak gutiz gehienak el01628 ahaztu egin behar nora-ezean, gutxi edo gehiago, gaurko euskara. (mitx idaz) zerbait zenbatasunezkoa poco o mucho peu ou prou gutxi edo gehiago zerbait gutxi edo gehiago el01629 ez nion ajolarik eman. Ezta ipitzik ere. (biz gar) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca ipitzik (ere) batere ez ipitzik (ere) el01630 luzamen izpi bat utziko diote. (mintz aur) pixka bat zenbatasunezkoa izpi bat pixka bat izpi bat el01631 neskato gaztearen griña izpirik balute. (zez erre), ia euskeraren izpirik bertan ezin irakasteraño beartu gaitue (kaz lanak), talentuaren izpirik ere alperrik galdu ez dediñ. (goi lor), ezta izpirik bere. (voc bas), Ez die lehen aldia Frantsesek federalismoa ez dutela izpirik ulertzen. (be. adisk.), Siñisterik eztaukien gizonak, izketa, ekandu ta erakuste gaiztoak erakarri oi ditue errietara; ta zuek, gizon argi jakintsuok, eztaukazue siñiste onaren izpirik. (kresala.), Perrejillik ba dezu? Iputxik-ere ez. Txipitxik-ere ez. Izpirik ere ez. (Justo Mokoroa) batere ez zenbatasunezkoa ni un ápice izpirik (ere) ez batere ez izpirik (ere) ez el01632 bereala leio-zirrikituko pirrinta ura itzali zan eta gero... eze ez, kinkik ere ez... (amab eg) batere ez zenbatasunezkoa ni mu kinkik (ere) batere ez kinkik (ere) el01633 bataiotik etxerakoan, dena ixil; ez omen uan kinkiorik ere. (txan kant) batere ez zenbatasunezkoa kinkiorik (ere) batere ez kinkiorik (ere) el01634 kixirik be ez. (voc aran) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca kixirik (ere) batere ez kixirik (ere) el01636 zuek guztioz ez nauk oroitzen zeren zareten lau oilo. (obr guz ii) pertsona guti zenbatasunezkoa cuatro gatos quatre pelés lau oilo pertsona guti lau oilo el01637 liperrik be ez. (voc aran) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca liperrik (ere) batere ez liperrik (ere) el01638 Lipritzik be ez. (voc aran) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca lipritzik (ere) batere ez lipritzik (ere) el01639 ez eta erlisione mikorik eta ardit baten zentzurik. (zez erre), nik ez nuen pertsu horien gehiago eskuaratzeko esperantza mikorik. (odol) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca mikorik (ez) batere ez mikorik (ez) el01640 atsegindasun moko bat ere gabe? (gero) batere ez zenbatasunezkoa ni un ápice moko bat ere batere ez moko bat ere el01641 baño arrezkero, luzaroan, urtietan, mutik ere ez, osaba il balitz bezala. (gar) batere ez zenbatasunezkoa ni mu mutik (ere) batere ez mutik (ere) el01642 ez-da zuhur pikorrik ere ematea. (lab lib), Jainkoa parthe! pikorrik ezduke sarri. (chan pop) batere ez zenbatasunezkoa ni un ápice pikorrik (ere) batere ez pikorrik (ere) el01643 Ehailetan ez dute sinheste phorrorik. (elizanb) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca porrorik ez batere ez porrorik ez el01644 Goiz guztian ortxe euki augu, tautik ez murtik ez deusik eraso eziñik. (bein beti), tautik pe ez dau esaten. (voc aran) batere ez zenbatasunezkoa ni mu tautik (ere) batere ez tautik (ere) el01645 tuntik ez zen handikaria jitez. (mintz aur), tuntik ez dugula guk horren beharrik. (zez erre) batere ez zenbatasunezkoa ni pizca tuntik (ez) batere ez tuntik (ez) el01646 Bein ola, bialtzen diote apaiz-jantzian, norbait il zulako otsa zedukan bat, arekin konpiantza artuko zula, ta geroenean il egingo zula. Oi zun bezela, Santa Kruzek bi mutil tartean ekarriazi zun bere begietara, baionetak ageri zitutela. Ikusi orduko, Santa Kruz iduritu gaiztoak artu zun. Apaiza ote zan ez ote zan jabetzeko, latiñez galde errez batzuk egin zizkion. Tutik etzun erantzun gezur-apaiz arrek, eta tiroz botarazi zun lizar baten ondoan. (santa kruz), Muñube delako onen berri tutik ere galdetu. (amab eg), tutik etzekian erderaz. (gar) batere ez zenbatasunezkoa ni mu tutik (ere) (ez) batere ez tutik (ere) (ez) el01647 ezteusku iñoz txit bat erantzun. (peru ab) batere ez zenbatasunezkoa ni mu txit bat (ez) batere ez txit bat (ez) el01648 baiña besteak, ez zion txintik ere esan. (amab eg) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni mu txintik (ere) ez esan ezer ez esan txintik (ere) ez esan el01649 Gauza orrekin ez naiz arritzen ijito-kasta nola dan,zer edo ura egingo dute oiek oraingo boladan...(krixox) zerbait zenbatasunezkoa zer edo hura zerbait zer edo hura el01650 zer edo zer bear da. (peru ab), Ene San Antonio ta mutilla! Zek edo zek, gatx andiren batek io bear gauz, Maripa. Iñoiz ez, da gaur onelango zoraildia? (bein beti), baña zer edo zer "algun cosa" izango zan. (urz bat), zerbait, ecer, cer edo cer. (voc bas), aiek zer edo zer yakin lezaketela. (per amez), Bai, Joxpakiña. Gordetzen dena azaltzen da; jokatzen dena, ez. Eta nik, diru hau sakelan gordetzeko ordez, aurrera kutxa batean, caja de ahorros batean jarri izan banu, diru honetaz gainera zer edo zer gehiago izango genuen. (tantarrantan), eta Theresari zer-edo-zer esanen edo irudieraziko ote zion? (haur bes), ba-zekarren bai ark zer-edo-zer buruan! (amab eg), zer edo zer esanen zaigu hiei buruz. (mitx idaz), zer edo zer. (yakin iii) zerbait zenbatasunezkoa zer edo zer zerbait zer edo zer el01651 ezpata sartuko nioke alderen alde. (santa kruz) alde batetik besteraino nontasunezkoa de lado a lado alderen alde alde batetik besteraino alderen alde el01652 amaren etxean bizi da. (yakin iii) urrun nontasunezkoa amaren etxean urrun amaren etxean el01653 astoaren buztanpean zeudek, ez guren. (yakin iii) urrun nontasunezkoa astoaren buztanpean urrun astoaren buztanpean el01654 ainbat gari izan da aurten batean-bestean. (manual), Batean bestean daukez euron ondasunak (yakin iii) edonon, sakabanatuak nontasunezkoa batean bestean edonon, sakabanatuak batean bestean el01655 aren semeak gaur ere aran batean eta bestean. (alz imaz) edonon nontasunezkoa batean eta bestean edonon batean eta bestean el01656 egun guztian ibili gara batera-bestera. (manual) edonora nontasunezkoa batera bestera edonora batera bestera el01657 batera eta bestera nola ibilli diran. (eusk ber), gazte biak ate aurreko larreñean zebiltzan, batera ta bestera. (gar), eta alde batetik eta bestetik begiratu behar dira gauzak, batera eta bestera iraulkatu. (mitx idaz), ibili ta ibili batera ta bestera. (abk) edonora nontasunezkoa batera eta bestera edonora batera eta bestera el01658 egun guztian gabilz batetik-bestetik. (manual) edonon nontasunezkoa batetik bestetik edonon batetik bestetik el01659 bazter lekutan baturik. (ats neur) leku ezkutuan nontasunezkoa bazter lekutan leku ezkutuan bazter lekutan el01660 belarraren gaiñean. (yakin iii) munduan nontasunezkoa bajo la capa del cielo ici-bas belarraren gainean munduan belarraren gainean el01661 berenez beren dire Orreaga ta Auritze. (yakin iii) hurbil nontasunezkoa berenez beren hurbil berenez beren el01662 bertatik bertara. (yakin iii), begira egon giñan aiek gure ondora arte, ta bertatik bertara ekin genien. (santa kruz), eta bertatik bertara begiratzea merezi du. (mitx idaz) hurbil nontasunezkoa bertatik bertara hurbil bertatik bertara el01663 egizu etxea eguzki begian. (manual) eguteran nontasunezkoa eguzki begitan eguteran eguzki begitan el01664 eguzkiaren azpian. (yakin iii) munduan nontasunezkoa bajo la capa del cielo ici-bas eguzkiaren azpian munduan eguzkiaren azpian el01665 Anton eta Manuel goyen eta bean jarri ezqueroztanic. (izt oler) alde guztietatik nontasunezkoa goien eta behean alde guztietatik goien eta behean el01666 itxasoa samurturik goiti eta beheiti. (oler), aberatsa izan banintz Don Tío Paco: ta pobrea naizelako, herrero: ta herrero goiti ta beiti. (nap esa) alde guztietatik nontasunezkoa goiti eta beheiti alde guztietatik goiti eta beheiti el01667 an harat zohan Iñazio erdi buluzia. (bi saind), usnan egonik hartza joan baitzen han harat. (oxob), han harat joanez geroz, ur handi harek iresten zituela. (mintz aur), an-arat biali zuten gure gizona. (pros nav) haruntzago nontasunezkoa han hara(t) haruntzago han hara(t) el01668 an edo emen biltzen dirala jaietan mutillac. (eracus) nonbait nontasunezkoa han edo hemen nonbait han edo hemen el01669 an eta emen putzu-zulo pranko; lokatz ta arri-kozkor geiegi. (amab eg), zein diren ugariago, han eta hemen, bakoitzak ikus beza. (mitx idaz) edonon nontasunezkoa han eta hemen edonon han eta hemen el01670 ez dut uste geroztik han-hemengo aldizkarietan argitara eman dituen artikulu banakak irakurri gabe utzi ditudanik. (mitx idaz) edonongo nontasunezkoa han hemengo edonongo han hemengo el01671 han hemenca urthe lucean, asco besta baidire. (fabl), aintzinean arkamasez han hemenka ditu leiho desberdinak. (ath gaitz), lurra arrailtzen da, han hemenka. (zez erre), Banka eta Urepel-eko bazterretxe xuriak, han hemenka edatuak. (man) barreiaturik, edonon nontasunezkoa han hemenka barreiaturik, edonon han hemenka el01672 andik edo emendik unekin edo arekin beti zerbeiten ikasteko bidean. (pros nav), abiatu egin behar dugula handik edo hemendik. (mitx idaz) nonbaitetik nontasunezkoa handik edo hemendik nonbaitetik handik edo hemendik el01673 bertze zenbait handik eta hemendik bertze etxe batzuetarik bildu. (zez erre), andik emendik soldatu-talde beltzak. (santa kruz), gudarentzako beti bazuan / gorroto, ezin ikusia / andik emendik ark pakerako / zuan bere iritzia (alk seme), hizkuntza bat ez dela handik eta hemendik bildurikako gai pila. (mitx idaz) edonondik nontasunezkoa handik (eta) hemendik edonondik handik (eta) hemendik el01674 ez zela handik harat urik baizik. (mintz aur) haruntzago nontasunezkoa handik harat haruntzago handik harat el01675 goiz batez harat hunat zabilan. (bi saind), harat hunat dabiltzan arrotzek (ath gaitz), hor harat hunat, eske dabiltzan ez-axolatu horieri. (zez erre), Tetelduak, begiak larrituak harat-hunata zabiltzan. (man) lekuz leku nontasunezkoa harat hunat(a) lekuz leku harat hunat(a) el01676 eztaietan ibilli zan, jo ta ausi aruntz ta onuntz etxerik etxe. (gar) edonora nontasunezkoa haruntz eta honuntz edonora haruntz eta honuntz el01677 aruntz-onunzka ta onuntz-arunzka, ibiltzen ziran. (amab eg) lekuz leku nontasunezkoa haruntz honunzka lekuz leku haruntz honunzka el01678 arri-barruan dago. (yakin iii) hurbil nontasunezkoa a tiro de piedra harri barruan hurbil harri barruan el01679 emen edo andi zu pagatzeko añe badet oraindi. (alz imaz) nobaitetik nontasunezkoa hemen edo handik nobaitetik hemen edo handik el01680 ori da bi errialeko perkala, emen eta Salamancan. (oroitz) edonon nontasunezkoa hemen eta salamankan edonon hemen eta salamankan el01681 emendik edo andik zerbaiten alkartasuna bear zuten izan. (gar) edonon nontasunezkoa hemendik edo handik edonon hemendik edo handik el01682 ta errian edo urrean ogia irabazi. (par bide) hurbil nontasunezkoa herrian edo hurrean hurbil herrian edo hurrean el01683 eztago odei onen azpian ori baiño gizon alperragorik. (manual) munduan nontasunezkoa bajo la capa del cielo ici-bas hodei honen azpian munduan hodei honen azpian el01684 aruntz-onunzka ta onuntz-arunzka, ibiltzen ziran. (amab eg) lekuz leku nontasunezkoa honuntz harunzka lekuz leku honuntz harunzka el01685 ez da urtherik non hor edo hemen zembait buru galtzen ezbaita. (lab lib) nonbait nontasunezkoa hor edo hemen nonbait hor edo hemen el01686 edo hor hemen banaturik zeudezinak alkhargana biltzea. (lan haut), or-emen eroritako saldan pilin ta gozo apurretan mardokiro pillaturik. (gar) hainbat lekutan nontasunezkoa hor hemen hainbat lekutan hor hemen el01687 or-emenka. (yakin iii) hainbat lekutan nontasunezkoa hor hemenka hainbat lekutan hor hemenka el01688 Aita, ez nau utziko Jaunak hortik bazter. (odol) edozein lekutan nontasunezkoa hortik bazter edozein lekutan hortik bazter el01689 norbait etorriko da ortik edo andik. (itur) nonbaitetik nontasunezkoa hortik edo handik nonbaitetik hortik edo handik el01690 ortik edo emendik, janari gozo ugaria lortuko eztuanik gau orretarako. (gar) nonbaitetik nontasunezkoa hortik edo hemendik nonbaitetik hortik edo hemendik el01691 berehala horrat hunat banatu zen. (lan haut) hainbat lekutara nontasunezkoa horrat hunat hainbat lekutara horrat hunat el01692 gelditu gabe dabil orrutz ta onuntz. (gar) lekuz leku nontasunezkoa horruntz ta honuntz lekuz leku horruntz ta honuntz el01693 nehon guti du egundaino erakutsi bere burua. (mintz aur) leku bakanetan nontasunezkoa inon guti leku bakanetan inon guti el01694 bi gauza, inon gutxitan idoro daitezkeenak. (mitx idaz) leku bakanetan nontasunezkoa inon gutitan leku bakanetan inon gutitan el01695 lekutan zegok emendik. (txan kant), ene semea, lekutan dago ori. (manual) urrun nontasunezkoa lekutan urrun lekutan el01696 ez esan deustazuna aurkez aurke edo neure. musu garbietan. (peru ab) aurrean nontasunezkoa en sus propias narices à la barbe (de quelqu'un) (neure, heure, bere...) musu garbietan aurrean (neure, heure, bere...) musu garbietan el01697 non edo an. (voc bas), larre-lore ikusgarriak nonnahi bezain ugari, bestetan esan dudanez, eta usain oneko landuagoren bat edo beste, bazterturik geneukan Barrutia lekuko, noizean behin eta non edo han. (mitx idaz) nonbait nontasunezkoa non edo han nonbait non edo han el01698 alukerira etorri al aiz, Alkain, nun edo andikan. (zepai) nonbaitetik nontasunezkoa non edo handik nonbaitetik non edo handik el01699 non edo non. (voc bas), bazeukan urre mordoxkaren bat norbati emanda ere, edo non edo ondo gordeta. (gar) nonbait nontasunezkoa non edo non nonbait non edo non el01700 badutela zer beldur izan nondik edo andik. (ip onak), agertu zan nondik-edo-andik emakume aren bigarren senarra. (abk), Pernando'k ere nondik edo andik bi duro eder bereganatu zituan. (per amez), nundi edo andi elduko iaku modia dauan tokira. (nere apur), nondik edo andik eldu zan Epikoren belarrietara. (yakin iii), bizi dena, nondik edo andik agertzen da. (nap esa), karisma apurren bat lortu nahi lukete, nondik edo handik. (mitx idaz), orrek batuko dau nondik edo andik etxean bear dana. (manual) Nundik-edo-andik lurruna artu eben gorroto eutsoen argin batzuk eta injiñerua jakitun ipiñi eben (big. abk.) nonbaitetik nontasunezkoa nondik edo handik nonbaitetik nondik edo handik el01701 len urtian bein egiten gendun non edo ara bisita. (nere ald) norabait nontasunezkoa nora edo hara norabait nora edo hara el01702 Iñazio Mari bezelako mutillik ezta soro bazterrean billatzen. (gar) edozein lekutan nontasunezkoa soro bazterrean edozein lekutan soro bazterrean el01703 tokitan zabiltza! Or dituzu biok sakelean. (amab eg) urrun nontasunezkoa tokitan urrun tokitan el01704 Baiz, zera, dirua! Toki onean dago! Uxkeri bat, Petra ozta-ozta goseak ez iltzeko lain! (kaz lanak), toki onean zera bertsuetan asi. (eguns txo) (ironiaz eta figuratuan) urrun nontasunezkoa toki onean (ironiaz eta figuratuan) urrun toki onean el01705 nosbait zetan, edo atan olguetia, naturaleciac escatutan davena. (gatz oz), mandamenturik geyenak austen nituala zetan edo atan. (manual), zain dagoz nor jausi aldedin zetan edo atan eseteko. (peru ab) zerbaitetan nontasunezkoa zertan edo hartan zerbaitetan zertan edo hartan el01706 amorrai eginda etorri naiz. (yakin iii) guztiz bustirik nolatasunezkoa hecho una sopa trempé jusqu'aux os amuarrain eginda guztiz bustirik amuarrain eginda el01707 Nekez ta alaz arnasea bete ezinik. (yakin iii) nekaturik partizipiala arnasa bete ezinik nekaturik arnasa bete ezinik el01708 atzeko laakua yo ta gelditu. (nap esa) nekaturik partizipiala atzeko larakoa jota nekaturik atzeko larakoa jota el01709 ardaoz basa basa eginda bere. (peru ab) mozkorturik partizipiala basa eginda mozkorturik basa eginda el01710 belarriak apal-apal eginda. (yakin iii), Baña orduan egunian bestetan baño geiago edan eban eta alako baten desididu zan, eta juan zan etsi-etsian abixaria artuta. Atzetikara aurreratu zan neskiagana ta: -Zu: ni Joxe naiz. -Ene! -soltatu zetsan Maritxuk-. Ba, ni ez naiz Joxe. Joxe gizajua, mariau biarrian, nun euanik pe barik gelditu zan, eta belarriak apal-apal einda alde eban. (ziri.) umildurik partizipiala belarriak apal eginda umildurik belarriak apal eginda el01711 biotza bi puska eginda zatozela. (biz gar) tristaturik partizipiala bihotza bi puska eginda tristaturik bihotza bi puska eginda el01712 blai-blai ezurretaraño bustita (amab eg) guztiz bustirik partizipiala hecho una sopa trempé jusqu'aux os blai bustita guztiz bustirik blai bustita el01713 gorputzak izerditan blai. (laug txin), oe guzia plai egiñik. (iru zir), aisa ohartuko ziren urez bezainbat alkoholez blai eginik zegoela. (haur bes) guztiz bustirik partizipiala hecho una sopa trempé jusqu'aux os blai eginik guztiz bustirik blai eginik el01714 oroentzat idorra baitzen, bere buruaz itsuki hartua. (mintz aur), jarri nintzan hanpatua soinekoz aberastua nere buruaz hartua. (manex) harroturik partizipiala (neure, heure, bere...) buruaz hartua harroturik (neure, heure, bere...) buruaz hartua el01715 aizik salduik joan da. (nap esa) ikaraturik partizipiala haizeak saldurik ikaraturik haizeak saldurik el01717 hats bahituric heldu da comentuco muthil bat. (bi saind), axegin hekien ondotik hax-bahitua nindabilen. (card lap) nekaturik partizipiala hats bahiturik nekaturik hats bahiturik el01718 ezurrak berarikan etorriyak dira. (udar berts) nekaturik partizipiala hezurrak beheraturik nekaturik hezurrak beheraturik el01719 kuku jota. (voc aran) nekaturik partizipiala hecho polvo kuku jota nekaturik kuku jota el01720 lur jota zegon eria. (xenp sari), Jesus jaio zan ezkerozkua asko dira lurrak jota. (lexo), progresismoa malda behera omen dabil mundu guztian; zeharo lur jota dagoela diotenak ere badira. (mitx idaz) hondaturik partizipiala lur(rak) jota hondaturik lur(rak) jota el01721 mandoak ilda gelditu. (yakin iii) nekaturik partizipiala mandoak hilda nekaturik mandoak hilda el01722 asko gustatzen zaio gabian kanpuan / etxera etortzen da peto jotakuan. (atan est) dirugabeturik partizipiala peto jota dirugabeturik peto jota el01723 korrika ekin ziyon tximistak arturik. (amar ur), tximistak artuta, igesi. (barand) presaturik partizipiala tximistak harturik presaturik tximistak harturik el01724 begira oraiñ nondik eta nola erakarri zion. (sas let), nondic eta nola hazico zituen batere buruari eman gabe. (bi saind), nundi, eta celan oidirian piestaraco jantziak. (gatz oz), eta nondik eta nola asiko ziran ezin asmatuz zebiltzala. (test berri), Bai, zera. Hara: Herenegun gauean gertatua da hau. Goizaldia izango zen, bakar-bakarrik nindoan, inorekin ezertan sartu gabe, eta bake-bakean abesten ari nintzen: "Bete betia zaude..." Honetan, nondik eta nola ez dakidala, agertzen da sereno bat, eta perrerara eraman behar nauela, besotik heltzen dit. (b. urtian.) nola galderazkoa nondik eta nola nola nondik eta nola el01725 Nondik nolatan zaicu onara etorri? (izt oler) nola galderazkoa nondik nolatan nola nondik nolatan el01726 eta agindu zuten, Jesus nondik nora zebillen zekienak, Batzar edo Tribunalari berri-eman zitzayola. (test berri), Aberastu? Ez behintzat eguzkia oraingo bidean badabil. Nondik nora ni aberastu? (alk. ona.), Nik ez ondo, eure eskutzar onetako zigorra izan ezik. Tema egingo neuke Damutu eroen bategaz diardudala. Nondik nora abil eu? Eztaukat barriketan iarduteko astirik; baiña itaune edo galdeera geiago ez egitekoz erantzungo dauat. Gau guztian, nundik nora eztakidala ta neure gerizea baiño beste lagun baga, ibilli nabil (bein beti), Jainko-gizon auen soñekoak bai kolkope sakona!... Ari zaizkizu malgu-malguki izketan, ta nondik-nora eztakizula, eskua murgildu dizute illunpe artan, ta ona geroxeago liburu bat atzituta agertu... (kaz lanak), ¿zu aberastu? ¿nondik nora? (manual), al dan guztian begiratuz nundikan nora gabiltzen. (arran biz), gizarajua orra nondikan nora zuten gaiztorazi. (j-p zab), nundikan nora ote gabiltzan beti zaitzen daukaguna. (motz ugal), nundik nora ta zelan ibilli. (enb oles), euskeraz nundik nora, nundik eta nora? (obr guz ii), nondik nora antz eman diok nere lana dala ori? (txan kant), Jakizak nundik nora ibilli dan ume ori!... (Justo Mokoroa) nola galderazkoa nondik nora nola nondik nora el01727 zein santuren argitarako? (yakin iii) zeratarako galderazkoa zein santuren argitarako zeratarako zein santuren argitarako el01728 ¿zeri ta zetara asi ondo, iraun gura ezpadozu? (manual) zertarako galderazkoa zeri eta zertara zertarako zeri eta zertara el01730 bai ba, ari-mutur eder bat izaki esku artean. (amab eg) bai baiezkoa bien sûr bai ba! bai bai ba! el01731 ta graciaren behar guera? bai baldinbere: ori gabe ecin daguiquegu gauz onic. (chris dot), bai baldin bere. (voc bas) bai baiezkoa por supuesto bien sûr bai baldinbere bai bai baldinbere el01732 bai gogokoak, bai orixe. (gar), pozik ahal zaude? Bai, horixe. (mitx idaz), ez al dirudizu egokitasun bikaña emengo lasaitasun au? Bai orixe. (amab eg) bai baiezkoa bien sûr bai horixe! bai bai horixe! el01733 eta etzuan izandu, ori baño, gauza obeagoric? Bai suertez ere, bada izandu zuan jaquiundea. (chris dot) bai baiezkoa bai suertez ere bai bai suertez ere el01734 ceuria da esquina guztietati. (gatz oz) osoan baiezkoa míresele por donde se le mire quoiqu'il en soit eskina guztietatik osoan eskina guztietatik el01735 ez ba, ez ba... Ori, lau ta erdian jarri nezake. (gar), -Eta ez al dezu ezer nabaitu? -Ez ba i ezta ezertxo! (amab eg) ez ezezkoa ez ba ez ez ba el01736 -Ez izutu! Ez zaizute ezer gertatuko-ta! -Ez baldin-bait. (amab eg) ez ezezkoa ez baldinbait ez ez baldinbait el01737 eta jakintsu iraun zuan Salomonec azqueneraño? Ez baldinbere: araguicortuzan, emacume galgarrietara jarrizan. (chris dot), ez baldin bere (voc bas) ez ezezkoa de ninguna manera pas du tout ez baldinbere ez ez baldinbere el01738 oraikotik azken hatsetaratzen ari dela gure mintzaia. Ez balinba! (mintz aur) ez ezezkoa ez balinba ez ez balinba el01739 eznaz geiagoren geiago bekatu-bidera biurtuko. (yakin iii), ez gueiagoren gueiago. (voc bas) ez ezezkoa nunca jamás ez gehiagoren gehiago ez ez gehiagoren gehiago el01740 erantzuten dioe ezetz gutxiagoaz ere. (ip onak) ez ezezkoa ni mucho menos ez gutxiagoaz ere ez ez gutxiagoaz ere el01741 siñistu al zitekean ura Egurmenditarren gaiztakeria izan zitekeanik? Ez orixe! (amab eg), izketan ta berriketan eramango zioten, baño ez lanean, ez orixe. (gar), amar ogerleko emon bearko deutsazula diño -Ez orixe! (manual) ez ezezkoa ez horixe ez ez horixe el01742 ez bainintzen, ez hurrik eman ere, ni hakarrik mintzatu han. (mitx idaz), ezta urrik emon be(re). (yakin iii) ez ezezkoa ni mucho menos ez hurrik eman ere ez ez hurrik eman ere el01743 ez inoiz. (voc bas) ez ezezkoa nunca jamás ez inoiz ez ez inoiz el01744 ez inoiz gueiago. (voc bas) ez ezezkoa nunca jamás ez inoiz gehiago ez ez inoiz gehiago el01745 ez inoizcotan. (voc bas) ez ezezkoa nunca jamás ez inoizkotan ez ez inoizkotan el01746 ez sekula. (voc bas) ez ezezkoa nunca jamás ez sekula ez ez sekula el01747 ecelambere ez. (voc bas) ez ezezkoa de ninguna manera pas du tout ezelanbere ez ez ezelanbere ez el01748 ezin onla geldituko naiz ni. Ezta... (burrun), ezta, ezta... ollasko anka ere. (amab eg) ez ezezkoa ezta (...) (ere) ez ezta (...) (ere) el01749 arimaz eztira urretan be ain andi. (manual) alde handiz ezezkoa ni con mucho loins'en faut hurretan ere (ez) alde handiz hurretan ere (ez) el01750 iñolaz ere deusezten ez diranak ote dira ba? (amab eg), ez dut adierazi nahi, inolaz ere, bere eginkizun nagusienaz den gutxiena ere ahaztu zenik. (mitx idaz) ez ezezkoa de ninguna manera pas du tout inolaz ere (ez) ez inolaz ere (ez) el01751 etzetorren inondik ere Andoni'ren aitatzazko izparrik. (ipn lab) ez ezezkoa de ninguna manera pas du tout inondik ere (ez) ez inondik ere (ez) el01752 zenbat dan eziñ konsideratu iñondik eta iñora. (gazt berts) inola (ez) ezezkoa de ninguna manera d'aucune manière inondik eta inora (ez) inola (ez) inondik eta inora (ez) el01753 guerrak ez dakar onik iñundik iñora. (can pop i), trabes ezin igaro iñundik iñora. (ait uzta), iñondik iñora ezin ulertu zuten alkar. (gar), esin altzau laiela iñondik iñora. (barand), Iñondik iñora nik ezin ulertu diat ba. (burrun), ezin omen da iñondik iñora konpondu. (gazt berts), Iñondik iñora ezin nezazken aitaren kutixi danak bete. (txan kant), ezin ekarri izan dot nik iñondik iñora. (manual), ezin isildu zuen iñundik iñola. (xenp) Udan zan, da jakiña, iñundik iñora ezin eban billau ostaturik (ezten) inola (ez) ezezkoa de ninguna manera d'aucune manière inondik inora (ez) inola (ez) inondik inora (ez) el01755 ezingo aiz egon arbi loreak jaio arte. (gar) garizuma arte galderaren korrelatiboa arbiloreak jaio arte garizuma arte arbiloreak jaio arte el01756 inoiz ez galderaren korrelatiboa cuando las ranas críen pelo quand les poules auront des dents asto arrak ume egin orduko inoiz ez asto arrak ume egin orduko el01757 gauza guztik izketan zekien denboan gertau emen da Aston da Otson kontue. (barand) aspaldi galderaren korrelatiboa cuando Cristo no tenía barba au temps que la reine Berthe filait gauza guztiek hizketan zekiten denboran aspaldi gauza guztiek hizketan zekiten denboran el01758 noiz pasatuko nazu ba? noiz? Aizerik eztan urtean. (kont), aurki biurtuko diat -Bai, Azerik eztan urtean. (gar) inoiz ez galderaren korrelatiboa la semana que no tenga viernes la semaine de quatre jeudis haizerik ez den urtean inoiz ez haizerik ez den urtean el01759 -biar edo etzi... -Edo etzidamu: Jaungoikoa zartu baño len. (gar) inoiz ez galderaren korrelatiboa jainkoa zahartu baino lehen inoiz ez jainkoa zahartu baino lehen el01760 etzara etorriko Jesukristori bizarra urdindu-arte. (voc aran) inoiz ez galderaren korrelatiboa jesurkristori bizarra urdindu arte inoiz ez jesurkristori bizarra urdindu arte el01761 beti etorteisirian bein kea asmatu askero. (barand) betidanik galderaren korrelatiboa kea asmatuz gero betidanik kea asmatuz gero el01762 oilo beltzak arrautza beltza egin artean ago isilik. (yakin iii) betiko galderaren korrelatiboa oilo beltzak arrautza beltza egin artean betiko oilo beltzak arrautza beltza egin artean el01763 oilo txuriak arrautza beltza egin artean ago isil. (yakin iii) betiko galderaren korrelatiboa oilo zuriak arrautza beltza egin artean betiko oilo zuriak arrautza beltza egin artean el01764 adiskidatuko dok oiloak arraultza baltza egin-orduko. (yakin iii) inoiz ez galderaren korrelatiboa la semana que no tenga viernes la semaine de quatre jeudis oilo zuriak arrautza beltza egin orduko inoiz ez oilo zuriak arrautza beltza egin orduko el01765 adiskidatuko dira oiloak txiz egin baino lehengo. (yakin iii) inoiz ez galderaren korrelatiboa cuando meen las gallinas oiloak piz egiterako inoiz ez oiloak piz egiterako el01766 urlie denporen lamiña bet etorri'ei sen gau gustitan. (barand) aspaldi galderaren korrelatiboa urlia denboran aspaldi urlia denboran el01767 karnabak beren kabiyekin. Ara, sagarraren adarraren makilaren punttaren punttan ama, ta umiak ojuka. (baratz) leku zailean galderaren korrelatiboa sagarraren adarraren makilaren puntaren puntan leku zailean sagarraren adarraren makilaren puntaren puntan el01768 ulixa lekutan. (voc aran), urlije lekutan egoala arentzako erremedioa. (barand) urrun galderaren korrelatiboa urlia lekutan urrun urlia lekutan el01769 odei beltzen azpiti sasien gaineti sorgin oroin errege da akelarren yarri. (can vas i) inork ez dakielarik nola galderaren korrelatiboa hodei beltzen azpitik sasien gainetik inork ez dakielarik nola hodei beltzen azpitik sasien gainetik el01770 sasi guzien azpitik eta odei guzien gañetik etorri al zera? (nap esa) ork ez dakielarik nola galderaren korrelatiboa sasi guztien azpitik eta hodei guztien gainetik ork ez dakielarik nola sasi guztien azpitik eta hodei guztien gainetik el01771 erosleak? buruak ilerik adiña bai. (iru zir) asko galderaren korrelatiboa más que pelos en la cabeza buruak ilerik adina asko buruak ilerik adina el01772 buruan ille duzun baiño bekhatu gehiago egin duzun orrek. (gero) asko galderaren korrelatiboa más que pelos en la cabeza buruan ilea ukan baino gehiago asko buruan ilea ukan baino gehiago el01773 -zenbat ume daukazuz, Mainton -Jainkorik aña. (manual) bat bakarra galderaren korrelatiboa jainkorik adina bat bakarra jainkorik adina el01774 manatzen dü batbedera hatzaz orhit izatera. (onts hil), hala da egia; eta jakiteko du bat-bederak, ezer zer neurriz nehork nehori neurturen baitrauka, hala errendaturen ere zaiola. (eus prot), igurikitzen dioela bat bederari lainkoaren pazientziak. (gero), batbederak hargatik gerorat guardia bederen kasko dunik hunat ez abia. (poes pop ii) bakoitza pronominala cada cual bat bedera bakoitza bat bedera el01775 guk dugu sinhesten eta ezagutzen Jainko bat bera dela. (eus prot), jinasian bat bera asi da eta ausi ditu danak. (p eraus ii) bakarra pronominala bat bera bakarra bat bera el01776 onezkero iñor asko ez dago Frantziyan. (xenp) jende guti pronominala inor asko (ez) jende guti inor asko (ez) el01777 nehor guti dantzatzen da edana eztenean, adimenduan dagoenean. (gero), eguia da, nihor guti mintço dela penitentcia hartaz. (test cahar i), nehor guti baita haren eta huren kaskoko gizonik. (mintz aur), nik nehor guti ezagutzen nuen orduan. (odol), Iñor-gutxi joan oi da goizeko meza ortara. (Justo Mokoroa) jende guti pronominala inor gutxi jende guti inor gutxi el01778 orainokoan, egia esan, nor-edo-nork beatzzantzuak utzi zituela edo. (amab eg), ta bai nor edo nor baletor geurera uste bagean. (peru ab), nor edo nor etxetik (zez erre), irten dedilla nor edo nor gure billa. (jain bil), lehen ere etorri izan zaut nor edo nor pertsu eske. (odol), nor edo nor. (yakin iii) (voc bas), nork-edo-nork zionez aundiputza. (amab eg) norbait pronominala nor edo nor norbait nor edo nor el01779 egiten du norc berearekin alduena. (jes biotz), nork bere kontxientziya. (gazt berts), Trafalgar-en nork bere eginbeharra egingo zuelakoan zegoen Inglaterra. (mitx idaz) bakoitzaren pronominala nor(k) bere bakoitzaren nor(k) bere el01780 -Zu zira bederen? -Bai, ni eta bera. (mintz aur) neu pronominala ni eta bera neu ni eta bera el01781 ¡Aizak! ez gaitzan sartu iñork itzalera obe diagu sartu tabernan ostera ¡Abejondarikala! (ustez lag) esklamaziozkoa abejon (dari(k/n)ala, darizula, dariola...)! abejon (dari(k/n)ala, darizula, dariola...)! el01782 -A biajon deisula zuri- esan zion Praiskok. (iru zir), -A biajon deizula zuri- Zu bezelako emazterik eztago. (sas let), -A biajon diñala, Kaziñta! I bezelako mutillik etzion. (urz bat) esklamaziozkoa abiajon (dei(n)ala, deizula, deiola...) abiajon (dei(n)ala, deizula, deiola...) el01784 ay ene iEz aldut berriz, onelaco utsic egiñen! (jes biotz), ai ene iai ene! ai ene zorigaichtoa! Ai ene dohacabea! Cer egin dut! (card lap) esklamaziozkoa ai ene! ai ene! el01785 Ai ene badata! Nork agindu zion zezen aserreari eup egitea? (gar) esklamaziozkoa ai ene bada-ta! ai ene bada-ta! el01786 Aiñaniño arraio pola! otso aldraren bat? (gar) esklamaziozkoa ainainino arraiopola! ainainino arraiopola! el01787 a, bai! Aingeru joala! Austin zera zu, elgetarra. (gar) esklamaziozkoa aingeru joala! aingeru joala! el01788 Aitaren da Semearen...! (abk), aitaren ta semearen! au da mutillaren okerra! (manual), aitaren ta semiaren... (burrun), Zer diok, motel! Aitaren Semearen...! (gar), Aitaren, Semearen... gauzak nola gertatzen diran. (biz gar) esklamaziozkoa aitaren (eta) semearen! aitaren (eta) semearen! el01789 ala eguia. (voc bas) esklamaziozkoa a fe que ala egia! ala egia! el01790 Ixil endin nahi nikek! ala ene fedia! (oler), ala ene fedea (tex arc) esklamaziozkoa ala ene fedea! ala ene fedea! el01791 ez naiz gaizki egoten ala fedetan (kont) esklamaziozkoa alafedetan! alafedetan! el01792 ala goihena (riev xi) esklamaziozkoa alagoiena! alagoiena! el01793 esklamaziozkoa alafede! alafede! el01795 orrelakuak leku gutxitan orain daude alajaña. (gazt berts), irurak il ditzek alajaña! (santa kruz), ala jaiña! (yakin iii), alajaña! Soñean zeuzkan guziak ostu! (zabala), kuestio ederra da ori alajaña (garate), alajaña! (iru zir), alajaiña. (sas let), bai, alajaina, Aita Mokoroak ez arian eta bestela bezala liburuaren azken buruan. (mitx idaz), Alajaña! Irakurtzen baneki ez nuke betaurreko bearrik! (ipn lab) esklamaziozkoa sacrebleu alajaina! alajaina! el01796 alainka! eztira tipitik ari! (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu alainka! alainka! el01797 ¡alaintso! ¿norekin uste uk itzala...? (pros nav) esklamaziozkoa sacrebleu alaintso! alaintso! el01798 alajañena! Orrelako menditxo bat bagiñu. (gar) esklamaziozkoa sacrebleu alajainena! alajainena! el01799 gure neurriraño igo nai dute, alajañetan! (txan kant) esklamaziozkoa sacrebleu alajainetan! alajainetan! el01800 Oi, asto au bakarrik zijuak, alajainkia! (txan kant) esklamaziozkoa sacrebleu alajainkia! alajainkia! el01801 ala jainkoa! (riev xi), ala jainkoa! (can vas i), ala jainkoa! ori alda gizonari emateko erantzuera? (gar), bai ala jainkua! (nere bid) esklamaziozkoa sacrebleu alajainkoa! alajainkoa! el01802 ala jin! esklamaziozkoa sacrebleu alajin! alajin! el01803 ala jinkoa. (yakin iii), ala yinkoa. (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu alajinkoa! alajinkoa! el01804 ala jinkotzia. (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu alajinkotzia! alajinkotzia! el01805 ala jinhova. (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu alajinua! alajinua! el01806 ala Jixpua! (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu alajixpua! alajixpua! el01807 esklamaziozkoa sacrebleu alasarde! alasarde! el01808 ala sarde, eztok agertu / ene denpora guztian / onelako gizon ederrik / gure Belengo mendian. (barrutia) esklamaziozkoa sacrebleu alasarde! alasarde! el01809 ala sinxo. (riev xi), are gutiago oraino heien idurikoa, ez alaxintxo! (mintz aur) esklamaziozkoa sacrebleu alaxintxo! alaxintxo! el01810 Zuriak? ez alazankoa! Baldin munduan legerik bada, ez dituzu gozatuko'ez etxe ta ez dirurik. (zabala), parregarri ibilli gaituzte, ta zokoratuak egon gerala, ala-zankua? (txan kant) esklamaziozkoa sacrebleu alazankoa! alazankoa! el01812 amari esaiok. (yakin iii) esklamaziozkoa cuéntaselo a la abuela amari esaiok/n amari esaiok/n el01813 ez, ez nere etxian orrelakorik, arrayiak ezpaitu. (urz bat) esklamaziozkoa arrayiak ez baitu! arrayiak ez baitu! el01814 arrayia pola! (gab kaiku) esklamaziozkoa arraiapola! arraiapola! el01815 arrayia polatu! ez nian uzte orrenbeste intzanik. (urz bat) esklamaziozkoa arrayia polatu! arrayia polatu! el01816 arraie, arraia! Orra guk mingañaren puntan gendukana eta gogoratu eziñ genduana. (urz bat) esklamaziozkoa arraie arraia! arraie arraia! el01817 arraiena. (yakin iii) esklamaziozkoa arraiena! arraiena! el01818 -arrayenia! -diyo batek ezin egonik -¿merkatu dala? or sartu dira Tolosarako bi, merke zurriyan. (oroitz) esklamaziozkoa arraienea! arraienea! el01819 ez al zan arraietan txakur primerakoa ala? (iru zir) esklamaziozkoa arraietan arraietan el01820 Barri au artu ebanean: "Arrayo bat!" jaurtinda urduri-urduri jarri zan ostataria. (abk) esklamaziozkoa arraio bat! arraio bat! el01821 -arrayo beltza! Nere sudurra irea al dek? ostiko bat... (zabala) esklamaziozkoa arraio beltza! arraio beltza! el01822 arraio pozoindue. (nap esa) esklamaziozkoa arraio pozoindua! arraio pozoindua! el01823 arraio tximista... rusua ematen duen kapitalista. (urrutia) esklamaziozkoa arraio tximista! arraio tximista! el01824 arrayo zitala! Nere atxuaren poltsa nai al zenduan? (zabala) esklamaziozkoa arraio zitala! arraio zitala! el01826 neuk erreko diat Bidaurreta, neuk, arraioak ezpaituk. (gar) esklamaziozkoa arraioak ez baituk! arraioak ez baituk! el01827 arraio pola! (riev xi), Arraio pola! Nere diru guztiak Maleni emateko ustean etorri ta. (gar), Arraio pola! onek eman zidan bai. (amab eg), Arraiopola! esan zun gure Josepak. (barand) esklamaziozkoa arraiopola! arraiopola! el01829 arrainean, alkatea! (txan kant) esklamaziozkoa arrainea! arrainea! el01830 arrane arrania! eztakite Oñatin nolako semetxoa daukaten!... (gar) esklamaziozkoa arrane arranea! arrane arranea! el01831 arranietan! Txanpaña edatiarren, belarri bat emango nikek - esan oi zuan Odolkik. (gar) esklamaziozkoa arranietan! arranietan! el01832 Arranoetan! Eztauka errapea makala. (gar) esklamaziozkoa arranoetan! arranoetan! el01833 astoa ixkribaua baño geigo, arranotan. (fer berts) esklamaziozkoa arranotan! arranotan! el01834 arrano pola. (yakin iii), arranopola! Jose Jokin zan. (amab eg) esklamaziozkoa arranopola! arranopola! el01835 arraperos! ojala eztulka astian ezkerreko begiya eoriko balitzayoke oso osorik. (oroitz) esklamaziozkoa arraperos! arraperos! el01836 jaietarako danak etorri zeitezela, arren bai arren eskatuz. (gar), arren bai arren. (yakin iii) esklamaziozkoa arren bai arren arren bai arren el01838 auskalo ze praka ta ze jantzi dauzkan arrek. (gar) esklamaziozkoa cualquiera sabe auskalo auskalo el01839 Zolia du mingaña, azkarrak dazka beso ta biatzak. Bai arranietan! (gar) esklamaziozkoa bai arranietan! bai arranietan! el01840 Bay fedea. (tex arc) esklamaziozkoa bai fedea! bai fedea! el01841 ¿Niri be emongo deustazu, ezta? ¡Bai ortan! (manual) ironiaz, ezezkoa esklamaziozkoa cómo no bai hortan ironiaz, ezezkoa bai hortan el01842 ¿Ekarriko ete dau ba? ¡Bai ondo be! (manual) baiezkoa ¡vaya que sí! bai ongi ere bai ongi ere el01843 Nik uste neban elkar joko ebela. Bai zera, jo! Ezta! Denak adiskidetu ziren nire ontzira heldu orduko. (hau mundu), --Txilik txokoa egingo dau, Erroke; esan eban Leberiñek. --Bai zera! --Ez zera! eztitan da adurretan dabil beragaz beiñik bein. --Nire alabea balitz, iakingo neuke zer egin. (bein beti), bai zera! Berriz asi ta bastoia... (urz bat), "Biba errepublika!" deadar egiñaz, baña... bai zera! (iru zir), --Ez genduen gau batean kanpora bigaldu --bai zera! (oroitz), usterik ori errez lortuko dabela; baiña bai zera! (enb oles), -aspertzeko're bada -Bai zera! (burrun), --Orain ez al zera bada bizi? --Bai zera! Ni Ameriketan ill nitzan. (zabala), bai zera! esango dizu: ontan det nere atsegiña. (jain bil), baña... bai zera! ondo patxaran zeuden. (per amez), esana dago eztirala jakintsuak, bai zera! (gar), Manuk ogerleko bat emon deust. Bai zera! (manual), -Baña, Agustiña! Moztu egin al zaituzte? -Bai zera! Zuloan bera sartu! (txan kant), bai zera! (barand), bai, zera. Ez da, hasiz gero, gauza bizgarriagorik. (mitx idaz), ezta, bestetan bezela, ordu aietan kalean gora ta bera, aruntz-onunzka ta onuntzarunzka, ibiltzen ziran gazteen ojurik ere! Bai zera! (amab eg) ironiaz, ezezkoa ezezkoa bai zera! ironiaz, ezezkoa bai zera! el01844 Manu biar etorriko da Bai, zeretik! (manual) ironiaz, ezezkoa ezezkoa cómo no bai zeretik ironiaz, ezezkoa bai zeretik el01845 Batek dirua jaurti ta... --Grak! --Baita zera be! --Ezetz? --Arra bete goragotik joan da. (...) --Laurak izango dira. --Baita zera be! Seirak be badira-ta. (lai munda), ari txanpon gezurrezkorik sartu?... Baita zera! (amab eg), ogerleko bat emongo ei deutazu --Baita zera be! (manual) ironiaz, ezezkoa ezezkoa baita zera (ere) ironiaz, ezezkoa baita zera (ere) el01846 ¡Bai, batek baki nora joan dan! (manual) esklamaziozkoa sabe Dios batek daki! batek daki! el01847 Beajundaiela Mandubi'ko Ezkerra baita lagundutzalle Santageda zarra. (p eraus iii), behar bada uste du Umandi erdalkeriak bera gutxiago kutsatu duela Axular, Mogeldarrak, edo Agirre Asteasukoa baino. Beajondeiola! Gure ondorengoak agian gu baino garbiago aurkituko dira oraindik kutsu horretatik. Beajondeiola berriz ere! (mitx idaz) esklamaziozkoa beajon (dei(n)ala, deizula, deiola...) beajon (dei(n)ala, deizula, deiola...) el01848 Ez gero iñori ezer san! Begira gero! (amab eg) esklamaziozkoa begira gero begira gero el01849 -mutill, len baño're bastuago ago -1 berriz piñao- íBejondaikela! (burrun), -ori, ori! Urtzale.- Nik behintzat sinisten dut aberastuko naizena; nire anaia hori lehen ere txit saiatua zen eta ez diot gaitzesten aberats porrokatua etorriko denari; etorrita pulmonia bat harrapatuko du edo txakur amorratu batek kosk egingo dio eta hilko da; orduan bere diru guziak niretzat izango dira. Txomin.- Bejondeizula eta hala izan dadila, Urtzale. (alk. ona.), Bejondeikela!- zioten guziek. (ipn lab), bejondeizula! Zu zera alkate jatorra, zu. (larraitz), bejondeizula; illezkor bedi zure aintz agurgarria. (nere bid), bejondaiola, Jaungoikoak gorde gaitzala... (gar), beyondeizula zuri! (btz beg), MIEL MAI. Jar dezagun ba hamar mila, eta hortik gora ez diat arditik ere nahi. NARXIXO. Bejondeiala. (tantarrantan), Hori da: nik lana egiteagatik. Bejondeiola! Ni lanean lehertzeagatik! (b. urtian.), Beiondeiola, Jakintzaren alde gutartean egingo duen lan baliotsua gatik. (igel), -Bejondeikela. motel! Orain al ator alaruka? (txan kant) esklamaziozkoa bejon (dei(n)ala, deizula, deiola...) bejon (dei(n)ala, deizula, deiola...) el01850 bi mila galtchagorri, norat naizen ethorri! (oxob) esklamaziozkoa bi mila galtzagorri bi mila galtzagorri el01851 aserreturik oso bi milla kapusai! bertan zuben andria jo ta puskatu nai. (nere bid) esklamaziozkoa bi mila kapusai bi mila kapusai el01852 Duela zenbait urte banandabil arin eta orai gogortu naiz zer bi mila sorgin.(berts txap i), Harria bera, bi mila sorgin! noiz danik dagon ithurri.(oxob) esklamaziozkoa (zer) bi mila sorgin (zer) bi mila sorgin el01853 bere bostien konpon dedilla nai ez badu jasotzia. (itur berts) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles (heure, bere...) bostean konpon (hadi, bedi...) (heure, bere...) bostean konpon (hadi, bedi...) el01854 -zuk zer dakizu kutxatxo ortan zer dagoen? -orratz bat! -bai! orratza ta burruntzaliaren kirtena! (amab eg) esklamaziozkoa ¡y un jamón con chorreras! burruntzaliaren kirtena! burruntzaliaren kirtena! el01855 diabru arrania! zertan baña? (gar) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! deabru arranea deabru arranea el01856 debru bat eterdi ba! (riev xi) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! debru bat eterdi ba! debru bat eterdi ba! el01857 Esango diote alkarri: "auxe bai gisona, diabru-etxera!" (munibe) esklamaziozkoa deabru etxera! deabru etxera! el01858 deabruac naramala. (eracus) esklamaziozkoa que me lleven los diablos deabruak naramala deabruak naramala el01859 deabruac naramatela, ni naiz etxe ontako nagusiya. (burrun) esklamaziozkoa que me lleven los diablos deabruek naramatela deabruek naramatela el01860 ederra dugu hau! zertaz biziko diren...? Deabruen arima! (zez erre), debrien arima! to, ¿nundik agertu hiz? Erramun? (pros nav) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! deabruen arima deabruen arima el01861 debrien bisaia, arraiten zuen batek, neholere ez nekaze laket lur kixkaldu itsuri hautan. (man) harridura esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! deabruen bisaia! harridura deabruen bisaia! el01862 Sartu ziren barnian eta arrituak zauden ikustean nola gizon alimale batek, erdi buluzia, indar gaitzezkoa, bihurtzen zituen burdinak eta izigarriko pizuak altxatzen. -Deabruen urdia! horren pasoa ez dukek Manezttipiarena bezalakoa, dio Yuanesek. (man) harridura esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! debrien urdea! harridura debrien urdea! el01863 debri pola. (riev xi) esklamaziozkoa deabrupola deabrupola el01864 demonie patatas Periko ei orri etzigukan nai ziri charra sartu guri. (kont) esklamaziozkoa demonie patatas demonie patatas el01865 demonio filda alana! (nap esa) esklamaziozkoa demonio filda demonio filda el01866 Telegrafuen ariyak gerri gerritik bi zeladore ebaki ditu -Demontre! (oroitz) esklamaziozkoa demontre demontre el01867 demontre gaizto polatu! (errik itsas) esklamaziozkoa demontre gaizto polatu demontre gaizto polatu el01868 beirok gero bestela demontra polak! (txirrit ii) esklamaziozkoa demontrepola demontrepola el01869 egia soberatua! ene semea, eta hortarik heldu da landare hainitz hiltzen baita. (lab lib) esklamaziozkoa egia soberatua egia soberatua el01870 egundaño alakorik! Azkenengo zuaitzean, seigarrenean, or nunbait zebiltzan biak. (gar) esklamaziozkoa ¡habráse visto! egundaino halakorik egundaino halakorik el01871 egundañokoetan orrelakorik!... eta ala ere... (amab eg) esklamaziozkoa ¡habráse visto! egundainokoetan horrelakorik egundainokoetan horrelakorik el01872 izango dala bai, erru pola! baso beltz eder maitea. (nere bid) esklamaziozkoa errupola errupola el01873 Manuk etxe bat egingo dau ortxe ¡Esatea be! (manual) esklamaziozkoa esatea ere esatea ere el01874 ez-ezik errekoño, errekoño ez-ezik errekoñoetan! (errik itsas) esklamaziozkoa ez ezik errekoño, errekoño ez ezik errekoñoetan ez ezik errekoño, errekoño ez ezik errekoñoetan el01875 ez zion iges egingo eraille ark! Ez orratik! (amab eg) esklamaziozkoa no por cierto ez horratik ez horratik el01877 Andia da orratik ezer ez geiago adieraztea. (gar) esklamaziozkoa handia da horratik handia da horratik el01878 orain ar zak ori lepotik! (nap esa) esklamaziozkoa har (ezak/n, ezazu, dezala...) hori lepotik har (ezak/n, ezazu, dezala...) hori lepotik el01879 Nork arrapatu dion susmurrik ba al dezute? Ara bestea!... Pirmin'ek lapurtu omen zion! (amab eg), -Ara bestea! Zer degu, Moxolo? (gar) esklamaziozkoa ¡mira el otro! hara bestea hara bestea el01880 -Ara bestea berriz! Egurmendi!... Aitu al dezu Maritxu? (amab eg) esklamaziozkoa ¡mira el otro! hara bestea berriz hara bestea berriz el01881 Arri biyur ona zala! (txan kant), arribiur. (riev xi) esklamaziozkoa harri bihur harri bihur el01882 auxen dek auxe! Batak moja dijoala, ta besteak, etxetik alde. (gar), -Zuk ikusiko dezu, baiña nere ustez gaur egin bear da egitekoa -au da au! (amab eg), Ene lekua ez da gaur ona, Hauxe lan hotza. (berts txap i) esklamaziozkoa hau da hau hau da hau el01883 au ere bada ba! beretzat aña izan ez ta besteak baño geiago dala. (gar) esklamaziozkoa ¡habráse visto! hau ere bada ba hau ere bada ba el01884 au ere badegu, Joxe! au ere badegu! (txan kant) esklamaziozkoa ¡habráse visto! hau ere badugu hau ere badugu el01885 ez naiz mutil ederra ¡au lana, au lana! (berts lan), ai! ler-eginda bela bidean gelditu bear, au lana! (biozk), "Au lana!" zion berekiko. (amab eg) esklamaziozkoa hau lana hau lana el01886 gu ere ez baiginauden lo, eliza hetsia kausitu dute. Hauxe da lana!... (zez erre) esklamaziozkoa hauxe da lana hauxe da lana el01887 gu aurten pozaz beterik gaude bestiak an konpon! (paulo yan) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles han konpon han konpon el01888 eta bertzela han konpunt. (lan haut) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles han konpunt han konpunt el01889 orok egin baginu aldi bat, gobernamendu tzar huni bizkar hezurraren hausteko, ez gininzazke giren heinean. Hara besoa ezetz. (zez erre) esklamaziozkoa hara besoa hara besoa el01890 Ez ezazula bada icasi ascoren guisa esaten: ara gurutzea! (eracus) esklamaziozkoa hara gurutzea hara gurutzea el01891 arpatuko'uk ori zangotik. (nap esa) harridurazko esaldi ironikoa, gu baino arinago doan edo pizkoarragoa dena miretsiz esklamaziozkoa échale guindas harrapatuko duk/n zangotik harridurazko esaldi ironikoa, gu baino arinago doan edo pizkoarragoa dena miretsiz harrapatuko duk/n zangotik el01892 Hauxe ere bada! Hemen genbiltzan Barojak euskalduntasuna merezi ote zuen, baina sari baliotsuren bat zelakoan, eta hona non datorkigun bestea. (mitx idaz) esklamaziozkoa ¡habráse visto! hau ere bada hau ere bada el01894 emendic mugui ez nadilla. (eracus) esklamaziozkoa hemendik mugi ez nadila hemendik mugi ez nadila el01895 gutxi euki ta asko dagoala begiñazotea, or dago untzea. (manual) esklamaziozkoa ahí está el quid hor dago iltzea hor dago iltzea el01896 or dira lanak! Otoitza erabat uztea ere gogoak eman lezaioke. (jain bil) esklamaziozkoa hor dira lanak hor dira lanak el01897 or konpon. (voc bas), or konpon esan diyolako. (oroitz), or konpon! (per amez), eztaustazu jaramonik égin gura izan, eta orain or konpon. (manual), orai ni alai nago / zu berria tristia / lana ortik libre naiz / or konpon zaitia (paulo yan), eurena egin ezkero or konpon guziyak. (laug txin), nai zuana egin zezala, or konpon. (gar), Edan eitegi adinon / Ondatu najok ire tripa / traidore gextoak / Or konpon! (barrutia), Justu onen odolean, ni bebintzat, ez naiz kutsatzen: or konpon. (test berri), or konpon zaitezte! (gazt berts), Abur, Josepa Iñaxi, banua ta or konpon. (mend txir), Ura azaltzen ez zan bitartean... or konpon! (amab eg), or konpon dedilla! (gazt berts), ondo saia gaitian / danak, zar eta gaztiak / or konpon bitez bestiak! (j zab), zure gostua egizazu ta gañerakoak or konpon. (bakallo), or konpon eginda, bear alper edo kaltegarri baten saria artuta. (peru ab), ori ondo, ori ondo, eta... or konpon. (urz bat), orain lau eman da Astotxokin or konpon dedilla! (sokin), nizaz apartea or konpon zaitea. (p eraus i), lur jo nahi badugu, or konpon. (mitx idaz), emendik libre da ta or konpon dedilla. (errik itsas), Or konpon zizte. (poes pop ii), eta or konpon bestiak (iru zir), orkonpon. (yakin iii) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles hor konpon! hor konpon! el01898 eta orain or konpon Dominus vobiscum. (yakin iv) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles hor konpon dominus vobiscum hor konpon dominus vobiscum el01899 Or konpon, Mari-Anton! Ajolarik etzat! (munibe), or konpon, Mari Anton. (oroitz), or konpon Mari Anton. (manual) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles hor konpon mari anton! hor konpon mari anton! el01900 kristau zintzo ta euskaldun jatorra izan dedilla, bai, ta or konpon txuri ta beltzak. (txan kant) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles hor konpon txuri ta beltzak! hor konpon txuri ta beltzak! el01901 Moldakaitza izan, or ziok ba! (gar) esklamaziozkoa ahí está el quid hor zagok ba hor zagok ba el01902 ori amonari sartu egiok. (yakin iii) esklamaziozkoa hori amonari sartu egiok/n hori amonari sartu egiok/n el01903 teknikoak eta zientifikoak, bidenabar, ez dira gauza bera, zuk besterik uste izan arren: horixe bakarrik behar genduke! (mitx idaz) esklamaziozkoa ¡sólo faltaba! horixe bakarrik behar genuke horixe bakarrik behar genuke el01904 Zuk eraman ezer nere etxetik? Orixen orrengatik! (oroitz) esklamaziozkoa ¡habráse visto! horixe horregatik horixe horregatik el01905 dirua itxi dozu emen aiztuta. Izan ere! (manual), izan ere. (yakin iii) esklamaziozkoa izan ere izan ere el01906 Yaungoikoari belarri tira ezok. (yakin iii) esklamaziozkoa vaya usted a saber jainkoari belarria tira (iezaiok/n, diezaiola, iezaiozu...) jainkoari belarria tira (iezaiok/n, diezaiola, iezaiozu...) el01907 Jainkoa parthe! pikorrik ezduke sarri. (chan pop) esklamaziozkoa jainkoa parte jainkoa parte el01908 burutik txiriyuan edola alkondoran barrena dariyola Jesus, Aita ta Semia! (oroitz) esklamaziozkoa jesus aita eta semea jesus aita eta semea el01909 "Jesus demonioa" ta onelako beste izkuntz eta ezkontza infernuko itsusiak. (eusk ber) esklamaziozkoa jesus demonioa jesus demonioa el01910 Jesus ta bat ala ere. (yakin iii) esklamaziozkoa jesus eta bat hala ere jesus eta bat hala ere el01911 ez daki nolako ikara eman digu, Jesus milla bider. (oroitz) esklamaziozkoa jesus mila bider! jesus mila bider! el01912 Nork ote zeukan kulpa? Joan da billa! (santa kruz) ezjakintasuna adierazteko esaldia esklamaziozkoa vaya usted a saber joan eta bila! ezjakintasuna adierazteko esaldia joan eta bila! el01913 kaka zar bat oaintxe esateko oitturea. (barand) esklamaziozkoa kaka zahar bat eta oraintxe kaka zahar bat eta oraintxe el01914 ekarri zadazute? bada? Jesusen izenean! (gar) esklamaziozkoa jesusen izenean jesusen izenean el01915 - Salbu hi'ta kaka meta! (oxob) esklamaziozkoa kaka meta kaka meta el01916 karrasketamontre! Buruko miña egiten didazula eta... (sas let) esklamaziozkoa karrasketamontre karrasketamontre el01917 ken gure begietatik: ez guri beñtzat orrelakorik. (eusk ber), Satanas, begietatik ken-akit. (test berri) esklamaziozkoa apártate de mi vista ken begietatik ken begietatik el01918 Ea: ken orpoetatik, koartoan bosteko estanpa. (eusk ber) esklamaziozkoa apártate de mi vista ken orpoetatik ken orpoetatik el01919 konpon bitez ortik! (lexo) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles konpon (hadi) hortik! konpon (hadi) hortik! el01920 zar eginen dut bada, Kristo Lezokoa. (can vas ii) esklamaziozkoa cristo bendito kristo lezokoa kristo lezokoa el01921 nik lortu ezin detana jaditxiko aldek? lajañeta! (gar) esklamaziozkoa sacrebleu lajaineta lajaineta el01922 larrumieta! Obe bai gezurra balitz. (gar) esklamaziozkoa larrumieta larrumieta el01923 ba ote? -ba, leher egin dezadala baietz. (mintz aur) esklamaziozkoa que me muera (si...) leher egin dezadala leher egin dezadala el01924 milla arraia! -Orixe da gizonaren suertia! (urz bat) esklamaziozkoa mila arraia mila arraia el01925 -milla arriyien arraiyiena! -Zer dezu, Anton, asarre? (sas let) esklamaziozkoa mila arraien arraiena mila arraien arraiena el01926 eskuan bandera ta biotzian sua guazen, guazen, mutillak, milla arraiua. (afr ger) esklamaziozkoa mila arraioa mila arraioa el01927 milla arraiuetan, oraingo aldiyan goitik biar iaugu Europa guztiyan. (afr ger) esklamaziozkoa mila arraioetan mila arraioetan el01928 Eta ni bezalako gizon batek bidia galdu? ¡Mila demoniño! (gab kaiku) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! mila demonino mila demonino el01929 milla demoniua. (riev xi) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! mila demonioa mila demonioa el01930 ardura eder dugu, milla demuntchoa. (fabl) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! mila demuntxoa mila demuntxoa el01931 milla koloniarue! (riev xi) esklamaziozkoa mila kolonarioa mila kolonarioa el01932 milla koloniua! (riev xi) esklamaziozkoa mila kolonioa mila kolonioa el01933 Millamentriena! Garestitxo atera zaiguk biba libertat orixe. (urz bat) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! milamontreena milamontreena el01934 sudur-zuluetan sartuko niokan nik antzairu ura. Milla deabru! (burrun), zer mila deabru. (riev xi), erraiten dudalarik: "oi mila debrua! nungo presundegian othe-naiz sartua?" (elizanb) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! mila deabru mila deabru el01935 milla demonariue. (riev xi) esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! mila demonarioa mila demonarioa el01936 mila sorgina! errege baldin banitz zer erregina! (elizanb) esklamaziozkoa mila sorgina mila sorgina el01937 Ez dezazula bada icasi ascoren guisa esaten: ara gurutzea; emendic mugui ez nadilla; ala cerura noala; Deabruak neramala; nere animan. Oitu zaite esatera bai, edo ez, Cristoc eracusten digun bezala. (eracus) esklamaziozkoa nere ariman nere ariman el01938 Nik al dakit ba! Geroztik izan naiz berarekin baiña ortik ez da atera. (amab eg) esklamaziozkoa vete a saber nik al dakit ba nik al dakit ba el01939 -Mesede bat egiteagatik - Nik sinistu ori. (urz bat) esklamaziozkoa y yo que me lo creo nik sinetsi hori nik sinetsi hori el01940 -Ori da falta zana, gobara egitia... ¡Noizko da baztanga beltza! (oroitz) esklamaziozkoa noizko da baztanga beltza noizko da baztanga beltza el01941 -Sagardo tratalariyak ¿zein dira, nai duten preziyua jartzeko neri esan gabe? iNoizko dira bonbak! (oroitz) esklamaziozkoa noizko dira bonbak noizko dira bonbak el01942 Orain arrapa zak telleriko langa. (nap esa), Or nunbait ikusi omen zuan... Jun-da arrapa zak, Telleri-ko langa! (Justo Mokoroa) harridurazko esaldia, gu baino arinago doan edo pizkoarragoa dena miretsiz esklamaziozkoa harrapa (ezak/n, dezala, ezazu...) Teileriko langa harridurazko esaldia, gu baino arinago doan edo pizkoarragoa dena miretsiz harrapa (ezak/n, dezala, ezazu...) Teileriko langa el01943 orain txitxiri ardiak il! (yakin iii) esklamaziozkoa orain txitxiari ardiak hil orain txitxiari ardiak hil el01945 Ordañez, ollasko. (nap esa) esklamaziozkoa ordainez, oilasko ordainez, oilasko el01946 sakerre mon diu! (riev xi) esklamaziozkoa sacrebleu sakerre mon diu sakerre mon diu el01947 bajeza ugari eman nai besteri zer bear dit neri? bere santu-santakiñ konpondu beri! (itur berts) esklamaziozkoa ahí (te) las arregles (heure, bere...) santu santakin konpon (hadi, bedi...) (heure, bere...) santu santakin konpon (hadi, bedi...) el01948 sartu eiozu zoro bati! (peru ab) esklamaziozkoa cuéntaselo a la abuela sar (iezaiok/n, iezaiozu, biezaio...) hori zoro bati sar (iezaiok/n, iezaiozu, biezaio...) hori zoro bati el01949 tira ba, tira, guazen onetan ere. (urz bat), tira ba! Beintzat geuretu dogu aurtengo lapikokoa. (abk), tira ba ainbeste alegintzen zeran ezkero. (ipn lab), -Itz bietan esatekoa ez da. Orain gasolina jaso eta biar etorriko naiz -Tiraba. (biz gar) esklamaziozkoa tira ba! tira ba! el01950 tirok ba, tirok. Ondo damutu yoat. (abk) esklamaziozkoa tirok ba tirok ba el01951 ttunpalahara! lokartu zen nolazpeit afera. (zez erre) esklamaziozkoa ttunpalahara ttunpalahara el01953 (ezak/n, ezazu, dezala...) txutxu egin dagiela! (yakin iii) esklamaziozkoa txutxu egin txutxu egin el01954 begira, etxekoak, gauza nun legokean! Urtikan, itxura gaizto ori! (munibe) ezetza, ukoa esklamaziozkoa urtikan ezetza, ukoa urtikan el01955 Nongoa ote da bera? Uuutik! bere errira dijoala! ... (gar) esklamaziozkoa utik utik el01956 utikan-alproja alena (burrun), Uutikan mutillak! A ze izatekoak, ainbeste lan gurasoai eragin ta gero nai zuten lekura iges egiteko. (gar), ostiko bat emanda, utikan! (amab eg), utikan, ume tatxuak aleenak! (txan kant), utikan. (yakin iii) esklamaziozkoa utikan utikan el01957 -Seigarrena... -Ez, ez, utilikan! (urz bat) esklamaziozkoa utilikan utilikan el01958 xirmi, xarma, puyes! (riev xi) esklamaziozkoa xirma. xarma, puyes xirma. xarma, puyes el01959 zakurreen biguliñe! (nap esa) esklamaziozkoa ¡y un jamón con chorreras! zakurraren biolina! zakurraren biolina! el01960 zer du ez etortzeko! -zer duen! zakurraren maingia. (nap esa) esklamaziozkoa zakurarren maingia! zakurarren maingia! el01961 zer arraye! Euskal Esnalea're asi da gurekin? (urz bat) esklamaziozkoa ¡qué carajo! zer arraia zer arraia el01962 guazen, zer arrayo! (zabala), ze arraio! Nork eztu noizean bein astakeriren bat egiten? (gar), Baina... Ze arraio! Aleginak eginen nituen itsurik, zerren hobea baita edonola bizi, inolaz ez baino. (obr guz i) esklamaziozkoa ¡qué carajo! zer arraio zer arraio el01963 zer baña ta zer baño! (barand) esklamaziozkoa zer baina eta zer baino zer baina eta zer baino el01964 protestatu behar baita, ze demonio! (obr guz i) esklamaziozkoa ¡qué demonios! zer demonio zer demonio el01965 zer demontre! behar zutela gorputzari eman eskatzen zuen inarroste eta bozkarioa. (pros nav) esklamaziozkoa ¡qué demonios! zer demontre zer demontre el01966 ondo beaz, e? Ori biar deu, ori, Ze milla demonio. (burrun) esklamaziozkoa ¡qué demonios! zer mila demonio zer mila demonio el01968 Ari danean, beste bitan ere elkar ikusi zuten. (santa kruz), aidanean, "Joañixio" irakurri berria zun, eta berebiziko zigorkada ematen zidan. (biz gar), aidanian zatuai kontu egin ziyon. (miel anton), orain, agidanean, oien bizitak nere esku zeudek. (txan kant) itxuraz por lo visto agidanean itxuraz agidanean el01969 aurrenik laungoikoa, egun oinbestek uka ta iraintzen duten lainkoa nik, albait, aitor ta eder nai nukena. (barne muin) loturazkoa a ser posible si possible ahalbait ahalbait el01975 ez garela bertzetara erretratzen; badarik ere, gizonen aiutá bilhatzen dugu hark berak permititzen draukun bezenbatean (eus prot) loturazkoa sin embargo cependant badarik ere badarik ere el01976 guereac ere zerbait badere beratzeco, agertu bearco degu oraindic geiago, zeiñ maitatzecoa den Jesusen Biotza. (jes biotz) loturazkoa sobre todo surtout badere badere el01977 ohoria eta laudarioa emazü Jinkoari, eta ez niri, ezta niganik heldu hontarzuna, baina bai lehenago jujeatu profeitable izanen dela inprima badadi. (onts hil), ezta hori eskuararen hobena, baina bai haren enoranziarena. (lan haut), , Agar ihes abiatcea etcela heldu Saraen garratztafunetic, ba;nan bai, Agarec berac Guen penatic. (test cahar i) loturazkoa baina bai baina bai el01978 adats ikustekoa aztaleranokoa leunez, baitare mehez zetaren gainekoa. (ats neur) loturazkoa baitare baitare el01979 Palestinatik Errege ta Anai genun gizon guziona Aloña Amaren besoetatik baitipat euskaldunona. (aran), fedea sartu zizun, baitinat belarriak idikiez. (barne muin) loturazkoa sobre todo surtout baitipat baitipat el01980 Bainan, nola ez da harritzen Piarres, ikusten duenean nagusi hori, asaldatzeko ordean, ez dela den gutiena ere tuntitzen? Baizik ere, eskuineko eskuaz, kopeta pherekatu ondoan, beharri gibelean hatz egin eta, irri falxo bat ezpainetan duelarik, erraten diola: "Ongi duk, Piarres; athor nerekin herriko etchera." (p. adame), deusetarik ez duzu hobeki ezagutuko zer heinetan den herri baten erlisionea, baizik ere ikusiz herri hartako jendeak nola begiratzen duen igande eguna. (zez erre) loturazkoa baizik ere baizik ere el01981 errienta gure etxean ibili zen aldi bat baino gehiagotan, ni ait'amen bidez berrriz bildu beharrez, baizik eta ikasteko ahala banuela eta pena zela hain goizik eskola utz nezan. (odol) loturazkoa puesto que baizik eta baizik eta el01982 sasi-landare guztiyak dute beren moduko arantza batezaz ere udazkenian gogora eta zorrotza. (urkiolegi) loturazkoa sobre todo surtout batezaz ere batezaz ere el01983 eta bertze erremedioz batez ere, ezin delibra ez enpara ahalgaitezkela. (eus prot), obeco da onelacoac usatzea, euskerazcoac baño, batez-ere Eliz-gauzetan ta gureanimen salbazioari dagotzen egicarietan. (jes biotz), baña batezere, ceren oraindaño ichedon didan becatutic irteteco. (eracus), batez bere. (voc bas), Panparroi zebillen, batez ere erdaraz mintzatzen zanean. (urz bat), mai ugaria ta oc garbia emoten ba'eutsien batez-be. (abk), Ala ere, asko ziran sinisten etziotenak; batez ere, Eskriba eta Fariseoak ikusi ere ezin zuten. (test berri), geienai miñ eman zien, Don Carlosi batez ere. (santa kruz), bazakizkian zer leku zeuzkaten goi urdiñean izarrik nagusienak artizarrak batez ere. (gar), Batez ere. (yakin iii), batez ere Gurutzeko Donibanerenen bilduak ditut (jain bil), Zuretzat batez-ere biotz oparia Gaur bijili latzetan gurendu-berria. (aran), gorantzi asko guztiai, ta batez be, amari. (manual), Batezere illunabarrean, urdiñ illunak alde egiten duanean. (biz gar), batez ere ezkontza zergatik hautsi den egiazko jakiten badute. (haur bes), uzta-illaren egei ta bosta ez aztu, euskal erriak batez ere gogoan izan karlostar maitagarriak. (atan est), triste gelditua da familia dana batez ere gaisoak Katalin eta Ana. (uztarri), eta, bátez ere -esan zion Txomin'i- iñolaz ere ez esan gero ni emen nagoenik. (amab eg), Gazteak behar horretarako batez ere, gure kidekoak maite izan. (mitx idaz) loturazkoa sobre todo surtout batez ere batez ere el01984 Kritika zorrotzegiak agertu izan ditugula, batipat. (mitx idaz) loturazkoa sobre todo surtout batipat batipat el01985 erakutsi duzun borondate borondatetsuak ezterautate utzten, ondotik bedere, zutzaz orhoitzapen egin gabe, liburutto hunen, kanporat atheratzeko, ausartziaren hartzera. (gero), ezin erabakiz zeudela, aitari esan zioten, keñuz bedere, adierazo zezala zer izen ematea nai zuen. (test berri) loturazkoa al menos au moins bedere bedere el01987 badoazi etxerat, batek xarboa bertzeak erbia eskuetan xoratuak, hogoi urtez beeren gaztetuak. (zez erre) loturazkoa por lo menos au moins bederen bederen el01989 behar bada, hala ordenatu duenagatik, ez solament sufri eta eder-ets dezagun superiorek domina dezaten. (eus prot), ta oraingoz bearbada azturic daucatena. (jes biotz), orduan, bearbada, ezautu izango dozu Joane gurea. (abk), behar ba da, Santa Kruzek, bere egiteen garbitasuna emango edo zion. (santa kruz), behar bada, ezta seguru. (obr guz i), ta ango pixtiñ batek izengo zola bear bazan Kastilloprankon berri. (barand) loturazkoa peut être beharbada beharbada el01990 ire tripak ikusten dik amaika mixeri ogi bat osoa ar zak bein beñik ase'di. (bekoetxia) loturazkoa de una vez behin behinik behin behinik el01991 nik beindanik bein bete betean sinistuten dodaz. (yakin iii) loturazkoa al menos au moins behindanik behin behindanik behin el01992 haz zaite behiñdic behiñ çure bihotcean baquearen eçartcen, eta guero bertceen artean amanen dugueçu. (jes imit) loturazkoa en primer lugar behindik behin behindik behin el01994 ni ikaratu nintzan beiñepeiñian. (atan est) loturazkoa al menos au moins behinepehinean behinepehinean el01995 horren gainean banituzke bi erraiteko. Behinik bat, beldur nindaite lurrari udazkenean emanikako ongarria gal dadien primaderakotzat. (lab lib) loturazkoa en primer lugar behinik bat behinik bat el01997 gai onetan dana dala, benik bein dala aidetasunez, dala bere ontasunagatik. (test berri), Manu beiñik bein etorri da. (manual), —Txilik txokoa egingo dau, Erroke; esan eban Leberiñek. —Bai zera! —Ez zera! eztitan da adurretan dabil beragaz beiñik bein. —Nire alabea balitz, iakingo neuke zer egin. (bein beti), behinik behin bizkarrean darabiltzaten pildak ahalgegarri dire. (zez erre), guk behinik behin ez dugu behinere uste izan. (mintz aur), edo beiñik bein ondo beterik tzeukana bera. (abk), erbestekoari etzaio iñon ere ain ondo begiratzen, ezagutu artean beiñik-bein. (gar), kabu gabia iduritzen ark digun borondatia askok beiñik-beiñ disponitu du ofrendarekiñ juatia. (udar berts), behinik behin gu ez gara sekula ibili azpijokutan. (igel), hitzen hauzi hau ez da, nere ustez, ez hauzia ez ezer: ez luke behinik behin izar behar, pixkaren bat zentzatuko bagina. (mitx idaz), behinik behin bere paraia, eta situazino arraia, eta arinaren kariaz; eta bigarrenokorik bere eskuara garbiaren edertasuna dela kausa. (lan haut), benicbein gelditu da Jesus gure zai bezala. (jes biotz), adiracico dizut, benic beiñ, cer bear dan becaturic gabe jokatzeco. (eracus), behinik behin, hazi gaichtoak erretzen dira asko marmitzekin eta iraulpena errechten, belhar tzarrak goan direlakotz. Bigarrenekorik, hautsa da onkhailu hobeenetarik bat. (lab lib) loturazkoa al menos au moins behinik behin behinik behin el01998 beragatik zenbaitek zauzka mingañian nik beiñik beñian. (ped ota) loturazkoa al menos au moins behinik behinean behinik behinean el01999 orra amasei bertso biñiripiñian emengo kongregante umillen gañian. (atan est) loturazkoa al menos au moins behiniripinean behiniripinean el02000 baña debozio onec escatzen dituen gauzen berri, beintzat andiric, ez dutela. (jes biotz), Justu onen odolean, ni beintzat, ez naiz kutsutzen: or konpon. (test berri), animalia adimendurik eztutenek ere, behintzat erleek eta xinhaurriek. (gero) loturazkoa al menos au moins behintzat behintzat el02001 eta beregainqui gafteago direnentzat. (test cahar i), confidera çaçu beraginqui. (jes imit), gizona bera, bere gainki. (gero), laudorio beregainki eguin. (poem bas), beregainqui hargatican. (and dan), beregainki Birjina amak aire eder bat kantatu. (noel), beragainqui Israelec Ceren duen man. (bir of), eta bere gaiñqui tentacionearen haftean. (jes imit), eta euskalariak erdi aldera hurbildu dira beregainki. (mitx idaz) loturazkoa sobre todo surtout beregainki beregainki el02002 Orai, zure minez hiltzera nohela, ikusiz berere? (ats neur) loturazkoa siquiera au moins berere berere el02003 ez dela gehiago nehon deus irabazpiderik, bertzeak bertze, konkurrentzia madarikatu horrek zahutzen dituela oro. (zez erre), ez denetz bitxi, bertzeak bertze. (mintz aur), kantinera gaizua bestiak beste alperrik bete'ituzte amaika este. (xenp), orain ere mutilla franko bado kinko erriya bestiak beste aurtengo au da joana bildurgarriya. (kaskaz), bertzeak bertze: ni ere ez naiz sortu aingeru umila... (odol), bertzeak bertze dirala. (yakin iii), bereak dira, besteak beste, bi obra gailen (mitx idaz) loturazkoa besteak beste besteak beste el02004 edo ta kontuak etzituzten ondo atera, edo ta kukuak oker jo zien. (urz bat), baina nik ez dakit nor zaitudan, edota, baldin badakit, zehar bidez dakit. (mitx idaz) loturazkoa edo eta edo eta el02005 ta gueijenian aguinduten deutse gurasuac, eta ugazabac gaztiai piestara, jai osua izan arren, onaco ta laco cer eguindc eguinda, andi aurrera, gura badavee. (gatz oz), biak iltura edo tormentu andiak zeramazkiten, endemas batak, zeña egunez mendietan garraxika, eta gauez lur pean orruka oi zegoan. (test berri), Goizian asten dira / korrika lanian / endemas nagusiya / bistan dagonian (j zab) loturazkoa sobre todo surtout endemas endemas el02006 eztun alzeiru, ez burdina, ez-eta berun otza ene bihotza. (ats neur), su txiki ta erdi illac bero andiric eziñ eman deioke otzez dagoenari ez eta fede edo siniste erdi-ill edo txikiac ere maitatze andiric. (jes biotz), ez det iñoiz ikusi politagorik, ez-ta bartzapaingai ederagorik ere. (ipn lab) loturazkoa ez eta ez eta el02007 Ni ez eze, abade jauna bere lotsatuta ioan da. (peru. ab.), Beñ ez eze, askotan soseguz ta kontuz irakurrita ere. (eusk. ber.), Dantceetan ez eze Eleisan bere pecatu eguin legui. (gatz. oz.), Zergatik gero gaitz egin ez ezen erakusten ere ziozkan amorioaren señale edo egargarriak. (ip. onak.), Hori ezecen, bai-ta norbaiti bidegabezco hitzac esatea ere. (chris. dot.), Zauriak ez ezen, behin baino gehiagotan aipatzen du heriotza. (mitx. idaz.), jakin ez ezen, iracurri ere badet oarrez ta arretaz. (jes. biotz.), berri pozgarriak Belen-inguruan, ez ezen, urrutietan ere barreatu ziran. (test. berri.), onek ez eze geyago be etorriko dira. (manual.), Orretarako, bera ez-eze, gañerako plazentziatarrak pe ez ziran makalak (ziri.) loturazkoa ez eze(n) ez eze(n) el02008 Bazekizkien gauz oiec ez ezic, gurekin gelditu ezkeroz, ecusi bear zituen tsarkeri ta laburtasun guziac. (jes biotz), Beraz confesatugabe utzi zuan becatua ezecic. (eracus), erriaren artean ez ezik Markes-andrearen inguruan zebiltzan. (santa kruz), Uste det, jauna, nik andreari bizkarra ezezik, bedorri ere. berritxuren batek berotu diozkala belarriak. (iru zir), Jainko-begiak Golgota bezin ez dakus aintzagarriri / Nork aintza diñik Aitari eman Jainko-Semeak ez-ezik? (aran), oyez ez ezik bestiak ere oituak burla egiten bañan ez dakit personarikan errespetatzen dakiten. (fer imaz), Pazkoan jauna artu amarrena o berezik barauak ere ein bear dira aragi uztiak ezezik. (mendi gain), eta izakiak ez ezik beste maila eta neurri bateko izakiak lehen aiapatu ditugunen aldean. (mitx idaz), mendietan ez ezic itsasoan ere. (izt oler) loturazkoa además de ez ezik ez ezik el02009 Gauza segura da, eta bat ere dudarik eztuena, probetxuago eta merituago izanen duzula, orai zerorrek, bizi zarela, eta osasuna duzula, zeure eskuz probeari amaiten diozunaz, ezen ez gero hiltzarekoan ordenatzen diozunaz. (gero), Aita Borcorioak ere ba dio apostoluek progotxu gehiago egin ziotela Elizari, preso zeudelarikan iskirabatu zituzten iskiribuez, ezen ez beure predikuez. (lan haut) loturazkoa ezen ez ezen ez el02010 izubak ipiñiko zinduzke aiñ zuri non egingo zenduken zuk, ezikan eze, ikararen indarrez balantz edo ese. (ped ota) loturazkoa ezikan eze ezikan eze el02011 ordu gaiztoan ken zaitez orrik / ezpabere ta fedea / jakin bai jakin, nolakoa dan / ene ukabil parea. (barrutia), ez dira quenduten: ta ez dira obaago, quenduten ezdiralaco. Ezpabere, esan eguidazu: Noc guztiz quendu lenguiz edo quenduco ditu gueure placeetaco dantza lotsagarrijac? (gatz oz), pagau eidazuz isil isilik neure eskudo biak ezpabere iakingo dot zer egin. (peru ab), ezpabere. (voc bas) loturazkoa de lo contrario ezpabere ezpabere el02012 baña ori ezta euskararen, ezpada euskaldunen desonra. (eusk ber), ta oroituagatic etzaizca agertzen, ezpada eziñ bestez, edo jaietan bazic. (jes biotz), Ez dau biar atzera iñok begiratu ezpada danok antxe ill edo garaitu? (afr ger), ez Jesus-ek gero ipiñitako batayoarekin, ezpada onen antza baizik etzuanarekin. (test berri) loturazkoa ezpada ezpada el02013 zugatik hiltzen ari denari, eta hur' otoi urrikari ezpere, hura hilen d' eta zu harzaz huts zirate hospazu. (ats neur), Iosef hire semearen urrikal bekik pena, edo ezperen Birjina erdi beharrarena. (noel), ezperen bat bedi Nafarroa-Beharearra, edo Zuberoarra Bizkaitarrarekin, edo Alabesarekin, eta Otxagabiarra, edo Erronkalesa Baztandarrarekin eta lau-urtarrarekin; edo zein nahi Eskual Herriko alde batekoa bertze alderdikoarekin, eta ikhusiko duzu, elkar ezin adi dezaketela. (lan haut), zoaz ezperen cerbait diran errietara, eta beguira ondo cer guertatzen dan oraiñ uquitzen degun gayean. (eracus), escatzen diozula, izan dedilla geiena zor diozun aide edo besteren batentzat arkitzen bada orietacotic; ezperen beroc nai duenarendaco. (jes biotz), hortic heldu da archa deithcen baitçuten, lekhucotasunaren archa, ezperen, allientciaco archa. (test cahar i), ezpere beguira erderari, ta ecusico dezu, gueienac latin-hitzcunzarenak dituala. (chris dot), Hic ezperen, o Herioa, entzun nezak desterru hunen terminoa labur ezak. (poem bas) loturazkoa de lo contrario ezpere(n) ezpere(n) el02014 ezpad'en' asperragati ezpereri zureagati. (ats neur) loturazkoa al menos au moins ezpererik ezpererik el02015 guziagatik ere, Jauna, eure miserikordia handiagatik manatu ukhan gaituanazgeroz. (eus prot), Guziagatic ere ez ditu oriec egin, ta egin zaitu zu. (jes biotz) loturazkoa con todo malgré tout guztiagatik ere guztiagatik ere el02016 ezpaitute guztiarekin ere, orainokoan. (gero), guciarequiñ ere gure baquea bicitce dohacabe huntan gareiño. (jes imit), Guztiarekin ere, ez ahal da alferrik esana izango esatera noana. (mitx idaz) loturazkoa con todo guztiarekin ere guztiarekin ere el02017 gaitz da orduan egiazko penitentzia egitea, eta izaitea guztiz ere lehen debozinoan usat eztenarentzat. (gero), Cer dirá, Eleizan Eliz-guizónak esaten dituen oracioac? Guztiz ere Daviden Cantuac, edo Salmoac. (chris dot) loturazkoa sobre todo surtout guztiz ere guztiz ere el02018 basa arteko piztiak malso-malso eginik ez dute ya alkar jaten, ta aiñ gutxi gizonik. (sor luisa), Ez da emen ezer esaten, pecatu eguinac arimara dacarren tristecia, ta pena gaiti, ta ain guichi, pecatubac, eta pecatuzco gauzaac munduco zoruai emon oideutçeen contentuba. (gatz oz), haiñ guti afco duenaz gueroftic bicitceco. (jes imit), ezdu beldur beroa, hain guti izotza; gose edo egarriz ecin beratua. (eskal), ez du begiak ikusi beharriak aditu izpirituak hain guti zer diran konprenitu. (poem bas), ez naiz filosofoa ain guchi dotorea; estudio bagueco guizon bat pobrea. (izt oler), guti ikhusia eta haiñ guti icasia. (fabl), giten darotazu emaitza bat ain ederra, eta bizkitartean ain guti nic estatua. (card lap), -Bai, Jauna, bai. Etxe berririk eztegu baña... -Zarrik? -Aiii gutxi. (urz bat), Andre Emili, andre gora ezin diro odirik orha artorik jorra hain gu (naf kan), Bi mutil gazte daude Sarikolakuak gorputzetik ez daude ain gutxi plakuak? (gazt berts), itzai abiloik Gipuzkua'n etzan Bizkaia'n ere ain gutxi lau probintzitan orren tamañen iñor ezin zen iritxi (balentxi), gaiztuen esanari ez egin kasorik gaitzerako bidian añ gutxi pausorik. (pedro santa), ez gera aztuko, ain gutxi oztuko. (zubi), ez gaitu ikaratu elur da euriyak aiñ gutxi urrutiko neke aundiyak. (alkain), ez aita ta ez seme ain gutxi lagunik, nere arrastotara iritxitzen danik. (ust ezin), fogonerorik ain gutxi. (txirrit ii), etzait nekatzen betazalikan ain gutxi begirakuna. (amod pen), zeruan ez dago ez gose ta egarririk ain gutxi trabajuak iltzeko bildurrik. (pastor), nabil pekatuan ez dakat goguan ain gutxi zenbat mozkor artu ditudan. (mend txir), Pakerik ez du estimatutzen gerra probatu ez dunak osasuna ere ain gutxi berriz gaxo egondu ez denak. (p eraus i), kalanbririk ere ain gutxi. (p eraus ii), aiñ gutxi ikututzeko. (p eraus iii), inozente ta juizioso ez andre ta 'ez gizonik aiñ gitxi berriz mendeko eta aginteak daduzkanik. (alz imaz), etzaude zu gosiak ain gutxi egarri. (paulo yan), eztegu iñor iltzen / ain gutxi ebatsi / ez gezurrik esan ta / gorrotu ain gutxi (david), etzait batere gauz egokiya iñori neurri artzia eta aiñ gutxi, al bada beintzat, ez daukan famik sartzia. (oiar bost), ortarako betik ez dit eduki; umorerik ain gutxi. (txan kant) ezetza, errepikatuan ezezkoa menos aún hain gutxi ezetza, errepikatuan hain gutxi el02019 zeuk gutxi esan eta beriak ain gutxiago sinistu, aitzakia bat ona asmatu zuk izketa ez luzatu. (berts bil) ezetza, errepikatuan ezezkoa menos aún hain gutxiago ezetza, errepikatuan hain gutxiago el02020 eta etorkizunaren zain gaudelako, hain justu. (mitx idaz) loturazkoa hain justu hain justu el02021 eta hain segur beren gogoaren aurka. (odol) loturazkoa hain segur hain segur el02022 gibelerat heldu zauku laster, eriaren zainek erranik ez dela gaizkiago eta, hain xuxen, orduan lo dagola. (mintz aur), hau berriz, hain xuxen, ez bere ganbaran. (zez erre), ain zuzen ere, noren mendean egon Santa Kruz eta Ernialden musuuts utzi zun batalloiaren beraren mendean. (santa kruz), ain zuzen orduantxe zegoan Pedro Anton zarra. (gar), San Paulo da, ain zuzen. Ebanjelioaren urrena. (jain bil), ta ain zuzen, aita-amak agindu zuten. (aran), beko plazatik arriya artuta goiko kalera aiñ zuzen. (oiar bost), eta aldizkariak sovietikoak dira, hain zuzen. (mitx idaz) loturazkoa hain zuzen hain zuzen el02023 ain zuzen ere (yakin iii), meza bat dezu, ain zuzen ere, euskal kondaira mendetan. (aran), ain zuzen ere, orain gerta bear zuen ba onek. (amab eg), eskabideak direla hain zuzen ere baztertu direnak. (mitx idaz), ain zuzen be, ointxe egon naz urteteko. (manual) loturazkoa hain zuzen ere hain zuzen ere el02024 begi bazterrak, laztana, ala badere, soz behin ere etzindezke jar nigana (ats neur) loturazkoa no obstante cependant hala badere hala badere el02025 Hal'ere, hambat neur'etsai niz, laket niz hortan penatzez. (ats neur), ala ere ez zidak ardura andirik ematen ire ezten txaarrak ateratzen bazidak odol apur bat. (ip onak), ala ere nai izandu zuen gelditu azken-Juizioco eguneraño. (jes biotz), eta alaere Aita onac bezala deitzen dizu. (eracus), alere asko, egieki, euskera galdu da. (eusk ber), ala ere berriz egin zion. (urz bat), ala ere debekaturik zedukan gerrara joatea. (santa kruz), ala ere lanik asko gaurko egunian ongi konpontzen gera gauza degunian. (pastor), aiñ zan ariña eta sinplia batela zirudiyena bañon alare guretzako zan premiyoa laugarrena. (gazt berts), bai lana ere geiegi dauka nekatua da yadanik bainan alere bizi nik baino oliasko geiago janik. (berts txap iii), zazpitiro tira ta ala ere zutik mendi aldera laixter ankak jaso zetik. (otsolarre), errotan sartu dute / alare suertez / Iraberrik artu du / andriaren partez (garate), eskuko miñez askotan jokatzen / ala ere jentia piyo (balentxi), edozeñek burlatu ala ere pakian lanik asko zalako anaion artian. (afr ger), Jainkoaren Ama egiñik arkitzen da: ala ere, ez da arrotzen. (test berri), ala ere egin bedi zedorrek nai dezuna ni illagatik ere izazu osasuna. (amod pen), alere gure kopetarikan ez da ikusiko illun. (berts mor), ardi galduak gauero biltzen badu alare nekea. (aran), ta ala ere beregana eraman bear. (biz gar), Hala ere, salatik ateratzera zelarik neskatoa, agindu zion. (haur bes), ala ere, illun senti artan, iñor ageri ez zan alako batean. (amab eg), ez halare behar adinakoak. (mitx idaz), ala ere, morroia badatorkit, larunbatetan jaixten naiz Zabaletara, nere emazte, seme, illoba ta bazterrak ikusiaz. (gar), alambere. (voc bas), arro zagoz, aberatsa zareala ta; baiña alan be ezteutsazu beartuari ezer ematen. (manual) loturazkoa no obstante cependant hala ere hala ere el02026 fraisku ori asi zan biziro berotzen baña ala ta ere etzan ba esnatzen. (eguns txo), alata ere, baña, Ama errukitsu! non eta Arantzan zaude? nor eta arantzan zu? (aran) loturazkoa no obstante cependant hala eta ere hala eta ere el02027 eztau ezer egingo alan ta guzti be. (anuar filo) loturazkoa con todo malgré tout hala eta guztiz ere hala eta guztiz ere el02028 zeren zure hitz bakhotxa baita misterioz, eta zuhurtziak bethea; hala non Jainkoa, non ediren liteke hitz bat misteriotsuagoa. (lan haut), eta nahi zuen erara, hala non Theresaren adimenak ere harengandik ez zezan ezaguerarik ukan. (haur bes) loturazkoa de tal modo que hala non hala non el02029 Gorputza duelarik luzekara halarik xuxen du, et'ezta lodi. (ats neur), Delarik Jaungoiko Seme argiz inguratua, halarik ibiliko da haragiz itzaldua. (noel) loturazkoa no obstante cependant halarik(an) halarik(an) el02030 ordea halarik ere, etzuen nahi lainkoak, han zegoena, zegoen geldirik. (gero), Hakarikan ere nork erranen du denbora hortan bazituztela. (lan haut), eta halarik ere bethi erromes. (lab lib), halaric ere haren alderat buen inbidia triftea emendatuz çohan? (test cahar i), halaric ere predestinatu iban baitira. (and dan), halaric ere, zaren ona-gatic, barkha dizadazu othoi nere hoben handia. (card lap), alarik ere. (btz beg), eta halarik ere jende bakunok miresten zuten Isabela apain hori. (haur bes), alarik ere orren gainian zerbait erteko ba daike eta urrun yuan gaberik nihauk erran nai nuke. (berts txap iii), aurki giñake belarri-motz, anka-motz eta esku-motz, eta, alarik ere, makurreri gaiztoari ezin igesiz, bizirik giñaken arte... (kaz lanak), halarik ere, gauza jakina da. (mitx idaz) loturazkoa no obstante cependant halarik(an) ere halarik(an) ere el02031 alaz-guci-arren ere Jaincozco Hitz araguitu hau. (chris dot) loturazkoa con todo malgré tout halaz guzti arren ere halaz guzti arren ere el02032 alaz guztiz guretzat zerbait ikusgarria ba du (biz gar), bañan len ere banekiyan nik oso formala etzana alaz gustiyaz ontzat artzen det Enrike zure esana. (amod pen), ni naizelako zenbat pena ta / mixeri pasa dezuten! / alaz guztiyaz ez didazute / arrazoi txar bat ematen. (zapi), alaz guztiyaz gauza geyago ditu gure alderdiyak Euskal-Erriyak sendatzen ditu andik datozen guztiyak. (ustez lag), lotsagarri eta penagarri eta halaz guztiz nahitaezko. (mitx idaz) loturazkoa con todo malgré tout halaz guzti(a)z halaz guzti(a)z el02033 alaz guziz ere, len baño maiztxoago ta apeta geiagoz etortzen zan. (gar), alaz guziz ere kontatzen errezak ditun, irien gisa. (mend txir), lur alde ontan bizi geranok gogo txarreko gaituzu alaz guziz e tentatzalliak zure gañian dituzu. (mendi gain), baiña ala guziz ere, emen egon zaio itxoiten ainbeste denbora. (amab eg), ez da halaz guztiz ere, kanpotik eta barrendik inguratzen duen ezerezean. (mitx idaz) loturazkoa con todo malgré tout halaz guztiz ere halaz guztiz ere el02034 esaten dausku euskera dala edertasunez nagusi au ta guzti be euskaldun asko kontuan ez gara jausi. (nere apur) loturazkoa con todo malgré tout hau eta guzti ere hau eta guzti ere el02035 orratik ere, noiz edo noiz etorri oi zan eskutiz bat. (gar) loturazkoa de todos modos de toute façon horratik ere horratik ere el02036 mozkortuta eroriko zinan iñolaz ere! (mend txir), lan artarako iñolaz ere gu nola gauden jarriyak. (balentxi), Peruk, iñolaz ere, beste hariko ezpalda dirudi. (mitx idaz), Simon-ek bayezko itza eman zion; baña iñolaz ere, bere gaiztakerian il zan. (test berri) loturazkoa de todos modos de toute façon inola(z) ere inola(z) ere el02037 izan bere. (voc bas), izan ere, aukerakoa da gaurko euskaldunen txapela orretarako. (gar), izan ere alako polita zeguan. (txirrit ii), nolabaiteko Jainko baten billa, guziok gabiltza, izan ere. (jain bil), izan ere! ain atsegarri ta kilikagarri zitzaion bere lana! (amab eg), nabarmenegiak dira izan ere, sail honetan hobe beharrez egin diren hutsak. (mitx idaz) loturazkoa por cierto izan ere izan ere el02038 jota eragin dio lenengo danbadan. (kortazar), jo ta lertuko debala uste. (enb oles), berta zuben andria jo ta puskatua. (nere bid), yo ta bota nezake akaba baladi. (can vas i), ate ori jo ta ausi. (oroitz), jo eta bota ori da ospa. (p eraus iii), tenpestade gaixtuak jo ta puskatua. (fer imaz), irurak jo ta eratxi zitun lendabiziko sayuan. (mend txir), Azpilkueta yo ta bota. (yakin iii), Judako zuhain gazte hori, jo'ta moztu. (orhoit) loturazkoa jo eta (bota, lehertu, moztu, puskatu...) jo eta (bota, lehertu, moztu, puskatu...) el02039 nola nai ere Burgos aldean eztu euskararik billatuko beintzat. (gar), baina badu aitaren eitea, nolanahi ere. (mitx idaz) loturazkoa de todos modos de toute façon nolanahi ere nolanahi ere el02040 gaur erdu, bada osterantzean eztozu ikusiko. (manual), osterantzian euskal erriok zetako egin zituan? (obr guz i) loturazkoa de lo contrario osterantzean osterantzean el02041 airean ipiñi gaituzte, zergatik ezen, gaur goizean eguna baño lenago obira joan dira, eta gorputz-illa arkitu ez dutenean etorri zaizkigu esanaz: ikusi dituzela aingeruak, zeñak esan diete, bizi dana. (test berri) loturazkoa puesto que puisque zergatik ezen zergatik ezen el02043 Aittu ttu beriak (entzun ditu bereak) (nap esa) egia latzak entzun aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) aditu egia latzak entzun (neureak, heureak, bereak...) aditu el02044 Adituko ditu bereak eta ardi beltzarenak (yakin iii) egia latzak entzun aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) eta ardi beltzarenak aditu egia latzak entzun (neureak, heureak, bereak...) eta ardi beltzarenak aditu el02045 Adituko ditu bereak eta asto beltzarenak(yakin iii), a(d)itu ditik gaur beriak eta asto beltzarenak (nap esa) egia latzak entzun aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak aditu egia latzak entzun (neureak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak aditu el02047 Bakean itxi. Ori iiñoat neuk bere bada; auri, orixe, berori. Berak, Maridrogak, egia eztana iakin da bere, esan! Bakarrik gagozanean, Kristorenak esan daidazala; leporatu beidaz, guzur da bar, miiñak emonala ta geiago (bein beti), Kristoonak aittuko dizkik (nap esa), kristorenak aditu kizkit (yakin iii) egia latzak entzun aditzezkoa kristorenak aditu / esan egia latzak entzun kristorenak aditu / esan el02048 ia danak galduta / geatzen zeran utsik / zure ardiyetatik / askotatik gutxik / eztute adituko / kukuaren otsik (otsolarre), Gutxik adituko dirate kukuaren otsik (errik itsas) hil aditzezkoa kukuaren hotsik ez aditu hil kukuaren hotsik ez aditu el02049 Soñuak aitu zuben nai etzubela (ustez lag) egia latzak entzun aditzezkoa nahi gabe soinuak aditu egia latzak entzun nahi gabe soinuak aditu el02050 Orrek eztik udaberriko kukua adituko (yakin iii) hil aditzezkoa udaberriko kukua ez aditu hil udaberriko kukua ez aditu el02051 Aren zartadakoa Getarian aditu (can vas ii) zartadako handia jo aditzezkoa (inoren) zartadakoa Getarian aditu zartadako handia jo (inoren) zartadakoa Getarian aditu el02052 Xuri ta beltxak aitu tu (ditu) (nap esa) merezia aditu aditzezkoa zuri eta beltzak aditu merezia aditu zuri eta beltzak aditu el02053 Amalau jango eta bi sardin afaldu / batek ez luke obe sartzia soldadu? (berts lan) goseak bizi aditzezkoa hamalau jango eta bi sardina afaldu goseak bizi hamalau jango eta bi sardina afaldu el02054 Mundu ontan ondo bizitzeko, esaten dan bezela, arakiñekin gosaldu, i.xkribabakin bazkaldu ta mandazayekin afaldu. (baratz) ongi bizi aditzezkoa mener grand carrosse harakinarekin gosaldu, apaizarekin bazkaldu eta mandatariarekin afaldu ongi bizi harakinarekin gosaldu, apaizarekin bazkaldu eta mandatariarekin afaldu el02055 Jornaleru gaisoak zer egin bear du? bazkari txarra eta maipetik apaldu. (yakin iv) goseak bizi aditzezkoa comer las migajas mahaipetik afaldu goseak bizi mahaipetik afaldu el02056 Ohoinak aserratu ahari-ebaslea agertu (yakin iii) egia argitara azaldu aditzezkoa ahari-ebaslea agertu egia argitara azaldu ahari-ebaslea agertu el02057 Bekhokia agertua han zaitut ikhusiko, han darotzut ontasunen eskerra itzuliko (noel) aurpegia erakutsi aditzezkoa dejarse ver bekokia ageri aurpegia erakutsi bekokia ageri el02058 Bertzeren buruko bartza ageri, guria zorriz igeri (ats neur) besteren hutsak ikusi aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno voir une paille dans l'oeil de son voisin besteren buruko bartza ageri besteren hutsak ikusi besteren buruko bartza ageri el02059 Kaltzaren zulotikan ageriz belauna (can vas i) pobrea izan aditzezkoa manger de la vache enragée galtzaren zulotik belauna ageri pobrea izan galtzaren zulotik belauna ageri el02060 Unaiac aserra citean, gaztac aguer citean (tex arc), Ager ziten gazna ohonak, aharra ziten alxonak (ats neur), Aharra ziten artzainak, ager ziten gaznak (yakin iii), Argaiac aserra gitegen gasnak aguiri gitejen (anuar filo) egia azaldu aditzezkoa gaztak ageri egia azaldu gaztak ageri el02061 Goizik jeikhi eta berant agueri (igel) presa handiak ibili ezer ez egiteko aditzezkoa goizik jaiki eta berant ageri presa handiak ibili ezer ez egiteko goizik jaiki eta berant ageri el02062 Ene flaku izanez zira prebalitzen / Hortarik ageri'zu nunko seme ziren (etxahun) benetako izakera erakutsi aditzezkoa nongo (seme/alaba) den (naizen, haizen...) ageri benetako izakera erakutsi nongo (seme/alaba) den (naizen, haizen...) ageri el02063 Gau illuna zan: zotza begiari emanda ere etzan ezer ageri (santa kruz) ilun egon aditzezkoa zotza begiari emanda ere ezer ez ageri ilun egon zotza begiari emanda ere ezer ez ageri el02064 Txurian beltxa agertuko ez balitz (nap esa) egia azaldu aditzezkoa zurian beltza ageri egia azaldu zurian beltza ageri el02065 kulpa gabe ari zera / nere aita mendratzen / ixilik egotia eztit / barrenak agintzen (azp. prem.), Barrenak eztit agintzen, barruak ezteust aginduten (yakin iii), Barruak etzidak agintzen (txan kant), Barrenak ez dit agintzen (zubel sai), Desiatua negon asteko / bertso batzuak jarritzen / nai-ta're ixilik egoterikan / barrenak etzun agintzen (fer imaz), Amairugarren aita Leonek / ta Pio amargarrenak / zuten legia utsegitia / eztit laguntzen barrenak (lexo) (ezer egiteko) traba moralak eduki aditzezkoa barrenak ez agindu / ez lagundu (ezer egiteko) traba moralak eduki barrenak ez agindu / ez lagundu el02066 Munduan askok agindu naia badu besteren mayian / gure txalupa eztet ukatzen ona da bere gayian (xenp) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas besteren mahaian agindu besteren aferetan sartu besteren mahaian agindu el02067 Orai antzi balsak plazetako salsak bat bestien antzak galdu esperantzak (paulo yan) bizitza lasaia utzi aditzezkoa alejarse del mundanal ruido balsak ahantzi bizitza lasaia utzi balsak ahantzi el02069 Gu beartzen bagara, itsasoko urak akituko dira (nap esa) beharren denean ezer falta aditzezkoa behartu eta itsasoko urak ahitu beharren denean ezer falta behartu eta itsasoko urak ahitu el02070 Ilunpean dauden zatar zarrak egoara aidatzea, ez dek askotan komeni (txan kant) izkutuan egon behar zuena erakutsi aditzezkoa sacar a relucir los trapos sucios (inoren) zatar zaharrak aideratu izkutuan egon behar zuena erakutsi (inoren) zatar zaharrak aideratu el02071 pastakorik (astorik) nahi ez, eta sillekorik (zaldirik) allaatu ez (nap esa) onenaren zain ezer gabe gelditu aditzezkoa pastakorik nahi ez, eta silakorik ez ailegatu onenaren zain ezer gabe gelditu pastakorik nahi ez, eta silakorik ez ailegatu el02072 Perkain eta Azantza, eskaldun herrian, aiphatzen dire, nola erregue Francian (eskal) maiz eta ohoretan aipatu aditzezkoa (inor) nola errege frnatzian aipatu maiz eta ohoretan aipatu (inor) nola errege frnatzian aipatu el02073 Itz erditxo bat aitatzen ezin atrebitu naiz iñori eta aitortzen ez baldin badet etzait kenduko miñ ori (amod pen) maitasuna adierazi aditzezkoa hitz erditxo bat aipatu maitasuna adierazi hitz erditxo bat aipatu el02074 Ori lisate, valiz sure megedeori persona sospechacoa, serren esta aytatuco soquea, urcatuen esean. (mikol) inoren aurrean nahigabea sor diezaiokeen ezer esan aditzezkoa mentar la soga en casa del ahorcado parler de corde dans la maison d'un pendu urkatuaren etxean soka aipatu inoren aurrean nahigabea sor diezaiokeen ezer esan urkatuaren etxean soka aipatu el02075 Feliz gizahaxoa zainak airaturik / ordu artean badu zerbait pasaturik (luz kan), Bainan, oro har, zer munta zuen? erretor kanpañar gaizoto baten galde bitziek ez ahal diozkate zainak altxatuko? (l. o. g-b.) urduritu aditzezkoa se mettre dans touts ses états zainak airatu / altxatu urduritu zainak airatu / altxatu el02076 bertze lanik etzuenak, bere etxea aitxur (nap esa) norberaren buruaren kaltetan ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) etxea aitzurtu norberaren buruaren kaltetan ari (neure, heure, bere...) etxea aitzurtu el02077 Nire grazia Joane da ta eztit axola arditikan (obr guz i), Ongi zautzu hori; zuzen zautzu, jaun medikua? Niri ez, ez eta erlisione mikorik eta ardit baten zentzurik (zez erre), MIEL MAI. Jar dezagun ba hamar mila, eta hortik gora ez diat arditik ere nahi. NARXIXO. Bejondeiala. (tantarrantan) ezer ez zenbatasunezkoa arditik (ere) ez ezer ez arditik (ere) ez el02078 Pello, asi al zera gaizki arrantzan? ajustatuko dizut zerraill ori giltzan; pobriak askorentzat ez lezake izan (udar berts) aditzezkoa ajustar las cuentas (inori) zerraila giltzan ajustatu (inori) zerraila giltzan ajustatu el02079 Nik akabauko eiaz arkakusuok (yakin iv) jo aditzezkoa dar una somanta secouer les puces (à quelqu'un) (inori) arkakusoak akabatu jo (inori) arkakusoak akabatu el02080 Iragan zaie hei bere denbora, akhabatu dira heken feriak. (gero) hil aditzezkoa casser sa pipe (inopren) feriak akabatu hil (inopren) feriak akabatu el02081 Ez dute nik baiño lehen akhabatzen urthea (elizanb) (inor baino) hobeki bizi aditzezkoa urtea (inork baino) lehenago akabatu (inor baino) hobeki bizi urtea (inork baino) lehenago akabatu el02082 Bakoitzek bere sandua alaba(tzen) (nap esa) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) saindua alabatu norberaren alde ari (neure, heure, bere...) saindua alabatu el02083 Afari ona berandu; sakeletik alargundu begiratua illundu, orra gastuak atzendu. (xenp) dirurik gabe gelditu aditzezkoa sakelatik alargundu dirurik gabe gelditu sakelatik alargundu el02084 Ene iloba burutik aldaratu da, tempestac burua jo dio(bi saind) zorabiatu aditzezkoa andársele (a uno) la cabeza perdre ses esprits burutik aldaratu zorabiatu burutik aldaratu el02085 ez jauna, ez. nere mari-joxepak atzo egositako babak zeuzkan lapikoan, eta aietxek baratzan aldatzen aritu naiz. (per amez) itxurarik gabeko gauzak egin aditzezkoa atzo egositako babak baratzan aldatu itxurarik gabeko gauzak egin atzo egositako babak baratzan aldatu el02086 alkandorari begiratu besterik ez dago, ez ditu ez egunian bi aldatzen (burrun) aberatsa izan aditzezkoa egunean bi alkandora aldatu aberatsa izan egunean bi alkandora aldatu el02087 Esku aldatu (yakin iii), Esku-aldatua da asko interesa (udar berts), Egun oietan billet'ederrak esku aldatubak dia (zubel sai) jabez aldatu aditzezkoa esku aldatu jabez aldatu esku aldatu el02088 Itsasoan ari dira arbolak aldatzen (xenp) alferrikako lanean ari aditzezkoa itsasoan arbolak aldatu alferrikako lanean ari itsasoan arbolak aldatu el02089 Ankak ariñ dittula aldeiñ (barand) fite nolatasunezkoa hankak arin fite hankak arin el02090 Bajezik aundiyena eman biarrikan / Ortaraño altrastetu ez naiz oraindikan (nekaz mi) zabartu aditzezkoa irse al traste altrastetu zabartu altrastetu el02091 ala hik egun baituke ahuena altxaturen baldin ezagutzen bahu zer etorriko zañen (noel) kexatu aditzezkoa poner el grito en el cielo pousser les hauts cris auhena altxatu kexatu auhena altxatu el02092 Ahuen ta nigarretan çaçala, aingeru batec deithu-çuen cerutic, eta altchatu-cion bihotça. (test cahar i) kontsolatu aditzezkoa levantar el ánimo bihotza altxatu kontsolatu bihotza altxatu el02093 Nai dekenian altxa nik botatakua (amar ur) erantzun aditzezkoa recoger el guante relever un défi (inork) botatakoa altxatu erantzun (inork) botatakoa altxatu el02094 Griña nagusia garaituric equin guiezu besteari ere banaca, eta beti asi zaite burua gueiena alchatzen duanagandic (eracus) nabarmendu aditzezkoa sacar la cabeza burua altxatu nabarmendu burua altxatu el02095 Behar da behar, behar danean, khar aphur bat ailtxatu (gero) hasiera eman aditzezkoa prender la mecha garra altxatu hasiera eman garra altxatu el02096 Anka altxa ta itsasora (xenp sari) alde egin aditzezkoa irse por piernas prendre ses jambes à son cou hanka altxatu alde egin hanka altxatu el02097 Bi choriek liscar hor altchatcen dute: (fabl) borroketan hasi aditzezkoa armar camorra liskar altxatu borroketan hasi liskar altxatu el02098 Bat besteak baño gueyago tontorra alchatzen duana (eracus) nabarmendu aditzezkoa sacar la cabeza tontorra altxatu nabarmendu tontorra altxatu el02099 Ori eztek amilduko sorotik bea (yakin iii) alferra izan aditzezkoa avoir un poil dans la main sorotik behera ez amildu alferra izan sorotik behera ez amildu el02100 Antzutzen zan sakeletik (sas let) dirurik gabe gelditu aditzezkoa sakelatik antzutu dirurik gabe gelditu sakelatik antzutu el02101 Ditu ille urrezko albiñu luziak alakorik apaintzen ez du orraziak (berts lan) ederrez paregabeaa izan aditzezkoa halakorik orrazeak ez apaindu ederrez paregabeaa izan halakorik orrazeak ez apaindu el02102 Etziyon apartatzen begirik berari kia ateratubaz gogotik pipari (kont) denbora osoan begira egon aditzezkoa no quitar ojo serrer la vis begirik ez apartatu denbora osoan begira egon begirik ez apartatu el02103 egi bat esateko ez dadukat lotsik ez det apartatuko luzeik eta motzik (motza.) denak berdinean kontsideratu aditzezkoa no parar en mientes luzerik ez motzik ez apartatu denak berdinean kontsideratu luzerik ez motzik ez apartatu el02104 Desmasia haukiec icusi ondoan nola argitcen ez-duzu begia? (card lap), Ari naiz familiya ederra azitzen batzuek or dabiltza soldadu serbitzen erakutsi dirate begiyak argitzen (zap anai) konturatu, erne egon aditzezkoa quitar(se) la venda ouvrir les yeux begia argitu konturatu, erne egon begia argitu el02105 Porque es de las fresqueras betiko ekandua / a sorbos de aguardiente argitu burua (par bide) mozkortu aditzezkoa se piquer le nez burua argitu mozkortu burua argitu el02106 Zure ganbara ez du argitzen ez elektrika-argiak supazter xokoño hura ez du ikusten zure begiak. (manex) pobrea izan aditzezkoa (inoren) ganbara elektrika argiak ez argitu pobrea izan (inoren) ganbara elektrika argiak ez argitu el02107 Itsua argituko du orrek (nap esa) jendea ernarazi aditzezkoa despertar muertos itsua argitu jendea ernarazi itsua argitu el02108 Erregiak botata lanera kolpetik / iñork eztu argitzen orduntxe kopetik (nere ald) alaitu aditzezkoa alegrar la cara kopeta argitu alaitu kopeta argitu el02109 Or ari dire Abe Maria ta Santa Maria (nap esa) marmarrean ari aditzezkoa abe maria eta santa maria ari marmarrean ari abe maria eta santa maria ari el02110 Bi atso nabaitu ditut armoniyan (j-p zab) erriertan ari aditzezkoa harmonian ari erriertan ari harmonian ari el02111 Pakea nai zun Euskalerriarentzat, errekara bidean ari zan Euskalerri gaixoarentzat (santa kruz) hondatu aditzezkoa errekara bidean ari hondatu errekara bidean ari el02112 Bizpairur egunez etxabotaka euria ari duelarik (pros nav) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes (euria) etxabotaka ari euri asko egin (euria) etxabotaka ari el02113 Adarka euria izan (yakin iii) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes (euria) adarka ari euri asko egin (euria) adarka ari el02114 Euria, goian-bean, otza, aizearen txistua (amab eg), Goian bean ari zuen euria (yakin iii) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes (euria) goian behean ari euri asko egin (euria) goian behean ari el02115 Ibaika ari da euria(yakin iii) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes (euria) ibaika ari euri asko egin (euria) ibaika ari el02116 Zeruak botaalean da erria (yakin iii) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes (euria) zeruak bota ahalean ari euri asko egin (euria) zeruak bota ahalean ari el02117 Prantzez jardunean ari balitz bezela bere burutik sortzen zituen itz-naspilletako bat (nere bid) ulertu ezinezko hizkeran ari aditzezkoa parler petit négre frantses jardunean ari ulertu ezinezko hizkeran ari frantses jardunean ari el02118 "Ni ilen naiz", baño utsean ari dire (pros nav) alferrik ari aditzezkoa empeñarse en vano hutsean ari alferrik ari hutsean ari el02119 Letro ari du. Euria jasa jasaren ondotik ari du (nap esa) euri asko egin aditzezkoa llover a cántaros pleuvoir des hallebardes letro ari euri asko egin letro ari el02120 Ama lapurra, beste andre batekin mokoka ari zelarik (nap esa) erriertan ari aditzezkoa mokoka ari erriertan ari mokoka ari el02121 Pikoka ari ziren (nap esa) erriertan ari aditzezkoa pikoka ari erriertan ari pikoka ari el02122 Bengantza ugari egin digute guri saltsan enaiz ari, egia da ori (lexo) nahaspila sortu aditzezkoa faire du chambard saltsan ari nahaspila sortu saltsan ari el02123 Alainka! eztira tipitik ari (riev xi) gogor ari aditzezkoa no andarse con chiquitas ne pas y aller de main morte tipitik ez ari gogor ari tipitik ez ari el02124 Burua arindu (voc bas) zorabiatu aditzezkoa perder el sentido perdre ses esprits burua arindu zorabiatu burua arindu el02125 Benetan ari nintzaden eta etzaitezela samindu baña Uztapide ezta tamaña ortan arindu (zepai), sosegau eziña burutik ariña naiz bide berdiña oker jaurti oiña (mend txir) zoratu aditzezkoa perdre la boule burutik arindu zoratu burutik arindu el02126 Ankak arindu bearra izan zuten, errira sartzeko (santa kruz) lasterka egin aditzezkoa hankak arindu lasterka egin hankak arindu el02127 Jauna, berorrek, bañan alferrik badaki armatzen lazo ederrik (berts lan) tranpak asmatu aditzezkoa lazoak armatu tranpak asmatu lazoak armatu el02128 Berri hauc entçutearequin batetan, Heli erori-cen alkhitik; arraillatu-citçaion burua, eta hil içan-cen (test cahar i) zorabiatu aditzezkoa perder el sentido perdre ses esprits burua arrailatu zorabiatu burua arrailatu el02130 Hark begia arraitzen dio, hark imprentzuaz bezala bere mendekatzeko gogoa bertze aldera itzultzen dio (gero) alaitu aditzezkoa alegrar la cara begia arraitu alaitu begia arraitu el02131 Petiri Santz arribatu Arruntzeko aldean (poes pop ii) gosetea heldu aditzezkoa petiri santz arribatu gosetea heldu petiri santz arribatu el02132 Jendia nola juntatuko zan burua zuten askatu, inork asmorik etzeukan baño laister ziraden prestatu (axen txan) gogor pentsatu aditzezkoa romperse la cabeza se creuser la tête burua askatu gogor pentsatu burua askatu el02133 Irakurlea, edo amatxok bururik ez du, edo ni nago arunt eroa; bizkar gañean burua dezun irakurlea, askatu zazu zerorrek korapiloa (biozk) problema desegin aditzezkoa korapiloa askatu problema desegin korapiloa askatu el02134 Matatsa oiek askatzeko ta Euskalerriko alkatieri eskubiak kentzeko alkar unitu gaitezen danok (mend txir) problema desegin aditzezkoa devanar la madeja mataza askatu problema desegin mataza askatu el02135 Orrek nai duana egingo da Zabaletan. Baño askatu bearko du ziskua, bai, Jaungoikoak laguntzen badit. Urre gorritan ekarri bearko ditu mutillak ezkontza diruak (gar) dirua eman aditzezkoa aflojar la bolsa passer à la caisse ziskua askatu dirua eman ziskua askatu el02137 Kakua asmau (voc aran) inor erakartzeko bidea asmatu aditzezkoa kakoa asmatu inor erakartzeko bidea asmatu kakoa asmatu el02138 Zuk ez duzu kia asmatuko, ez (nap esa) ustez gauza handiak egin aditzezkoa inventar la pólvora inventer la poudre kea asmatu ustez gauza handiak egin kea asmatu el02139 Ez da atsegina / degu utsegiña /astindu mingaña / bestela etorriko da / onen ordaña (alk seme) hitz egin aditzezkoa darle a la lengua gaspiller sa salive mingaina astindu hitz egin mingaina astindu el02141 Beretik aterata bezela zebillen (amab eg) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds (neuretik, heuretik, beretik...) atera haserretu (neuretik, heuretik, beretik...) atera el02142 Agotik atera deustak (yakin iii) inork esan behar zuena lehenago esan aditzezkoa quitar de la boca ahotik atera inork esan behar zuena lehenago esan ahotik atera el02143 Muskerrak eta sugeak zaizkit ahotikan atera (obr guz i) biraoak bota aditzezkoa echar culebras por la boca ahotik muskerrak eta sugeak atera biraoak bota ahotik muskerrak eta sugeak atera el02144 Saiatu arren batzuek ezin dute alerik atera (axen txan) ez lortu aditzezkoa alerik ez atera ez lortu alerik ez atera el02145 Aterako nuan nik ipurditik Anbotoko arkaitza bera ere (gar) indar handia ukan aditzezkoa Anbotoko harkaitza bera ere ipurditik atera indar handia ukan Anbotoko harkaitza bera ere ipurditik atera el02146 Probintzikoak, apostu egin baño lenago ateratzen dik izerdia (nap esa) arriskua ikusi baino lehen urduritu aditzezkoa apostua egin baino lehen izerdia atera arriskua ikusi baino lehen urduritu apostua egin baino lehen izerdia atera el02147 Amabiak laurden gutxiguan arraian ziran atera, jendiak beriela esan zuben aurretik zala naparra (mend txir) batera atera aditzezkoa salir a la par arraian atera batera atera arraian atera el02148 Ez ementzieen aren asterrantziik ataa (barand) inola ere ez aurkitu aditzezkoa no hallar rastro faire voyage de sel asterrantzik ez atera inola ere ez aurkitu asterrantzik ez atera el02149 Oraingoan ez lengoan bezela, zar edo gazte, makilla ta guzi, edo zuzenago esateko, makill utsez, asko beintzat. Oraingoan bai gazte bizkorrak, eta zegokion bezela. Iru illabete-garrenean gobernuak etzun ezer iritxi, karlistak geiagotzea ta indartsuagotzea besterik. Gure apaiza etzegoan aisa bere txokoan, atari zabalera atera gabe. (santa kruz) jendaurrera irten aditzezkoa atari zabalera atera jendaurrera irten atari zabalera atera el02150 Nik ez dakit zer atarramentu aterako degun emen (amab eg) (ezertara) heldu aditzezkoa ir a parar (halako) atarramentua atera (ezertara) heldu (halako) atarramentua atera el02151 Ate añe maratil aterako ttik onek (nap esa) beti arrazoia ukan aditzezkoa tener respuesta para todo ate adina maratila atera beti arrazoia ukan ate adina maratila atera el02152 Tolosar jaunari esaten diegu atera dezatela aurpegui emendik aurrera ez dedin goyerritarric aguintari (izt oler), Badaki umezurtzagatik arpegia aterako zuana (gar) erantzule izan aditzezkoa dar la cara aurpegia atera erantzule izan aurpegia atera el02153 Mikeletiak iñoiz aurrian atera izandu dituzte (txirrit i) kanporatu aditzezkoa sacar por delante aurrean atera kanporatu aurrean atera el02154 Beren lanak etxe artan bizia aurrera ateratzen (amab eg), Nere semeak aurrera ateratzeko (txan kant) betekizuna kunplitu aditzezkoa sacar adelante aurrera atera betekizuna kunplitu aurrera atera el02155 Atera zuan nunbaitik ere Ziriloren aztarrana (iru zir), bere erbi-txakur ta guzti be, gure Pernando gizajuak ez eban erbi aztarranik be atara (ziri.) aurkitu aditzezkoa (inoren, ezeren) aztarna atera aurkitu (inoren, ezeren) aztarna atera el02156 Onek atera digu ederki oraiñ eltzetikan babak (amar ur), Orrek babak aterako ttik eltzetik (nap esa), Babak eltzetik atera (yakin iii) lan gaitzena egin aditzezkoa sacar las castañas del fuego tirer les marrons du feu babak eltzetik atera lan gaitzena egin babak eltzetik atera el02157 a ze zikiña atera diozun begitik (nap esa) gauzak diren bezala ikusarazi aditzezkoa quitar (a alguien) la venda de los ojos dessiller les yeux (à ou de quelqu'un) begitik zikina atera gauzak diren bezala ikusarazi begitik zikina atera el02158 Maximoren zaldiak bearko korritu, koleran bibotiak aterako ditu (zubi) desesperatu aditzezkoa mesarse los cabellos s'arracher les cheveux biboteak atera desesperatu biboteak atera el02159 bizia ateratzen batzutan harritik bortuak iraganez berdin españatik (manex) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa matérielle bizia atera bizitzeko adina irabazi bizia atera el02160 Salerostetxe aundi bateko sarigarri arkitzen zan Andoni. Bere aitak ere etxe artatik ateratzen zuen bizibidea, aurkezle bidaztuaz. (ipn lab) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa matérielle bizibidea atera bizitzeko adina irabazi bizibidea atera el02161 Gosaldu eta gero lagun-arterakoeman bearko dirazu patrikararako,zeratrako artarako, zertarako aratarako,nerekin bizimodurik ez dezu aterako (urtzalle), Lur ontan iñork ezin lezake atera bizimoduba (nere bid), Dudarik gabe jatorriz ere ura aberatsa etzan bizimodua atera zuan marinel pobre arrantzan (zubi), bizimodua ateratzeko leku gutxi aski izan dit nik (txan kant) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa matérielle bizimodua atera bizitzeko adina irabazi bizimodua atera el02162 Gusto duenak egin lezake irakurri ta kantaty nai dezunean bueltak atera ez bazerade kontentu (nekaz mi) erantzun aditzezkoa bueltak atera erantzun bueltak atera el02163 Etzirala aiek ezertan sartzen beste tutik ez sikira akaso obe izango zuten buru atera balira (itur berts) nabarmendu aditzezkoa buru atera nabarmendu buru atera el02164 Orrek burua atarako dau, zintzoa da ta (manual) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa matérielle burua atera bizitzeko adina irabazi burua atera el02165 Anitzec uste dute buruac ateratzea, ta gorputza zilizioz edo edozein bidez ilduratzea dela egiazco birtutea (jes biotz) hilduratu aditzezkoa burua atera hilduratu burua atera el02166 Eta zuk guztiak arraiki eta alegeraki errezibi. Zuhurki honseilla, kida, goberna eta burutan athera. (gero) betekizuna kunplitu aditzezkoa sacar adelante burutan atera betekizuna kunplitu burutan atera el02167 Egin bearra, buruz gañetik ateratzen da (nap esa) gehiegi ukan aditzezkoa (ezer) buruz gainetik atera gehiegi ukan (ezer) buruz gainetik atera el02168 Deabruari begi bat atera (yakin iii) soineko bat estreinatu aditzezkoa deabruari begi bat atera soineko bat estreinatu deabruari begi bat atera el02169 Ori bere eleketatik ez da ateratzen (nap esa) setatsua izan aditzezkoa no dar el brazo a torcer (neure, heure, bere...) eleketatik ez atera setatsua izan (neure, heure, bere...) eleketatik ez atera el02170 Enplasto onekin ateratzen al zera orain? (burrun) arrazoi okerrak eman aditzezkoa salir con una pata de banco enplasto batekin atera arrazoi okerrak eman enplasto batekin atera el02171 Erauntsia pasatu ta gavrdasola atera (nap esa) (ezertaz) beranduegi arduratu aditzezkoa erauntsia pasatu eta guardasola atera (ezertaz) beranduegi arduratu erauntsia pasatu eta guardasola atera el02172 Atera bitez botoak kandela edo errematera, eta oien dirua dijoala aziendako kajara. (iru zir) subastan jarri aditzezkoa errematera atera subastan jarri errematera atera el02173 Ta etsayaren escutic ateratzea aski ezpaliz bezala (jes biotz) bekatuan bizi aditzezkoa etsaiarekin eskutik atera bekatuan bizi etsaiarekin eskutik atera el02174 Batzuek bat, besteak bestea erantzuten zioten eta ikusirik, ezer garbirik ateratzen ez zuela (test berri) ezin jakin aditzezkoa no sacar nada en limpio ezer garbirik ez atera ezin jakin ezer garbirik ez atera el02175 Jaincoa bere ezpata maginatic atararic, ja niri ukhaldi ematera abian, eta ni grinarik gabe! (card lap) haserretu aditzezkoa metre flamberge au vent ezpata maginatik atera haserretu ezpata maginatik atera el02176 Noiz eta hemen iragaiten, norbaitekin ezpatarat athera bainaiz eta colpatua (bi saind) borrokan egin aditzezkoa aller sur le pré (inorekin) ezpatara atera borrokan egin (inorekin) ezpatara atera el02177 Fama athera zuen aita Iñazio eta haren lagunac heretico gorde batzu zirela (bi saind) jakinarazi aditzezkoa hacer correr la voz faire tache d'huile fama atera jakinarazi fama atera el02178 Pelota leku artan etzuben fandango charra atera (kont) irabazia lortu aditzezkoa sacar tajada fandango txarra ez atera irabazia lortu fandango txarra ez atera el02179 Garagarrak atera(yakin iii) lurrean bueltak eman aditzezkoa garagarrak atera lurrean bueltak eman garagarrak atera el02180 Aurrena zuzen asi zan Erregea, gero okertu ba zan ere. Inguruan ba zitun izateko batzuk, eta aien esanera ta egiñera jarri zanetik etzun gauz onik atera. Ordun etsi zun Santa Kruzek ere; bai karlista zintzoak ere. (santa kruz) ezin burutu aditzezkoa no sacar carrera gauza onik ez atera ezin burutu gauza onik ez atera el02181 Orrek gaztañek atrako ttik eltzetik (nap esa) lan gaitzena egin aditzezkoa sacar las castañas del fuego tirer les marrons du feu gaztainak eltzetik aterra lan gaitzena egin gaztainak eltzetik aterra el02182 Eta esan daust, erderaz, emoteko berari aldean neukozan diru guztiak eta agudo ta txitik be atera barik, bestelan gibelak eguzkitara atarako eustazala (abk) (inork inor) hil aditzezkoa sacar las tripas faire la peau (à quelqu'un) gibelak eguzkitara atera (inork inor) hil gibelak eguzkitara atera el02183 Orduntxe nere gogotik atera nintzen (nap esa), Orduantxe nere gogotik atera nintzan (yakin iii) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds (neure, heure, bere...) gogotik atera haserretu (neure, heure, bere...) gogotik atera el02184 Zer da iltzia? Atsa ateratzia (nap esa) hil aditzezkoa tourner de l'oeil hatsa atera hil hatsa atera el02185 Autsak atera eutsezan (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac hautsak atera jo hautsak atera el02186 Alkatez erritik atera (yakin iii) herritik bidali aditzezkoa herritik alkatez atera herritik bidali herritik alkatez atera el02187 Hiritarrak etzuen hinkikan atera (odol) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni pío hinkik ez atera ezer ez esan hinkik ez atera el02188 Ez dut gehiago hitzic atheraco, elizaco aintzindariec manaturic baizic (bi saind), Baña birtutearen contra ez du iñorc zer itzic atera (jes biotz), Baña Pedro-k itzik ere atera baño lenago (test berri), Larrañekoek aoa bete ortzekin gelditu ziran, itz bat atera ezinda (gar), Naiago nuen itzik ez banu atera (txirrit i), Probatu ez duenak orrelako gaitzik ezin leike atera gai orretan itzik (otsolarre) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni pío hitzik ez atera ezer ez esan hitzik ez atera el02189 Bere ortatik ez da aterako (burrun) setatsua izan aditzezkoa no dar el brazo a torcer (neure, heure, bere...) horretatik ez atera setatsua izan (neure, heure, bere...) horretatik ez atera el02190 Otsa atera zuten, alegia, Amadeok egundañoko urre-pilla zeramala Italira (santa kruz), Gure auzi-lanak akabatutzen etziran izandu motzak berriz Pamplona joko zuala atera zituan hotsak (balentxi) jakinarazi aditzezkoa hacer correr la voz faire tache d'huile hotsa(k) atera jakinarazi hotsa(k) atera el02191 Anima atera bear gauetako otzak, Ori ez duk komeni izaten gorputzak (sol ber) hotza handia jasan aditzezkoa hotzak anima atera hotza handia jasan hotzak anima atera el02192 Ustez eta ura ere utsa aterako zen (pros nav) gezurra gertatu aditzezkoa hutsa atera gezurra gertatu hutsa atera el02193 Nekatu gabe etorritzeko atera degu idia (errik itsas) pentsatu aditzezkoa ideia atera pentsatu ideia atera el02194 Ilargia ataratea (yakin iii) frogak erakutsi aditzezkoa ilargia atera frogak erakutsi ilargia atera el02195 Atera bitez botoak kandela edo errematera, eta oien dirua dijoala aziendako kajara (iru zir) subastan jarri aditzezkoa kandelara atera subastan jarri kandelara atera el02196 Beren biziya arriskatuta deboziyua gogora an ere laster atera zuben kapitanaren karrera (axen txan) aurrena izan aditzezkoa (ezertan) kapitainaren karrera atera aurrena izan (ezertan) kapitainaren karrera atera el02197 Kea atera (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac kea atera jo kea atera el02198 Eta contu aterako det, nola, eta zenbat bider utsegin dedan bacoitzaren contra (eracus), Contuac ateratzen ezpaditu, gaiztatuco da berriz ere (jes biotz), Neri begiratu eta atera kontuak (urz bat), Oriyek nola pasako diran kontuak ongi atera (xenp), Zer estadutan gelditzen geran ortik kontuak atera (p eraus i), Gaur kontuak atera dittut (obr guz i), Iñork ez du firmatzen: kontuak atera (naf kan), Bakotxek bere etxetik atera bitza kontuak (nap esa), Atera dezagun lehenik bekatuen kontu garbia (mitx idaz), Danak juntatu giñan eliza batera andik irteterako kontuak atera (berridi) pentsatu aditzezkoa sacar cuentas kontu(a)(k) atera pentsatu kontu(a)(k) atera el02199 Hala konplitu zinduen Jesus kristok errana Hitzen arauera behar zela athera lana (noel) lana egin aditzezkoa lana atera lana egin lana atera el02200 Asi ementzan ba deabru oi nagik atatzen bezela (barand), Nagiak ataraten (yakin iii), Joan ziran nagik aterazeko (biz gar) logale keinuak egin aditzezkoa nagiak atera logale keinuak egin nagiak atera el02201 Oial garbirik eztiagu orrenganik aterako (yakin iii) ezin jakin aditzezkoa no sacar nada en limpio (ezertatik, inorengandik) oihal garbirik ez atera ezin jakin (ezertatik, inorengandik) oihal garbirik ez atera el02202 Gure ollaskuak ez dirala oraindik arrautzetik atera (gab kaiku) (ezertarako) bide luzea egin behar aditzezkoa (neure, heure, bere...) oilaskoak oraindik arrautzetik ez atera (ezertarako) bide luzea egin behar (neure, heure, bere...) oilaskoak oraindik arrautzetik ez atera el02203 Zaharraren errana on atheratuko dela (lab lib) egia gertatu aditzezkoa on atera egia gertatu on atera el02204 Nor bere onetatik aterazi (nap esa), Gauz oek Santa Kruzi onik egiten ezpazioten, beste berri latz batek oso bere onetatik atera zuen (santa kruz), Onetatik atera zan (yakin iii), Biyotza konsolatu ezin penetatik iya atera nintzan nere onetatik (zap anai), Nere onetatik atera nau (burrun), Bere onetatik atera dituzte liburu honetako nabarmenkeriek (mitx idaz), Gauetik goizera, gizona oso harrotu zait, inon ezin gelditu dela, eta bere onetatik atera da. (b. urtian.), Bere onetatik aterata dago... (Justo Mokoroa) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds (neure, heure, bere...) onetatik atera haserretu (neure, heure, bere...) onetatik atera el02205 Santa Kruz gizagajoa an zegoan ibaiean. Etzioten arkakosoak neke aundirik emango. Errosarioa errezatu zun eta Ama Birjiñari eztakit zenbat eskeintza egin zizkion: Misioetara joango zala siñesgabeetara, andik onik ateratzen ba zun. (santa kruz), Onik aterako ahal luke euskara agintarien laguntzak? (mitx idaz) egoera larritik atera aditzezkoa onik atera egoera larritik atera onik atera el02206 Sakarramiñak aterako deutsudaz (yakin iii) (inork inor) hil aditzezkoa sacar las tripas crever la panse sakarraminak atera (inork inor) hil sakarraminak atera el02207 Sasin eskriture egin ta plazara ateratzeko ona duk ori (nap esa) maltzurra izan aditzezkoa sasian eskritura egin eta plazara atera maltzurra izan sasian eskritura egin eta plazara atera el02208 Bertzeren eskuz sugea berrotik athera nahi du (ats neur) lan gaitzak besteri eragin aditzezkoa sugea berrotik besteren eskuz atera lan gaitzak besteri eragin sugea berrotik besteren eskuz atera el02209 Parientiak orren sustraia etzuten errex atera (txirrit ii) ulertu aditzezkoa sustraia atera ulertu sustraia atera el02210 Ordun atera zituen trapu zikiñek eguzkitara (nap esa) gordeko akatsak erakutsi aditzezkoa sacar a relucir los trapos sucios trapu zikinak eguzkitara atera gordeko akatsak erakutsi trapu zikinak eguzkitara atera el02211 Txanpona poliki ateratzen dekala (txan kant) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa matérielle txanpona atera bizitzeko adina irabazi txanpona atera el02213 Ez diot txist bat aterako (ip onak) ezer es esan aditzezkoa no decir ni pío txistik ez atera ezer es esan txistik ez atera el02214 Eta esan daust, erderaz, emoteko berari aldean neukozan diru guztiak eta agudo ta txitik be atera barik, bestelan gibelak eguzkitara atarako eustazala (abk). Buztanetik dingiliz adrillubat ipiñita' txitik-be eztabe ataraten astoek (big. abk.) Txittik pee etxok etaa (voc aran) ezer es esan aditzezkoa no decir ni pío txitik ez atara ezer es esan txitik ez atara el02215 Ez dedila ustel atera oraingo nere ustea (yakin iii) uste ez bezala gertatu aditzezkoa ustea ustel atera uste ez bezala gertatu ustea ustel atera el02216 Biziyoak bear du atera zañetik / bestela ostatuko da adarren batetik (bera ezk) zeharo moztu aditzezkoa cortar de raiz zainetik atera zeharo moztu zainetik atera el02217 Orduan zakukoak atheratzeintu, dakizkien iokoak iokatzeintu (gero), Oraingo liburu ontan zakukoak atera nai nituke (jain bil) gordetako dohainez baliatu aditzezkoa destapar el tarro de las esencias zakukoak atera gordetako dohainez baliatu zakukoak atera el02218 Jesus-ec eginditezkeen zorrac ateratzeco asco dena ta geiago (jes biotz), Becatu gucien zorra ateratzeco (chris dot) zorrak ordaindu aditzezkoa zorrak atera zorrak ordaindu zorrak atera el02219 Atrebituko ote da ori? baita Erromako aita santuagana juatera're (sas let) edozertara ausartu aditzezkoa n'avoir pas de froid aux yeux erromako aita santuagana joatera ere atrebitu edozertara ausartu erromako aita santuagana joatera ere atrebitu el02220 Eta hurbildanik begi atxikitzen ziotela (mintz aur) denbora osoan begira egon aditzezkoa no quitar ojo serrer la vis begi atxiki denbora osoan begira egon begi atxiki el02221 Gire triste, eta alagera, triste alegranzian, alagera tristezian, triste beldurrez, alagera esperanzaz, makila dugun axeki bi burietarik: herioaren beldurra, alde batetik, herioaren amorioa bertze aldetik. (onts hil) arazo baten bi aldeak aztertu aditzezkoa makila bi buruetatik atxiki arazo baten bi aldeak aztertu makila bi buruetatik atxiki el02222 Errumaco populuari laster hatzeman zioten bihotza, baitzuten aski jakitate jskintusenez mintzatzeco (bi saind) (inoren) onespena irabazi aditzezkoa llegar al alma bihotza atzeman (inoren) onespena irabazi bihotza atzeman el02223 Otsoari ihesi eta hartzak atzeman (yakin iii) gaitz bati ihesi eta handiagoan erori aditzezkoa ir de Málaga a Malagón aller de Carybde en Scylla otsoari ihesi eta hartzak atzeman gaitz bati ihesi eta handiagoan erori otsoari ihesi eta hartzak atzeman el02224 Zure berbea atzeratuta, ertzean ertzean (yakin iii) (inoren) hizketa moztu aditzezkoa (inoren) hitza atzeratu (inoren) hizketa moztu (inoren) hitza atzeratu el02225 Saulo, gazte bizi ezerk bildurtzen etzuena, eta ezergatik ere oña atzeratzen etziekiena (test berri) beldurtu aditzezkoa echarse atrás oina atzeratu beldurtu oina atzeratu el02226 Emen arkitu det nik nere Amerika eta ez naiz joango igesi korrika. (goi lor) bertan aberastu aditzezkoa Amerika hemen aurkitu bertan aberastu Amerika hemen aurkitu el02227 Zoriona itxaron ta atsekabea idoro, sari billa ta neke berriak arkitu (gar) onena espero eta bestela gertatu aditzezkoa ir por lana y salir trasquilado sari bila joan eta neke berriak aurkitu onena espero eta bestela gertatu sari bila joan eta neke berriak aurkitu el02228 Gazte jende kazkarin xamarrá; irabaziak aurreratzeko gogo aundirik gabea (txan kant) dirua osatu aditzezkoa mettre de côté irabaziak aurreratu dirua osatu irabaziak aurreratu el02229 Aurreratutzen guaz txangurruben gisan (ped ota) ezer ez aurreratu aditzezkoa txangurruen gisan aurreratu ezer ez aurreratu txangurruen gisan aurreratu el02230 lagunak gera baña alkarri azaldu biar azala / auxen opa det, geina danak irabazi dezala (berts txap iii) eraso aditzezkoa (inori) azala azaldu eraso (inori) azala azaldu el02231 Erozein aitzakiarekin beti prest daudenak, beren burua edo anka azaltzeko argitara (oroitz) aditzezkoa faire la roue burua edo hanka argitara azaldu burua edo hanka argitara azaldu el02232 Gutxien uste denian azaltzen da erbie (nap esa) uste ez zena gertatu aditzezkoa saltar la liebre erbia azaldu uste ez zena gertatu erbia azaldu el02233 Egondu naiz guztiyen / planari begira / oraindikan bentajan / Udarregi da / beste oriyek ere / mutxatxuak dira / bistara azaldutzen / bestern erida (azp. prem.) inoren hutsak erakutsi aditzezkoa (inoren) herida bistara azaldu inoren hutsak erakutsi (inoren) herida bistara azaldu el02234 Bajatu gera graduan, lengo egunak goguan, gustora giñan orduan (xenp) kategoriaz edo osas unez beheratu aditzezkoa gradoan bajatu kategoriaz edo osas unez beheratu gradoan bajatu el02235 Ordenako arropa, eta illearen mochtea deus guti baliatcen dire: bicitcearen gambiantçac, eta pafioneen mortificcioneac, eguiten du eguiazqui religioneco prefuna. (jes imit) (ezertarako) itxurez baliatu aditzezkoa ordenako arropaz eta ile motzaz baliatu (ezertarako) itxurez baliatu ordenako arropaz eta ile motzaz baliatu el02236 Eztu aitatzeko baliyo! (oroitz) ezertarako ez balio aditzezkoa aipatzeko ez balio ezertarako ez balio aipatzeko ez balio el02237 Atso batec baino gehiago balio ez (voc bas) ezer ez balio aditzezkoa ne pas valoir un pet de lapin atso batek baino gehiago ez balio ezer ez balio atso batek baino gehiago ez balio el02238 Gure aurraren aur ona balio luke bayona (can vas i) asko balio aditzezkoa valer un perú valoir son pesant d'or Baiona balio asko balio Baiona balio el02239 Bataiatzeko pestia balio eztun gizona (nap esa) ezer ez balio aditzezkoa ne pas valoir un pet de lapin bataiatzeko festa ez balio ezer ez balio bataiatzeko festa ez balio el02240 ez emen dau balio kuarta bat labore (can vas i) ezer ez balio aditzezkoa no valer un real ne pas valoir un pet de lapin kuarta bat labore ez balio ezer ez balio kuarta bat labore ez balio el02241 balio zenduana koxkor birek aiña (mend txir), gutxiyeneko baliyo ditu koskor xamar birek aña(zald berts) asko balio aditzezkoa koxkor biek adina balio asko balio koxkor biek adina balio el02242 Oraingo mutilek bana-binekoak: lapiko tapatzat ala-alakoak (eusk fol x) ezertarako ez balio aditzezkoa no valer ni para tacos de escopeta ne pas valoir un pet de lapin lapiko tapatzat ez balio ezertarako ez balio lapiko tapatzat ez balio el02243 Lausiko bat eztau balixo (voc aran) ezer ez balio aditzezkoa no valer un real ne pas valoir un pet de lapin lauziriko bat ez balio ezer ez balio lauziriko bat ez balio el02244 Ez zuen balio lau zorri (naf kan) ezer ez balio aditzezkoa no valer un real ne pas valoir un pet de lapin lau zorri ez balio ezer ez balio lau zorri ez balio el02245 Nere pez(e)tak bost balio ttik (nap esa) aberatsa izan aditzezkoa avoir les poches bien pleines (inoren) pezetak bost balio aberatsa izan (inoren) pezetak bost balio el02246 Zer jainkotxo litzake gure buruaren tamañako ori? Sutarako ere ez luke balio, zurezko jainko aiek balio zuten bezela (jain bil) ezertarako ez balio aditzezkoa no valer ni para chatarra ne pas valoir un pet de lapin sutarako ere ez balio ezertarako ez balio sutarako ere ez balio el02247 Tipula zar bat ez dik baliyo oraino nere negarrak (nere bid) ezer ez balio aditzezkoa no valer un real ne pas valoir un pet de lapin tipula zahar bat ez balio ezer ez balio tipula zahar bat ez balio el02248 ene ustez, mundu gustiak eztau zuri bat balio (barrutia) ezer ez balio aditzezkoa no valer un real ne pas valoir un pet de lapin zuri bat ez balio ezer ez balio zuri bat ez balio el02249 Bigarrena; utzi ditezkeen gauzetan ez dezazula oñic sartu, edo biotza banatu (jes biotz) arreta alferriko gauzei ezarri aditzezkoa bihotza banatu arreta alferriko gauzei ezarri bihotza banatu el02250 Bereala otsa barreatu zan, eta Herodes-ek aditu zuen (test berri) jakinarazi aditzezkoa hacer correr la voz faire tache d'huile hotsa barreatu jakinarazi hotsa barreatu el02251 Bart, gau guztian eztot begirik batu (manual) lorik ez egin aditzezkoa no pegar ojo begirik ez batu lorik ez egin begirik ez batu el02252 Ezamarrenak batu(voc aran) hondarrak bild u aditzezkoa ezamarrenak batu hondarrak bild u ezamarrenak batu el02253 Hautsak batu (yakin iii) borrokatu aditzezkoa se créper le chignon hautsak batu borrokatu hautsak batu el02254 utzamarrenak batu (voc aran) hondarrak bildu aditzezkoa hutsamarrenak batu hondarrak bildu hutsamarrenak batu el02255 Goiz arratz uli bazketan? nahi duk zer jan, zer edan eta lotarik egin lan? haugi bada nerekilan (oxob) zer jan ez ukan aditzezkoa euliak bazkatu zer jan ez ukan euliak bazkatu el02257 Gogoa baztertu (eus habl) arreta galdu aditzezkoa gogoa baztertu arreta galdu gogoa baztertu el02258 Erroparik txarrena zoko baztertua zernai janari-gauza, naiz eratekoa (fest) baztertu aditzezkoa zoko-baztertu baztertu zoko-baztertu el02259 Udarregi ari dala / mamiyak urritzen / nere bajezak dira / irakurritzen / uste ez dala dira / gaitzak etorritzen / gizona bajatzia / ni ez nau arritzen / urtiak korritzen / ajiak berritzen / diyot igarritzen / zeiñ ez da jarritzen / Pello ere ari da begi gorritzen (azp. prem.) gaixotu aditzezkoa begigorritu gaixotu begigorritu el02261 Egia da; Agirre liberalak Santa Kruz ekartzen zionari 10.000 peseta eskeñi zitunean, Lizarragak andik amar egunera 20.000 eskeñi zitun Agirre bereala ekartzen zunarentzat. Arteraño begi onez begiratu bide zion; baño Aiako atake edo eraso ontan ezta ezagun. (santa kruz) onetsi aditzezkoa (inori) begi onez begiratu onetsi (inori) begi onez begiratu el02262 Begiratu berari zioten begi zeharrez begiratzen, aski ziotela bere aiherra erakusten (noel) gorrotatu aditzezkoa begi zeharrez begiratu gorrotatu begi zeharrez begiratu el02263 Judu gaixtoek diote zeihar begiraturen azkenean martirioz dute hillaraziren. (noel) gorrotatu aditzezkoa zehar begiratu gorrotatu zehar begiratu el02264 deabruarekin iraultzen ari danak behar dik akilua luze (yakin iii) defensa handiak behar aditzezkoa (inorekin) akuilua luze behar defensa handiak behar (inorekin) akuilua luze behar el02265 Zuk ere amar zentimorekin kanpo aundiyak biar dituzu (oroitz) guti ukan eta asko nahi aditzezkoa hamar zentimorekin kanpo handiak behar guti ukan eta asko nahi hamar zentimorekin kanpo handiak behar el02266 Triki eta tranka, orrek galtzen nauka... preziso bear det irugarren anka. (alz imaz) mozkor ibili aditzezkoa hirugarren hanka behar mozkor ibili hirugarren hanka behar el02267 Edertasunez ez dakioke begiratu bekoz beko mingain urrea bear litzake ber'hartaz hitzegiteko. (ezin) (ezer, inor) hitzetan ezin adierazi aditzezkoa (ezertaz, inortaz) hitz egiteko mingain urrea behar (ezer, inor) hitzetan ezin adierazi (ezertaz, inortaz) hitz egiteko mingain urrea behar el02268 Bistan dagonak eztu ispilu bearrik (yakin iii) argi egon aditzezkoa caer por su propio peso tomber sous le sens ispilurik ez behar argi egon ispilurik ez behar el02269 Jaungoikoak egindako erremintak baiño besterik eztozua bear. (yakin iii) lana eskuekin egin aditzezkoa jainkoak egindako erramintak baino ez behar lana eskuekin egin jainkoak egindako erramintak baino ez behar el02270 Neuk be arpeira esango dautzut gaur entzun dagien danak: maskararikan ez daula biar zuk lango arpeia daukonak (nere apur) itsusia izan aditzezkoa maskararik ez behar itsusia izan maskararik ez behar el02271 Pixka eztezu bear, txarroak betean, ito egingo zera zu alakon batean (alz imaz) gutirekin ez konformatu aditzezkoa txarroak betean behar gutirekin ez konformatu txarroak betean behar el02272 Udaran koipe beldur gutxi ta neguan il bear otzak geio zulatu bearrik eztu gaitz oiek dauzkan biotzak (eguns txo) pobrea izan aditzezkoa udan koipe beldur gutxi eta neguan hotzak hil behar pobrea izan udan koipe beldur gutxi eta neguan hotzak hil behar el02273 Neure errakuntsak estalduteko eztot egin aleginik ez neure izenak zabalduteko bearr izan dau klarinik (par bide) ezaguna izan aditzezkoa (ezer) zabaltzeko klarinik ez behar ezaguna izan (ezer) zabaltzeko klarinik ez behar el02274 Etcion guehiago behatcen buruzagui baten oinean (test cahar i) inori dagokion begiramenaz nolatasunezkoa (inori) (ezeren) oinean inori dagokion begiramenaz (inori) (ezeren) oinean el02275 Etorri bikañeko / bertsolari zuzena / zeñek berdinduko du / zure almazena? (j zab) inoren beste izan aditzezkoa llegar a la talla (inoren) almazena berdindu inoren beste izan (inoren) almazena berdindu el02276 Ni nago morroi serbitzen besteren kargak berdintzen (xenp) (can vas ii) besteren lana egin aditzezkoa besteren kargak berdindu besteren lana egin besteren kargak berdindu el02277 Bardin Burgos eta Marquina (anuar filo) konparazio desegokiak egin aditzezkoa burgos eta markina berdindu konparazio desegokiak egin burgos eta markina berdindu el02278 Guk gosea berdintzeko daukagu; ez dugu oraingoz asearen beldurrik. (mitx idaz) asetu aditzezkoa matar el hambre gosea berdindu asetu gosea berdindu el02279 Aginak berdindu dakoz ta kontu orregaz (yakin iii), Aginak bardinduta daukat (voc aran) adindu aditzezkoa haginak berdindu adindu haginak berdindu el02280 Ortzak berdindua naiz zuek bezelaxe dakiyena engañatzen dezute juan jose (lexo) adindu aditzezkoa hortzak berdindu adindu hortzak berdindu el02281 Beti burrukan ibilli gabe zuzentasunaren eske besterik gabe makiñatxo bat koska berdindu litezke (goi lor) trabak desegin aditzezkoa limar asperezas koskak berdindu trabak desegin koskak berdindu el02282 Onenari ere bukatzerako berotzen zaio arnasa (ust gabe), Etzaidaken neri arnasik berotzen (txan kant) nekatu aditzezkoa faltar el aliento arnasa berotu nekatu arnasa berotu el02283 Astiala berotu (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac astiala berotu jo astiala berotu el02284 Burua eta barrua berotu daroazala larregi (peru ab) edan aditzezkoa barrua berotu edan barrua berotu el02285 Belarriak askori berotu (yakin iii) jo aditzezkoa calentar las orejas passer à tabac (inori) belarriak berotu jo (inori) belarriak berotu el02286 Nik berotuko dizkit belarrien ertzak (berts mor) jo aditzezkoa calentar las orejas passer à tabac (inori) belarriaren ertzak berotu jo (inori) belarriaren ertzak berotu el02287 Nik berotuko deuat iri bizkarra (yakin iv) jo aditzezkoa calentar las orejas passer à tabac (inori) bizkarra berotu jo (inori) bizkarra berotu el02288 apropos nabillela / dena arrotua / ta izaten da zeñek / buru berotua (balen.) Norbaitek burua berotu dio (nap esa) Choro izan zan, bolara aretan, paskuakua eitxeko burua berotu zetsenekua (ezten) sustatu aditzezkoa calentar la cabeza (inori) burua berotu sustatu (inori) burua berotu el02289 Burua eta barrua berotu daroazala larregi (peru ab), Herodes-ek Galilea-ko kristauai etzien gaitz andirik egiten eta epel-epelean, ezer ez baziran bezala, begiratzen zien, bururik ayekatik asko berotu gabe (test berri), Ez bururik berotu, Maltimpo ori ez da euskal izena, "Mal Tiempo"ren laburpena besterik ez da. (nem etxa) pentsatu aditzezkoa romperse la cabeza se creuser la tête burua berotu pentsatu burua berotu el02290 Bapo berotze ituzte eseri-alkiyak (nekaz mi) alferkerian egon aditzezkoa calentar el asiento aulkiak berotu alferkerian egon aulkiak berotu el02291 Asi zaitelako berotzen aspoa (amar ur) nekatu aditzezkoa faltar el aliento auspoa berotu nekatu auspoa berotu el02292 Ezurra berotzia merezi ez al du? (nekaz mi) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac (inori) hezurra berotu jo (inori) hezurra berotu el02293 Jipoia berotu (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac jipoia berotu jo jipoia berotu el02294 Baita neuri ere zuri kaskarra berotzea (gar) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac (inori) kaskarra berotu jo (inori) kaskarra berotu el02295 lepoa berotu (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac (inori) lepoa berotu jo (inori) lepoa berotu el02296 zenbeiti muturra ederki berotu (mintz aur) jo aditzezkoa partir la cara passer à tabac (inori) muturra berotu jo (inori) muturra berotu el02297 Euskaldunontzat izanagatik guztietan ederranak / arnas-berritu ezpazenitun aztuak zeuden geienak (goi lor) indarberritu aditzezkoa arnas berritu indarberritu arnas berritu el02298 Non ginintazke gu, berriak ez balire berritzen? (zez erre) albisteak sortu aditzezkoa berriak berritu albisteak sortu berriak berritu el02299 Beraz andria dezu / ezur-berritua, / eta ala eman didazu / neri mandatua / bankete bat eiteko / badet desiua / abisatu zaidazu / noiz dan bataiua (bakallo) haurdundu aditzezkoa hezur berritu haurdundu hezur berritu el02300 Agindu naiko asko daude ta diperentiak jeniyoz / artikulo zar berrituak zeñek bere oponiyoz (lexo) berriztatu aditzezkoa zahar berritu berriztatu zahar berritu el02301 Elkarri argi bagiratuaz bete zazute begiak (berts bil), Begik betetzeko din ez al naiz zuretzat? (xenp sari) atsegin ukan aditzezkoa begiak bete atsegin ukan begiak bete el02302 Burua queaz betea zorabillaca / iritxi dabillela lurra giraca (izt oler) mozkortu aditzezkoa burua kez bete mozkortu burua kez bete el02303 Jesus iltzeko denbora ori iya zeguan betia (zubi), Verbo eternala, gauça gucien eguillea, demborac bethe-cirenean gure gatic guiçon eguiñic, sacrificio miragarrihau eftablitu duçuna (jes imit) epea amaitu aditzezkoa expirar el plazo denbora(k) bete epea amaitu denbora(k) bete el02304 Çahartce dohaxu batean bere egun guciac betheric (test cahar i) hil aditzezkoa souffler sa chandelle (neure, heure, bere...) egunak bete hil (neure, heure, bere...) egunak bete el02305 Elkar beteteko gai ote ginen ez dakit (pros nav) ongi konpondu aditzezkoa elkar bete ongi konpondu elkar bete el02307 Haur-danik ezagutu eta zerbitzatu zuen ugazaba bere-gisako hura, azkenekotz beste gizonak bezala egitera gertu zela, gogoa betatzen zion otsein zindoari. (haur bes) poztu aditzezkoa gogoa bete poztu gogoa bete el02308 Ori ori -zion Larrola'k ere, aizez beteta (amab eg), Orañ bada izenezko euskaldun ta sustanzia gabeko aizez beteak (eusk ber) harrotu aditzezkoa haizez bete harrotu haizez bete el02309 Ez omen zun uste Valde-Espinak, Santa Kruzek itza jango zunik. Eztakit bada: garbi aski erakutsi zion apaizak, etzedukala itza betetzeko gogo aundi aundirik. (santa kruz) agindutakoa bete aditzezkoa cumplir (su) palabra hitza bete agindutakoa bete hitza bete el02310 Etxe-azpiko anpolai beltzera yoan ta ipurdiraino bete adi(yakin iii) asko jan aditzezkoa ipurdiraino bete asko jan ipurdiraino bete el02311 Bete zekiola, itsasoa ur gaziz bañon, oñaze, ta tormentu geyagoz bere barrena. (jes biotz) zeharo bete aditzezkoa (ezer) itsasoa ur gaziz baino gehiagoz bete zeharo bete (ezer) itsasoa ur gaziz baino gehiagoz bete el02312 Ur arreaquin betetceiztitec tolosan diraden cupelac (izt oler) tranpa egin aditzezkoa kupelak ur arrearekin bete tranpa egin kupelak ur arrearekin bete el02313 Leporaino bete (yakin iii) gogaitu aditzezkoa estar hasta las narices leporaino bete gogaitu leporaino bete el02314 Bete biar degu ardoz lepo-leporaño (gazt berts), Leporaño bete uan gure sukaldea (txan kant) zeharo bete aditzezkoa llenar(se) hasta los topes leporaino bete zeharo bete leporaino bete el02315 Ori lepotik gora ardoz eta sagardoz betea zioken (txan kant) asko edan aditzezkoa lepotik gora bete asko edan lepotik gora bete el02316 etxean esne gutxi artu ta marmita bete birian (kaskaz) tranpa egin aditzezkoa marmita bidean bete tranpa egin marmita bidean bete el02317 Sant Andreko eliza mukurru bethea zen (yakin iii), Oihanean hatzeman dut eltze handia bat diruz eta zilarrez mukurru betea(zez erre) zeharo bete aditzezkoa llenar(se) hasta los topes mukurru bete zeharo bete mukurru bete el02318 Gauza onikan jatera; pipa bezela bazkaltzen bete, andikan gero kafera (nekaz mi) asko jan aditzezkoa manger comme un ogre pipa bezala bete asko jan pipa bezala bete el02319 Eta eliza guzia plei-plei aldarearen berdineraño gurputz-illez bete zuten (test berri) zeharo bete aditzezkoa llenar(se) hasta los topes plei bete zeharo bete plei bete el02320 egun orretan ango aitonak / oso asarre etzian / beren tripotxak bapo beteta / etxera joanak bazian (motz ugal) asko jan aditzezkoa faire ripaille tripotxak bete asko jan tripotxak bete el02321 Asko jan, galanki edan, zintzurreraño bete (gar) asko jan edo edan aditzezkoa zintzurreraino bete asko jan edo edan zintzurreraino bete el02322 Aitona, ez bedi orrela betillundu. jan beza (gar) tristatu aditzezkoa betilundu tristatu betilundu el02323 Arropa gorriaz bestitzeko bidetan izan zarela (gero) kardenal egin aditzezkoa arropa gorriaz beztitu kardenal egin arropa gorriaz beztitu el02325 Edozeiñ gauza esaten du aisa mingañak ortaz beittu dirade askoren bekañak (paulo yan) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekainak beztu haserretu bekainak beztu el02326 Goizero baso bat ur esponjaz nastutagañera bi kopatxo berari ustutabestela plantatzen zait kopeta beztuta (seg itsua), zurrutak poztuta / tragua ustuta / mokua zorroztuta / kopeta belztuta (azp. prem.), Orregatikan etzaitez jarri zure kopeta beztuta (alkain), Berenak aundiyago kopeta beztuta (txirrit ii), Egon zaitez prestu ez kopetik beztu (fer imaz) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta belztu haserretu kopeta belztu el02327 Uztar ditzala onek azeri okerrak eta jatzi ditzala nai badu akerrak (itur) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a freir churros envoyer balader akerrak jeztera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi akerrak jeztera (bidali) el02329 Ezkon zaite Anbotoko sorginarekin, nai badezu. (gar) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa Anbotoko sorginarekin ezkontzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi Anbotoko sorginarekin ezkontzera (bidali) el02331 Artaburuak jorra itzik (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a freir churros envoyer balader artaburuak jorratzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi artaburuak jorratzera (bidali) el02332 Doazala artaburuak urkultzera (manual) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a freir churros envoyer balader artaburuak urkultzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi artaburuak urkultzera (bidali) el02333 Arro etorri zitzaion baño laister aurretik bialdu (txirrit i) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa despedir con cajas destempladas aurretik bidali solasa edo harremanak haserrez hautsi aurretik bidali el02334 uztar ditzala onek azeri okerrak eta jatzi ditzala nai badu akerrak (itur) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a freir churros envoyer balader azeri okerrak uztartzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi azeri okerrak uztartzera (bidali) el02335 Lau itze kaskar erditik sartu, / iskiñan falta joskura, / neskazar ura balijuake / diabruaren eskura. (balen) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar al infierno envoyer au diable deabruaren eskura (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi deabruaren eskura (bidali) el02336 Oi etxekoak, oi etxekoak / gizonaren panparroia, / dagoana diabruetan. (munibe) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar al infierno envoyer au diable deabruetara (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi deabruetara (bidali) el02338 Denbora errez bialdutzeko zer dira gauza obiak? (noe on) denbora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps denbora bidali denbora pasa denbora bidali el02339 Palta andirik ere etzidak egiten, eta dijuala eun legua bidean (sas let) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa ehun legoa bidean (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi ehun legoa bidean (bidali) el02340 Bere izaite guzia errecari behera igorriric (bi saind) hondatu aditzezkoa errekari behera (bidali) hondatu errekari behera (bidali) el02341 Ez baziren kontent hola freskatzerat joan ditela (can pop ii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa freskatzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi freskatzera (bidali) el02342 Goraintziak igorten deiztade, phiper eta biñagre, oliorik batere (etxahun) kaltea desiratu aditzezkoa goraintziak piper eta binagre igorri kaltea desiratu goraintziak piper eta binagre igorri el02343 Ai Anton! Ai, Anton! Aize preskuari, gabon! (can pop i) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar con viento fresco envoyer balader haize freskoari gabon esatera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi haize freskoari gabon esatera (bidali) el02344 Eta azkenez egiten badit iñork farrikan / esango diyot: sartuko alaiz kaka barrikan (kont) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a la mierda envoyer au bain kaka-barrikan sartzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi kaka-barrikan sartzera (bidali) el02345 Katuak daraman sardiñaari oratu egiok. (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa katuak daraman sardinari oratzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi katuak daraman sardinari oratzera (bidali) el02346 Hoa, animale ladrea dakikela madarica comunetic hadi bazka (fabl) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a la mierda envoyer au bain komunetik bazkatzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi komunetik bazkatzera (bidali) el02347 Asto-mantzia jantzitakoan ez dira joango ganau-zai: obe litzake jungo balira Lekunberrira errernintai (berts bil) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa lekunberrira erremintari (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi lekunberrira erremintari (bidali) el02348 Andre Emili, andre gora ezin diro ogirik orha artorik jorra hain guti: bihoa mairu herrin gora (naf kan) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar al carajo envoyer balader mairu herrian gora (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi mairu herrian gora (bidali) el02349 Baina barneko araposiak dio, zoazte paseüra, etzütiet ezagützen (onts hil) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a paseo envoyer balader paseura (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi paseura (bidali) el02350 Errespetu ta itzal guziak / pikotara bialduak / beste bide bat artu ezean / ez ote gaude galduak? (sor zaiz) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar al carajo envoyer balader pikotara (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi pikotara (bidali) el02351 Badakik ere Kattinekin ezkondu nahi ziela, eta hunek, ire aholkuz, nola igorri zien "porru landatzera..." (man) (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a freir churros envoyer balader porru landatzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi porru landatzera (bidali) el02352 Salamancan barrena alde egin zak (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a paseo envoyer balader salamancan barrena (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi salamancan barrena (bidali) el02353 botikarako egin / aguro papera / alimentuak kendu / odolak atera / lenbailen bialtzeko / satorren tartera. (zakarra) (inork inor) hil aditzezkoa mandar al otro barrio (faire) mordre la poussiére satorren tartera bidali (inork inor) hil satorren tartera bidali el02354 Gizona laster bigalduko du soñako galtzak kenduta. (txirrit i) uste ez zituenak entzunda bidali aditzezkoa dar(le) un repaso soineko galtzak kenduta bidali uste ez zituenak entzunda bidali soineko galtzak kenduta bidali el02355 Txakurrari atzean soiñ egiok (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurrari atzean soin egitera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurrari atzean soin egitera (bidali) el02356 Gizonak erantzun zion: Ni atean banago, berori barruan dago. Txakurra puztu zak atzeko zulotik. (ait uzta) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurra atzeko zulotik puztera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurra atzeko zulotik puztera (bidali) el02357 Nora joango naiz? Zakurraren gelara... Lapurraren billa eta ai atzapar-atzean arrapatzen badet... (zabala) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren gelara (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren gelara (bidali) el02358 Zakurraren ipurdiaren barrena alde egin zak. (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren ipurdiaren barrenera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren ipurdiaren barrenera (bidali) el02359 zakurraren ipurdira deila (yakin iii), Jakiña, azkenerako, zakurraren ipurdira biali bear izan diat (kaz lanak) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren ipurdira (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren ipurdira (bidali) el02360 Txakurren salara dijoala (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren salara (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren salara (bidali) el02361 Txakurrari ardiak hil dagiozala (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurrari ardiak hiltzera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurrari ardiak hiltzera (bidali) el02362 Atzetik putz egiok (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurrari atzetik putz egitera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurrari atzetik putz egitera (bidali) el02363 Txakurrari iperdian mun egiok (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurrari ipurdian muin egitera (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurrari ipurdian muin egitera (bidali) el02364 Atzaparrak dabiltza biyurturik kako (ped ota) haserretu aditzezkoa volver(se) las cañas lanzas atzaparra(k) kako bihurtu haserretu atzaparra(k) kako bihurtu el02365 Baina baldin baten bia bihur badiatzot, egin zaitan baiño gogorkiago mintza banakio (gero) inoren erasoari gogorkiago eraso aditzezkoa devolver dos por uno baten bia bihurtu inoren erasoari gogorkiago eraso baten bia bihurtu el02366 Goizean etxetikan ustez irten gizon, ume bihurtzen dira (j-p zab) mozkortu aditzezkoa gizon irten eta ume bihurtu mozkortu gizon irten eta ume bihurtu el02367 Ecen Jaincoac bere irudira egin cintuen; eta eman cerozkitzun dohain ederrez, contu bihurtu behar diozu. (card lap) aditzezkoa rendir cuentas kontu bihurtu kontu bihurtu el02368 Teorikari eta hitz-jarioari lepoa bihurtzen saiatu zen bat (mitx idaz) galarazi aditzezkoa (ezeri) lepoa bihurtu galarazi (ezeri) lepoa bihurtu el02369 Au aditzian odol guztiyak ur biurtu zitzaizkian. (ped ota), Odolak ur biyurtu zitzaizkidan oso (xenp) beldurtu aditzezkoa helárse(le) la sangre odolak ur bihurtu beldurtu odolak ur bihurtu el02370 Inguru oetako itzai ta mandazaiak lan-aukera bazeukateken; or billatu ziteken beren Amerika (txan kant) aberastu aditzezkoa hacer las Indias trouver la pie au nid (neure, heure, bere...) Amerika bilatu aberastu (neure, heure, bere...) Amerika bilatu el02371 Ate denentzat billaten dezu komeni dan maratilla (sor zaiz) larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan aditzezkoa tener respuesta para todo ate denentzat maratilak bilatu larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan ate denentzat maratilak bilatu el02372 sekulan bezin sasoi / daukazu oraiñ ere / artzai bertsolariak / baziran len ere (Patxiko Amuederrek botea) // Ondo billatu nazu / ikullu-zokua... (artz txi) inoren alderdi ahula aurkitu aditzezkoa trouver le défaut de la cuirasse (inori) ikuilu-zokoa bilatu inoren alderdi ahula aurkitu (inori) ikuilu-zokoa bilatu el02373 Kolorado ibaiaren ertzak badakizkite Pedro Migelek erabilli zituan otz-bero ta istillu larriak, iñoren mendeko egon zan bitartean. Etzuan bereala ollo errerik billatu. (gar) gaitzak pairatu aditzezkoa oilo errerik ez bilatu gaitzak pairatu oilo errerik ez bilatu el02374 Agintariak saiatu ziran nun billatuko usaiak / ama-alabak il zituztenak agertutzeko etsaiak (p eraus ii) sumatu aditzezkoa usainak bilatu sumatu usainak bilatu el02375 bazoaza kampora eni adar bilzera (poes pop ii) ezkontidea tronpatu aditzezkoa poner los cuernos faire cornard (cornette) (inori) adar bildu ezkontidea tronpatu (inori) adar bildu el02376 Bil raite beraz, maiz cere baitharat (jes imit) kontzentratu aditzezkoa ensimismarse (neure, heure, bere...) baitara bildu kontzentratu (neure, heure, bere...) baitara bildu el02377 Bartko gaubean Euskalerrian ez da begirikan bildu / Birjiña Amaren izen goxoa ain gutxi aoz ixildu (eguns txo) lorik ez egin aditzezkoa no pegar ojo begirik ez bildu lorik ez egin begirik ez bildu el02378 Bildu bear du egiñ-alean bere biotza (jes biotz) debozioan sartu aditzezkoa recoger el espíritu bihotza bildu debozioan sartu bihotza bildu el02379 Bildu bearco ditu, egiñ alean, biotzaren begiac (jes biotz) debozioan sartu aditzezkoa recoger el espíritu bihotzaren begiak bildu debozioan sartu bihotzaren begiak bildu el02380 Emozu zeure etsaiari gose denean iatera eta egarri denean edatera, zeren halatan bildukoitutzu ikhatz biziak haren buruaren gaiñean. Erran nahi du: nola ikhatz biziek elkarganatzen dituzunean, sua pitzten eta egiten baitute: hala etsaia baithan ere, egiten derautzatzun ongiek eta zerbitzuek pitzten dute eta egiten amorioaren sua, bakea, adiskidetasuna (gero) inoren estimazioa irabazi aditzezkoa (inoren) buruaren gainean ikatz biziak bildu inoren estimazioa irabazi (inoren) buruaren gainean ikatz biziak bildu el02381 Ala trixterik dagon, doluan jarria, dirua erain eta... bildurik harria? (can pop ii) zorionaren bila ari eta zorigaitza lortu aditzezkoa dirua erein eta harria bildu zorionaren bila ari eta zorigaitza lortu dirua erein eta harria bildu el02382 Emengo diruk biltzen dirala palarik gabetanikan (amar ur) diru guti irabazi aditzezkoa diruak palarik gabe bildu diru guti irabazi diruak palarik gabe bildu el02383 Banka hoetan lau andre beti elhe biltzen/ aspaldian asiak ez dira gelditzen (luz kan) marmarka rai aditzezkoa contar chismes raconter des histoires ele(ak) bildu marmarka rai ele(ak) bildu el02384 badu bilduko du erasua (nere ald) mozkortu aditzezkoa agarrar(se) un ciclón erasoa bildu mozkortu erasoa bildu el02385 Lendabizi etorri zait neronen etxera gezurrezko paperakin arraultzak biltzera (pastor) tranpa egin aditzezkoa gezurrezko paperekin arraultzak bildu tranpa egin gezurrezko paperekin arraultzak bildu el02386 izatu dire bi dop, miricu handiak batec Parisen ditu eguin balentriac; bertzeac ehun berri itchikiz bician gucien othoitz onac bildu hilherrian (eskal) gorrotatua izan aditzezkoa guztien otoitz onak hilerrian bildu gorrotatua izan guztien otoitz onak hilerrian bildu el02387 Begira ondo gazte alaiak zein bidetatik zabiltzen Txorokeritan gau ta gau-erdi arria etxera biltzen (eguns txo) norberaren zorigaitza lortu aditzezkoa harria bildu norberaren zorigaitza lortu harria bildu el02388 Khea bil lirozu (yakin iii) zekena izan aditzezkoa être radin kea bildu zekena izan kea bildu el02389 Sua azpiyatik eta gañatikan ikia / an urtu biar emen gaizki bildutako koipia (paulo yan) gizendu aditzezkoa koipea bildu gizendu koipea bildu el02390 Makhilaren bi buriak, bi bazterrak, batetan bildu eta juntatu ditu, egin du bere seme Jenkoa gizon, gizona Jenko (onts hil) arazoaren bi aldeak batean bildu aditzezkoa makilaren bi buruak batetan bildu arazoaren bi aldeak batean bildu makilaren bi buruak batetan bildu el02391 Kantuek ez baitute biltzen oilaskorik (oxob) dirua irabazi aditzezkoa oilaskoak bildu dirua irabazi oilaskoak bildu el02392 Au da bizimodua dodana neuretzat ezin dot oriorik porrusaldarentzat. (can vas ii) pobrea izan aditzezkoa porrusaldarentzat ezin oliorik bildu pobrea izan porrusaldarentzat ezin oliorik bildu el02393 banderakuan or geatu zan besten putz-usaiak biltzen (axen txan) atzean gelditu aditzezkoa (inoren) putz usainak bildu atzean gelditu (inoren) putz usainak bildu el02394 Neure onak neurk nahi ditut gozatu eta manaiatu, eztut oraiño gabetu nahi: eztut ohera gabe biluzi nahi (gero), Nihor ez dadila ogerat gabe biluzi... Ni hala egin nitzen maluruski (eusk fol xiv) (ezer behar baino lehenago egin) aditzezkoa ohera gabe biluzi (ezer behar baino lehenago egin) ohera gabe biluzi el02395 Ez dun ez, dionan bezala horma xurgatuz biribildu muturra! (elizanb) mozkortu aditzezkoa muturra biribildu mozkortu muturra biribildu el02397 bizi-alargunduta aspaldian bizi dira oiek (yakin iii) ezkontideak banandu aditzezkoa bizi-alargundu ezkontideak banandu bizi-alargundu el02398 Beste bat nola zuzendu leike bera aldrebes bizita? (urkiolegi) zabar bizi aditzezkoa aldrebes bizi zabar bizi aldrebes bizi el02399 erretor apezpikuak bizi zirela alfer gorri (poem bas) alferkerian bizi aditzezkoa alfer gorri bizi alferkerian bizi alfer gorri bizi el02400 Lapur famatua izateko, Amezketan jayo, Zaldibian azi, ta Ataunen bizi. (baratz) lapurra izan aditzezkoa Amezketan jaio, Zaldibian hazi eta Ataunen bizi lapurra izan Amezketan jaio, Zaldibian hazi eta Ataunen bizi el02401 Antzarren lumatzan bizi da (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses antzaren lumatzan bizi nahi bezala bizi antzaren lumatzan bizi el02402 Orrek be apapuan bizi dira (manual) pobre bizi aditzezkoa apapuan bizi pobre bizi apapuan bizi el02403 Oso arlote bizi gera (ipar biz) pobre bizi aditzezkoa arlote bizi pobre bizi arlote bizi el02404 Arrenean bizi da (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa gratter la terre (avec ses ongles) arrenean bizi pobrea izan arrenean bizi el02406 Astoa izan eta mando bizi (yakin iii) (inor) ez dagokion moduan bizi aditzezkoa astoa izan eta mando bizi (inor) ez dagokion moduan bizi astoa izan eta mando bizi el02408 Aukera betean bizi dan orrek eztau, ez, erruki bere laguna. (yakin iv) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses aukera betean bizi nahi bezala bizi aukera betean bizi el02409 Hauço bici ciren (fabl) elkarren ondoan bizi aditzezkoa auzo bizi elkarren ondoan bizi auzo bizi el02410 Axal- apainetan bizi zera zu oraindik(yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses azal apainetan bizi nahi bezala bizi azal apainetan bizi el02411 Alkate hori bizi delako urte guztian babian (obr guz i) (obr guz ii) ezertaz ez konturatu aditzezkoa estar en babia bayer aux corneilles babian bizi ezertaz ez konturatu babian bizi el02412 Aberaxeguiac cirelacotzat balxan bicitceco (test cahar i) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses baltsan bizi nahi bezala bizi baltsan bizi el02413 Besteren bizkar bizitze ori ai zeñen gauza ona den! (ust ezin) (inoren) dirutik bizi aditzezkoa vivir a costa de vivre aux crochets (de quelqu'un) (inoren) bizkar bizi (inoren) dirutik bizi (inoren) bizkar bizi el02414 Besteen bizkarretik bizitzeko ederra ori! (amab eg), Alperra izanda nai dezu iñoren bizkarretik bizi? (ip onak), Miserablian bizkarretikan bizi da zenbait maleta (taberna) (inoren) dirutik bizi aditzezkoa vivir a costa de vivre aux crochets (de quelqu'un) (inoren) bizkarretik bizi (inoren) dirutik bizi (inoren) bizkarretik bizi el02415 Gure buruz gain bizi nahiak (manex) (inor) ez dagokion moduan bizi aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruz gain bizi (inor) ez dagokion moduan bizi (neure, heure, bere...) buruz gain bizi el02416 Kantabri on au erregalotan bizi izan (txirrit ii) nahi bezala bizi aditzezkoa vivir regaladamente être couché sur des roses erregalotan bizi nahi bezala bizi erregalotan bizi el02417 Onera sartu dira txartxoak ziranak, erropa moduanlen bizi ohi ziranak, bide zuzenian beiñ jartzen etziranak (ustez lag) gaiztakerian bizi aditzezkoa erropa moduan bizi gaiztakerian bizi erropa moduan bizi el02418 Esnemamitan bizi (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa vivir en grande être couché sur des roses esne-mamitan bizi nahi bezala bizi esne-mamitan bizi el02419 Esnetan bizi (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa vivir en grande être couché sur des roses esnetan bizi nahi bezala bizi esnetan bizi el02420 Lamiñek ez-amarrenakaz bixiten ziriala esakera da (barand) gutirekin bizi aditzezkoa ez hamarrenarekin bizi gutirekin bizi ez hamarrenarekin bizi el02421 Ezpan-belarri bizi izan zan 1452-garren urtearte Bizkaiko lege zarra (yakin iii) ahozko hizkeran bizi aditzezkoa (ezer) ezpain belarri bizi ahozko hizkeran bizi (ezer) ezpain belarri bizi el02422 Ahal guzia egindute bertzen gain bizitzeko (luz kan) (inoren) dirutik bizi aditzezkoa vivir a costa de vivre aux crochets (de quelqu'un) (inoren) gain bizi (inoren) dirutik bizi (inoren) gain bizi el02423 Gil-gil bizi (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa vivir en grande être couché sur des roses gil-gil bizi nahi bezala bizi gil-gil bizi el02424 Bakean bizi dira hasarratu arte (can pop ii) haserrebera izan aditzezkoa haserratu artean bakean bizi haserrebera izan haserratu artean bakean bizi el02425 Bainan zu hain hax gaixthoan bici zare zure buruaren contra (card lap) gaiztakerian bizi aditzezkoa hats gaiztoan bizi gaiztakerian bizi hats gaiztoan bizi el02426 Nahi othe zinduke sainduec bezala herrestan bizi? (bi saind) pobre bizi aditzezkoa herrestan bizi pobre bizi herrestan bizi el02427 Il artean bizi (yakin iii) hainbestean bizi aditzezkoa ir tirando hil artean bizi hainbestean bizi hil artean bizi el02428 Ilargia bezala bizi da gure Maria (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa vivre comme un coq en pâte ilargia bezala bizi nahi bezala bizi ilargia bezala bizi el02429 Aberatsa izaten / ez nuen ikasi / orai ere ez nauzu / indiano bizi (paulo yan) ongi bizi aditzezkoa indiano bizi ongi bizi indiano bizi el02430 Guti beraz balio kriket bicitzeac (eskal) txukun bizi aditzezkoa kriket bizi txukun bizi kriket bizi el02431 Energatua bizi naiz lepotik gora (ezin) oso ernegatua bizi aditzezkoa lepotik gora ernegatua bizi oso ernegatua bizi lepotik gora ernegatua bizi el02432 Gaur artian mots motsik bizi izan zirean (par bide) pobre bizi aditzezkoa motzik bizi pobre bizi motzik bizi el02433 Munduarequiñ atce bezala bici ciren, bañan Jaincoaren adifquideric maiteenac hoc ciren (jes imit) apaltasunean bizi aditzezkoa vivir a espaldas del mundo munduarekin atze bizi apaltasunean bizi munduarekin atze bizi el02434 Amazortzi bat urte artian bizi bear da mutiko; osasun ona ak izango du bere bizitza guztiko (berts bil) apaltasunean bizi aditzezkoa mutiko bizi apaltasunean bizi mutiko bizi el02435 Ordua mundu bizi gara (yakin iii) garaian garaiko moduan bizi aditzezkoa estar al día être à la page ordua mundu bizi garaian garaiko moduan bizi ordua mundu bizi el02436 Petriri Santsekila bizi da hori (yakin iii) goseak bizi aditzezkoa petiri santzekin bizi goseak bizi petiri santzekin bizi el02437 Solo-bizkarren galebaten baiño obeto bizi da ori (yakin iii) ongi bizi aditzezkoa vivre comme un coq en pâte soro bizkarren galebaten baino hobeto bizi ongi bizi soro bizkarren galebaten baino hobeto bizi el02438 Iaunak bere ganat deithuz geroz zure zenharra / tortolla bezala bizi izan ziñen bakharra (noel) birjinitatean bizi aditzezkoa tortoila bezal bizi birjinitatean bizi tortoila bezal bizi el02439 Uraren gaineko aparretan (bizi) (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses txitxi patxetan bizi nahi bezala bizi txitxi patxetan bizi el02440 Uraren gaineko aparretan (bizi) (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses uraren gaineko aparretan bizi nahi bezala bizi uraren gaineko aparretan bizi el02441 Uraren ganeko bitsean ta aren ganeko sitsean bizi da (yakin iii) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses uraren gaineko bitsean eta haren gaineko sitsean bizi nahi bezala bizi uraren gaineko bitsean eta haren gaineko sitsean bizi el02442 Usotik usarrera bizi (yakin iii) pobretu aditzezkoa venir a menos usotik usarrera bizi pobretu usotik usarrera bizi el02443 Zorrak zor eta lorrak lor bizia da ori (yakin iii) ezaxola bizi aditzezkoa zorrak zor eta lorrak lor bizi ezaxola bizi zorrak zor eta lorrak lor bizi el02444 Ori ta ni ezin gintezke zorro batean bizi (gar) elkarrekin ezin bizi aditzezkoa no poder vivir bajo el mismo techo zorro batean ezin bizi elkarrekin ezin bizi zorro batean ezin bizi el02445 Alde-alde bota (yakin iii) kalkulatu aditzezkoa alde-alde bota kalkulatu alde-alde bota el02446 Baña Nikodemus Jesus-en alde irten, eta aldi onetan lanbide ari geroago utzizioten, ez ordea, galtzeko amuak botatzean (test berri) tranpak ipini aditzezkoa amuak bota tranpak ipini amuak bota el02447 amorraia joan da putzura sariak (fer imaz) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa arraina joanda sareak putzura bota ezertaz beranduegi arduratu arraina joanda sareak putzura bota el02448 Arrairik eztan tokian zertan botako dira sariak? (sor zaiz) alferreko lanean ari aditzezkoa arrainik ez den tokian sareak bota alferreko lanean ari arrainik ez den tokian sareak bota el02449 Badathor bere chilora azken haxa botatzeaa. (fabl), Azken hatsa eman duela (mintz aur), Kuiattoa haintxe dago etzinik azken-atsa, azken-atsa emanik (elizanb), Abelek azken hatsa eman gabe, hiltzen ahal baitu edo hiltzerat uzten ahal Kain, biak berdin dohakabe. (be. adisk.), Ama Birjinaren gerizapen amultsuan nahi zuen eman bere azken hatsa misionest kartsuak. (...) Doi-doia ukan nuen Pagola jaun doyenari telefonatzeko denbora. Hau etorri zen eta eman zion anontzioa, erien sakramendua. Handik laster eman zuen azken hatsa. (hazp. mis.), Hitzik erran gabe ezarri zuen burua ene sorbaldari kontra eta laster eman bere azken hatsa (l. o. g-b.), Kolpatu handi altxatu dute eta artategi batetarat heldu orduko eman du bere azken hatsa... (Herria 1996) hil aditzezkoa exhalar el último suspiro tourner de l'oeil azken hatsa bota / eman hil azken hatsa bota / eman el02450 Baserri eta kalietara maiz bota izan det begi ikusitzen det jarri dugula oraintxen lujo gehiegi (berts txap iii), Amaika damak bota ziraten begiya (pedro santa), Bota bainion begia (can pop ii), Goiz aski bota zion Alzuruk begia artu ere bay ongui goruntzen neurria (izt oler) adi egon aditzezkoa echar el ojo serrer la vis begia bota adi egon begia bota el02451 Hogoi urte eta gehiagoz begietara errauts botatzen izan zaizku, erranez: "Frera eta Serora, edo nolazko eskola-emaile giristinoak nahi baditutzue, appelez-les, payez-les" (zez erre) txunditu aditzezkoa jeter de la poudre aux yeux begietara errautsa bota txunditu begietara errautsa bota el02452 Bedarrak yorratute artoak sasire (eusk fol x) (can vas i) (can pop i) oker egin aditzezkoa belarrak jorratu eta artoa sasira bota oker egin belarrak jorratu eta artoa sasira bota el02453 Beliak dibertitzeko bota errekara (pastor) (inork inor) hil aditzezkoa beleak dibertitzeko errekara bota (inork inor) hil beleak dibertitzeko errekara bota el02454 Birikak bota bearrean eztarriak eten bearrean ojuka (gar) ezin gehiagoz ahalegindu aditzezkoa birikak bota ezin gehiagoz ahalegindu birikak bota el02455 Ez nere bizkar bota guzia! (amab eg) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (ezer inoren) bizkar bota (inoren) ardurapean utzi (ezer inoren) bizkar bota el02456 Bere errua besteen bizkar-gain bota naian ote zebillen ba? (amab eg) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (ezer inoren) bizkar gain bota (inoren) ardurapean utzi (ezer inoren) bizkar gain bota el02457 Botaboleo aundik botatzen ditu orrek (nap esa) gezurrak esan aditzezkoa contar trolas botaboleoak bota gezurrak esan botaboleoak bota el02458 zu baño gizon jatorraguai / zatoz konduta galtzera / gezurrak brokal aurrera bota / egiyak utzi atzera (fer imaz), Semia brokal bota / kapitana bera / gu txoruak bagiña / abilla zera (azp. prem.) (ezer, inor) erasoan erabili aditzezkoa brokal bota (ezer, inor) erasoan erabili brokal bota el02459 Ura nere biotzeko utsuna; ezin burutik bota! (txan kant) ahantzi aditzezkoa quitar de la cabeza burutik bota ahantzi burutik bota el02460 Ta ordun jentillek burroa bota zuela (barand) biraoa bota aditzezkoa soltar tacos burroa bota biraoa bota burroa bota el02461 Cuando no hay una moneda para echar a cara o cruz, se echa una piedra plana mojándola por una cara con saliva y diciendo: "busti ala lior" (voc aran) zozkatu aditzezkoa echar a cara o cruz jeter pile ou face busti ala lehor bota zozkatu busti ala lehor bota el02462 Daka bota (voc aran) kolpean bota aditzezkoa daka bota kolpean bota daka bota el02463 Deiak botata poz andiagoz eskondu zirean biak (par bide) ezteia elizan gaztigatu aditzezkoa deiak bota ezteia elizan gaztigatu deiak bota el02464 Asetan botatea gazte denporea? (par bide), Denbora ezin botarik nabill (baratz) denbora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps denbora bota denbora pasa denbora bota el02465 Uste gabeko enbidotxo bat azpitik nai dizut bota (berts txap i) eraso aditzezkoa enbidoa bota eraso enbidoa bota el02466 hunek inbido egiten nau ta botako diot hordago (ezin) inoren erasoari gogorkiago eraso aditzezkoa enbidoari hordago bota inoren erasoari gogorkiago eraso enbidoari hordago bota el02467 Onek bota zizkiguk epelak (yakin iii) egiak esan aditzezkoa epelak bota egiak esan epelak bota el02468 Erroak bota (voc bas) finkatu aditzezkoa echar raíces oprendre racine erroak bota finkatu erroak bota el02469 Onelako erronkak bota ondorian adarra jo ezkero (urz bat), Aronkaak botaten (voc aran), Gipuzkoa guziko erronka botia zegok (txan kant), Erronka botatzea ez da gero asko (p eraus iii), Erronkak botatzea ezta ordea, aski (izt oler), Eztabe moruak zertan erronkarik bota (afr ger), Erronkak botatuaz prestuezkerian (fer berts) harrokeriak esan aditzezkoa faire le rodomont erronkak bota harrokeriak esan erronkak bota el02470 Baña San Esteban-i bizia kentzera bein jarri ziranean, estalki guziak bota zituzten, eta argiro asi ziran kristauaren zantzuko guzia galdu nayez (test berri) benetako izaera erakutsi aditzezkoa quitarse la máscara estalkiak bota benetako izaera erakutsi estalkiak bota el02471 Lurrera botatzen du euli baten otsak (bekoetxia) ikaratu aditzezkoa euli baten hotsak lurrera bota ikaratu euli baten hotsak lurrera bota el02472 Guk esteak bota genizkin farrez (txan kant) barre handiak egin aditzezkoa mearse de risa se tenir les côtes de rire barrez esteak bota barre handiak egin barrez esteak bota el02473 Firri-farra bota (voc aran) lardaskatu aditzezkoa firri farra bota lardaskatu firri farra bota el02474 Jaincoaren deia nihoiz entzuten banuen, Gota geroco. nere gal-menta eracusten bacerotedean, ni trufa. (card lap) geroko utzi aditzezkoa geroko bota geroko utzi geroko bota el02475 Bota bear zituan gibelak abotik mendi artako bazter gustiak arakatu bearrez, batera ta bestera, atzera ta aurrera, gora ta bera (abk) indarka ari aditzezkoa gibelak ahotik bota indarka ari gibelak ahotik bota el02476 Ontasunak haizeari burrustan besagainka bota (mintz aur) lardaskatu aditzezkoa haizeari bota lardaskatu haizeari bota el02477 Txikitxua naizela nao neu astuna Ezalnazu botako karkaban barruna (can pop ii) jo aditzezkoa karkaban barrena bota jo karkaban barrena bota el02478 Or doean orreri bota eioan lakirioa (barand) harrapatu aditzezkoa echar el lazo lakirioa bota harrapatu lakirioa bota el02479 Leon-castillo botatzen formal ziran asi (udar berts) zozkatu aditzezkoa echar a cara o cruz jeter pile ou face leon-kastillo bota zozkatu leon-kastillo bota el02480 Zure itzetan ikusten danez zuk ezin zeike erratu aitan lepora egurrak bota amak eskuak garbitu (nere apur) lanak besteri utzi aditzezkoa (inoren) lepora egurrak bota lanak besteri utzi (inoren) lepora egurrak bota el02481 Goizero nabill maindiriak eziñ botarik gorputzetik (baratz) jaiki aditzezkoa maindireak gorputzetik bota jaiki maindireak gorputzetik bota el02482 Garaidi, nagiak bota ta bereala jeiki zen (amab eg), Nagiak botatzen zituzten (gar) logalea astindu aditzezkoa nagiak bota logalea astindu nagiak bota el02483 Pausoak pozik bota dituzte (errik itsas) ezertan hasi aditzezkoa pausoak bota ezertan hasi pausoak bota el02484 Botako zendukeaz plagea-ren etxera (peru ab) gorrotatu aditzezkoa plagaren etxera bota gorrotatu plagaren etxera bota el02485 Etorri zan Bizkaira botarik plantea (par bide) ausart ageri aditzezkoa decir aquí estoy yo planta bota ausart ageri planta bota el02486 Polborik gabe tiro gaizto bat guri zuk botia dale (axen txan) eraso aditzezkoa polborarik gabe tiro gaizto bat bota eraso polborarik gabe tiro gaizto bat bota el02487 bota du publiko / puja berde eder bat / Euskalerriko (erren. zaar.) alde atera aditzezkoa romper una lanza puja bat bota alde atera puja bat bota el02488 orduan señalia bota zen eta gañea jokua (gazt berts) tratuetan eta apustuetan, hainbestekobat aurreratu aditzezkoa seinalea bota tratuetan eta apustuetan, hainbestekobat aurreratu seinalea bota el02489 Nik ez diat zankorik atzera botatzen (itur) beldurtu aditzezkoa echarse atrás zangoa atzera bota beldurtu zangoa atzera bota el02490 Zentzunik etzazula anketara bota buruz jokatu arren naiko lan dagota (laug txin) zentzugabekeriaz jokatu aditzezkoa avoir la tête aux pieds zentzuna hanketara bota zentzugabekeriaz jokatu zentzuna hanketara bota el02491 Bailara baten auxe pasa zan iya bota zuten zoko (berts bil) (inork inor) hil aditzezkoa dejar seco zoko bota (inork inor) hil zoko bota el02492 Zure tentazionearen akhuliak bridaturik (onts hil) grinei eutsi aditzezkoa (zeren) akuluak bridatu grinei eutsi (zeren) akuluak bridatu el02493 Mihia brida dezagun (gero) kontuz hitz egin aditzezkoa frenar la lengua mihia bridatu kontuz hitz egin mihia bridatu el02494 Nei atzaparrik bueltauko din gizonik bada, ata deilla (barand) maltzurragoa izan aditzezkoa (inori) atzaparra bueltatu maltzurragoa izan (inori) atzaparra bueltatu el02495 Geure bizitzeko ukaondo hau bueltatu baino lehen (obr guz ii) hil aditzezkoa bizitzeko ukondoa bueltatu hil bizitzeko ukondoa bueltatu el02496 halakotz hik, Zalgiz, Euskaldun Poeta / burura behar duk erramu-boneta, / zeren, nola baihaiz Parnason gainean (ats neur) irabazle gertatu aditzezkoa erramu boneta bururatu irabazle gertatu erramu boneta bururatu el02497 Atso sorgiñ au barrendik, zerbait egiten danian busti / aiton iltzera abiatzen da altzarrastalo ta guzti (txirrit ii) mozkortu aditzezkoa barrendik busti mozkortu barrendik busti el02498 Camarac ere busti bear du beatza pagatcen dituela ardo ta legatza (izt oler) ordaindu aditzezkoa aflojar la bolsa passer à la caisse behatza busti ordaindu behatza busti el02499 Au esanik aguro saltoka ta dantzan / lepua bustitzera sakristaba juantzan (kont) edan aditzezkoa se rincer la dalle lepoa busti edan lepoa busti el02500 Zeinbat gauza andi arrmetan emen egin dira! ta lunak busti barik! ta klio begira! (par bide) idatzi aditzezkoa mettre du noir sur du blanc luma(k) busti idatzi luma(k) busti el02501 Baña gaixuak nere kontura etzuen busti muturrik (txirrit ii) edan aditzezkoa se rincer la dalle muturra busti edan muturra busti el02502 or baduzu beti euriko paisola; hemen, aldiz, bustia oillua bezala (luz kan) zeharo busti aditzezkoa oiloa bezala busti zeharo busti oiloa bezala busti el02503 San Pedro egunean saguen pixarekin ere ezta busti bear (yakin i) batere ez busti aditzezkoa saguaren pixarekin ere ez busti batere ez busti saguaren pixarekin ere ez busti el02505 Danboliñikan gabe dantzatuko ziñan (gab kaiku) poztu aditzezkoa danbolinik gabe dantzatu poztu danbolinik gabe dantzatu el02506 Dantzatutzeko diruak izan dirade moduak asko dira zabalduak. (jaio biz) dirua gastatu aditzezkoa diruak dantzatu dirua gastatu diruak dantzatu el02507 Fusilak hala dantzatu (obr guz ii) gerra egin aditzezkoa fusilak dantzatu gerra egin fusilak dantzatu el02508 Puntu artatik beiak etzirala aparte ankak dantzatu ziran aiek ikusi arte (udar berts), Erreboteko laniak ere badaki ankak dantzatzen (txirrit i) lasterka egin aditzezkoa hankak dantzatu lasterka egin hankak dantzatu el02509 Bat ere ez dute balio idukitzia gordeta / ori dabillen tokian dantzau biarko dek korneta (otsolarre) errierta eman aditzezkoa korneta dantzatu errierta eman korneta dantzatu el02510 Eriotz asko egiñarazi zula; makila dantzatu zula besteren ezurretan (santa kruz) jo aditzezkoa makila dantzatu jo makila dantzatu el02511 Hiri, bai; hiri esango diat. Beste bati ez niokek esango, ezta, ezta... Badakik ni mingaina dantzatzeko zalea ez naizela. (tantarrantan), Bear ez dan moduan dantzatu mingaña beata neska zarrak guziak aiña (mend txir) hitz egin aditzezkoa darle a la lengua gaspiller sa salive mingaina dantzatu hitz egin mingaina dantzatu el02512 Tutulue dantzatuko dik orrek (nap esa) trufagaitza izan aditzezkoa tutulua dantzatu trufagaitza izan tutulua dantzatu el02513 Zangoak dantzatzen zitun. Eguberri bezperan Oyartzunen, jeiki ta arratsalderako Naparroako Leitzan (santa kruz) lasterka egin aditzezkoa zangoak dantzatu lasterka egin zangoak dantzatu el02514 Gure artian orrenbeste balitz gertatuko / ez giñake zu eta ni zuzen dantzatuko (pastor) hasserratu aditzezkoa zuzen ez dantzatu hasserratu zuzen ez dantzatu el02515 Nik naiz matsikan ebaki gabe justiziyara deitua (txirrit i) errugabea zigortu aditzezkoa mahatsik ebaki gabe justiziara deitu errugabea zigortu mahatsik ebaki gabe justiziara deitu el02516 Spiritu harc eracuchten diote lurraren arbuiatcen, ceruaren mainatzen, mundutic defamarratcen (jes imit) apaltasunean bizi aditzezkoa alejarse del mundanal ruido mundutik desamarratu apaltasunean bizi mundutik desamarratu el02517 Eztio lorik egitera utzten, gau eta egun haren mainatzen eta errekaitatzen, bere burua deseginik (gero) arduratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua desegin arduratu (neure, heure, bere...) burua desegin el02518 Ayen asmo guziak, bada, kea bezala desegin ziran (test berri) erraz desegin aditzezkoa kea bezala desegin erraz desegin kea bezala desegin el02519 Jesus-ek baziekien zertako zan; ala ere, aintzat artu zien, joan zitzaien, eta mayean zeudela zabaldu ziozkaten sare eta amu guziak desegin ziezten, eta erakutsi zien, agertu nai zuten onatasun guzia, on-irudi uts bat baizik etzala. (test berri) tranpak gainditu aditzezkoa sareak eta amuak desegin tranpak gainditu sareak eta amuak desegin el02520 Eta defiratu-cioen ceruco ihintça, eta lurreco franquia (test cahar i) zoriona opa aditzezkoa zeruko ihintza eta lurreko frankia desiratu zoriona opa zeruko ihintza eta lurreko frankia desiratu el02521 Ez nion disparatu bromako ustetan (amar ur) serio jardun aditzezkoa no andarse con chiquitas bromako ustetan ez disparatu serio jardun bromako ustetan ez disparatu el02523 Balentia hauk guztiak eginen tik hiretzat; haren harmek ebakitzen eztie berzerentzat (noel) lana inorentzat egin aditzezkoa (inoren) armak (inorentzat) ebaki lana inorentzat egin (inoren) armak (inorentzat) ebaki el02524 Usadio txarrai berneak ebaki, esan oi da (eusk ber) galarazi aditzezkoa (zeri) bernak ebaki galarazi (zeri) bernak ebaki el02525 Hiruretan ebaki zaitan armarik gabe bihotza (can pop i) penatu aditzezkoa bihotza armarik gabe ebaki penatu bihotza armarik gabe ebaki el02526 Guztiok pasa biar degu eriyotza akordatziak ebaten dit nei biyotza (zald berts) penatu aditzezkoa bihotza ebaki penatu bihotza ebaki el02527 Eguna joan zerautan aize ebakitzen (igel) promenatu aditzezkoa haizea ebaki promenatu haizea ebaki el02528 Ganibet ber-batek debaka ogia eta erhia (ats neur) mesedea eta kaltea batera egin aditzezkoa ogia eta eria ebaki mesedea eta kaltea batera egin ogia eta eria ebaki el02529 Fragata baten urak ebaten ioiala beste mundura (par bide) itsaskatu aditzezkoa urak ebaki itsaskatu urak ebaki el02530 Despista oni asieratik zañak ebakitzeko, Apostoluak ikasle guziak bildu zituzten, eta esan zieteen autu zitzatela beren arteko zazpi gizon virtutetsuenak (test berri) galarazi aditzezkoa (ezeri) zainak ebaki galarazi (ezeri) zainak ebaki el02531 Hauzoek hauzoeri kontu ez ematen azpitic nausieri alkhiac abasten (eskal) tranpa egin aditzezkoa azpitik aulkiak ebatsi tranpa egin azpitik aulkiak ebatsi el02532 Guipuzcoa chit leyal eta maitatia, aspaldi zun edana amaren titia (izt oler) zaharra izan aditzezkoa amaren titia aspaldi edan zaharra izan amaren titia aspaldi edan el02533 Beti tabernarako al zuan guztia azkenik edan zuan andrean dotia (berts bil) diruak zurrutan gastatu aditzezkoa andrearen dotea edan diruak zurrutan gastatu andrearen dotea edan el02534 Gargailetara edan diak ardau-txorta bat (yakin iii) botilatik zuzenean edan aditzezkoa gargailetara edan botilatik zuzenean edan gargailetara edan el02535 Aleguera gaiten bethi culpe onac edanez (poem bas) asko edan aditzezkoa kolpe onak edan asko edan kolpe onak edan el02536 Txotxetik edan (yakin iii) kupeletik edan aditzezkoa txotxetik edan kupeletik edan txotxetik edan el02537 Beharko badut ere ur hortarik edan (odol) ezagutu aditzezkoa (inongo) uretatik edan ezagutu (inongo) uretatik edan el02538 ta ardoak, galdurikan / lengo malizia / ez gaitu moskortuko, / edan zia-zia (sor luisa) asko edan aditzezkoa boire à tire-larigot zia-zia edan asko edan zia-zia edan el02539 Edan ziak bezala (yakin iii) asko edan aditzezkoa boire comme un trou ziak bezala edan asko edan ziak bezala edan el02540 Larrützen zitü hiltzen zitü, eta bizia edekirik, zure haria, eta larria, ohoiñ hark dohaiñ, ezdeüsian saltzen dü lürrari, eta zure arima gaixoa deabrüari (onts hil), Konsidera ezazu bada zuk, zeure etsaiari barkhatu nahi ezteraukazuna, barkhatu zerauela lainkoak, bizia edeki zeraukaten etsaiei (gero) (inork inor) hil aditzezkoa bizia edeki (inork inor) hil bizia edeki el02541 (inongo) errapetik edoski) ikasi aditzezkoa edoski ikasi edoski el02542 Buelo pixka bat badauka baño abildadia aparte (amar ur) ez eduki aditzezkoa (ezer) aparte eduki ez eduki (ezer) aparte eduki el02543 Bañan auzuan daukak ibillidadia (ust ezin), Ni enganatzen txit erreza naiz memoria det auzoan (amod pen), Baño kontzientzia auzuan (txapel), Gizona tabernan da artoa auzoan (yakin iv), Arronka franko badezu baño maldadia auzuan (amar ur), Gorbatak etxian da diruba auzuan (axen txan), gaizki esanaz beti asmatzen gezurrezko maldadia arrokeriaz beterik adude auzuan umildadia (zubi), Gero auntza etxean ta esnea auzuan (noe on), Neure andrea andre ona da, gobernu ona du... hauzuan (chan pop) ez eduki aditzezkoa (ezer) auzoan eduki / ukan ez eduki (ezer) auzoan eduki / ukan el02546 Aoa leurrie daukie (nap esa) nahi guztia erraz eduki aditzezkoa tenerlo a pedir de boca ahoa neurri eduki nahi guztia erraz eduki ahoa neurri eduki el02548 Iduki oi zuten airean kaleak (itur), Karrika guzia badauka marrumaz aidean (yakin iv), Ez duela nahi horretan pentsatze hutsak beldurrez airean daukala? (mitx idaz) urduriarazi aditzezkoa tener en vilo airean eduki urduriarazi airean eduki el02549 Autorra beti eukitten xaat ari (voc aran) inorengana eskerdun egon aditzezkoa (inori) aitorra eduki inorengana eskerdun egon (inori) aitorra eduki el02550 Erlisionea maite dute, bere ahal guzizez, badaukate gure aldea juduen kontra (zez erre) laguntza ukan aditzezkoa (inoren) aldea eduki laguntza ukan (inoren) aldea eduki el02551 Aldiak euqui (voc bas) aldakorra izan aditzezkoa aldiak eduki aldakorra izan aldiak eduki el02552 Ama lepikoan daukagu, aita etortzera orduko dana yango dugu (yakin iv) goseak bizi aditzezkoa ama lapikoan eduki goseak bizi ama lapikoan eduki el02553 Anaie berekin zeuken (nap esa) mozkortu aditzezkoa anaia (neurekin, heurekin, berekin...) eduki mozkortu anaia (neurekin, heurekin, berekin...) eduki el02554 Antzarik ezpaileuken (yakin iii) trebea ez izan aditzezkoa antzerik ez eduki trebea ez izan antzerik ez eduki el02555 Arima hortcetan dagocat; ahalaz idukiten dut nere biciaren azkeneco gauza bezala (card lap) hiltzear egon aditzezkoa être au bout du rouleau arima hortzetan eduki hiltzear egon arima hortzetan eduki el02556 Jendeak badaduka or zenbait armoni txit bajeza aundian nazu ni ipiñi (alz imaz) istilutan ibili aditzezkoa harmoniak eduki istilutan ibili harmoniak eduki el02557 Euskerak arras estua dauka denok gaude igarrita / au ikusita dakiguna da ez iñun irakurrita (goi lor) hiltzear egon aditzezkoa être au bout du rouleau arnas estua eduki hiltzear egon arnas estua eduki el02558 Arrisku gutxi daukat arto ta gariyan (fer berts) pobrea izan aditzezkoa arto eta garian arrisku gutxi eduki pobrea izan arto eta garian arrisku gutxi eduki el02559 Astoak eunetan baiño modu geiago etxaukak orrek (yakin iii) traketsa izan aditzezkoa astoak ehunetan baino modu gehiago ez eduki traketsa izan astoak ehunetan baino modu gehiago ez eduki el02560 Zurrutak tiratzen nau, piska bat jokuak / atarramentu onik ez dauka kojuak (kaskaz), Eskolara zebiltzanak ere, etziteken atarramentu onik (txan kant), Atarramentu onik ez genula egingo (txan kant) ondorio txarrak gertatu aditzezkoa atarramendu onik ez eduki / egin / ukan ondorio txarrak gertatu atarramendu onik ez eduki / egin / ukan el02561 Edukak eure athea hersirik, ez erran auzoaren gaizkirik (yakin iii) isilik egon aditzezkoa cerrar el pico fermer sa boite (neure, heure, bere...) atea hertsirik eduki isilik egon (neure, heure, bere...) atea hertsirik eduki el02562 Atiak baño maratil geiago dauzkek (nap esa) larrialdi edo begar guztietarako irtenbideak ukan aditzezkoa tener más conchas que galápago ateak baino maratila gehiago eduki larrialdi edo begar guztietarako irtenbideak ukan ateak baino maratila gehiago eduki el02563 Aterik adina marratilla dauko orrek. (yakin iii), Berriz, norbait ezer esatera aurreratzen zanian laster asko ixilduko eban, aren miñak aterik aña maratilla eukan (ziri.), Arotz batek ez izatekuan aterik aña maratilla, norek izango zitxuan ba? (ezten.) larrialdi edo begar guztietarako irtenbideak ukan aditzezkoa tener respuesta para todo aterik adina maratila eduki / ukan larrialdi edo begar guztietarako irtenbideak ukan aterik adina maratila eduki / ukan el02564 Aterritako aizea daukazu (yakin iii) zirkunstantziak alde ukan aditzezkoa tener el viento a favor avoir le vent en poupe aterritako haizea eduki zirkunstantziak alde ukan aterritako haizea eduki el02566 Mayatza da ta arrantz aundiyak egiten ditu larrian / atzian biar luken puska bat lastimaz dauka aurrian (alz imaz) zoroa izan aditzezkoa atzean behar (lukeen) gauza bat aurrean eduki zoroa izan atzean behar (lukeen) gauza bat aurrean eduki el02567 Eztauke ori atzeko zotzean (yakin iii) maitatu aditzezkoa atzeko zotzean ez eduki maitatu atzeko zotzean ez eduki el02568 Dantza zaliac azala lodija dauquee (gatz oz), Abillidade gutxi duela ez esan iñori azala dadukak lori (xenp) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara azala lodia eduki lotsagabea izan azala lodia eduki el02569 Urriko illaren ogei ta zazpin uste det izango zala gure etxera atso bat juan zan, etzeukan mea azala (txirrit i) lotsagabea izan aditzezkoa azala mehea ez eduki lotsagabea izan azala mehea ez eduki el02570 Arrillagaren erronkak aurten etzuten asko balio "Bire erdiyan daukat bandera" esaten zuben propiyo (axen txan) lehiaketa bat aurrez irabazia ukan aditzezkoa bandera bide erdian eduki lehiaketa bat aurrez irabazia ukan bandera bide erdian eduki el02571 Bartzak daukaz orrek (yakin iii) dirurik ez ukan aditzezkoa bartzak eduki dirurik ez ukan bartzak eduki el02572 Ez daukat arrikan barrengo birikan (mend txir) damurik ez ukan aditzezkoa barrengo birikan harrik ez eduki damurik ez ukan barrengo birikan harrik ez eduki el02573 Intzixu batek aña malezi bazuben Fernando zanak / Barruti gutxi erosi eta beti ardiyak gizenak (txirrit i) besteren lanaz profitatu aditzezkoa barruti gutxi erosi eta ardiak gizenak eduki besteren lanaz profitatu barruti gutxi erosi eta ardiak gizenak eduki el02575 Errikoiegia danak, begi itsuak eukiko ditu (peru ab) besterik ez ikusi aditzezkoa begi itsuak eduki besterik ez ikusi begi itsuak eduki el02576 Gero huni eduki behar diogu begia (gero), Lanari idukitzekotz begia (lab lib) adi egon aditzezkoa (ezeri, inori) begia eduki adi egon (ezeri, inori) begia eduki el02577 Zeren nola ezpaikara bi mendetako eta zuk zeurea, hain ongi, hain ohorezki eta dohatsuki iragan baitazu, esperantza baitut zeruko lorian, Iainkoaren konpaiñian, kredit handiarekin zaudela: eta hortik helduko zatzaizkidala, eskua emanen derautazula: eta arranoak, airean dohanean, bere umetara bezala, zuk ere enegana begia edukiko duzula. (gero) zaindu aditzezkoa (inorengana) begia eduki zaindu (inorengana) begia eduki el02578 Baña emengo ume leyalak etzeukan lotan beguia (fer imaz) adi egon aditzezkoa begia lotan ez eduki adi egon begia lotan ez eduki el02579 Bañan tientuan dauca zozoac beguia (izt oler) adi egon aditzezkoa estar ojo avizor begia tientoan eduki adi egon begia tientoan eduki el02580 Sasi-eiztari onek ez dauka begietako makarrik (goi lor) adi egon aditzezkoa begietako makarrik ez eduki adi egon begietako makarrik ez eduki el02581 Egiten ari nintzanean, begietan iduki det geyenean, Jesus-en Compañiaco Aita Juan Croisetec bera-ren gañean egin zuena. (jes biotz), Sei urterem buruan chit nequez bildua beguietan daucagu onen ispillua (izt oler) gogoratu aditzezkoa tener presente begietan eduki gogoratu begietan eduki el02582 Begietako lauso puxkaren bat eduki bear det nik (sas let) ez ulertu aditzezkoa begietan lausoa eduki ez ulertu begietan lausoa eduki el02583 Bazkaltzen berriz euritan / izaten giñan sarritan / oraindik ere ibillera ura / dadukat begitan / esaten dizut egitan / zer iduritutzen zaitan: / kartzelan ere obe an baño / zenbait egualditan. (sas joan), Artzaiak ere begitan daukaten piñua (txan kant) gorrotatu aditzezkoa tener entre ojos begitan eduki gorrotatu begitan eduki el02584 Bekosko illuna dauko (voc aran) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekozko iluna eduki haserretu bekozko iluna eduki el02586 Jesukristo gure Jaun Jaungoikoak bete betean dauka jainkotasuna bere gizatasunean (jain bil) osotara eduki aditzezkoa (ezer) betean eduki osotara eduki (ezer) betean eduki el02587 Gure miseria dela, hilziaz orhitzeko, bide hobena, segür da baian guk bide kontria edukiten dugu: badakigü gure arima dela inmortal, eta gure gorpitza mortal (onts hil) bestela jardun aditzezkoa bide kontrea eduki bestela jardun bide kontrea eduki el02588 Itz onakin laguntzen dio ta arintzen, astun daducan bihotza (jes biotz) damu ukan aditzezkoa bihotza astun eduki damu ukan bihotza astun eduki el02589 Negar egin gabe aguantatzeko ia barrena nork duan / biotza daukat erdibiturik penakin iya lertuan; (amod pen) penatu aditzezkoa bihotza erdibiturik eduki penatu bihotza erdibiturik eduki el02590 Instante artako destitxa ura zeiñek konsideratzen du? Biotza arri edukita ere bada zeñeri, bigundu (atan est) bihotzgogorra izan aditzezkoa bihotza harri eduki bihotzgogorra izan bihotza harri eduki el02591 Orduan bezin korapillatua biotzik eduki (txan kant) nahigabetu aditzezkoa bihotza korapilatua eduki nahigabetu bihotza korapilatua eduki el02592 Soseguz egon nai arren eziñ biotza daukat zuregan pil-pil (nere bid) maitemindu aditzezkoa bihotza pil-pil eduki maitemindu bihotza pil-pil eduki el02593 Baña biotza sartuta daukat negarrez ukabil batean (obr guz i) larritu aditzezkoa tener el corazón en un puño bihotza ukabil batean sartuta eduki larritu bihotza ukabil batean sartuta eduki el02594 Kapellau biurri aren ondora urbiltzeko biotzik etzeukateken(txan kant) ez ausartu aditzezkoa bihotzik ez eduki ez ausartu bihotzik ez eduki el02595 Jolaserako gogoan bizarra daukazute (gar) Ea, datozala ona mutil ollo orreek bizarrik badabe! (big. abk.) ausarta izan aditzezkoa bizarra eduki / ukan ausarta izan bizarra eduki / ukan el02596 Piru batek zeukala erran ditake haren bizia (mintz aur) hil hurran egon aditzezkoa tener la vida pendiente de un hilo (inoren) bizia piru batek eduki hil hurran egon (inoren) bizia piru batek eduki el02597 Pizti ori da oso gaiztua / ipurtatxa du izena / Dudarik gabe euki biar du / bizkarra oso gizena (motz ugal) jatuna izan aditzezkoa bizkarra gizena eduki jatuna izan bizkarra gizena eduki el02598 Eta hanbat dirade gure desirak desordenatuak, non behar baita brida eduki diezegun ertsi (eus prot) gogo bat edo ihardun bat erreprimatu aditzezkoa atar corto serrer la bride (ezeri) brida eduki gogo bat edo ihardun bat erreprimatu (ezeri) brida eduki el02599 Guti iduc gure bururuc, humill behar dugu içan gure iaquiñ guciequiñ ere (jes imit) umila izan aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua guti eduki umila izan (neure, heure, bere...) burua guti eduki el02600 Orrelaco pasioen kez betea daucate burua (jes biotz) itsukerian egon aditzezkoa burua kez betea eduki itsukerian egon burua kez betea eduki el02601 Lengo lepotik zeukak burua (txan kant), Lengo lepotik dauka orrek burua (yakin iii), Lengo lepotik zeukan arrek burua (gar) iritziz edo ohituraz ez aldatu aditzezkoa burua lehengo lepotik eduki iritziz edo ohituraz ez aldatu burua lehengo lepotik eduki el02602 Artutzen zitun ziorkadakin zeukan burua lotuta kartzeleroa or garbitu du puñal luze bat sartuta (j-p zab) itsukerian egon aditzezkoa burua lotuta eduki itsukerian egon burua lotuta eduki el02603 Beste gauzarik buruan ez zeukala; (biz gar), Buruan eduki (eus habl), Idukiko'itu gure pekatuak buruan (alz imaz) gogoratu aditzezkoa buruan eduki gogoratu buruan eduki el02604 Oloa, zeukak, oloa dauka buruan. (yakin iii) zoroa izan aditzezkoa buruan oloa eduki zoroa izan buruan oloa eduki el02605 Burutan euki (eus habl) gogoratu aditzezkoa burutan eduki gogoratu burutan eduki el02606 Zuk otsuaren madarikatzen badaukazia burutik? Ez dakizia libro dugula hartzia dagon lekutik (ezin) zoroa izan aditzezkoa burutik eduki zoroa izan burutik eduki el02607 Jacobec etçaucan deuferentzat bere nekhea (test cahar i) mesprezatu aditzezkoa (ezer) deusentzat eduki mesprezatu (ezer) deusentzat eduki el02608 Euskal-herria dolutan dauka zure galtzeko malurrak (ezin) penarazi aditzezkoa dolutan eduki penarazi dolutan eduki el02609 Begiratuaz ondo eskiña danari pobriak badaukagu egoaldi gorri (jaio biz) egoera larrian egon aditzezkoa eguraldi gorria eduki egoera larrian egon eguraldi gorria eduki el02610 Orrek ekarriak jaten ez daukagu lanik (laug txin) (inorengandik) ezer ez espero aditzezkoa (inork) ekarriak jaten lanik ez eduki (inorengandik) ezer ez espero (inork) ekarriak jaten lanik ez eduki el02611 Eta halatan haur ihkusirik guztiek elkhar dadukate, elkharri laguntzen zaitza, elkhar onhesten dute. (gero) elkarri lagundu aditzezkoa elkar eduki elkarri lagundu elkar eduki el02612 Ajola gutxi naiz-da gosiak auspez iduki eltziak (mend txir) jatekorik ez eduki aditzezkoa eltzeak auspez eduki jatekorik ez eduki eltzeak auspez eduki el02613 Entzutia daukagu ondo bizi dana ez da guzurra izango esaten dabena (nere apur) entzuna egon aditzezkoa entzutea eduki entzuna egon entzutea eduki el02614 Baina ohora ditzagun eta erreberentziatan eduki (eus prot) errespetatu aditzezkoa erreberentziatzan eduki errespetatu erreberentziatzan eduki el02615 Ez dauke erribera txarra (nap esa) aberatsa izan aditzezkoa erribera txarra ez eduki aberatsa izan erribera txarra ez eduki el02616 Esker handitan iduki beharbidean hunelaco zoria, ceinen errezki neronek galdu dudan (card lap) ezkertu aditzezkoa esker handitan eduki ezkertu esker handitan eduki el02617 Eskuarte pixkoat badauke (nap esa) aberatsa izan aditzezkoa eskuartea eduki aberatsa izan eskuartea eduki el02618 Nere esku eduki banu (urz bat), Gizonen harat hunata bere esku daukala (odol) agintepean eduki aditzezkoa tenir dans sa manche (neure, heure, bere...) esku eduki agintepean eduki (neure, heure, bere...) esku eduki el02619 Zure eskuan dauzkatzu onelako egunak (urz bat) agintepean eduki aditzezkoa tenir dans sa manche (neure, heure, bere...) eskuan eduki agintepean eduki (neure, heure, bere...) eskuan eduki el02620 azpi milla guiron ene efcuco daduzcadanac (test cahar i), Beren eskuko xoxoa zaukaten (mintz aur) agintepean eduki aditzezkoa tenir dans sa manche (neure, heure, bere...) eskuko eduki agintepean eduki (neure, heure, bere...) eskuko eduki el02621 Etxera joanda esnia biltzen ez dadukagu lanikan (errik itsas) pobrea izan aditzezkoa esnea biltzen lanik ez eduki pobrea izan esnea biltzen lanik ez eduki el02622 Badaukazu etxian jan gaia ugari / Orra etxe guztia koipetan igari (ait uzta) aberatsa izan aditzezkoa nadar en la abundancia etxea koipetan igeri eduki aberatsa izan etxea koipetan igeri eduki el02623 Izpilu autsirik ezta etxean eduki behar (yakin i) zorigaitza gertuan ukan aditzezkoa etxean ispilu hautsiak eduki zorigaitza gertuan ukan etxean ispilu hautsiak eduki el02624 Elbi-leku ederrak zeuzkak orrek (yakin iii) (aberea) argala izan aditzezkoa euli lekuak eduki (aberea) argala izan euli lekuak eduki el02625 Eta guelditu cen ahalkeaz gaiñdi ez gaducalaric, ez itçal, ez çathi (fabl) ezer ez eduki aditzezkoa ez itzal ez zati ez eduki ezer ez eduki ez itzal ez zati ez eduki el02626 Edo bata gordeko du, eta bestea ezer gitxian idukiko du (test berri), Deus-gutitan iduki (card lap) ez estimatu aditzezkoa ezer gutitan eduki ez estimatu ezer gutitan eduki el02627 Begira oyetatik iñor ezer-hutsean beñere iduki ez dezazuten bada oyen Aingeruak nere Aita Zerukoaren arpegia zeruan beti dakuste. (test berri) ez estimatu aditzezkoa ezer hutsean eduki ez estimatu ezer hutsean eduki el02628 Ez da arrotzen, bere burua ezeretzat dauka (test berri) ez estimatu aditzezkoa ezeretzat eduki ez estimatu ezeretzat eduki el02629 Umiltasuna edo nork bere burua ezerezean idukitzea (jes biotz) ez estimatu aditzezkoa ezerezean eduki ez estimatu ezerezean eduki el02630 Ecertan ez iduquitzeco oraingo vicitzaco aberastasun (chris dot), Argatik eztaukate kostarrik ezertan (yakin iv), Eta ezertan edukitzekoa denz? (gero), Zuc ezertan daduzcatzun utsegite tsiki edo culpa benialac (jes biotz) kontsideratu aditzezkoa ezertan eduki kontsideratu ezertan eduki el02631 Sotera Mitxelena da orren konduta onik batere ez dauka gaiztua kenduta... (eperra) gaiztoa izan aditzezkoa gaiztoa kenduta onik batere ez eduki gaiztoa izan gaiztoa kenduta onik batere ez eduki el02632 Etxea jaso ondoren, zorrak ordaindu bear, eta aziendak ere bear, bazeukateken galtzak bete lan (txan kant) lan asko eduki aditzezkoa galtzak bete lan eduki lan asko eduki galtzak bete lan eduki el02633 Dietak segitzen du gure alderdian Lekua badaukate galtzak epurdian (jaio biz) argal egon aditzezkoa (inoren) galtzak ipurdian leku eduki argal egon (inoren) galtzak ipurdian leku eduki el02634 Gizen iduki nai gantza (mend txir) nahi bezala bizi aditzezkoa gantza gizen eduki nahi bezala bizi gantza gizen eduki el02635 Orrek eztauko gatzaren ardurarik (yakin iii) ezertaz ez arduratu aditzezkoa gatzaren ardurarik ez eduki ezertaz ez arduratu gatzaren ardurarik ez eduki el02636 Zien haragia, zien erraiñak, zien gorpitzak, onsa gerrikaturik iduki itzazie, zien haragiaren akhüliak, eta tentazione gaixtoak daudian, onsa bridatürik. (onts hil) (ezer) kontrolatu aditzezkoa gerrikatuta eduki (ezer) kontrolatu gerrikatuta eduki el02637 Eskerrik asko lasai xamarra dadukatela gibela ta oiek berriz gaizki esateko ez dute mingain motela (ust ezin) lasaia izan aditzezkoa gibela lasaia eduki lasaia izan gibela lasaia eduki el02638 ezeren agintea eduki aditzezkoa tener la sartén por el mango avoir les leviers de commande giderrak eskuetan eduki ezeren agintea eduki giderrak eskuetan eduki el02639 hartan pentsatzen, eta ez gogorik edukitzen (gero), Gogoa daukak arako paraje ona dalako (xenp) nahi aditzezkoa tener ganas gogoa eduki nahi gogoa eduki el02640 Gogoa berzetan daducatela (jes biotz) aditasuna galdu aditzezkoa gogoa bestetan eduki aditasuna galdu gogoa bestetan eduki el02641 Eztaukat orregaiti gogoa gaisorik / ze asko dago Mundakan senargei bakorik (par bide) triste egon aditzezkoa gogoa gaiso eduki triste egon gogoa gaiso eduki el02642 Izar eder bat daukat gogoan biotzeraño sarturik (amod pen), Eta beti gogoan idukitzeko bere aitaren konsejua (urz bat), Edukiko du goguan (gazt berts), Ez daukat goguan ain gutxi zenbat mozkor artu ditudan (mend txir), Egon-aldi bat gerta zitzaien zuluba aren onduban lengo asarre eta nekiak nunbait etzauzkan goguban (berridi), ,Pazkoako arkumea urte artan ostegunarratsaldean jan bear zan eta apostoluak au gogoan zeukatela,(test berri), Gogoan iduki zazu goza artean gloria (noel), Gogoan daducadala (jes biotz), Dauzkat goguan jasuak (gazt berts), Mutil koskorra nintzan ni baña goguan nola daukaten, (nere ald), Goguak daukat oraindik ere (goi lor), Gogoan eukitzeko gauza (biz gar), Santa Kruzek berak ikus zer dion 1921garrengo Apirillean: «Oraindik gogoan daukat. An artu nun zerbait: urdai errea eman zidaten. Baserritar aiek, batzuk begira zeuden, beste batzuk neri oñak garbitzen, legortzen ari ziran; emakumea urdaia erretzen, eta agure zarra aingeruaren gisa, neri begira. (santa kruz), Gogoan daukat nola esan zigun barkatzeko bere gaiztakeria (gar), Gogoan daukat inoiz irakurri nuen liburuxka (mitx idaz) gogoratu aditzezkoa tener en cuenta gogoan eduki gogoratu gogoan eduki el02643 Astun-arinean eztauke goi-be andirik (yakin iii) diferentziarik ez ukan aditzezkoa goi beherik ez eduki diferentziarik ez ukan goi beherik ez eduki el02644 Oiek zeren alderdia daukea? Goian zerua ta bean lurra, besterik eztaukea (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa goian zeua eta behean lurra besterik ez eduki pobrea izan goian zeua eta behean lurra besterik ez eduki el02645 Eta nola baitzihoan dudatuaz, eta findantziaren galduz hala zihoan itsasoan barrena ere sarthuaz, estaliaz eta hondatuaz: halako moldez, ezen azkenean guztiz honda etzedin, bere nabusiak eskua, goiti edukitzeko, eman behar izatu baitzeraukan, erraitzen zioela... (gero) ez hondoratu aditzezkoa mantener a flote goiti eduki ez hondoratu goiti eduki el02646 Neure etxea beti gomutan daukot, neure ama alarguna ta anai-arrebak beti gogoan dodaz ta... (abk) gogoratu aditzezkoa gomutan eduki gogoratu gomutan eduki el02647 Ta gurasuentzaco gozo gaistua dauqueenac (gatz oz) eskergabea izan aditzezkoa (ezertarako, inorenganako) gozo gaiztoa eduki eskergabea izan (ezertarako, inorenganako) gozo gaiztoa eduki el02648 Etxe onetan izan biardu giarriarra morroia mutilzartuta egiña dauka anka-zañetan erdoia (txirrit ii) ezindu aditzezkoa hanka zainetan herdoila eduki ezindu hanka zainetan herdoila eduki el02649 Au gizon andiren bat da zepoan zeukeat anka (yakin iv) larri egon aditzezkoa hanka zepoan eduki larri egon hanka zepoan eduki el02650 dibertsiyorik bada / inguru oietan / ik juateko miñarik / ez yuke anketan (paulo yan) inora gustura joan aditzezkoa hanketan minik ez eduki inora gustura joan hanketan minik ez eduki el02651 Urrepiñok kartzelan eztirudian ar andirik zeukanik (urz bat) damurik ez ukan aditzezkoa harrik ez eduki damurik ez ukan harrik ez eduki el02652 Urzo xuri ederra / Hatsa daukit behera / Jiten nitzauzu nere penen zuri deklaratzera (poes pop i) triste egon aditzezkoa hatsa behera eduki triste egon hatsa behera eduki el02653 Atzak bete lan daukat (yakin iii) lan asko eduki aditzezkoa hatzak bete lan eduki lan asko eduki hatzak bete lan eduki el02654 Autsak daukaz onek (yakin iii) trebea izan aditzezkoa hautsak eduki trebea izan hautsak eduki el02655 Egala fiña dauko (voc aran) (neskak) fama ona ukan aditzezkoa hegal fina eduki (neskak) fama ona ukan hegal fina eduki el02656 Gaiñera exurberrik aurrera xamartuk dauzkadala iruditzen zait (biz gar) haurdun egon aditzezkoa hezur berriak eduki haurdun egon hezur berriak eduki el02657 saltsa ta droga galanki badu / itz bat ez dauka zuzenik / zazpi nobiyo izan ditu ta / ez du artutzen gizonik (jj luj) gezurtia izan aditzezkoa hitz bat zuzenik ez eduki gezurtia izan hitz bat zuzenik ez eduki el02658 Elezan bere Hitza eduki (onts hil) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole (neure, heure, bere...) hitza eduki agindutakoari eutsi (neure, heure, bere...) hitza eduki el02659 Ogei ta amaika eskuti dauzkat (yakin iii) ezeren agintea ukan aditzezkoa tener la sartén por el mango tenir la queue de la poêle hogeitamaika eskutik eduki ezeren agintea ukan hogeitamaika eskutik eduki el02660 Ilargia laba-ganean dauko (yakin iii) pozik egon aditzezkoa ilargia labagainean eduki pozik egon ilargia labagainean eduki el02661 Sudurpean bai zuk indarra (yakin iii) berritsu izan aditzezkoa indarra sudurpean eduki berritsu izan indarra sudurpean eduki el02662 Ori da inkurriya neretzat daukena (fer imaz) gorrotatu aditzezkoa tener ojeriza (inorentzat) inkurrioa eduki gorrotatu (inorentzat) inkurrioa eduki el02663 Gizon prestua izateko ipurdia lurretik urrean zeukak orrek (gar) prestueza izan aditzezkoa ipurdia lurretik hurrean eduki prestueza izan ipurdia lurretik hurrean eduki el02664 Sendakin orrek, toki askotako eltzeak ikusi ditu izen andiko lau-ortza dauka; gaisoari begiratzen bai, baña, ostaturik onenetan, lagun arteko janbatzarretan gertatzen ere badaki,... (gar) gurmeta izan aditzezkoa izen handiko lauhortza eduki gurmeta izan izen handiko lauhortza eduki el02665 Orreandi jai dauko (voc aran), euskerak oiengandik ez ote dauka jai? (goi lor) ezer ez espero aditzezkoa jai eduki ezer ez espero jai eduki el02666 Jijimajia dauko (voc aran) suderretik bezala hitz egin aditzezkoa jijimaja eduki suderretik bezala hitz egin jijimaja eduki el02667 Gorputz orrek ez dauzka juntura nagiak (amod pen) zalua izan aditzezkoa juntura nagiak ez eduki zalua izan juntura nagiak ez eduki el02668 Gizon oiek junturak dauzkate zimelduak (mend txir) ahulduta egon aditzezkoa junturak zimeldu ahulduta egon junturak zimeldu el02669 Kasketa dauko orixe eitteko (voc aran) (ezertarako) irrikia izan aditzezkoa (ezertarako) kasketa eduki (ezertarako) irrikia izan (ezertarako) kasketa eduki el02670 Eztik katilupean idukiko, ez (yakin iii) izilean gorde aditzezkoa katilupean eduki izilean gorde katilupean eduki el02671 Engoitik ordu zinuke hontu, eta nizaz eduki kontu (ats neur), Eztadukagu deusez ere konturik (gero), Bere barrenaz contu andiric ez daducala (jes biotz), eztaukazula konturik (yakin iv), Iduki ezazute nerekiñ kontua (jaio biz), Ontan eduki kontuba (xenp) arduratu aditzezkoa kontu eduki arduratu kontu eduki el02672 Eta maiztasun edo usutasun hori kontuan eduki behar dela beti arlo horretan (mitx idaz) kontsideratu aditzezkoa tener en cuenta kontuan eduki kontsideratu kontuan eduki el02673 asi eta bukatu arte / egiña zaude gogor / azkenian oraindi / kan kopeta idor (paulo yan) ez nekatu aditzezkoa kopeta idor eduki ez nekatu kopeta idor eduki el02674 Butrondarretako Konstanza zuan / Teodosiok emaztea / Eudonek esan zion morrioa / kutun zeukala bestea / etxeratzean gertatuko zala / begiakin ikustea (p eraus i) maitatu aditzezkoa kutun eduki maitatu kutun eduki el02675 Udarregik jana / zeukan ango lana / guri pixka bana / au zan aren plana (azp. prem.) lan erraza ukan aditzezkoa (inongo) lana jana eduki lan erraza ukan (inongo) lana jana eduki el02676 Inposible da lau zientziayak daukazkiyela osuak (txirrit i) ezjakina izan aditzezkoa lau zientziak osoak ez eduki ezjakina izan lau zientziak osoak ez eduki el02677 Zabaletako baserrian euskalduntasuna oso lenean daukate, lenean ta berean, (gar) ez aldatu aditzezkoa lehenean eduki ez aldatu lehenean eduki el02678 Lotsea euqui (voc bas) errespetatu aditzezkoa lotsa eduki errespetatu lotsa eduki el02680 Mingaña biar genduke iduki lotuta / maldiziyo bertzerik erraiten eztu-ta (axura) isilik egon aditzezkoa mingaina lotuta eduki isilik egon mingaina lotuta eduki el02681 Bere Birjiña mingañean zeukan beti (eguns txo), Bereratzi puntuko doñu apañian beragatik zenbaitek zauzka mingañian (ped ota) aipatu aditzezkoa mingainean eduki aipatu mingainean eduki el02682 Tellatu ta bodega dauzkate mugatzat, erdiko bizitzarik eztago oientzat. (sor zaiz) pobrea izan aditzezkoa mugatzat teilatua eta bodega eduki pobrea izan mugatzat teilatua eta bodega eduki el02683 Iñori barkatzeko mutur ona dauka (xenp) haserre egon aditzezkoa mutur ona eduki haserre egon mutur ona eduki el02684 Muturra beltza dauka ango nagusiak (eguns txo) haserre egon aditzezkoa mutur beltza eduki haserre egon mutur beltza eduki el02685 Adar zorrotzac dituzten ta odola irakiten daducaten zezenac bezala (jes biotz) sutsua izan aditzezkoa hervir(le) la sangre en las venas odola irakiten eduki sutsua izan odola irakiten eduki el02686 Etxe ontako nausi gazteak ganbaran zeukak ogea; ganbaran zeukak ogea zillarrez eskillare. (eusk fol xiii) pobrea izan aditzezkoa ohea ganbaran eduki pobrea izan ohea ganbaran eduki el02687 Gazte sasoiko batek / badauka nora aldatua oiña / ortxe dauzka zai Urbia eder / Aizkorri eta Aloña (sor zaiz) ibili, joan aditzezkoa oina (inora) aldatu ibili, joan oina (inora) aldatu el02688 Ta oitura impamiac beti oinian euquiteco, (gatz oz) iraunarazi aditzezkoa oinean eduki iraunarazi oinean eduki el02689 Baiña lekhukoek mantena, on eduki, hala zela (gero), Erromako enperadoreoak irauntzueino Latinak ere on eduki zuen, eta hura akhabatzearekin, hau ere ganbiatu zen (lan haut) berean iraun aditzezkoa on eduki berean iraun on eduki el02690 Aiek gure sukaldera bildu bitarteko onik ez nin eduki (txan kant) kezkatua egon aditzezkoa (ezer egin) bitarteko onik ez eduki kezkatua egon (ezer egin) bitarteko onik ez eduki el02691 Ez tauko oporrik onek (voc aran) beti jateko prest egon aditzezkoa oporrik ez eduki beti jateko prest egon oporrik ez eduki el02692 I Orraztu bear andia daukate askok (gar) erakutsi baten premian egon aditzezkoa orraztu beharra eduki erakutsi baten premian egon orraztu beharra eduki el02693 Diabruen batekiñ badaukazu parte gaiztorako bestela orrenbeste arte (berridi) laguna izan aditzezkoa (inorekin) parte eduki laguna izan (inorekin) parte eduki el02694 Jainkoaren partea daukatenek (gero) (inor) alde ukan aditzezkoa (inoren) partea eduki (inor) alde ukan (inoren) partea eduki el02695 ondorian atera / bai salto ederrik / junturak bigun zeuzkan / listo anka gorrik / bolara ontan eztauka / perratu bearrik (pedro santa) zalua izan aditzezkoa perratu beharrik ez eduki zalua izan perratu beharrik ez eduki el02696 Kanorerik ez badu, badauka piperra (manex) bizitasuna ukan aditzezkoa piperra eduki bizitasuna ukan piperra eduki el02697 Luzifer zarra orain ere bai etxera konbidatuak pikaro falso traidore orrek liberal dauzka platoak (alz imaz) mahaira gonbidazalea izan aditzezkoa platoak liberal eduki mahaira gonbidazalea izan platoak liberal eduki el02698 Ik poltsikoon moxorrook dauzkak (yakin i) trebetasun handiak ukan aditzezkoa poltsikoan mozorroak eduki trebetasun handiak ukan poltsikoan mozorroak eduki el02699 Egun ortan ziyon esan txalupa pronto edukitzeko (gazt berts) prest eduki aditzezkoa pronto eduki prest eduki pronto eduki el02700 utzak daukaz (yakin iii) haserre egon aditzezkoa estar de murria putzak eduki haserre egon putzak eduki el02701 Sapua eukan neetako (voc aran) gorrotatu aditzezkoa tener ojeriza (inorentzako) sapua eduki gorrotatu (inorentzako) sapua eduki el02702 Ni airatzeko bezen tratantek hartzeko / sareak prest zuezkaten dena erraiteko (poes pop ii) tranpa prestatu aditzezkoa sareak prest eduki tranpa prestatu sareak prest eduki el02703 Gizonac sepha dagoconean norbaiti (card lap) gorrotatu aditzezkoa (inori) sepa eduki gorrotatu (inori) sepa eduki el02704 Setixua dauka (voc aran) ezin ibili aditzezkoa setioa eduki ezin ibili setioa eduki el02706 Premiyo asko irabaziya Oriyok daduka sona (gazt berts) fama ukan aditzezkoa sona eduki fama ukan sona eduki el02707 Su eduki (yakin iii) piztuta eduki aditzezkoa su eduki piztuta eduki su eduki el02708 Ez dauzkak sudur makalak! Nondik nora antz eman diok nere lana dala ori? (txan kant) igarri aditzezkoa sudur makala ez eduki igarri sudur makala ez eduki el02709 Sudurretik agora ez daki idukitzen (nap esa) isilean ez gorde aditzezkoa sudurretatik ahora ez eduki isilean ez gorde sudurretatik ahora ez eduki el02710 Tarranta ederra dauke orrek (nap esa) ozenki eta oihuka hitz egin aditzezkoa tarranta ederra eduki ozenki eta oihuka hitz egin tarranta ederra eduki el02711 Zuretzako tontorra altutxuan dauka (errik itsas) harroa izan aditzezkoa tontorra altutxoan eduki harroa izan tontorra altutxoan eduki el02712 Trikixa euki (voc aran) (animalia) herrenka ibili aditzezkoa trikixa eduki (animalia) herrenka ibili trikixa eduki el02713 Ikola daukat tripea (yakin iii) goseak egon aditzezkoa tripa ikola eduki goseak egon tripa ikola eduki el02714 Eztauke nire usterik gaur gabeko (peru ab) inor espero aditzezkoa (inoren) ustea eduki inor espero (inoren) ustea eduki el02715 Zan txarra dauko etxe onek (yakin iii) zorigaiztokoa izan aditzezkoa tener mal hado zain txarra eduki zorigaiztokoa izan zain txarra eduki el02716 Zainak ezin dauzka (oxob) urduri egon aditzezkoa zainak ezin eduki urduri egon zainak ezin eduki el02717 Zapata zuriak paperez, ura denean bat ere ez (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa zapata zuriak paperezkoak eduki pobrea izan zapata zuriak paperezkoak eduki el02718 Oiek zartari eskun iduki (gol ber) ezeren agintea ukan aditzezkoa tener la sartén por el mango tenir la queue de la poêle zartagia eskuan eduki ezeren agintea ukan zartagia eskuan eduki el02719 Uste genduan onbide oiek zirala urte guziko baiña zigorra gordeta zeukan ate-ostian geroko (berts bil) ezkutuko tranpa bat ukan aditzezkoa zigorra ate ostean gordeta eduki ezkutuko tranpa bat ukan zigorra ate ostean gordeta eduki el02720 Zite gaiztoa ziok (nap esa) gorrotatu aditzezkoa (inori) zite gaiztoa eduki gorrotatu (inori) zite gaiztoa eduki el02721 Zorrac beren oñean iduquitzeco (eracus) zorrak ez ordaindu aditzezkoa zorrak beren oinean eduki zorrak ez ordaindu zorrak beren oinean eduki el02722 Ez zedukan ardi gaixoak zuriko erre bat ere (ip onak) dirurik ez ukan aditzezkoa no tener un céntimo n'avoir pas un sou zuriko erre bat ere ez eduki dirurik ez ukan zuriko erre bat ere ez eduki el02723 Orrekikoak egin du. Ez dauka berriz burua jasorik (amab eg) hil aditzezkoa (inorekikoak) egin hil (inorekikoak) egin el02724 Nik hautsi dut munduarekin, egin dut harekikoaz (gero) inorekiko harremanak hautsi aditzezkoa (inorekikoaz) egin inorekiko harremanak hautsi (inorekikoaz) egin el02725 Egin dik hireak, gaur eskatuko zaizkik (gero), Eta barrungoak etsi zutenean, ayenak egin zuela, eta luzaroago ezin gorde zitezkeala (test berri), Gureak egin duela! (oxob), Gure baserritarrenak egin zuan (zabala), zeruko Aita, zuzen gaitzazu / bestela egin du guriak (j zab), Neska zarra milindrin: orain iriak egin din (nap esa), Gureak ja egin du (odol), Egin dik gureak (fest), Gureak ia egin du! (ust gabe), Iya egin du guriak (txirrit ii), Jakinez geroz harenak egin zuela (mintz aur), Iya guriak egin du (xenp), Zureak egin zuan... Au larria! (gar), Haienak egindu (onts hil), Zuenac egindu (card lap), Gureak egin duela (zez erre), Gureak egin du bestela! (txan kant), hartan sarthuz zureak egin luke (bi saind), Bada norbaitek an ikusi balu arenak egin zuen (pros nav), Ixilikan bagaude egin du guriak (axen txan), Orrenak egin dik (arran biz), Eurenak ein oi dabez Santa Krutz jaietan (nere apur), Gureak eta gure amets zaarrarenak egin zulako ustean... (kaz lanak), Hitz batean: asmatu litezkeen txarkeria guziak egiten ditiztek. Ixkira, ez hadila horien eskuetan erori, bestela hireak egin dik. (A. J. Tronpeta) hil aditzezkoa avoir son compte (inorenak) egin hil (inorenak) egin el02726 Itzaiak ein du beurea (barne muin) nahi dena egin aditzezkoa salirse con la suya (neurea, heurea, berea...) egin nahi dena egin (neurea, heurea, berea...) egin el02727 Bereaz egin duenean (gero) nahi dena egin aditzezkoa salirse con la suya (neureaz, heureaz, bereaz...) egin nahi dena egin (neureaz, heureaz, bereaz...) egin el02728 Ni ez nintzake zugaz egingo gaizki bizi izatekotan (amar ur) ezkondu aditzezkoa (neurekin, heurekin, berekin...) egin ezkondu (neurekin, heurekin, berekin...) egin el02731 Aitu ta sor egin bear da (nap esa) ez entzun egin aditzezkoa hacer oídos sordos faire la sourde oreille aditu eta sor egin ez entzun egin aditu eta sor egin el02732 otsoak eta horak ahuntzaren buruian bake (yakin iii) inork egindakoa bestek nozitu aditzezkoa ahuntzaren buruan bake egin inork egindakoa bestek nozitu ahuntzaren buruan bake egin el02733 Otsoak eta horak ahunzaren aragiaz bake (ats neur) inork egindakoa bestek nozitu aditzezkoa ahuntzaren haragiaz bake egin inork egindakoa bestek nozitu ahuntzaren haragiaz bake egin el02734 Año e(g)iñe iritxi da (nap esa) nekatu aditzezkoa aino egin nekatu aino egin el02735 Astadu txarrik ekusi gabe egin dezagun aitaren (lexo), Aitaren egin (manual) zinatu (kristauen zeinua egin) aditzezkoa aitaren egin zinatu (kristauen zeinua egin) aitaren egin el02736 Trabaillatu nahi etzuenak, hotzaren atxakia egin zuen (gero) (inori, ezeri) errua egotzi aditzezkoa (ezeren, inoren) aitzakia egin (inori, ezeri) errua egotzi (ezeren, inoren) aitzakia egin el02737 Akioan akioan eginarazten zaio mutilari, a fuerza de inculparle (literal: de decirle akio, akio, insiste, dale) se hace trabajar al criado (yakin iii) agindu aditzezkoa (inori) hakioan (egin) agindu (inori) hakioan (egin) el02738 Ea, iende penatuak, indazue albiriste, berri on bat eman nahi derautzuet (gero) harrera ona egin aditzezkoa faire bonne chère albiriste egin harrera ona egin albiriste egin el02739 Adiskide garealako ezaugarritzat egin daigun alborokea (peru ab), Alboroka egin bear zutela tratu orren izenian (berts bil), Albookia eiñ (voc aran), Albukia eginda andik ateratu (gol ber), Egin dezagun abroka (sas let) festa-bilera egin aditzezkoa alboroka egin festa-bilera egin alboroka egin el02740 Aitak berak egiten zin semearen aldarria, pregoia: (txan kant) famatu aditzezkoa (inoren) aldarria egin famatu (inoren) aldarria egin el02741 Nork bere etsaia edo gaizki egin diolakoa maite izatea aldats egiten da (test berri) zaila gertatu aditzezkoa hacérse(le) (algo) cuesta arriba (ezer inori) aldats egin zaila gertatu (ezer inori) aldats egin el02742 Holaxet, Chinako bazterraren aldean bertze, harat-huntaren egiteko behar zituen laguntzak eman zazkon Frantziako gobernamenduak (mintz aur) iragan aditzezkoa (ezeren) aldean bertze egin iragan (ezeren) aldean bertze egin el02743 Zure ordenantza sainduz irauten du munduak alkharri aldi egiten har eta haue illhunak (noel) txandakatu aditzezkoa aldi egin txandakatu aldi egin el02744 Paga hori kentzera zeramala gobernamenduak entzun ginuen... jaz; gero berriz kendu zuela. Gaizki zela ere ginion hori. Bainan horrek ere, bertze guziek bezala, bere aldia egin du, egina du. (zez. erre.) Udak egin du bere aldia, lekua utzirik udazkenari (man.) ) amaitu aditzezkoa (neure, heure, bere...) aldia egin amaitu (neure, heure, bere...) aldia egin el02746 Alperraren meza uts egin (yakin iii) berandu jaiki aditzezkoa faire la grasse matinée alferraren meza huts egin berandu jaiki alferraren meza huts egin el02747 Alozak egiñik dauzke gizenez (nap esa) gizenez kokozpean pleguak egin aditzezkoa alozak egin gizenez kokozpean pleguak egin alozak egin el02748 Bertan egin dedilla gerra orrek amen (berts txap i) amaitu aditzezkoa amen egin amaitu amen egin el02749 Haien egitekuetarik egiten dira Amerikak (etxahun) aberastu aditzezkoa hacer las Indias Amerikak egin aberastu Amerikak egin el02750 Bazakien Iñazioc Nafartarren berri. Bazakien anaïa batzu bezala iguricatzen zituztela Frantsesac eta beldur zen haren soldadoac, gehienac Nafartarrac, Frantsesen alde itzul ziten. Ikhusten zuen galdua zela Frantsesec oseba aintzintzen balimbazuten. Bainan zer nahi gertha zadin buruan ontsa sartua zuen etsaiari ez zuela amorric eginen. (bi saind), Noizean behin (ez sobera usu!) errozu senarrari tronpatu zarela eta harek duela arrazoina. Amor egite horrek eztautzu makurrik ekarriko eta gizona espuña bezala haziko da. (l. o. g-b.) etsi aditzezkoa amor egin etsi amor egin el02751 Apo egin untzea (yakin iii) okertu aditzezkoa apo egin okertu apo egin el02752 Bañan egiten diyo arduak itzala (fer imaz) mozkortu aditzezkoa ardoak itzala egin mozkortu ardoak itzala egin el02753 Ardozko lisibaren bat egiten ari ote ziran (iru zir) mozkortu aditzezkoa être un peu parti ardozko lixiba egin mozkortu ardozko lixiba egin el02754 Laborariak ez du argi-lo egiten (elizanb) (poes pop ii) lo egunez egin aditzezkoa argi-lo egin lo egunez egin argi-lo egin el02755 Hekin buruan arimak gero egin zioen (noel), Oihuz, eta othoitzez zegoela, bere egunak akhabatu zeitzan, arimak egin zeraukan, eta sekulakotz kondenatu zen.(gero) hil aditzezkoa arimak egin hil arimak egin el02756 Eztu besterik zer egin, arkakusoak arrapatuta ipurdiari atz egin (can vas i) (yakin iv) alferkerian egon aditzezkoa arkakusoak harrapatuta ipurdiari hatz egin alferkerian egon arkakusoak harrapatuta ipurdiari hatz egin el02757 Haro handiskoa egin zuen orduan afera horrek (zez erre) zer esana sortu aditzezkoa levantar una polvareda faire du bruit (ezerk) haro handiskoa egin zer esana sortu (ezerk) haro handiskoa egin el02758 Beti arran eginik / naduka adikaturik, / erri bateko kanpaetzat / eztan bere parerik (barrutia) deitu (ozenki) aditzezkoa arran egin deitu (ozenki) arran egin el02759 Tranpa aundiko sarearekin egin nai zuen arrantza / kaballero aundi oriengaik dirua zuen esperantza (txirrit i) tranpa egin aditzezkoa arrantza tranpako sarearekin egin tranpa egin arrantza tranpako sarearekin egin el02760 arautza batez zartagi aundian ezdaiteke tortilla andia (yakin iii) baliabide eskasez gauza handiak egin aditzezkoa arrautza batez tortilla handia egin baliabide eskasez gauza handiak egin arrautza batez tortilla handia egin el02761 Bestela, egiten du gurekin arrautzik gabeko tortilla (oroitz) jo aditzezkoa réduire en miettes (inorekin) arrautzarik gabeko tortilla egin jo (inorekin) arrautzarik gabeko tortilla egin el02762 Tortillik egite kusi duzia zuk arrautzeik autsi gabe? (ezin) ezer sakrifiziorik gabe lortu aditzezkoa faire l'omelette sans casser les oeufs arrautzak hautsi gabe tortilla egin ezer sakrifiziorik gabe lortu arrautzak hautsi gabe tortilla egin el02763 Arren egin giñon Joanesi lagun zaigula Aitzagorri gañeraño (gar), Arren egin zion (per amez) eskatu aditzezkoa arren egin eskatu arren egin el02764 Eta arrola andiyak egiñaz (urz bat) mozkor ibili aditzezkoa arrolak egin mozkor ibili arrolak egin el02765 Eguizu asmo osoa (eracus) erabaki aditzezkoa asmo egin erabaki asmo egin el02766 Astoarena egin bear al dek? (amab eg) isildu aditzezkoa astoarena egin isildu astoarena egin el02769 Gu legorrean bizi garanok ez gaitu egiten atxi (nere apur) (ezer) gustatu aditzezkoa atxi egin (ezer) gustatu atxi egin el02770 Lephoan bazituen handitchu batzu, lothuric zabiltzanac. Lotzaileac egun batez, lana ontsa baino hobeki egitea gatic, lothura josiric ezartzen dio beharriaren ondoan. Lana egintche duenean, Aita Iñazioc botz ezti batekin erraiten dio: "Anaia Juanes, beha zazu ez othe darotazun beharria josi?" Behatzen du eta beharria josia hatzemaiten. Haimbertze orratz sistetan atch bat ez zuen egin gure sainduac. (bi saind) ez kexatu aditzezkoa atx bat ere ez egin ez kexatu atx bat ere ez egin el02771 Oso politak baziran eta ez nuen egiñ atzera (larrab balen) beldurtu aditzezkoa echarse atrás atzera egin beldurtu atzera egin el02772 Atzera-mardo egin (yakin iii) indarrak azkenerako gorde aditzezkoa guardar un as en la manga garder une poire pour la soif atzera mardo egin indarrak azkenerako gorde atzera mardo egin el02773 Auma egin, aume egin (yakin iii) eskuak edo besoak gurutzatu aditzezkoa auma egin eskuak edo besoak gurutzatu auma egin el02774 Bai, arpegi ona egin deust (manual) harrera ona egin aditzezkoa faire bonne chère aurpegi ona egin harrera ona egin aurpegi ona egin el02775 Txikotxo, aurpegiera obea egingo al didazu zure laguntxo orrek baño? (munibe), etzioten nonbait arpegiera eder andirik egin bear izan bere guraso eta erritarrak; bada, etorri ta lau ordu baiño len, atera zan erritik bere aur eta lagun gizasemearekin batean (sas let) errezibitu aditzezkoa aurpegiera (ona/txarra...) egin errezibitu aurpegiera (ona/txarra...) egin el02776 Aurrekalde ona eiñ (voc aran) (inor) tronpatu aditzezkoa donner le change aurrekalde ona egin (inor) tronpatu aurrekalde ona egin el02777 Sorthu hintzan axuri, izateko ardi; bena beldur nun egin hizala ahari (etxahun) (igel) zeharo bestelakotu aditzezkoa axuri sortu ardi izateko eta ahari egin zeharo bestelakotu axuri sortu ardi izateko eta ahari egin el02778 Azken gaizto egingo duk, xoria, gazterik egiten ezpaduk abia (yakin iii) ondorio txarrak gertatu aditzezkoa azken gaizto egin ondorio txarrak gertatu azken gaizto egin el02779 Guk euskotarrok ez daukagula olerkirik-eta esan deuskue, baina nire ustez gure hitz-neurtuak honeenak baino hobeak dira. Gure aberrian inork abesten dituenean hitz-neurtuak egingo ditu behar den legez. Hemendik barriz dena da «ay» eta dena «ay»; esan leike bertan azkenak egin behar dabezela. (hau mundu), Atso zarra beledrin ire azkenak egin din (can vas i), Medikuak destañie jeurti ezpaleust ebagiko eustiezan ankok eta azkenak egingo nituen segurutik (big. abk.), hil aditzezkoa (inoren) azkenak egin hil (inoren) azkenak egin el02780 Azpi-jana egin dio (nap esa), aspijana ein txak orri (voc aran) traizio egin aditzezkoa azpijana egin traizio egin azpijana egin el02781 Eguiten baitçuen azpico eta çordun (and dan) menderatu aditzezkoa azpiko eta zordun egin menderatu azpiko eta zordun egin el02782 Nere denboran egiña naiz ni majiña bat aztarrika (txan kant) nekeak hartu aditzezkoa aztarrika egin nekeak hartu aztarrika egin el02783 Egiten duzu zeure baihan barrena, milla pensu eta gogoeta, milla dorre eta gaztelu (gero) ezinezkoak amestu aditzezkoa hacer castillos en el aire faire des châteaux en Espagne (neure, heure, bere... baitan) mila dorre eta gaztelu egin ezinezkoak amestu (neure, heure, bere... baitan) mila dorre eta gaztelu egin el02784 Neuk aren bake egingo dot (barand) (inork inor) hil aditzezkoa (inoren) bakea egin (inork inor) hil (inoren) bakea egin el02785 Bakeac egitera (jes biotz), Zerekin pakeak egin etzuela arkitu zan (test berri) adiskidetu aditzezkoa hacer las paces bakeak egin adiskidetu bakeak egin el02786 Bankarrot egin aiherrian (can pop i) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute bankarrot egin hondatu bankarrot egin el02787 Barrenak eztit galderik egiten (yakin iii) asea egon aditzezkoa barrenak galderarik ez egin asea egon barrenak galderarik ez egin el02788 Alkar bat egin (yakin iii), bat egiten bezala (goi lor), Atzeneko oyek lanean ordu-bete baizik egin ez dute, eta egcn guziko nekea eta eguzkia artu degunokin bat-egin dituzu (test berri), Biak bat eginik betikotasunean? (haur bes), Artzen duenac bat eguiten diran Jesu-Cristorequin (eracus), Bat egiten zuela (mintz aur), Lurrarekin bat egiten dutena (pros nav), Bidean Praixku'kin bat-egin zuen (ipn lab), Jaunarekiñ bat egiten gaituen ta Jacnaren ondasunac dacarzkigun bide zuzena (jes biotz), Eta han itsasorekin bat egiten da (lan haut) elkartu aditzezkoa bat egin elkartu bat egin el02789 Batoi bacoiti egin (voc bas) zozkatu aditzezkoa echar a suertes tirer à pile ou face batoi ala bakoiti egin zozkatu batoi ala bakoiti egin el02790 Bachera hainitz gabe eguiten bazcari (eus prot) pobrea izan aditzezkoa manger de la vache enragée bazkaria baxera gabe egin pobrea izan bazkaria baxera gabe egin el02791 Nire emazteak oingo egin euan baztarrak bete matasa (yakin iii) lan asko egin aditzezkoa bazterrak bete mataza egin lan asko egin bazterrak bete mataza egin el02792 Ume danak egiten deutse begi argia gozoari (manual), Begi-argia egingo dio (yakin iii) atseginez begiratu aditzezkoa faire l'oeil de carpe (inori, ezeri) begi argia egin atseginez begiratu (inori, ezeri) begi argia egin el02793 begi zuriak egiten diozka (yakin iii) atseginez begiratu aditzezkoa faire l'oeil de carpe begi zuriak egin atseginez begiratu begi zuriak egin el02794 Nere begiak eztautso gatxik egin (yakin iii) ez ikusi aditzezkoa (inoren) begiak (inori) gaitzik ez egin ez ikusi (inoren) begiak (inori) gaitzik ez egin el02795 Begitantziñua eiñ (voc aran) iruditu aditzezkoa begitanzinoa egin iruditu begitanzinoa egin el02796 Atze bati baino begitharte gehiago egiten (bi saind), Eta hargatik arrotzei egin begitartea (noel), Zure kabinetian sarturik egiezu begitarte (onts hil), Egiten die begitarte ta agur (jes biotz), Egiozu begitarte (gero), Nork zer begitarte eginen dioen (lan haut) errezibitu aditzezkoa begitarte egin errezibitu begitarte egin el02797 Begitarte illuna egin (eus habl) haserretu aditzezkoa begitarte iluna egin haserretu begitarte iluna egin el02798 San Pablo-k txit begitarte ona egin zien (test berri), Badakizu zeiñ begitarte ona egiten dion aren billa zebillen aitac? (jes biotz) harrera ona egin aditzezkoa faire bonne chère begitarte ona egin harrera ona egin begitarte ona egin el02799 Beguis eguin (mikol), Begiz egin (yakin iii) madarikatu aditzezkoa echar mal de ojo jeter un sort begiz egin madarikatu begiz egin el02800 Begizkua eiñ zaue (voc aran), Mari Martinek begizkoren bat egingo ote zien beldurrez (iru zir) madarikatu aditzezkoa echar mal de ojo jeter un sort begizkoa egin madarikatu begizkoa egin el02801 Haize ona denean, bela egin gabe gelditzen den untzia bezala (gero) itsaskatu aditzezkoa bela egin itsaskatu bela egin el02802 Aiñai korrek belain egin dik (yakin iii) okertu aditzezkoa belaun egin okertu belaun egin el02803 Belarria egingo neuke (yakin iii) ezer uste osoz defendatu aditzezkoa belarria egin ezer uste osoz defendatu belarria egin el02804 Belearena egin (yakin iii) ordaindu gabe alde egin aditzezkoa belearena egin ordaindu gabe alde egin belearena egin el02805 neke da beleaz austore egitea (ats neur) baliabide eskasez gauza handiak egin aditzezkoa beleaz aztore egin baliabide eskasez gauza handiak egin beleaz aztore egin el02806 Baltza egin (yakin iii), Beltza egin didazu ta eztizut berealakoan barkatuko (barne muin) tronpatu aditzezkoa beltza egin tronpatu beltza egin el02807 Baltzak eiñ (voc aran) gaiztakeria egin aditzezkoa beltzak egin gaiztakeria egin beltzak egin el02808 Ez beltzuri ni hori eguiten (eskal), Noizbait etxean norbaitek egin baderaut beltzuri (odol), Herioak zuri eginen deizu, belzuri, eta zuk hari begitarte (onts hil), Giza tcharrari beltzuri bat ere egin gabe (bi saind), Beltzuri bai, baiña begitarterik ez egitea (gero) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils beltzuri egin haserretu beltzuri egin el02809 Mentajarik ez dio egingo iñork munduan berari (urz bat) abantailatu aditzezkoa bentaja egin abantailatu bentaja egin el02810 Bero bero egin (yakin iii) jo aditzezkoa calentar las orejas passer à tabac (inor) bero bero egin jo (inor) bero bero egin el02811 Berreun zati eginen aut (yakin iii) jo aditzezkoa hacer pedazos réduire en miettes berrehun zati egin jo berrehun zati egin el02812 Beso ausiaz bear egin (yakin iii) lana gaizki egin aditzezkoa beso hautsiaz behar egin lana gaizki egin beso hautsiaz behar egin el02813 Besoak azta egin (yakin iii) eskuak gerrian ipini aditzezkoa ponerse en jarras besoak hazta egin eskuak gerrian ipini besoak hazta egin el02814 Ontasunari egiten dio besta eta begitarte (gero) harrera ona egin aditzezkoa besta eta begitarte egin harrera ona egin besta eta begitarte egin el02815 Garai onean etxera joan banintz, beste zakur batek orain zaunka eguin fket (zabala), Ura bizi izan bazan, beste zakurrak zaunka egingo ziakan (oroitz) gauzak bestela gertatu aditzezkoa cantar otro gallo beste zakur batek zaunka egin gauzak bestela gertatu beste zakur batek zaunka egin el02816 Besterik gaizto egin dute eta arro oiek berak zer dian (kaskaz) errua besteri egotzi aditzezkoa besteak gaizto egin errua besteri egotzi besteak gaizto egin el02817 Bertzeren larruiaz edeak luze (yakin iii) besteren lanaz profitatu aditzezkoa faire ses choux gras sur le dos (de quelqu'un) besteren larruaz hedeak egin besteren lanaz profitatu besteren larruaz hedeak egin el02818 Besterenaz becatu eguillea (voc bas) adulterioa egin aditzezkoa besterenaz bekatu egin adulterioa egin besterenaz bekatu egin el02819 Sagardoz bete-bete egin ta asten ziran deadarrez (urz bat) mozkortu aditzezkoa être plein comme une barrique bete egin mozkortu bete egin el02820 Buztiñakin ingo nikek y bezelakua (eusk fol x) ergela izan aditzezkoa (inor) bezalakoa buztinarekin egin ergela izan (inor) bezalakoa buztinarekin egin el02821 Ilakoari kandela bigaz argi egin bear dako (yakin iii), Etsaiari bi kandelarekin argi egin bear zaio (ait uzta) defentsa handiak behar aditzezkoa estar alerta (ezeri, inori) bi kandelarekin argi egin defentsa handiak behar (ezeri, inori) bi kandelarekin argi egin el02822 Hoimbertze bidegin zuen gezurrac (bi saind), Halere nihorc handic bideric eguiten (eskal), Eta berez-bere bide egin dezakena (pros nav), Geroztik hunat, urak bide egin du (mintz aur), Soldaduek bide egiten dute inderi trebes (ath gaitz), Aitzina bide ederra egin badugu ere (mitx idaz) aurrera jo aditzezkoa bide egin aurrera jo bide egin el02823 baten bidez bi gauza egin (voc bas) Bide batez mandatu bi aditzezkoa matar dos pájaros de un tiro tirer d'un sac deux moutures bide batez bi mandatu egin batez mandatu bi bide batez bi mandatu egin el02824 bai eta ere aisa egiten bide handian esa, hurache da haren letra (chan pop), aisa egiten bide handian esa (bordel) mozkor ibili aditzezkoa bide handian esa egin mozkor ibili bide handian esa egin el02825 Bazoan karlisten armadari bere erregina mitea helarazteko bideen egiterat (ath gaitz), Beste ori asi zen erregen alabeagaz azkonduteko bideak eiten. (barand) ezertarako prestakizunak egin aditzezkoa (ezertarako) bideak egin ezertarako prestakizunak egin (ezertarako) bideak egin el02826 Hain gutitan, non baitirudi ezen bide gabe egiten dioelalankoak bekhatoreari (gero), Jainkoaren ordenantzari bide gabe egin gabe (eus prot) iraundu aditzezkoa (ezeri, inori) bidegabe egin iraundu (ezeri, inori) bidegabe egin el02827 O: zu Baxenabarre, eta zu Lapurdi Gisa da dezazuen, hots, egin biderdi (manex) dagokion eginkizunaren partea bete aditzezkoa biderdi egin dagokion eginkizunaren partea bete biderdi egin el02828 Ordian hasten dira bihotz-min egiten (etxahun) damutu aditzezkoa bihotz min egin damutu bihotz min egin el02829 Etzazu egin, aitona ona, biotz on ori bi pharte (berts txap ii) penatu aditzezkoa bihotza bi parte egin penatu bihotza bi parte egin el02830 Bi colore yadan eguiña bilhoa (fabl) zahartu aditzezkoa biloa bi kolore egin zahartu biloa bi kolore egin el02831 Ez diot egiten iroi-ik gaizki egin dautanari ez ea bisaia gaixtorik (poem bas) harrera makurra egin aditzezkoa bisaia gaizto egin harrera makurra egin bisaia gaizto egin el02832 Azkar egin biar ditu emengo aldiyak (burrun), Urduntxe ango aldiak sekulako azkarrean eiñik izen bear zitun (barand), arin zeramazkiyen / anka ta ipurdiyak / laster ein ditu nere / bistako aldiyak (iru. berts.), Eta, hik, gixontxoa, hemengo aldiak egin dituk, eta kontu izan ezak hemen ez gehiago azaltzea. (tantarrantan) alde egin aditzezkoa (inongo) aldiak egin alde egin (inongo) aldiak egin el02833 Bizarra eguin (mikol), Zuk diñozu apeitau bizar egitea gaiti (peru ab), Bizar eguitea. (voc bas) afeitatu aditzezkoa bizar(ra) egin afeitatu bizar(ra) egin el02834 Bizien gaubela egiten nago (yakin iii) oheratu gabe zain egon aditzezkoa bizien gaubela egin oheratu gabe zain egon bizien gaubela egin el02835 An nai or bizilan egiten dau gazteak (yakin iii) behar dena egin aditzezkoa bizilan egin behar dena egin bizilan egin el02836 Elkharrekin bonaxera egiten zirela (onts hil), Haren banquet handian, bona chira daguigula (deb breb) harrera ona egin aditzezkoa faire bonne chère bonaxera egin harrera ona egin bonaxera egin el02837 Gure iaidurei bortcha eguiteaz (jes imit), Laster utci behar duzun gorphutz huni bortcha egiozu (card lap) behartu aditzezkoa bortxa egin behartu bortxa egin el02838 Gaizki bizi liteke fameliya ala! Laister egin biar du buena edo mala (jaio biz) arazo bat erabaki aditzezkoa buena ala mala egin arazo bat erabaki buena ala mala egin el02839 Kalean eurakaz batera ioazanen ardureak ezeutsan Kataliñi aldenduten larga edo laketu; eta Burgosko astotxuarena ez egitearren, ezeban Mariparen albora edo aldamenera urreratu gura izan (bein beti), Burgosko astotxoarena egin eban (yakin iii) aurrez agindutakoa ez egin aditzezkoa Burgosko astotxoarena egin aurrez agindutakoa ez egin Burgosko astotxoarena egin el02840 Jaincoari-buruz dagonac, egiten duan hitz gauzer buru (bi saind), Galerna nahasieneri buru eginez? (ath gaitz), Printce hei buru eguiteco (test cahar i), Etsaier buru egiteko balin balitz (poem bas), Aski omen zituten etsaiari buru egiteko (santa kruz), Sobera eskualdetarat buru egin behar zuen (mintz aur), Buru egin (yakin iii) eraso aditzezkoa hacer frente faire face buru egin eraso buru egin el02841 Andik ateratzean bere aiekin buru egin zuten, eta aiek bakoitzari Prantzirako garbitasunak eskatu (santa kruz) topatu aditzezkoa (inorekin) buru egin topatu (inorekin) buru egin el02842 Eta buru-gogorrarena egin dute (lab lib) ergel azaldu aditzezkoa buru gogorrarena egin ergel azaldu buru gogorrarena egin el02843 Buru on eginez gauza horri, gomendant naiz gurutzearekin (ath gaitz) ongi amaitu aditzezkoa llevar a feliz término buru on egin ongi amaitu buru on egin el02844 Baina burua egiten diat apostu ezen beraren akats guztiak bertatik jaisten direla (obr guz ii) ezer uste osoz defendatu aditzezkoa jugarse el cuello burua apostu egin ezer uste osoz defendatu burua apostu egin el02845 Ez burua bat egitea leoi sendo ta arroarekin (ip onak), Etxakolako etxagun begiratu bati ondo egiten burua bat egitea (peru ab), Burua bat egin (yakin iii) norberaren burda inorekin konparatu aditzezkoa (inorekin) burua bat egin norberaren burda inorekin konparatu (inorekin) burua bat egin el02846 Burua andi egin (yakin iii) (neure, heure, bere...) buruaz harro egon aditzezkoa se monter la tête burua handi egin (neure, heure, bere...) buruaz harro egon burua handi egin el02847 Beren buruak motel ez egiteagatik (jain bil) ergel azaldu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua motel egin ergel azaldu (neure, heure, bere...) burua motel egin el02848 Beren buruak motel ez egiteagatik (jain bil) (neure, heure, bere...) burua hil aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaz beste egin (neure, heure, bere...) burua hil (neure, heure, bere...) buruaz beste egin el02849 Jangoicoari burupe edo macur eguitea, (voc bas) lehentasuna aitortu aditzezkoa (inori) burupe egin lehentasuna aitortu (inori) burupe egin el02850 Burura egin (voc bas) zoratu aditzezkoa perdre la boule burura egin zoratu burura egin el02851 Burutik egin (yakin iii), Burutik egin al zaizu? (amab eg), Erramun'i burutik egin zayo noski (ipn lab), Ori aditu zuenian egin zitzaion burutik (jj luj), Hitler burutik eginik zegoen (obr guz ii), Berak ere egin dute iya burutik (alkain), Burutik egiña zegok (txan kant), Burutic eguin (voc bas), Burutik egin (manual), Burutic eguiñ çaitçu (fabl), Ero etxera daramate bukaeran, burutik egin duelakoan (mitx idaz), Burutik eginda irudi barrez ari zela (haur bes) Bahamontesek, kaxketaldixak oratuta beste barik Frantziako bueltia bertan-bera laga ebanian, periodikuak esan eben burutik eiñda euala (ezten) Guziz burutik eginda egoala esan eikean. (big. abk.) zoratu aditzezkoa perdre la boule burutik egin zoratu burutik egin el02852 gizon ustelari burutik bere kaka egiten diote guziek (nap esa) trufatu aditzezkoa mear(le) al ojo (inori) burutik behera kaka egin trufatu (inori) burutik behera kaka egin el02853 Burutziarik ezin eginez (zez erre), Iñaziorekin burutziaric ezin eginez (bi saind) ezin burutu aditzezkoa no sacar carrera burutziarik ezin egin ezin burutu burutziarik ezin egin el02854 Baño buruz belarri egin zion zakristauari, bai baitzekin karlisten etsai aundia zala (santa kruz), Buruz belarri egin (yakin iii) ez entzun egin aditzezkoa hacerse el sueco faire la sourde oreille buruz belarri egin ez entzun egin buruz belarri egin el02855 Buruz-buru egin dute (mintz aur), Eta haiekin buruz buru egiten zuenean (haur bes), Sos galdatzale bat buruz buru egin gabe (zez erre), Tarranta andi bati buruz-buru egin zuen (pros nav) topatu aditzezkoa buruz buru egin topatu buruz buru egin el02856 Norbaitek burro egin dio (nap esa) biraoa bota aditzezkoa burro egin biraoa bota burro egin el02857 eta hori ceren bekhatoreak jaincoaren majestateari damu egin dioen (card lap) irandu aditzezkoa damu egin irandu damu egin el02858 Demanda eiñ (voc aran), Eta gero, demanda eginda, arka batera sartu eban amak (barand) errierta eman aditzezkoa leer la cartilla (a alguien) passer un savon (à quelqu'un) demanda egin errierta eman demanda egin el02859 Heldu girenean, denborak eginik (can pop i) denbora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps denborak egin denbora pasa denborak egin el02860 Zenetik eztzena behar zuen egin, xehetasun guziak handituz eta edertuz ez dakit nola (zez erre) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) denetik ez dena egin esajeratu denetik ez dena egin el02861 Deskana egiteko zoriyan nago iya (oroitz) zorabiatu aditzezkoa deskana egin zorabiatu deskana egin el02862 Diruac eguin (voc bas) aberastu aditzezkoa hacer dinero diruak egin aberastu diruak egin el02863 kapitainak yoan ziren beren zaldiak harturik nigar egiten zutelarik andereari dolu eginik (yakin iv) (inoren) heriotzaz tristatu aditzezkoa dolu egin (inoren) heriotzaz tristatu dolu egin el02864 Ez-dudarik egin (lab lib), Eztagigun dudarik (eus prot), Ez da zer duda egin (afr ger), Eztezazuela egin dudarik hala eztela (noel) sinetsi aditzezkoa dudarik ez egin sinetsi dudarik ez egin el02865 Manuri ez yakon au eder egiten (manual), Eder egiten ezpadako, kendu ta kitu (yakin iii) egoki etorri n aditzezkoa caer bien (ezer, inor) (inori) eder egin egoki etorri n (ezer, inor) (inori) eder egin el02866 Sartu dan jende berri onen eder egitearren (txan kant) (inorentzat) atsegin izan aditzezkoa (inoren) eder egin (inorentzat) atsegin izan (inoren) eder egin el02867 AXERIA. Lehengo numeroa okerrekoa omen zen. JOXPAKIÑA. Okerrekoa? MIEL MAI. Ederra egin diagu! (tantarrantan), Orra ederra egin det ustegabean (amab eg) (damuzko hasperenez) oker egin, asmoa hondatu aditzezkoa ederra egin (damuzko hasperenez) oker egin, asmoa hondatu ederra egin el02868 oraindik egingo det nik egitekoa (gar), Egin diagu egitekoa (yakin iii) gauza zail edo izugarri bat egin aditzezkoa egitekoa egin gauza zail edo izugarri bat egin egitekoa egin el02869 Egunak txirrist egiten (yakin iii) egunak zabaldu aditzezkoa egunak txirrist egin egunak zabaldu egunak txirrist egin el02870 Hari zela egur egiten (gero) sutarako egurra bildu aditzezkoa egur egin sutarako egurra bildu egur egin el02871 Nik ere ala egingo nuke enadak bezela jira (nere bid) itzuli aditzezkoa enarak bezala jira egin itzuli enarak bezala jira egin el02872 Oriyotarrai entierrua len badirade egiñak (gazt berts) galtzailetzat jo aditzezkoa (inori) entierroa egin galtzailetzat jo (inori) entierroa egin el02873 Hunek inbido egiten nau (ezin) eraso aditzezkoa enbido egin eraso enbido egin el02874 Eguerdin naikoa, eta gauean enpo (nap esa) bete aditzezkoa enpo egin bete enpo egin el02875 Ez diagu entzungor egiten (mitx idaz) ez entzun egin aditzezkoa hacer oídos sordos faire la sourde oreille entzungor egin ez entzun egin entzungor egin el02876 Zeren etsaiek geure faltak erranez, eta hetzaz erantzute eginez (gero) erreprotxatu aditzezkoa erantzute egin erreprotxatu erantzute egin el02877 Erasan bat eiñ (voc aran) agindutakoa egitean ezer matxuratu aditzezkoa erasan bat egin agindutakoa egitean ezer matxuratu erasan bat egin el02878 Egiten dute erdiarekin osoa / Eginak gire gure estofa on baten yabe (naf kan) ondoriorik eskasena eskuratu aditzezkoa erdiarekin osoa egin ondoriorik eskasena eskuratu erdiarekin osoa egin el02879 Estrapozo eginda beirozu jo bia / ezagun da zaudela korritu gabia (berridi) behaztopatu aditzezkoa estrapozo egin behaztopatu estrapozo egin el02880 Noc vere gogoaz esa guinen (anuar filo) gauzak norberaren gisara egin aditzezkoa etxea (neure, heure, bere...) gogoaz egin gauzak norberaren gisara egin etxea (neure, heure, bere...) gogoaz egin el02881 Aipatzea kasik bitxi zitaken gauza batetarik zuen mendi bat, dagutik otsoa, ulitik arranoa (zez erre) besteren gauzetan agindu aditzezkoa (inoren) etxearen jabe egin besteren gauzetan agindu (inoren) etxearen jabe egin el02882 Aipatzea kasik bitxi zitaken gauza batetarik zuen mendi bat, sagutik otsoa, ulitik arranoa (zez erre) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) eulitik arranoa egin esajeratu eulitik arranoa egin el02883 Eurt eguin (voc bas) kontra egin aditzezkoa eurt egin kontra egin eurt egin el02884 Ez neban itzik egin ez lurrunik (yakin iii) ezer ez esan aditzezkoa ez hitzik ez lurrunik egin ezer ez esan ez hitzik ez lurrunik egin el02885 Iñork eztu mutik eta zirkiñik egiten (gar) ezer ez egin aditzezkoa ez mutik ez zirkinik egin ezer ez egin ez mutik ez zirkinik egin el02886 Baina Theresak ezetz egin zuen (haur bes) ukatu aditzezkoa ezetz egin ukatu ezetz egin el02887 Berriz ere ezezkoa egin zion Theresak (haur bes) ukatu aditzezkoa ezezkoa egin ukatu ezezkoa egin el02888 Ezkontze zaharraz eztei berri egitea (ats neur) aspaldikoa ospatu aditzezkoa ezkontze zaharrez eztei berri egin aspaldikoa ospatu ezkontze zaharrez eztei berri egin el02889 Aldapa gora eztanda gaizto egiten ibilli gabe (txan kant) nekatu aditzezkoa sudar sangre eztanda gaizto egin nekatu eztanda gaizto egin el02890 Etzitzaidan ere egingo neri eztarriko legorrik (urz bat) egarritu aditzezkoa eztarriko lehorra egin egarritu eztarriko lehorra egin el02891 Orai behar duguya konkista berri? Estei iraganez gomitu handi? hanbat etzirade andere larri, merexi duzuna narrake sarri (oler) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa eztei iraganez gomitu handi egin ezertaz beranduegi arduratu eztei iraganez gomitu handi egin el02892 deskuidatzia gauz ederra da / zerbait jakiñagatikan / jolas-bide bat izandu degu / Altza'ko Artzaka'tikan / Franzisko, kantak jartzera nua / ez egiñ nere faltikan (p arzak) errua (inori) egotzi aditzezkoa (inoren) falta egin errua (inori) egotzi (inoren) falta egin el02893 Gük pian siñatü giren theologinek fede egiten dügü Juan de Sansons Olonnako Jaun Apesküpü Reberendisimo eta Ilustrismüaren manüs irakurtü dügüla librü haur (onts hil) egiaztu aditzezkoa dar fe fede egin egiaztu fede egin el02894 Feriya egitera (burrun), Giltz andiak artu ez eze egizu egin feria (can vas ii) oparia egin aditzezkoa feria egin oparia egin feria egin el02895 Gero fin gaitz egiteko (gero), Behar dute fin gaitz egin (onts hil), Fin-gaitz ere eguiten dute (fabl), Fin gaitz eginen duk, xoria baldin gaztedanik ezpadagik kafia (yakin iii) ondorio txarrak gertatu aditzezkoa fin gaitz egin ondorio txarrak gertatu fin gaitz egin el02896 Eta hilzen direnek behar baitute fin hunegin (onts hil), Fin onik egingabe duten abileziaz (luz kan) ondorio onak gertatu aditzezkoa fin on egin ondorio onak gertatu fin on egin el02897 Fraka beltzean puntada zuria, umeak iñorenak egineta andra nagia, ezta gizonentzako bizimodu andia (yakin iii) gauzak oker egin aditzezkoa fraka beltzean puntada zuria egin gauzak oker egin fraka beltzean puntada zuria egin el02898 Eta bozcarioz gaindi egin zion bihotzac (bi saind), Errekak oro gaindi eginak (manex), Ceruco ur guciec gaindi eguin-quten (test cahar i), Igan-bedi gaindi-eguina benediccionez (test cahar i) konplitu aditzezkoa gaindi egin konplitu gaindi egin el02899 Zure amigo batek esan du / neskazar onik eztela / orren ederki gure gañean / egin dezute pastela (joxepa an) trufatu aditzezkoa (inoren) gainean pastela egin trufatu (inoren) gainean pastela egin el02900 Lelokeriak oso egin ziguk gaiñez (berts bil), Kaliza hau bete gainez eginarte (obr guz i), Gañez egiñ (eus habl), Neurriak gañez egitea, etxerako bidean (gar) konplitu aditzezkoa gainez egin konplitu gainez egin el02901 Lusia, beste alakok zure galdea egin du (gar) ezkontzeko eskatu aditzezkoa (inoren) galdea egin ezkontzeko eskatu (inoren) galdea egin el02902 Guk egingo dogu Garamendi (yakin iii) ezer ez egin aditzezkoa garamendi egin ezer ez egin garamendi egin el02903 Achkideac eguiten berdin gascoinetan (eskal) adiskideak nonahi egin aditzezkoa gaskoinetan ere adiskideak egin adiskideak nonahi egin gaskoinetan ere adiskideak egin el02904 Gatzaren dina egin (yakin iii) bizitzeko dina irabazi aditzezkoa ganarse el cocido assurer sa matérielle gatzaren dina egin bizitzeko dina irabazi gatzaren dina egin el02905 Etxe huntako gazitegian saguak humeak azten tik (can vas ii) bazterrak zikin eduki aditzezkoa (inoren, inongo) gazitegian saguak umeak egin bazterrak zikin eduki (inoren, inongo) gazitegian saguak umeak egin el02906 Ni hori pot egin behar duenak gibelaldean, eztu irabazirik luzatzean (ats neur) lausenkatu aditzezkoa lamer el culo lécher le cul (de quelqu'un) (inori) gibelaldean pot egin lausenkatu (inori) gibelaldean pot egin el02907 Gogait eginik galduko eztutela eskara (noel), Ta sermoia asi zanean alde-egin eban gogait eginda (abk), Jarri zuan beste bat, onen ondoren beste bat; ta orrela bana-banaka ikustatu zituen mota guzietako betaurrekoak, leyarrak ondo garbituaz; bañan alperrik, ezin zuen irakurri. Gogait egin zuen dendariak, ta galdetu zion artzaiñari: --Zuk badakizu gero irakurtzen? --Alajaña! Irakurtzen baneki ez nuke betaurreko bearrik (ipn lab) aspertu aditzezkoa en avoir marre gogait egin aspertu gogait egin el02908 Gogait gaizto egin dot (yakin iii) zeharo aspertu aditzezkoa aburrirse soberanamente en avoir plein le dos gogait gaizto egin zeharo aspertu gogait gaizto egin el02909 Gogait garbi egin (yakin iii) zeharo aspertu aditzezkoa aburrirse soberanamente en avoir plein le dos gogait garbi egin zeharo aspertu gogait garbi egin el02910 Ezpazaie egiten gogorik arako (xenp) (inorako) zaletu aditzezkoa (inorako) gogoa egin (inorako) zaletu (inorako) gogoa egin el02911 Eujeniyo orri gogua egin ura dirutan artzeko (udar berts), Antoniori gogoa egin jantzia ganbiatzeko (zubi) gutiziatu aditzezkoa (ezertarako) gogoa egin gutiziatu (ezertarako) gogoa egin el02912 Iguriki zuen edaria has zekion gogoan su egiten (haur bes) edanak eragin aditzezkoa subírse(le) la bebida a la cabeza (edariak) gogoan su egin edanak eragin (edariak) gogoan su egin el02913 Behar ote dugun gogoeta eginik (manex), Egiten nuen gogoeta (obr guz i) pentsatu aditzezkoa gogoeta egin pentsatu gogoeta egin el02914 Denborari gogor egitea, etxeak hartu dituen kalteak nolabait konpontzea (mitx idaz), Esperantzarik etzedukaten gogor egiten asita (afr ger), Etorriko zitzayoten erasoari eta galbideai gogor egiteko (test berri), Ez gehiago gogor egin (ath gaitz), Gogor egiñ biar zayo (baratz), abogatuen korri / legiak irakorri / gogor egin alkarri / biyok giñen larri (balentxi), Edonori gogor egiteko lain izanen litzateke noski (haur bes), Egun batez gogor egin zion Santa Kruzek Velasco generalari (santa kruz), Jaungoikoari gogor egitea? (gar) erasoari erantzun aditzezkoa hacer frente faire face gogor egin erasoari erantzun gogor egin el02915 Asaldatua ikusiz gogorrarena egiten diotela haren manuari (ath gaitz) ez entzun egin aditzezkoa hacer oídos sordos faire la sourde oreille gogorrarena egin ez entzun egin gogorrarena egin el02916 Gonburu eginda daukazu ori (yakin iii) bete aditzezkoa gonburu egin bete gonburu egin el02917 Gizonak gor egiten zion (haur bes) ez entzun egin aditzezkoa hacer oídos sordos faire la sourde oreille gor egin ez entzun egin gor egin el02918 Igaztik ona gora andia egin dozu (manual) kategoriaz goratu aditzezkoa gora egin kategoriaz goratu gora egin el02919 Ez laurehunek ez diote euskarari gota edo behera handirik egingo (mitx idaz) lehenean utzi aditzezkoa gora edo beherarik ez egin lehenean utzi gora edo beherarik ez egin el02920 Galde ixuer bethere eguiñ gorrarena behar lioteke (fabl) ez entzun egin aditzezkoa hacer oídos sordos faire la sourde oreille gorrarena egin ez entzun egin gorrarena egin el02921 Gorte egin nezakezu, maitea (can vas ii) (inor) amorosten saiatu aditzezkoa hacer la corte faire la cour gorte egin (inor) amorosten saiatu gorte egin el02922 Egin dezagun beraz guardia salsa eztela egin berria (chan pop) adi egon aditzezkoa guardia egin adi egon guardia egin el02923 Gutitarik egin du (zez erre) justuan lortu aditzezkoa gutitarik egin justuan lortu gutitarik egin el02924 Amaika pauso triste egin det egunez bezela gabez (kaskaz) bziimodu latza eraman aditzezkoa hamaika pauso triste egin bziimodu latza eraman hamaika pauso triste egin el02925 Aundiya egin dezu ori esatia (noizp) huts bat egin aditzezkoa hacerla buena handia egin huts bat egin handia egin el02926 Presoren batek anka egiten bazuen noizpait suertez (xenp sari), Anka egin (yakin iii) ihes egin aditzezkoa poner pies en polvorosa prendre ses jambes ci son cou hanka egin ihes egin hanka egin el02927 Oraiñ anka-jokua egiñ dezadan (iru zir) ihes egin aditzezkoa irse por piernas prendre ses jambes ci son cou hanka jokoa egin ihes egin hanka jokoa egin el02928 Anka sartze bat egin dezu gaur paraje aldrebesian (berts mor) tronpatu aditzezkoa meter la pata mettre les pieds dans le plat hanka sartze bat egin tronpatu hanka sartze bat egin el02929 Ez othe litekenez ordu harat edo hunat egiteco (bi saind) erabaki aditzezkoa harat edo hunat egin erabaki harat edo hunat egin el02930 Bethez eguinbideac nihorc becen ungui ezdu yendei eguiten hartzaren arpegui (eskal) inori haserrezko aurpegia jarri aditzezkoa (inori) hartzaren aurpegi egin inori haserrezko aurpegia jarri (inori) hartzaren aurpegi egin el02931 Artzayak arri-egin ziran, eta zerbait berera ziranean, elkarri esan zioten. Belen-era goazen (test berri) harritu aditzezkoa quedarse de piedra harri egin harritu harri egin el02932 Hain ciren fida efcu ezquerraz, nula efcuinaz eta huntaraino ciren artechac, non ez baitçuten huts eguinen harri batequin ille izpi bat ere (test cahar i) tiratzaile ona izan aditzezkoa harri batekin ile izpi bat ere ez hutsegin tiratzaile ona izan harri batekin ile izpi bat ere ez hutsegin el02933 Nahi giñuke harri batez egin bi kolpu (onts hil) baten bidez bi gauza egin aditzezkoa matar dos pájaros de un tiro faire d'une pierre deux coups harri batez bi kolpe egin baten bidez bi gauza egin harri batez bi kolpe egin el02934 Horrela jakin genduen, harri eta zur eginik (mitx idaz) harritu aditzezkoa quedarse de piedra harri eta zur egin harritu harri eta zur egin el02935 Arrikoa egin (yakin iii) ikuzi aditzezkoa harrikoa egin ikuzi harrikoa egin el02936 Auspeekuak eiñ (voc aran) zozkatu aditzezkoa echar a suertes tirer à pile ou face hauspekoak egin zozkatu hauspekoak egin el02937 Eskupeta xar ori egiñ bear det auts! (goi lor) apurtu aditzezkoa hacer pedazos réduire en miettes hauts egin apurtu hauts egin el02938 Laster egingo ttik orrek autsi-urratuak (nap esa) lana amaitu aditzezkoa hautsi-urratuak egin lana amaitu hautsi-urratuak egin el02939 Aitoren seme batec hela egiten zuen comentuco athean (bi saind) hots egin aditzezkoa hela egin hots egin hela egin el02940 Hemengo aldia egin duzu (gero) hil aditzezkoa hemengo aldia egin hil hemengo aldia egin el02941 Hemengoaz egin hurran dugula (gero) hil aditzezkoa hemengoaz egin hil hemengoaz egin el02942 Iz-beste egin zidan, aren izena aitatzean. (...)Iz-beste egiteagatik bai aguro eldu ark lengo eztabaidari!... (Justo Mokoroa), Itz-bestea egin ta utzi nau (nap esa), Itz beste egin (yakin iii) solasean, gaiaz aldatu aditzezkoa hitz beste(a) egin solasean, gaiaz aldatu hitz beste(a) egin el02943 Hitz bezanbat huts eginen badute ere (mintz aur) erratu aditzezkoa hitz bezanbat huts egin erratu hitz bezanbat huts egin el02944 Egingo al degu itz erditxo bana? (nere ald) solas egin aditzezkoa tailler une bavette hitz erditxo bana egin solas egin hitz erditxo bana egin el02945 Oien itzari egiten zaie aguro asko mozketa (p eraus i) inoren arrazoiak desegin aditzezkoa (inoren) hitzari mozketa egin inoren arrazoiak desegin (inoren) hitzari mozketa egin el02946 Zure hitcean zuc hux-eginen duzun (card lap) agindutakoa ez bete aditzezkoa faltar a la palabra revenir sur sa parole (neure, heure, bere...) hitzean huts egin agindutakoa ez bete (neure, heure, bere...) hitzean huts egin el02947 Eta nik egin bear zure itzen jabe (noizp) inoren ordez erantzun aditzezkoa (inoren) hitzen jabe egin inoren ordez erantzun (inoren) hitzen jabe egin el02948 Ogeita amika eskutik egin dio (nap esa) azken orduko arma izkutu batez baliatu aditzezkoa hogeita hamaika eskutik egin azken orduko arma izkutu batez baliatu hogeita hamaika eskutik egin el02949 Beartsuari or konpon egin (gar) ez arduratu aditzezkoa hor konpon egin ez arduratu hor konpon egin el02950 ordi ta gaizto egin eben alkar (yakin iii) zeharo mozkortu aditzezkoa être plein comme une barrique hordi eta gaizto egin zeharo mozkortu hordi eta gaizto egin el02951 Otz-bero egin (yakin iii) epeldu aditzezkoa hotz bero egin epeldu hotz bero egin el02952 Ta onetan uts egiten bada (peru ab), Andrek gizoneki bezi hutsik ezindaidite (oler), Eta den' huts eginik (ats neur), Gobernua utzita karlistengana etorriko zirala agindu, baiño uts egin (santa kruz), Hutsik egin nahiez duenak hobe du beste lanbide bati ekin (mitx idaz), Uts egin (yakin iii), Onetan uts egiten dute (ip onak), Barka zaidazu ezertan egin baldin badet utsegiñ (zepai), Itz alfer jarixua ederki uts egiñ (berts bil), Gaizo edo alegia gaizo hura ez haatik uste gabean, huts eginik, oneko eskualdeari lotuko (zez erre), Ezertan uts-egin gabe eguna igarotzeco grazia (jes biotz), Lagunduko zioten uts egin gabe beste bost egunean, (biz gar), Onenbeste urtean egin dizut agindu guzia, ezertan ere utsegin gabe (test berri) aurraz eiñdako pronostikuak, errez uts eiñ leike (ezten) erratu aditzezkoa huts egin erratu huts egin el02953 Ez iakin iduri egitea (gero), Ez ikhusi iduri eginik (yakin iii) itxura egin aditzezkoa iduri egin itxura egin iduri egin el02954 Ikusi ta itsu egin (nap esa) ez ikusi egin aditzezkoa ikusi eta itsu egin ez ikusi egin ikusi eta itsu egin el02955 Ule batek ezteutso egin (yakin iii) guti falta ezer lortzeko aditzezkoa faltar un pelo ile batek ez egin guti falta ezer lortzeko ile batek ez egin el02956 Inola ere juramenturik egingo ez dezute, ez zeruagatik, zeren Jainkoaren eser lekua da; ez lurragatik, zeren bere on-lekua dan; ez Jesuralen-gatik, zeren Errege andiaren uria dan; ez zuen buruagatik, zeren ille zuri edo beltz bat egin ezin dezakezuten. (test berri) ezertarako ahalmenik ez ukan aditzezkoa ile zuri edo beltz bat ezin egin ezertarako ahalmenik ez ukan ile zuri edo beltz bat ezin egin el02957 Iñoren gauzeari imurtxi egiten (peru ab) ebatsi aditzezkoa (ezeri) imurtzi egin ebatsi (ezeri) imurtzi egin el02958 Betan indar egiteko (bi saind), Lege tzarren kontra egin du indar (zez erre), Jainkoarentzat indar baten egiteko (mintz aur) ahalegindu aditzezkoa indar egin ahalegindu indar egin el02959 Lau seme ta lau alaba azitzen egin zituzten indarrak (nere ald) ahalegindu aditzezkoa indarrak egin ahalegindu indarrak egin el02960 Ikusteko haurretan, indiac eguinic (eskal), Heiek egin dituzte indiak (poes pop ii), Haien egitekuetarik egiten tie Indiak (chan pop) aberastu aditzezkoa hacer las Indias indiak egin aberastu indiak egin el02961 Goyetchec eguinditu herrian indiac (eskal) bertan aberastu aditzezkoa indiak herrian egin bertan aberastu indiak herrian egin el02962 Irusur eiñ (voc aran) tronpatu aditzezkoa donner le change iruzur egin tronpatu iruzur egin el02964 Itzuaas trukian eiñ(voc aran) laugarren jokalaria falta denean haren kartak ikusiz jokatu aditzezkoa itsuarekin trukean egin laugarren jokalaria falta denean haren kartak ikusiz jokatu itsuarekin trukean egin el02965 Eta Barrankilla'ra joan zan astebetez lenago Bixeta'ri itxo egin eta bertan ezkontzeko asmoetan (biz gar) iguriki aditzezkoa itxo egin iguriki itxo egin el02966 Hori Jaincoari itzal egitea da (card lap) iraindu aditzezkoa (inori) itzal egin iraindu (inori) itzal egin el02967 Besteak ez zion irribarre baten itzala ere egin (haur bes) ez egin aditzezkoa (ezeren) itzala ere ez egin ez egin (ezeren) itzala ere ez egin el02968 Joaniko billatu ta yurre-yurre ein eudien (barand) jo aditzezkoa paser à tabac iurre-iurre egin jo iurre-iurre egin el02969 Azken bestetan egin nituen izan-aren ezagutzak (can pop i) (amod pen) maitemindu aditzezkoa izarraren ezagutzak egin maitemindu izarraren ezagutzak egin el02970 Bazkariaren izena egin zuten (urz bat), Afari-izena eiñ (voc aran) itxura egin aditzezkoa (ezeren) izena egin itxura egin (ezeren) izena egin el02971 Barruko urduritasuna ezkutatu zion, usatu sukarrarekin jai egiten ziolarik (haur bes) laztandu aditzezkoa hacer fiestas (a alguien) (inori) jai egin laztandu (inori) jai egin el02972 Sugeri jaramon Eba'k egiñagatik (enb oles), ez eban beste biderik euki zurrumurru txarrenari jaramon eiñ baño (ezten) arreta jarri aditzezkoa hacer caso jaramon egin arreta jarri jaramon egin el02973 Jesusik eztauegin (yakin iii) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni pío jesusik ez egin ezer ez esan jesusik ez egin el02974 Jopet ein dau (voc aran) ihes egin aditzezkoa jopet egin ihes egin jopet egin el02975 Judasena egin ziteken (txan kant) traizio egin aditzezkoa Judasena egin traizio egin Judasena egin el02976 Ortan egiten degu kabi (jain bil), Ez dute laino iheskor horiek inoren gogoan kabia egiteko astirik izaten (mitx idaz) finkatu aditzezkoa habia egin finkatu habia egin el02977 Kafaan ein xueitta (voc aran), Kafan egitea da ganaduen desafixua (ait uzta) hankekin lurra arakatu aditzezkoa kafan egin hankekin lurra arakatu kafan egin el02978 egiten diat nik iri (gar) trufatu aditzezkoa (inori) kaka egin trufatu (inori) kaka egin el02979 Kaka ahora egin (igel) trufatu aditzezkoa mear(le) al ojo kaka ahora egin trufatu kaka ahora egin el02980 Ihiztariek tiro-ka... galtzetan egin! (oxob) zeharo beldurtu aditzezkoa faire dans sa culotte kaka galtzetan egin zeharo beldurtu kaka galtzetan egin el02981 Oiek biek kaka zulo batetik egiten due (yakin iii) iritzi bereko izan aditzezkoa se chauffer du même bois kaka zulo beretik egin iritzi bereko izan kaka zulo beretik egin el02982 Iñork ere etzuen kalerik egiten (goi lor), Kale eiñ (voc aran) erratu aditzezkoa kale egin erratu kale egin el02984 Camarari juezac dio cargu eguin ea cequien nor zan Don Francisco Embil? (izt oler), Kargu eguiñ biayot Pello Errotari / zergatikan dabillen gezur kontari (azp. prem.), Pellori kargu eiteko / bota du bertsua / nik ere pronto daukat / erresponsua (azp. prem.), neri kargu atzera etorri zaneko (txan kant), zer dotriña zedukan kargu artutzera zerutik jatxi zala gu salbatutzera (xenp), kargu artzeko beldur ezpanitz esango nuke izena (txirrit i), donosti ontan ikuste ditut gizon zarrak insultatzen / kargu artzia zeladoriak ez dirala atrebitzen (mend txir), askok artzen dute kargu (noizp), neri artze kargu, lotsarik bai al du? (xat er), gauz ontatik okerrik badator, lukaxi kargu artuko'iozu luixi ta tomaxi (kaskaz), dotriña ondo erakustera saiatutzeko arretaz danon jabiak kargu estua artuko digu orretaz (larrab balen) erantzukizuna eskatu aditzezkoa pedir cuentas (inori) kargu egin / hartu erantzukizuna eskatu (inori) kargu egin / hartu el02985 Zuek, emakumiak, emen egin kargu abaiatzen danian gogotikan eldu (uztarri) zaindu aditzezkoa kargu egin zaindu kargu egin el02986 Amorratzen egondu zan nausiya... andriari kariño goxo bat egiteko (oroitz) laztandu aditzezkoa (inori) karino gozo bat egin laztandu (inori) karino gozo bat egin el02987 Eldu orain paotxari, ez atz egiñ kaskarrari, logureak jun zaizkio tratalariari (goi lor) zer egin ez jakin aditzezkoa rascarse la cabeza kaskarrari hatz egin zer egin ez jakin kaskarrari hatz egin el02988 Catanarrua eguin (voc bas) aberastu aditzezkoa katalarrua egin aberastu katalarrua egin el02989 An kaxpajo egiten zutenak (biz gar) uretan buruz behera sartu aditzezkoa kaxpajo egin uretan buruz behera sartu kaxpajo egin el02990 Jaungoikuari kiku egin nai deabruaren lanetan (eguns txo) ihes egin aditzezkoa kiku egin ihes egin kiku egin el02991 Gili-gili egin, kili-kili egin (yakin iii) kilimatu aditzezkoa kili-kili egin kilimatu kili-kili egin el02992 Dardarak egiñaz; kio edenik ere bai tartean (txan kant) kantatzean, notak erratu aditzezkoa hacer gallos kioak egin kantatzean, notak erratu kioak egin el02993 Berak eman da besterenari egin bai kite azkarrak (p eraus i) kolpe edo eraso bat saihestu aditzezkoa (ezeri) kitea(k) egin kolpe edo eraso bat saihestu (ezeri) kitea(k) egin el02994 Ondorean zor guztiak kito egin ta artu-eman sakonagoetan pizkor leiatu (gar), Kitto eiñ (voc aran), Ea egiten dezun oriekin kito (noe on) diruzko edo bestelako zorra ordaindu aditzezkoa kito egin diruzko edo bestelako zorra ordaindu kito egin el02996 Eta nik kolpe egin dut itzurziaz zuri berri hunen erraiteko (onts hil) nekatu aditzezkoa kolpe egin nekatu kolpe egin el02997 Eta kolpea huts egin bada ere (gero), Kritikorik sonatuenak maiz egin izan dute kolpe huts (mitx idaz) erratu aditzezkoa kolpe(a) huts egin erratu kolpe(a) huts egin el02998 Kontramartxa egiñik juan zan Trode'ra (zubi) itzuli aditzezkoa kontramartxa egin itzuli kontramartxa egin el02999 Onez eta biziaz ere kontu guti eginik (gero), "Utz nazazu emen eta zoazi nai duzularik nitaz konturik egin gabe" (pros nav), Jaincoac behar cen guciez contu eguinen-çuela (test cahar i), Ungui bicitceaz contu guti eguitea (jes imit) arduratu aditzezkoa (ezertaz) (inortaz) kontu egin arduratu (ezertaz) (inortaz) kontu egin el03000 Contu eguiten dio ere eleizari (chris dot), Neskatxa orri kontu egiteko ez banitzaden erua (pello errot), Geroko segidari egin beza kondu (bordel), Eta astoan arturik, ostatura eraman zuen, eta gauean kontu egin zion (test berri), Kontu egiten dio zintzo eta artez (errik itsas), Kontu egizu geugaz nonbait ala gaude (pastor), Euskaldunak konturik egin ez dute (eusk ber), Kontu zuk egizu (can pop i), Konturik ez diagu egin (eus prot), Contu daguigun ece (voc bas), SantaKruztarren alderdiari kontu egingo ziola (santa kruz), Osasunari ongi kontu egitea (itur) adi egon / zaindu aditzezkoa (ezeri, inori) kontu egin adi egon / zaindu (ezeri, inori) kontu egin el03001 Egizu Contu, zerea kendu ta utzi zaitzula Jesusen Biotza zere barrenean. (jes biotz), baiña egin kontu euskaldunak dirala (sas let), Egin bei kontu dala bere nobioa (par bide), Egin dezakegu kontu lorea dala (nere bid), Egin dezagun kontu begien aurrean daukagula ametsik xuri-gorriena egin bihurturik (mitx idaz), Contu daguigun illabete dala (eracus) kontsideratu aditzezkoa (...-la) kontu egin kontsideratu (...-la) kontu egin el03002 Juan zitzaizkion Pelixi kontuak egitera (iru zir), Juanarekin contuac egitea (jes biotz) hitz egin aditzezkoa kontuak egin hitz egin kontuak egin el03003 Oien kopetak ez du egiñgo atzera (j-p zab) ausarta izan aditzezkoa n'avoir pas de froid aux yeux (inoren) kopetak atzera ez egin ausarta izan (inoren) kopetak atzera ez egin el03004 Kortia eiñ (voc aran) tanto egin aditzezkoa kortea egin tanto egin kortea egin el03005 Kotxak egiñ (voc aran) tanto egin aditzezkoa kotxa(k) egin tanto egin kotxa(k) egin el03006 Ta eureen arimai obeto cuidado eguiteco (gatz oz) zaindu aditzezkoa kuidado egin zaindu kuidado egin el03007 Baña, azkenian, ire emaztiak kukurruku egin (burrun) agindu aditzezkoa kukurruku egin agindu kukurruku egin el03008 Ikusiko diagu nork eginen duen oraino gorenik kukurruku (zez erre) garaile irten aditzezkoa kukurruku gorenik egin garaile irten kukurruku gorenik egin el03009 Onek umean kulpa iten du (noizp) errua inori egotzi aditzezkoa (inoren) kulpa egin errua inori egotzi (inoren) kulpa egin el03010 Kusuan egindako (yakin iii) kontrako eztarrira joan aditzezkoa kusuan egin kontrako eztarrira joan kusuan egin el03011 laburtasunak eguin (voc bas) iraindu aditzezkoa laburtasunak egin iraindu laburtasunak egin el03012 Gure anayari duk laido egiten (elizanb), Laido egin dio (card lap) iraindu aditzezkoa laido egin iraindu laido egin el03013 Baizik lana beltz eginda (amar ur) lan asko egin aditzezkoa lana beltz egin lan asko egin lana beltz egin el03014 Norberak lana eta besteak jana (gar) lana besterenztzat egin aditzezkoa trabajar para el inglés travailler pour le roi de Prusse (inor) lana eta besteak jana egin lana besterenztzat egin (inor) lana eta besteak jana egin el03015 laister egingo ditu / frantzesaren lanak / ala esaten zuten / lenbizitik danak / irabaziko dute / gerr'au alemanak (j gar) garaitu, azpiratu aditzezkoa (inoren) lanak egin garaitu, azpiratu (inoren) lanak egin el03016 Baya erradurak laprast eite eutzen da txakurrek atrapau eben (barand) irristatu aditzezkoa laprast egin irristatu laprast egin el03017 Lau laurden egingo du Weyler'en ezpatak (zubi) apurtu aditzezkoa lau laurden egin apurtu lau laurden egin el03018 Irusur da lau mutur ein xao (voc aran), Dejar con un palmo de narices) tronpatu aditzezkoa dejar con un palmo de narices lau mutur egin tronpatu lau mutur egin el03019 Marimartin, xoratu zain burua / Lauarekin hiruaren keinua (elizanb) (can pop ii) tranpa egin aditzezkoa lauarekin hiruaren keinua egin tranpa egin lauarekin hiruaren keinua egin el03020 Lausua eitten xat (voc aran) begiak nekatu aditzezkoa lausoa egin begiak nekatu lausoa egin el03021 Apari legea egin zezan exeri zuten (biz gar) ezeren itxura egin aditzezkoa (ezer) legea egin ezeren itxura egin (ezer) legea egin el03022 Zeren garaitu baitzuten eta egin zioten legea, nihor etzekiola mintza Justiziari erromarren hizkuntzaz baizik. (lan haut) agindu aditzezkoa legea egin agindu legea egin el03023 Naiz zuek egin ler (eguns txo), Lenengo atera-aldi artan ikusi zitunak ikusita, buruzagiak edo jefeak soldaduai nekea ta gosea ematen zizkiela: ler egiñeraztea erabaki zutela zirudin. (santa kruz), Izardi patsetan, soñekoa blai, ler egiñ arte ez zan gelditu (biz gar), Leher egiten zutela haiekin irriz (odol), Begira nago emen farrez ler egiten, galdetuaz berai ia zer darabilten (urz bat), Ez dirauket hula leher eguiñ gabe (fabl), Bide bazterrean lehen eginarte (zez erre), Ura nundikan arrapatuko ler egiteko zorian (mendi gain), Ler egiñik nago (nap esa), bide kiskalgarrian ler-egiñik diranean (kaz lanak) nekatu aditzezkoa leher egin nekatu leher egin el03024 Kantuan egiten det ler errebenta (alz imaz) zeharo nekatu aditzezkoa leher errebenta egin zeharo nekatu leher errebenta egin el03025 Majiñatxo bat ler ta lan egiña (txan kant) nekatu aditzezkoa leher eta lan egin nekatu leher eta lan egin el03026 Ler ta zapart egiteko zorian (yakin iii) nekatu aditzezkoa leher eta zapart egin nekatu leher eta zapart egin el03027 Leher eztanda gaizto egingo bazuten ere (mitx idaz) zeharo nekatu aditzezkoa leher eztanda gaizto egin zeharo nekatu leher eztanda gaizto egin el03028 Zaldi garbitzen ler gaizto in da gañera istruziyua (sol ber), Batek baiño geiagok, ler gaisto egin zuten (amab eg), Zenbat atzera-aurrera ta ler gaizto ez ote zutei egin aiek (txan kant) zeharo nekatu aditzezkoa leher gaizto egin zeharo nekatu leher gaizto egin el03029 ...ta ezin uka, aita horrek bere lerrenak egin bear izan dituenik, aldizkariari bere eragozpenen erdian bizitza luzarazten. (nem etxa), Leherrenak egiten baditu ere (mitx idaz) nekatu aditzezkoa leherrenak egin nekatu leherrenak egin el03030 Uste genduben amerikano egin giñala legorrez (sol ber) bertan aberastu aditzezkoa lehorrez amerikano egin bertan aberastu lehorrez amerikano egin el03031 Gizontasun izpirik gabeko batzuei behar leku egin (mintz aur), Arrotasun gaisto edo antuste oni lecuric egiñ (jes biotz), Leku egin zion gogoz, baita diruz lagundu ere (santa kruz), Josten ginan artean egiteko leku (can vas i), Lekhu eginarazten dio deabruari (bi saind), Hark orori lequa egiten du (onts hil), Eta ericho daudenai lecu eguitea (eracus), Lekhu egin zure cerbitzari jarraikienen artean (card lap), Ordu da egin dezon leku (poem bas), Jeinkuaz erhitzeko lekhu diguzu (oler), Ia neretzako ere egiten dezun an lekua! (txan kant) (aldean) onartu aditzezkoa hacer sitio leku(a) egin (aldean) onartu leku(a) egin el03032 Lepoa egin nezake (yakin iii) ezer uste osoz defendatu aditzezkoa jugarse el cuello lepoa egin ezer uste osoz defendatu lepoa egin el03033 Guri leitzione egiteko (igel) erakutsi aditzezkoa dar una lección faire la leçon (à quelqu'un) (inori) lezione egin erakutsi (inori) lezione egin el03034 Lo-kamutsak egin (yakin iii) lo tarteka egin aditzezkoa lo-kamutsak egin lo tarteka egin lo-kamutsak egin el03035 Lokaikuak eiñ (voc aran) logaleak buruarekin beheraka egin aditzezkoa dar cabezadas lo-kaikuak egin logaleak buruarekin beheraka egin lo-kaikuak egin el03036 Bainan harek gazterik egin zituen lur huntako aldiak (odol) hil aditzezkoa lur honetako aldiak egin hil lur honetako aldiak egin el03037 Ason-go portuan itsasoan sartuta, bost garren egunean Mileto-ra iritsi ziran, eta lurra egin zuten (test berri) lehorreratu aditzezkoa tocar tierra lurra egin lehorreratu lurra egin el03038 Bestela magala egiten zaio (yakin iii) konkorra irten aditzezkoa magala egin konkorra irten magala egin el03039 Maipetik txistu (yakin iii), Maipetik xuxtu (nap esa) otordura berandu etorria salatu aditzezkoa (inori) mahaipetik txistu egin otordura berandu etorria salatu (inori) mahaipetik txistu egin el03040 Falso zikiñek mal fin egin beauzie (nap esa) ondorio txarrak gertatu aditzezkoa mal fin egin ondorio txarrak gertatu mal fin egin el03041 Malkarrot egiñ duben etxiak (gab kaiku) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute malkarrot egin hondatu malkarrot egin el03042 Lotsa dionari malta guziak zaizka otso (yakin iii) etsaiak nonahi topatu aditzezkoa (inori) malta guztiak otso egin etsaiak nonahi topatu (inori) malta guztiak otso egin el03043 Zergatik manerarik egin eme horren aurrean bere neskamearen aurrean egiten ez bazuen (haur bes) korrekzioz konportatu aditzezkoa guardar las formas manerak egin korrekzioz konportatu manerak egin el03044 Mañi egin (yakin iii) eskaini eta ez eman aditzezkoa mañi egin eskaini eta ez eman mañi egin el03045 Eziña jo daixenian esaten da: meko ein ddau (voc aran) ezinean gelditu aditzezkoa meko egin ezinean gelditu meko egin el03046 Eta zarrari men egitian irabazten du gaztiak (nere apur) obeditu aditzezkoa men egin obeditu men egin el03047 Aipatzea bitxi den gauza batetarik mendi bat egin (zez erre) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) (ezertatik) mendi bat egin esajeratu (ezertatik) mendi bat egin el03048 Min txuria egin ta oieratu ziteken (txan kant) zorabiatu aditzezkoa min zuria egin zorabiatu min zuria egin el03049 Mina sendatu gabe zauria ondotik (luz kan) gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu aditzezkoa mina sendatu gabe zauria egin gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu mina sendatu gabe zauria egin el03050 Moduak ezin egiñik paperetan azaltzeko (oroitz), Egizu nere bistatik apartatzeko modua (alz imaz), Berriz ikusitzeko egingo det modu (berts lan) ahalegindu aditzezkoa (ezertarako) modu(a)(k) egin ahalegindu (ezertarako) modu(a)(k) egin el03051 Molokot egin (manual) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute molokot egin hondatu molokot egin el03052 Kale kantoian burua ipiñita, motxalak egiten orruaz, gonbitoka esaten dute batzuek (baso mut) gonbitoka ari aditzezkoa echar la peseta lâcher un renard moxalak egin gonbitoka ari moxalak egin el03053 Asto arrak ume eginen dik i mugitu orduko (yakin iii) ez mugitu aditzezkoa (inor) mugitu orduko asto arrak ume egin ez mugitu (inor) mugitu orduko asto arrak ume egin el03054 Eztakusazu mundu hunetako aldia dagizunean (gero), Egin bearrac gera munduco aldia (izt oler) hil aditzezkoa mundu honetako aldia egin hil mundu honetako aldia egin el03055 Eta mundu hunetakoaz eginik zeruetara igaiteko zegoelarikan (lan haut) hil aditzezkoa mundu honetakoaz egin hil mundu honetakoaz egin el03056 Irurogei ta amasei urte / ni jaio nitzala / geroztikan egin det / munduan itzala (xat er) bizi aditzezkoa munduan itzala egin bizi munduan itzala egin el03057 Munduko marmariak bein otso egiten duena otso galditzen da (nap esa) gaizto fama ukan aditzezkoa munduko marmariak (inor) otso egin gaizto fama ukan munduko marmariak (inor) otso egin el03058 Murgil egin (manual) uretan buruz behera sartu aditzezkoa murgil egin uretan buruz behera sartu murgil egin el03059 Haren mintzoari muzinik nork egin (barne muin), Euskerari muzin eginta (txan kant) mesprezatu aditzezkoa faire fi (de...) muzin egin mesprezatu muzin egin el03060 Edo musinca eguiñ diozun, edo gorrotoaren giñalaren batzuec aguertu (eracus) mesprezatu aditzezkoa faire fi (de...) muzinka egin mesprezatu muzinka egin el03061 Narra eiñ (voc aran) arrastaka ekarri aditzezkoa narra egin arrastaka ekarri narra egin el03062 Lebriko zapatak egingo zaizkin (yakin iii) nor beraren gisakoa topatu aditzezkoa encontrar la horma de su zapato neurriko zapatak egin nor beraren gisakoa topatu neurriko zapatak egin el03063 Nobedade egin zaio tostartean bati (yakin iv) (can vas ii) gaizkitu aditzezkoa nobedade egin gaizkitu nobedade egin el03064 Antton, etzakala odol gaixtorikan egin (naf kan), Ez odol gaichtorik egin (oxob), Antton etzazula egin odol gaiztorikan (luz kan), Eta zenbat urtez zenbat odol gaixto egin (mintz aur) haserretu aditzezkoa hacerse mala sangre odol gaizto egin haserretu odol gaizto egin el03065 Odol hunik in liro zurekin gizonak (bordel) ironiaz, haserretu aditzezkoa odol onik egin ironiaz, haserretu odol onik egin el03066 Odol txarra egin (eus habl) haserretu aditzezkoa odol txarra egin haserretu odol txarra egin el03067 Bere ogitik ezta asi zopak egiten (nap esa) jatekoa nork berak irabazi aditzezkoa (neure, heure, bere...) ogitik zopak egin jatekoa nork berak irabazi (neure, heure, bere...) ogitik zopak egin el03068 Ogizko naia egin (yakin iii) ase aditzezkoa ogizko nahia egin ase ogizko nahia egin el03069 Geuk eingo xau oiña ta soiña (voc aran) oinetakoak eta soinekoa egin aditzezkoa oina eta soina egin oinetakoak eta soinekoa egin oina eta soina egin el03070 Oinetxera egin (yakin iii) oinak zapatetara egokitu aditzezkoa oinetxera egin oinak zapatetara egokitu oinetxera egin el03071 Gasturekiko hankortarzunak, oinezko egiten ditu zaldunak (ats neur) pobre bilakatu aditzezkoa oinezko egin pobre bilakatu oinezko egin el03072 Oiñon ta oñon eguitea (voc bas) berriketan ari aditzezkoa oinon egin berriketan ari oinon egin el03073 Ok egin, ase, ito ta upeldu (gar), Ok eiñ (voc aran), Saiak oro giza-hiroz ok egin beharrez (orhoit) ase aditzezkoa ok egin ase ok egin el03074 Ik okelea yanda katuari zapi (yakin iv) errua besteri egotzi aditzezkoa okela jan eta katuari zapi egin errua besteri egotzi okela jan eta katuari zapi egin el03075 Nere onak eta ain onak egin dire (nap esa) zorigaitzak jo aditzezkoa (inoren) onak eta hain onak egin zorigaitzak jo (inoren) onak eta hain onak egin el03076 An dago gaixoa ondoeza eginta trabenan (urz bat), Ondoeza eginta (txan kant) gaizkitu aditzezkoa ondoeza egin gaizkitu ondoeza egin el03077 Santa Kruzek, bere erabakitasuna utzi gabe esan zion: ba dakit berorrek gorroto didala; baño berori bizi ba da, neri zor dit. Berorrengana zijoazen korreoak nik miatzen nitun: zazpi pusilatu izan nitun, berori iltzeko argibide bereziak bein baño geiagotan arrapatu nizkielako. Au aditzean, biotzak zirrara egin zion Don Karlosi. Onezkoak egin zituten, eta elkarrekin gosaldu. Pakea osoagoa izan zedin jauki nien biei, urrengo igandean Santa Kruzek meza eman zezala, ta Don karlosek bere eskutik jauna artu zezala. Pozik etsi zun Don Karlosek, eta ala gertatu zan. (santa kruz) adiskidetu aditzezkoa onezkoak egin adiskidetu onezkoak egin el03078 Gauz oek Santa Kruzi onik egiten ezpazioten, beste berri latz batek oso bere onetatik atera zuen (santa kruz) haserrerazi aditzezkoa (ezerk inori) onik ez egin haserrerazi (ezerk inori) onik ez egin el03079 Etxat opa egiten (yakin iii) gustukoa ez izan aditzezkoa opa ez egin gustukoa ez izan opa ez egin el03080 Opor-egin zion alajaña (amab eg) agindutakoa ez bete aditzezkoa opor egin agindutakoa ez bete opor egin el03081 Ez bide du horren gatik oren laurden baten odol gaixtorik egin! (mintz aur) (chan pop) aintzat ez hartu aditzezkoa (inorengatik) ordu laurden baten odol gaiztoa ez egin aintzat ez hartu (inorengatik) ordu laurden baten odol gaiztoa ez egin el03082 Orratza duienian, hariari gerla (chan pop) (poes pop ii) ezer ez egiteko aitzakiak bilatu aditzezkoa orratza ukaitean hariari gerla egin ezer ez egiteko aitzakiak bilatu orratza ukaitean hariari gerla egin el03083 Orri biko eginda daukagu (yakin iii) gaztetu aditzezkoa orri biko egin gaztetu orri biko egin el03084 Ospa egin (yakin iii) ihes egin aditzezkoa ospa egin ihes egin ospa egin el03085 Afalostia eiñ (voc aran) su handi bat egin aditzezkoa (bazkal-, afal-) ostea egin su handi bat egin (bazkal-, afal-) ostea egin el03086 Otoitzak guretako eginik zaudela (bordel) hiltzat jo aditzezkoa (inorentzako) otoitzak egin hiltzat jo (inorentzako) otoitzak egin el03087 Pagua edo palagua egin bagarik (yakin iii) nolabait ordaindu aditzezkoa pagua edo palagua egin nolabait ordaindu pagua edo palagua egin el03088 Palazio bat inen dugu zekalez edo lastoz (naf kan) gutirekin konformatu aditzezkoa palazio bat zekalez edo lastoz egin gutirekin konformatu palazio bat zekalez edo lastoz egin el03089 Emendik Ameriketaraño argi-indarra jartzeko aña palo-palo egiña nauk ni (txan kant) umetan, idazten ikasi aditzezkoa palo palo egin umetan, idazten ikasi palo palo egin el03090 Egin diyot asarre-papera (txirrit ii) itxura egin aditzezkoa (ezer) papera egin itxura egin (ezer) papera egin el03091 Paramena eguin (voc bas) apustua egin aditzezkoa paramena egin apustua egin paramena egin el03092 Bere partiak egiñak ditu asiya arren berandu (amar ur), Gure bertsuak diradelako / amaika erritan izanak / bestela ez giñun ikusiko're / ikusi ditugun danak / urtian buelta bat gutxienez / Euskalerrian emanak / geure partiak egin da gero / erretiratu geranak. (sas joan) lana egin aditzezkoa (neure, heure, bere...) parteak egin lana egin (neure, heure, bere...) parteak egin el03093 Pegaizu gaiztoren bat egin nai ziguteken (txan kant) tronpatu aditzezkoa hacer una jugarreta pegadizo bat egin tronpatu pegadizo bat egin el03094 Ixildu ote dira / betarran marrukak? / Aspaldian etzeuden / gutxi barruntak / Uste ez dan tokian / jo ditu arrokak / bote okerra egin / diete pelotak / orien burruntak / ziraden galantak / aurretik erronkak / ondoren derrotak (p eraus i) uste ez bezala gertatu aditzezkoa pilotak bote okerra egin uste ez bezala gertatu pilotak bote okerra egin el03095 Orren pertzak egin du (yakin iii) hil aditzezkoa casser sa pipe (inoren) pertzak egin hil (inoren) pertzak egin el03096 Biharamunean, izan ninduan, eskolara guateko ordean, bipher egitekotan ere, bainan, goiz-chago edo berant-chago, berdin atzemana izanen nintzelakoan, guan ninduan halere eskolara. (p. adame), Jenioz petral xamarra eta lantegietan piparra (errik itsas), Eskolik bazan piper eginda igari gebillenian (nere bid) joan behar den lekura (eskolara, bereziki) ez joan aditzezkoa hacer novillos piper egin joan behar den lekura (eskolara, bereziki) ez joan piper egin el03097 Egin diguzu jornalero baten planta (eguns txo), Egiñ diran planta! (burrun) itx ura egin aditzezkoa (ezeren) planta egin itx ura egin (ezeren) planta egin el03098 Aleman ontziari planto egin dioten langileekin (obr guz i) lanari edo aginduari uko egin aditzezkoa (inori, ezeri) planto egin lanari edo aginduari uko egin (inori, ezeri) planto egin el03100 Plaziagazcua, ta mundu bagazcua eguin ezquero (gatz oz) besteen aurrean itxura egin aditzezkoa plazagazkoa eta munduagazkoa egin besteen aurrean itxura egin plazagazkoa eta munduagazkoa egin el03101 Porrot egingo zuten bildurrez ere (barne muin), Porrot. egin bear (igel) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute porrot egin hondatu porrot egin el03102 Baña... ori ere ez izan atsegin izkuntza aundientzat, ta orra asmo eder ori ere poto egiñik (kaz lanak), Poto egiten det (baratz), Egin du poto (laug txin), Poto egin (txan kant), Oraiñ bai poto egiñ detala (burrun) erratu aditzezkoa poto egin erratu poto egin el03103 Putzusaiña eiñ (voc aran) puzkerra bota aditzezkoa putzusaina egin puzkerra bota putzusaina egin el03104 Ez dik lasa eingo puzkarra (jaio biz) larri egon aditzezkoa puzkerra lasai ez egin larri egon puzkerra lasai ez egin el03105 Ezur uts eguin ditu sabel-arrabiac (izt oler) amorratua egon aditzezkoa sabel arrabiak hezur huts egin amorratua egon sabel arrabiak hezur huts egin el03106 Sabel-zorri egin iaku ta edan-gurea ainbeste berbaren ondoren (peru ab) gosetu aditzezkoa sabel zorria egin gosetu sabel zorria egin el03107 Sabela ein xako (voc aran) konkorra irten aditzezkoa sabela egin konkorra irten sabela egin el03108 Aipatzea kasik bitxi zitaken gauza batetarik zuen mendi bat, sagutik otsoa, ulitik arranoa (zez erre) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) sagutik otsoa egin esajeratu sagutik otsoa egin el03109 Saka iñ (voc aran) pelota jokoa hasi aditzezkoa saka egin pelota jokoa hasi saka egin el03110 Bidaztien sakelera usai egiten ederki oitua zegoan (gar) inoren diruari igarri aditzezkoa sakelara usain egin inoren diruari igarri sakelara usain egin el03111 Gabero salbotakoa egitera zazpi zortzi aldiz jaiki (sol ber) gonbitoka ari aditzezkoa lâcher un renard salbotakoa egin gonbitoka ari salbotakoa egin el03112 Saltsa mehe egin dute, eta mehe eginen diotenez oraikotik. (zez erre) behar bezala edo zuhurki jokatu aditzezkoa hilar fino saltsa mehe egin behar bezala edo zuhurki jokatu saltsa mehe egin el03113 Konbidau egunetan San Tripon eiteko (berts bil) ase aditzezkoa san tripon egin ase san tripon egin el03114 Sasi-eskola eginda ibil zare atzo (enb oles) eskolara ez joan aditzezkoa sasi eskola egin eskolara ez joan sasi eskola egin el03115 Seiña eiñ (voc aran) erditu aditzezkoa seina egin erditu seina egin el03116 ¿Eta bere alaba zarrenak, zein zuen gizon gaya? Ayuntamentuko laugarren kapataz errena edo kojua sekulan jantzi beltz baten jabe egin etzana. (oroitz) pobrea izan aditzezkoa sekulan jantzi beltz baten jabe ez egin pobrea izan sekulan jantzi beltz baten jabe ez egin el03117 Artzen badegu / bien artean / egingo degu / aren soñean / trokeo-dantza / gure modura / joten degula / zirt, zart, idizil batekin. (munibe.) ) jipoitu aditzezkoa (inoren) soinean trokeo dantza egin jipoitu (inoren) soinean trokeo dantza egin el03118 Nausiaren soñuan egin bear dantza, utsa baldin bagendu geroko esperantza (eguns txo) inoren esanera ibili aditzezkoa bailar al son que tocan (inoren) soinuan dantza egin inoren esanera ibili (inoren) soinuan dantza egin el03119 Ene sorbalden gaiñean egin zuten egur bekhatoreek (gero) inoren sufrimenduaz profitatu aditzezkoa (inoren) sorbalden gainean egur egin inoren sufrimenduaz profitatu (inoren) sorbalden gainean egur egin el03120 Nondik zetozen adierazteko, ta gure atzealdetik su egiteko (santa kruz), Kontrario danari su firme egiñez (afr ger), Beltzek su egin zuten (biz gar) suzko armez tiro egin aditzezkoa hacer fuego su egin suzko armez tiro egin su egin el03121 Sula eiñ (voc aran) erratu aditzezkoa sula egin erratu sula egin el03122 Mundu-guzian dago sustrayac eguiña (izt oler) finkatu aditzezkoa echar raíces sustraiak egin finkatu sustraiak egin el03123 Bi ariak talkan egin zezaten (per amez) (animaliek) kopetez elkar jo aditzezkoa talkan egin (animaliek) kopetez elkar jo talkan egin el03124 Arrazoyarekin ta, tarratara ederrak egingo lizkiateke zenbait mingañek (burrun) marmarrean ari aditzezkoa tarratarak egin marmarrean ari tarratarak egin el03125 Eutsi ta tati egin ta etxera biurtzen zala opilla (gar), Tati iñ (voc aran), Tati egin (yakin iii), zerri aulak ezkurra / amets oi du beti / jan nai genduan baño / egin digu tati! (pedro santa) eskaini eta ez eman aditzezkoa tati egin eskaini eta ez eman tati egin el03126 Tratuba egin genduben tatxa erretatxa / irutikan batek badauka kolatxa (errik itsas) tratua pruebarik gabe zerratu aditzezkoa tatxa erretatxa egin tratua pruebarik gabe zerratu tatxa erretatxa egin el03127 Tejua eiñ (voc aran) jakiak gustu txarra hartu aditzezkoa tejua egin jakiak gustu txarra hartu tejua egin el03128 Pello zeritzaion mutil gazte itsu bat uriko Eleizan mesa entzun ondoren bazijoan bere auzoaldera makilla bat lagun zuela. Bidean Praixkukin bat-egin zuen, ta, beti bezela, tenk-egin zuten. (ipn lab), Gero, Meza-nagusira nolabait arrastatu zan, baño etxera-bearra izan zun. Pastora joateko gogoa erakutsi zien, eta Agoztuaren 10garrenean ba zeramaten berrogeita amar gizon inditarrek; baño San Iñaziotik legua bat bidera edo, iltzera zijoala ikusita, bere artan tenk egin zuten. San Iñaziora itzuli zezatela esanda, mendian il zitzaien. Gizon aiek bereala Pastoko jesuiten nagusiari gaztiatu zioten: Aita Loidi —Santa Kruz— il da (santa kruz) (bidean) gelditu aditzezkoa tenk egin (bidean) gelditu tenk egin el03129 Danak egiten dautse ardauari tire (nere apur) hartu aditzezkoa (ezeri) tira egin hartu (ezeri) tira egin el03130 Zein sutegitan egin daue soiñeko txartes ori? Ori aldean daukaala, gure txalupeak tirabira egiñezkero, beruna legetxez onduratuko intzake i (bein beti), Ta eztozu bein be tirabirarik egin? --Ontzi andietan ez, estualdi asko eruan arren: txalopetan bi bidar; baña Jaungoikoari ta Antiguako Amari eskerrak, beti urten dot onean. (kresala.), Olatuak zakarrak aizian indarrez, ontziak tira-bira egiteko bildurrez (mend. txir.), Ai Kaxiana! Zugana alderatzen noala iruditzen zait. Ez ahal dut orain tira-birik egingo! (A. J. Tronpeta) (txalupa) irauli aditzezkoa tirabira egin (txalupa) irauli tirabira egin el03131 Batzunganik igesita besteakin topo egin (santa kruz), Bidean topo egiten dezu adiskide batekin (jain bil), Itsuak dagoz topo egiten kale-kantoi guztietan (obr guz i), Topo eginda beira jarri naiz (txirrit ii), Topo egin (txan kant) topatu aditzezkoa topo egin topatu topo egin el03132 Jayotzatik itsu zetorren batekin topoz topo egin zuen (test berri), Ustegabe iñon topoz-topo egin bazuten (gar) topatu aditzezkoa topoz topo egin topatu topoz topo egin el03133 Arratserako askotan total egiña (xenp) mozkortu aditzezkoa estar lleno être paf total egin mozkortu total egin el03134 Bildurrik gabe trabes egiten dituzten diru pizarrak / galdutakoak kopeta beltzak zuti jarrita bizarrak (p eraus i) apostuan jokatu aditzezkoa trabes egin apostuan jokatu trabes egin el03135 Trago egiñaz (oroitz) edan aditzezkoa trago egin edan trago egin el03136 Trankart egiten deustak ta ulerrtan deuskat (ref vas) tronpatu aditzezkoa trankart egin tronpatu trankart egin el03137 Gizon batekin triki egin ziranian (berts bil) topatu aditzezkoa triki egin topatu triki egin el03138 Txantxangorriarena egin bear nik: betiko txuloan geratu (txan kant) ez mugitu aditzezkoa txantxangorriarena egin ez mugitu txantxangorriarena egin el03139 Txitxiburduntzi eiñ (voc aran) burduntzian eutsitako haragia sutan jarri aditzezkoa txitxiburduntzi egin burduntzian eutsitako haragia sutan jarri txitxiburduntzi egin el03140 Madriden española / emen euzkotarra / bi opiniyorekin / gizon bat bakarra / okerrak zuzentzeko / itxura kaxkarra / fabrikantia izan- / gatikan azkarra / oiekin egingo du / txokolate txarra (taberna) ondorio eskasak lortu aditzezkoa (ezerekin) txokolate txarra egin ondorio eskasak lortu (ezerekin) txokolate txarra egin el03141 Txonbo egin (manual) uretan buruz behera sartu aditzezkoa txonbo egin uretan buruz behera sartu txonbo egin el03142 Txotxalamotx zeiñ bere jetxiko eiñ ementzoen (barand) zozkatu aditzezkoa echar a suertes tirer à pile ou face txotxalamotx egin zozkatu txotxalamotx egin el03143 Txulut egin (manual) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute txulut egin hondatu txulut egin el03144 Mehatxuzko edo dixiduzko ukabiloak eginez (ath gaitz) ezeren keinuak egin aditzezkoa (-zko) ukabilak egin ezeren keinuak egin (-zko) ukabilak egin el03145 Umuts egin (yakin iii) behiak ume egiteari utzi aditzezkoa umuts egin behiak ume egiteari utzi umuts egin el03146 Ur yoanari ez egin presik (nap esa), Ur joanari presaric eguiñ (tex arc) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa ur joanari presa egin ezertaz beranduegi arduratu ur joanari presa egin el03147 Ura eguin (voc bas) esneari, ardoari edo besteri ura nahasi aditzezkoa ura egin esneari, ardoari edo besteri ura nahasi ura egin el03148 ura yoan ondotik egin presa (nap esa), ura joan ondorian egitea presa (iru zir), Ura juanda presa egitia beti izaten da berandu (nere apur) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa ura joan ondoan presa egin ezertaz beranduegi arduratu ura joan ondoan presa egin el03149 Untzia orducotz urpe egina (bi saind) hondoratu aditzezkoa urpe egin hondoratu urpe egin el03150 On zeno nahi zituela bere urratsak egin (mintz aur) egitekoak bete aditzezkoa (neure, heure, bere...) urratsak egin egitekoak bete (neure, heure, bere...) urratsak egin el03151 Uste etzuen zakurrak zaunka egin dio (yakin iii) gauzak bestela gertatu aditzezkoa uste ez den zakurrak zaunka egin gauzak bestela gertatu uste ez den zakurrak zaunka egin el03152 Chede eguiñ çuen (fabl) deliberatu aditzezkoa xede egin deliberatu xede egin el03153 Eta nola goi-karga zeguan, zabu egin, erori ta lurrian lokatzatan exerita gelditu zan (urz bat) behaztopatu aditzezkoa zabu egin behaztopatu zabu egin el03154 Zaiaz uruna egin ezinik (yakin iii) tranpa egin aditzezkoa dar gato por liebre faire passer douze por quinze zahiaz irina egin tranpa egin zahiaz irina egin el03155 Jaio deneko gezurrak einak ditu zain-hezurrak (poem bas) finkatu aditzezkoa echar raíces prendre racine zain hezurrak egin finkatu zain hezurrak egin el03156 Eta zama bat eginik, lothu zuenean (gero) bildu aditzezkoa zama bat egin bildu zama bat egin el03157 Zankalepo eiñ (voc aran) zamari gainean igaterakoan beste aldera erori aditzezkoa zankalepo egin zamari gainean igaterakoan beste aldera erori zankalepo egin el03158 yan-andituta daukagu beia, zart egin artean (yakin iii), Sart egin dau (voc aran) lehertu aditzezkoa zart egin lehertu zart egin el03159 Sarramuskixa bat eiñ (voc aran) errierta eman aditzezkoa zarramuskia egin errierta eman zarramuskia egin el03160 Norbaiti çarrapo eguiñic (fabl) bidegabe bat egin aditzezkoa zarrapo egin bidegabe bat egin zarrapo egin el03161 Zati zati egin dau (yakin iii) apurtu aditzezkoa zati zati egin apurtu zati zati egin el03162 Zaurin gainen pikoa (ats neur), Zauriaren gainean pikoa (yakin iii) gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu aditzezkoa zauriaren gainean piko egin gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu zauriaren gainean piko egin el03163 Sauska-sauska eiñ (voc aran) hozka desegin aditzezkoa zauzka egin hozka desegin zauzka egin el03164 Zehe bat sudur egin (yakin iii) tronpatu aditzezkoa dejar con un palmo de narices donner le change zehe bat sudur egin tronpatu zehe bat sudur egin el03165 Zeruaz kipula egin (yakin iii) errakuntza gogoz kontra aitort u aditzezkoa cantar la palinodia zeruaz tipula egin errakuntza gogoz kontra aitort u zeruaz tipula egin el03166 Emen egin zeruko atiaren giltza (pastor) santu bizi aditzezkoa zeruko atearen giltza hemen egin santu bizi zeruko atearen giltza hemen egin el03168 Jainkoari egin hambat zinkhurina (lab lib), Zinkurina egiten zion neskameak (haur bes) kexatu aditzezkoa zinkurina egin kexatu zinkurina egin el03169 Eguitencion, coren cintçurrac, eta aphecec ematen-çuten yarro batean victimaren odolai (test cahar i), Espataz cingurrac eguin cerauscaten (and dan) lepoa ebaki aditzezkoa pasar a cuchillo zintzurra egin lepoa ebaki zintzurra egin el03170 Txipistiñak eiñ (voc aran) errierta eman aditzezkoa zipriztinak egin errierta eman zipriztinak egin el03171 Begi onetxekaz, lurrak iateko dagozan begiokaz, ikusi nebazan; guzurra badiñot, eneuke nagoan lekutik ziririk egin bear (bein beti) Ori egia ezpada, ez neuke nagoan lekutik ziririk egin bear (yakin iii) ez mugitu aditzezkoa ziririk ez egin ez mugitu ziririk ez egin el03172 Txanton barriz, emaztearen errespeari iaramonik egin baga ta atsakabe andiren batek io bear izan baleu legez, katillua mai-ganean laga, umeari eskutik oratu ta zirkiñik egiten ezebala, katillura begira gelditu zan luzaro (bein beti), Ez du ontziak zirkinik egiten (mitx idaz), Geroago, eizari batek arrapatu zuen leoi ori zareaz, ta indartsua izan arren gelditu sare-artean buru ta ankak loturik, zirkinik ere egiteko etzala. (ipn lab) ez mugitu aditzezkoa zirkinik ez egin ez mugitu zirkinik ez egin el03173 Zu ere isilik zaude, erruak dituzu-eta. Zertan eduki duzu Txomin gaixoa horrenbeste denboran sufritzen, sendatu edo hil, zirt edo zart egin gabe? (alk. ona.), Bata otarragillea ta bestea zirt edo zart egitekoa (gar), Oraintxe bada zirt edo zart egin bearra dago, sariaren orrekin (kaz lanak), Azaltzeko gertu, zirt edo zart egiteko eran (amab eg) erabaki aditzezkoa zirt edo zart egin erabaki zirt edo zart egin el03174 bi muxu emen nizkizun baño zirririk ez nizun egin (berts mor), Lan ori ezta zure moñoñari xirri egitia (paulo yan), Zirri egiñaz (oroitz) laztandu aditzezkoa zirri egin laztandu zirri egin el03175 Soko iñ (voc aran) jokoa galdutzat eman aditzezkoa zoko egin jokoa galdutzat eman zoko egin el03176 Eskari onen ondoren txotx egin zuten, eta Matias-i erori zitzayon (test berri), Zotz egin (yakin iii), Zotz eiñ (voc aran), Txotx egin ziteken (txan kant) zozkatu aditzezkoa echar a suertes tirer à pile ou face zotz egin zozkatu zotz egin el03177 zotzetara egin (yakin iii) zozkatu aditzezkoa echar a suertes tirer à pile ou face zotzetara egin zozkatu zotzetara egin el03178 Ez eta hemen zozoarena egin (zez erre) ez jakin egin aditzezkoa hacerse el longuis zozoarena egin ez jakin egin zozoarena egin el03179 Oien zuaztin guk egin degu bear bezela mozketa (p eraus iii) inoren arrazoiak desegin aditzezkoa (inoren) zuhaiztian mozketa egin inoren arrazoiak desegin (inoren) zuhaiztian mozketa egin el03180 Ondo zuztarrak egiña dago alkar zapaltzeko griña (goi lor) finkatu aditzezkoa echar raíces prendre racine zuztarrak egin finkatu zuztarrak egin el03181 gizon ori zertan da "Bere berean dago" (nap esa) gaixo egon aditzezkoa (neure, neurean, heure heurean, bere berean...) egon gaixo egon (neure, neurean, heure heurean, bere berean...) egon el03182 Enaz atara egon (yakin iii) adi egon aditzezkoa estar en ello (honetara, horretara, beretara) egon adi egon (honetara, horretara, beretara) egon el03184 Ados dagoz (yakin iii) iritzi bereko izan aditzezkoa ados egon iritzi bereko izan ados egon el03185 Auntzaren lorean zegoan ori (yakin iii) pozik egon nolatasunezkoa ahuntzaren lorean egon pozik egon ahuntzaren lorean egon el03186 Ai-aien nago (nap esa) prest egon aditzezkoa ai-aien egon prest egon ai-aien egon el03188 Baztarturik an dauzka goru ta ardatza, / gobernatzeko diot esaten baratza; / atxurraren kirtena omen dago latza, etxea goratzeko ai zer esperantza (urz bat) alferra izan aditzezkoa avoir un poil dans la main (neure, heure, bere...) aitzurraren kirtena latza egon alferra izan (neure, heure, bere...) aitzurraren kirtena latza egon el03189 Aixer egon (voc aran) lo arinean egon aditzezkoa aixer egon lo arinean egon aixer egon el03190 Nere aizkoraz gañetik dagon lan au (jain bil) egiteko zaila izan aditzezkoa (ezer inoren) aizkoraz gainetik egon egiteko zaila izan (ezer inoren) aizkoraz gainetik egon el03192 Lehenagoko filosofo batzuek, ez aithortzeagatik egon zela behin ere Iainkoa alferrik, erran zuten, mundu haur, Iainkoa alferrik, erran zuten, mundu haur, Iainkoa bera bezala, eterno zela eta haste gabe. Zeren bertzela mundua egin arterainoko bitartean alfer egon beharko zuela Iainkoak. (gero), Hortarikan bizi behar alfer dauden gizonak (luz kan) alferkeriatan egon aditzezkoa alfer egon alferkeriatan egon alfer egon el03193 Etxeguan apareju txarra! Beretzat zeramazkien ontz urriak (baratz) bihurria izan aditzezkoa (inor) apareju txarra ez egon bihurria izan (inor) apareju txarra ez egon el03194 mozkortu aditzezkoa ardotan zopatu mozkortu ardotan zopatu el03196 Armin egoten da (yakin iii) haserre egon aditzezkoa armin egon haserre egon armin egon el03197 Bere osaba iltzeko arto bere usaian egon dan alper ori! (amab eg) ezertaz profitatzea espero aditzezkoa arto bero usainean egon ezertaz profitatzea espero arto bero usainean egon el03198 Asun eon (voc aran) haserre egon aditzezkoa asun egon haserre egon asun egon el03199 Ateetan dago (yakin iii) ezkongaietan hasi aditzezkoa ateetan egon ezkongaietan hasi ateetan egon el03200 Gabeko amaiketan iritxi ziran Aranora. ¡Atsegin egongo zan! (santa kruz) ironiaz, (ezer, inor) jasangaitza izan aditzezkoa atsegin egon ironiaz, (ezer, inor) jasangaitza izan atsegin egon el03201 Oraiñ ogei bat urte / nintzan indarrian / tabernan bezelaxe / ote-larrian / Pellorekin ere bai / patxara ederrian / allegatu ezkero / egiñ biarrian / teatro zarrian / ez leku txarrian / jende asko urrian / naiko bildurrian / beti etzan atsegiñ / nere aurrian (azp. prem.) Pausuak eman desberdiñ / ta ipurdiari eragiñ / ez da oiekin atsegiñ; (...) Gaur ez dago atsegin / zure inguruan (mend txir), Zure aizpari niyolako / lengo batian itz egin / ito biarrik ibilli dezu / etzôn zurekin atsegin (jj luj), Zurekin bizitutzen / eztago atsegin (alz imaz), Zurrutaren mendian / eztago atsegiñ / mingaña lorituta / izketan utsegiñ (axen txan), dakidan aldetikan / ez det utsegiñ / guztiyak sufritutzen / ez dago atsegiñ (azp. prem.), onena zeguan / emen Gipuzkuan / euskera klaruan / etzan beti atsegin / aren onduan (azp. prem.) (ezer, inor) jasangaitza, beldurgarria izan aditzezkoa (inon) (ezertan) (inorekin) atsegin ez egon / izan (ezer, inor) jasangaitza, beldurgarria izan (inon) (ezertan) (inorekin) atsegin ez egon / izan el03202 Peru ta Txandres egunokaz atzez-atze dagoz (manual) haserre egon aditzezkoa atzez atze egon haserre egon atzez atze egon el03203 Azal bete-betean dago (yakin iii) gizen egon aditzezkoa azal betean egon gizen egon azal betean egon el03204 Azalak artu ezinik dagoz (yakin iii) harro nolatasunezkoa azalak hartu ezinik harro azalak hartu ezinik el03205 Aren baitean egon bear badegu. Erreal baten baitan zaude tratu egiteko (yakin iii) (ezer, inor) faltan egon aditzezkoa estar pendiente de (inoren, ezeren) baitan egon (ezer, inor) faltan egon (inoren, ezeren) baitan egon el03206 Beste urteko elgarrendako egonen dira barrendun (manex) (inorentzako) borondate ona ukan aditzezkoa (inorentzako) barrendun egon (inorentzako) borondate ona ukan (inorentzako) barrendun egon el03208 Amodioz daudela bat-miñot elgarri (manex) amodioz lotua egon aditzezkoa bat minot egon amodioz lotua egon bat minot egon el03209 Agertu zitzaien ere guztiei azkenean, iuduen beldurrez zeudezela batean (noel) elkarrekin egon aditzezkoa batean egon elkarrekin egon batean egon el03210 Nago bazterren lotsagarri (enb oles) egoera barregarrian gelditu aditzezkoa ser el hazmerreir bazterren lotsagarri egon egoera barregarrian gelditu bazterren lotsagarri egon el03211 Urzo xuri bat galdurik, begia nago ilhunik (poes pop i) triste egon aditzezkoa begi ilunik egon triste egon begi ilunik egon el03212 Hemen nago begirk xuriturik, jakin nahia zerbeit (mintz aur) irrikitan egon aditzezkoa begiak zuriturik egon irrikitan egon begiak zuriturik egon el03213 Apaiza bere mutillekin Urnietara jetxi zan, eta baita aren atzetik Arana liberala ere. Etzan aren begira egon Santa Kruz, eta burni bidean autsi-lardaska bat egin, 101garren trena geldierazi ta Fagoiagan barrena, Pikoagan barrena, Arano-mendira jo zun. (santa kruz), Ni aren begira ez nago (yakin iv) bestek zer egingo ez egon aditzezkoa (inoren) begira ez egon bestek zer egingo ez egon (inoren) begira ez egon el03214 Eta bitartean beharrietaraiño bekhatutan barrena sarthuak egon (gero) oso sartua egon aditzezkoa estar metido hasta el cuello (ezertan) belarrietaraino sartua egon oso sartua egon (ezertan) belarrietaraino sartua egon el03216 Heintsu bera dute gure mintzaiari beltzuriz daudenen erraiteko guziek (mintz aur) haserre egon aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils (inori, ezeri) beltzuriz egon haserre egon (inori, ezeri) beltzuriz egon el03217 Besoac uztarturic, hari beira daude (eskal) alferkeriatan egon aditzezkoa estar de brazos cruzados besoak uztarturik egon alferkeriatan egon besoak uztarturik egon el03218 bete betean egon (yakin iii) uste osoan egon aditzezkoa betean egon uste osoan egon betean egon el03219 Bethi dagoela bere bethean,eta eztuela egagutcen ez emendatceric ez eta gutitceric? (and dan) osorik nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) betean osorik (neure, heure, bere...) betean el03220 Gu beti batian, jauna (baratz) ez aldatu aditzezkoa beti batean egon ez aldatu beti batean egon el03221 Edo naturaleciac beti sen baten (gatz oz) ez aldatu aditzezkoa beti sen batean egon ez aldatu beti sen batean egon el03222 Eta ihes egitea da, hartako okhasinoetarik, solhasetarik, inkontruetarik, eta gogoetetarik begiratzea. Zeren dirua ezta segur ohoinak diren lekhuan; ez ardia otsoen artean; eta ez estupa suaren aldean. Gauza perilosoak dira hauk elkharrekiko, eta bai gizona eta emaztea ere berak bakharrik bi bian egoiteko. (gero) elkarrekin nolatasunezkoa bi bian elkarrekin bi bian el03223 Bihotzez egoteko bere maiteari (luz kan) maitatu aditzezkoa (inori) bihotzez egon maitatu (inori) bihotzez egon el03224 Goizian asten dira / korrika lanian / endemas nagusiya / bistan dagonian (j. zab.) Bistan dago hitzok ez direla gure gisara bizi (mitx idaz) agerian egon aditzezkoa saltar a la vista bistan egon agerian egon bistan egon el03225 bizi-alargun daoz (voc aran) ezkontideak elkarren aparte bizi aditzezkoa bizi alargun egon ezkontideak elkarren aparte bizi bizi alargun egon el03226 festa ondoren buru aundi (eus habl) festaren biharamoneko tontaldia ukan aditzezkoa buru handi egon festaren biharamoneko tontaldia ukan buru handi egon el03227 Kristau biziak galdutzen gaitu inozentziak, bestela gaude buru jauziak (nekaz mi) zoroa izan aditzezkoa buru jauzia egon zoroa izan buru jauzia egon el03228 Armiarmaren mendian daude / gizon batzuen buruak / orregatikan gertatzen dira / ikusten diran moduak (urkiolegi) zoroa izan aditzezkoa avoir une araignée dans le plafond (inoren) burua armiarmaren mendean egon zoroa izan (inoren) burua armiarmaren mendean egon el03229 Batzuen buruan ez al dago laño begietaraño? (goi lor) itsuturik egon aditzezkoa (inoren) buruan begietaraino laino egon itsuturik egon (inoren) buruan begietaraino laino egon el03230 Etçare seculan iganen debot eta barrencoi, ez baduçu ikhasten gure buruaren gaiñean atçarriric egoten (jes imit) norberaren buruaz adi egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaren gainean atzarririk egon norberaren buruaz adi egon (neure, heure, bere...) buruaren gainean atzarririk egon el03231 [...] bere buruaz artua egon (eus habl) harroa izan aditzezkoa se monter la tête (neure, heure, bere...) buruaz hartua egon harroa izan (neure, heure, bere...) buruaz hartua egon el03232 Ez nago oraindik burutik (nap esa), Burutik egon (eus habl) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis burutik egon zoroa izan burutik egon el03233 Ori jarri zuana burutik egongo zan elbarriya (gazt berts), Icusi zutenean burutic elbarri (izt oler) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis burutik elbarria egon zoroa izan burutik elbarria egon el03234 Uste det ori ez dagoala burutik ondo jantzia (nekaz mi), Aiñ da amablia desonratzeko Jaungoikoaren graziya iruritzen zait ote zauden burutik oso jantziya (p arzak), Borondatia daukagunori lana eiten utzi nai-ezik burutik ondo jantzitakuak ez dute orlako lañezik (mend txir) zuhurra izan aditzezkoa burutik jantzia egon zuhurra izan burutik jantzia egon el03235 Burutik ondo ez daude oso tontuak eztia (kaskaz) zoroa izan aditzezkoa no estar bien de la cabeza burutik ondo ez egon zoroa izan burutik ondo ez egon el03236 Gezurra dala ez nau esango burutik sano duanak (mend txir) zoroa izan aditzezkoa no estar bien de la cabeza burutik sano ez egon zoroa izan burutik sano ez egon el03237 "Gora Jaungoikua ta / gure Fuero zarrak!" / gu engañatu naiez / oien deadarrak / Ez gaude burutikan / oik bezain zabarrak (j zab) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis burutik zabar egon zoroa izan burutik zabar egon el03238 Uste zuketenek hura bere tokiaz despitean zegola, ongi zakiten haren berri! (mintz aur) ezertaz gogaitua edo nazkatua egon aditzezkoa (ezertaz) despitean egon ezertaz gogaitua edo nazkatua egon (ezertaz) despitean egon el03239 Ez-da gogoetaka ez eta ere dilindaka egoterik (lab lib) zalantzan egon aditzezkoa dilindaka egon zalantzan egon dilindaka egon el03240 Dilindan daudelakotz (zez erre), Gauça ecin yuyatuz dagola dilindan (fabl) zalantzan egon aditzezkoa dilindan egon zalantzan egon dilindan egon el03241 Nere dotriña dago garbi irakurriya (udar berts) inoren esana ongi publikatua egon aditzezkoa (inoren) dotrina garbi irakurria egon inoren esana ongi publikatua egon (inoren) dotrina garbi irakurria egon el03242 Andra ori egiteko handi dago (manual) haurdun aurreratua egon aditzezkoa egiteko handi egon haurdun aurreratua egon egiteko handi egon el03243 Lehenbizikoaren hurrengo zer datorren erabaki arte egonean egon gabe (mitx idaz) ezer egin gabe egon aditzezkoa egonean egon ezer egin gabe egon egonean egon el03244 Tellatu ta bodega dauzkate mugatzat, erdiko bizitzarik eztago oientzat (sor zaiz) pobrea izan aditzezkoa (inorentzat) erdiko bizitzarik ez egon pobrea izan (inorentzat) erdiko bizitzarik ez egon el03245 Eztu erlerik, eta dago eztiz betherik (ats neur) besteren lanaz profitatu aditzezkoa erlerik ez ukan eta eztiz betea egon besteren lanaz profitatu erlerik ez ukan eta eztiz betea egon el03246 Ezkagoz errekan (yakin iii) presarik ez ukan aditzezkoa errekan ez egon presarik ez ukan errekan ez egon el03247 Manifestuan dago errenta guria (fer berts) pobrea izan aditzezkoa (inoren) errenta manifestuan egon pobrea izan (inoren) errenta manifestuan egon el03248 Orain ikusiko dogu esaneko berbatan zagozan (manual) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole esandako hitzetan egon agindutakoari eutsi esandako hitzetan egon el03249 Geronen esku nola ez dagon Jaunak nai duan artean (ust gabe), Obispuaren esku dago (yakin iii) ahal ukan aditzezkoa estar en (mi, tu, su...) mano (ezer inoren) esku egon ahal ukan (ezer inoren) esku egon el03250 Esku bateko beatzak banatzen egon zikean gizona (amab eg) alferkeriatan egon aditzezkoa estar cazando moscas bayer aux corneilles esku bateko behatzak banatzen egon alferkeriatan egon esku bateko behatzak banatzen egon el03251 Esku-ausi gagoz (yakin iii) baten faltan egon aditzezkoa esku-hautsi egon baten faltan egon esku-hautsi egon el03252 Ill arterañocoa esan det nola dan guero-ere badago escuac bete lan (izt oler) (inon) lan asko egon aditzezkoa (inon) eskuak bete lan egon (inon) lan asko egon (inon) eskuak bete lan egon el03253 Etzaiztela eskuak kurutze egonak (odol) aditzezkoa quedarse de brazos cruzados rester les bras croisés eskuak gurutze egon eskuak gurutze egon el03254 Eskuartean gengozan (yakin iii) baliabideak ukan aditzezkoa eskuartean egon baliabideak ukan eskuartean egon el03255 Diolaric zure escuco dagocala pobrentzat (bi saind) ahal ukan aditzezkoa (ezer inoren) eskuko egon ahal ukan (ezer inoren) eskuko egon el03256 Escuti nago (voc bas) karta jokoan aurrena izan aditzezkoa eskutik egon karta jokoan aurrena izan eskutik egon el03257 Orrek esan du zu ere estu zaudela (zepai) larri ibili aditzezkoa estu egon larri ibili estu egon el03258 Etetean dago (yakin iii) erortzeko egon aditzezkoa etetean egon erortzeko egon etetean egon el03259 Ulikerietan egon (nap esa), Ulikerietan egon (yakin iii) alferkeriatan egon aditzezkoa estar cazando moscas bayer aux corneilles eulikeriatan egon alferkeriatan egon eulikeriatan egon el03260 Ezetik baiera egon (yakin iii) dirurik gabe gelditu aditzezkoa estar a la cuarta pregunta ezetik baiera egon dirurik gabe gelditu ezetik baiera egon el03261 Talapean ianari-billa ebilzan itxas-txoriak ikusian, ume bat pitxiai begira legetxez geldituko zan, edo katua saguen zain, da mirua txindor papar-gorriaren zelatean egoten direan antzera: eztitan da adurra eriola. (bein beti), Eztitan egon (yakin iii), Gertaera orregaitik, lagunak eztitxan egoazen, Troikeri adarra jotzeko (ezten), Anbrux eztitan gelditzen zan eta Kaxildak purrustaka aldegiten zion. (nem etxa) gozatu, pozik egon aditzezkoa eztitan egon / gelditu gozatu, pozik egon eztitan egon / gelditu el03262 Señalea da ez daudela fandangorako bakarrik (txirrit i) serioa izan aditzezkoa fandangorako bakarrik ez egon serioa izan fandangorako bakarrik ez egon el03263 Orren farola beti dago biztuta (yakin iii) harroa izan aditzezkoa se croire le premier moutardier du Pape (inoren) farola beti piztuta egon harroa izan (inoren) farola beti piztuta egon el03264 Esango nuke banego gaita onian (j-p zab) umore onean egon aditzezkoa gaita onean egon umore onean egon gaita onean egon el03265 Ez gaunden gaita txarrian (txirrit i), Gaita txarrian egon bagiñan orrentzat ainbat ez giñan (fer imaz) umore txarrean egon aditzezkoa estar de mala gaita gaita txarrean egon umore txarrean egon gaita txarrean egon el03266 hobeago ciñduque mundu guciaz higuindua iran ecen ez gaitcez egon Jesusequin (jes imit) inorekin haserre egon aditzezkoa estar a malas (inorekin) gaitzez egon inorekin haserre egon (inorekin) gaitzez egon el03267 Gakhoaz dagoela erraiten da (gero) gordean egon aditzezkoa estar bajo llave gakoaz egon gordean egon gakoaz egon el03268 Egon, egon galbanetan / piezik ez pazkuetan, / diru gutxi izango dek / tamaña oietan (leunda) alferkerian egon aditzezkoa galbanetan egon alferkerian egon galbanetan egon el03269 Etorri ziranian bigarren aldiyan / jendia larri zeguen galtzan ipurdiyan (afr ger) beldurtu aditzezkoa faire dans sa culotte galtzaren ipurdian larri egon beldurtu galtzaren ipurdian larri egon el03270 Gaza dagoz oraindaño (yakin iii) heldu gabea izan aditzezkoa estar verde (para algo) gaza egon heldu gabea izan gaza egon el03271 Ez beraz gerorat egon (card lap) geroko ustean egon aditzezkoa gerorat egon geroko ustean egon gerorat egon el03272 Eztago emen giro (yakin iii), Iltzeko ez dago gogorik baña ez dago giro bizitzen (itur berts) egoera jasangaitza izan aditzezkoa (inon) giro ez egon egoera jasangaitza izan (inon) giro ez egon el03273 Gogo arinean egon (eus habl) aditasuna galdu aditzezkoa gogo arinean egon aditasuna galdu gogo arinean egon el03274 Bardadanik gogoeta nago zer izan othe daitekeen drainadura (lab lib) pentsatu aditzezkoa gogoeta egon pentsatu gogoeta egon el03275 Ea nondik edo nola mendekatuko den bethiere gogoetan egoitea (gero) pentsatu aditzezkoa gogoetan egon pentsatu gogoetan egon el03276 Eta nola goi-karga zeguan, zabu egin, erori eta lurrian lokatzatan exerita gelditu zan (urz bat) mozkor egon aditzezkoa goi karga egon mozkor egon goi karga egon el03277 Nere gorputza estu zeguan zelatako garaian (pello errot) larri egon aditzezkoa (inoren) gorputza estu egon larri egon (inoren) gorputza estu egon el03278 Kejatzen bada aientzat daude gorriyak (txirrit i) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres (inorentzat) gorriak egon sufritu (inorentzat) gorriak egon el03279 Letra zuzenak daude gure gramatikan (udar berts) arrazoi sendoak eman aditzezkoa (inoren) gramatikan letra zuzenak egon arrazoi sendoak eman (inoren) gramatikan letra zuzenak egon el03280 Pentsatu mundu guztian aunditan dagola (berts txap i) ongi kontsideratua egon aditzezkoa handitan egon ongi kontsideratua egon handitan egon el03281 Ikusi zagun Atano tertzerok / ia ze martxa dakarren / besoz da gerriz ondo zebillen, / ankatik etzegon erren (balentxi) zalua izan aditzezkoa hankatik herren ez egon zalua izan hankatik herren ez egon el03282 Nehoiz etsitu gabe güre hartan gaude (can pop iii) iritziz ez aldatu aditzezkoa seguir en sus trece (neure, heure, bere...) hartan egon iritziz ez aldatu (neure, heure, bere...) hartan egon el03283 Atz-buruak yota zagoz (yakin iii) tronpatua egon aditzezkoa hatz buruak jota egon tronpatua egon hatz buruak jota egon el03284 Alegerarik zauden herioa bezala (bordel) triste egon aditzezkoa herioa bezala alegerarik egon triste egon herioa bezala alegerarik egon el03285 Azur barrietan dago (yakin iii) haurdun egon aditzezkoa hezur berritan egon haurdun egon hezur berritan egon el03286 Illeixuan fan da, dao (voc aran) hil hurran egon aditzezkoa estar en las últimas hil herioan egon hil hurran egon hil herioan egon el03287 Ai gurea, edo aika illetan dagoana (peru ab) kexatu aditzezkoa hiletan egon kexatu hiletan egon el03288 Ilabete da beti ortan zaudela (kont) norberaren iritzian finkatua egon aditzezkoa hitz berean egon norberaren iritzian finkatua egon hitz berean egon el03289 Nere itzaren jabe nago ta badaquizu ez direna bi (izt oler) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole (neure, heure, bere...) hitzaren jabe egon / izan agindutakoari eutsi (neure, heure, bere...) hitzaren jabe egon / izan el03290 nolakuak geraden / ezin laiteke esan / batzuek ez dute egon nai / emandako itzan (paulo yan) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole hitzean egon agindutakoari eutsi hitzean egon el03291 ondakiñetan natxiok (gar) zahartu aditzezkoa hondakinetan egon zahartu hondakinetan egon el03292 Hortzak ahoan dago (yakin iii) haserre egon aditzezkoa avoir un dent (contre quelqu'un) hortzak ahoan egon haserre egon hortzak ahoan egon el03293 Ixixaan dago (voc aran), Lenago iya-iyan zegoan (sol ber) hil hurran egon aditzezkoa ia ian egon hil hurran egon ia ian egon el03294 Neure ulera nagonean (yakin iii) gustura egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) ilera egon gustura egon (neure, heure, bere...) ilera egon el03295 Inbiriyak prejitzen zauztela (berts lan) inbidia ukan aditzezkoa morirse de envidia inbidiak frijitzen egon inbidia ukan inbidiak frijitzen egon el03296 Irioak eginda dago (yakin iii) edanez bete aditzezkoa irioak eginda egon edanez bete irioak eginda egon el03297 Oraingo neskak ispillua berotu arte egoten dira aurrean (nap esa) ispilu aurrean denbora asko pasa aditzezkoa ispilua berotu arte aurrean egon ispilu aurrean denbora asko pasa ispilua berotu arte aurrean egon el03298 Iturri ortan edana baldin banego (nere bid) inondik jakin aditzezkoa iturri (honetan, horretan, hartan) edana egon inondik jakin iturri (honetan, horretan, hartan) edana egon el03299 Izarrei beha goana, cilhorat erori cen (fabl) alferkeriatan egon aditzezkoa estar pensando en las musarañas bayer aux corneilles izarrei begira egon alferkeriatan egon izarrei begira egon el03300 Kondiziyo oitan Jabe nago ni iru ordun jokatzeko (txirrit i) gai izan aditzezkoa jabe egon gai izan jabe egon el03301 Oraindik yantzi gabe zeunden (yakin iii) ez konturatu aditzezkoa jantzi gabe egon ez konturatu jantzi gabe egon el03302 Orregas eztao jazkizunik (voc aran) (inoren) laguntza esperantzarik ez ukan aditzezkoa (inorekin) jazkizunik ez egon (inoren) laguntza esperantzarik ez ukan (inorekin) jazkizunik ez egon el03303 Jesusean ederto dago (yakin iii) mozkor egon aditzezkoa jesusean ederto egon mozkor egon jesusean ederto egon el03304 Yosita dago (yakin iii) betea egon aditzezkoa josita egon betea egon josita egon el03305 Ezaueran sartua nago, / juiziyuan jantziya / gorroto txar bat daukat nerekiñ / iñola eziñ utziya (zap anai) zuhurra izan aditzezkoa estar en su sano juicio juizioan jantzia egon zuhurra izan juizioan jantzia egon el03306 Egondu naiz kandeletan ikusiz eulien hegalak (obr guz i) gauean esna egon aditzezkoa kandeletan eulien hegalak ikusten egon gauean esna egon kandeletan eulien hegalak ikusten egon el03307 Catigu dagozan emacumiai eragozten jacue dantzan bacarric eguitia (gatz oz) haurdun egon aditzezkoa gatibu egon haurdun egon gatibu egon el03308 Katu-erdian zeudeken geienak (txan kant) erdi mozkortu aditzezkoa être pompette katu erdian egon erdi mozkortu katu erdian egon el03309 Keian egon (yakin iii) gustura egon aditzezkoa kean egon gustura egon kean egon el03310 Kinka gaichtoan baigaude (oxob) larri egon aditzezkoa kinka gaiztoan egon larri egon kinka gaiztoan egon el03311 Aragi samurretan dago koipetua (ip onak) gizen egon aditzezkoa koipetua egon gizen egon koipetua egon el03312 Horduco contuan cegoan San Pedro (chris dot), Cerbaiti bere contuan egongo dan (izt oler), Ondo nago kontuan, salsa jaiten iru motrallu pedazadu nituan (barrutia), Egon zaitezte kontuan (amar ur), Bizi geranak mundu onetan kontuan egon gaitezen (arran biz), Ta egun contuban egoteco (gatz oz) adi egon aditzezkoa kontuan egon adi egon kontuan egon el03313 Farrandan gauetan / dabill geienetan / egunez oian lotan / jan da eran bertan / ogei azal badare / orren kopetan (p eraus i) lotsagabea izan aditzezkoa (inoren) kopetan hogei azal egon lotsagabea izan (inoren) kopetan hogei azal egon el03314 Mundu hunetako gauzak eztaude behin ere krozka batean (gero) egoera berdinean egon aditzezkoa krozka batean egon egoera berdinean egon krozka batean egon el03315 Gatu, zakur, astorik gabe, kukusoen jabe (oxob) pobrea izan aditzezkoa kukusoen jabe egon pobrea izan kukusoen jabe egon el03316 Kupela baiño lodiago xagok (yakin iii) gizen egon aditzezkoa kupela baino lodiago egon gizen egon kupela baino lodiago egon el03317 Ari zun otzarekin, ikullu batean sartu zan, eta eguna zabaldu baño len, Prantzira bidea artu zun. Muga pasatzen zeuden orain ere lanak. Baño orain ere zerbait asmatuko zun eta bearra ere bai, lepoa moztuko ezpazioten. (santa kruz) zaila gertatu aditzezkoa costar trabajo (inon, ezertan) lanak egon zaila gertatu (inon, ezertan) lanak egon el03318 Ladua zagoz (yakin iii) dotore egon aditzezkoa landua egon dotore egon landua egon el03319 Oien legiak ez daude neurriyan (j-p zab) tranpa egin aditzezkoa (inoren) legeak neurrian ez egon tranpa egin (inoren) legeak neurrian ez egon el03320 Leheneko hitzetan dagoenez bethi? (can pop ii) norberaren iritzian finkatua egon aditzezkoa leheneko hitzetan egon norberaren iritzian finkatua egon leheneko hitzetan egon el03321 Ai zer indianoa nagoen legorrez (jaio biz) bertan aberastu aditzezkoa lehorrez indianoa egon bertan aberastu lehorrez indianoa egon el03322 Lezia baño illunago dago (nap esa) oso ilun egon aditzezkoa leizea baino ilunago egon oso ilun egon leizea baino ilunago egon el03323 Toki ederrean zaude nere esperantzan (noizp) urrun nontasunezkoa toki ederrean urrun toki ederrean el03324 Ez nazakala nagon baño geyo zutu, eriyotz bat egiten ikusi nai ez banak. Hik? Ez ziok toki txarrian (burrun), Inozentia izan banitzan ez neguan leku txarrian (gazt berts), Oraziyuan billatu zuben / belaunikoka lurrian, / semetxua artu besuan eta / estutubaz bularrian... / O, Jenobeba, kontsolatzeko / etzeunden leku txarrian (zapi) oker egon aditzezkoa (ezer, inor) leku txarrean ez egon oker egon (ezer, inor) leku txarrean ez egon el03325 Adiskidea, zenbat eskatzen dezu idiak gatik? -Emezortzi ontzako -Lekutan ziok (gar), Lekutan dago (yakin iii) urrun egon aditzezkoa lekutan egon urrun egon lekutan egon el03326 Iruditzen zat ote gauden gu libru berdian jarriyak / lenago alde genituanak kontra ditugu erdiyak (txirrit i) gaitotzat joa izan aditzezkoa liburu berdean jarria egon gaitotzat joa izan liburu berdean jarria egon el03327 Lo çorromoan dagoana (voc bas) erdi lo egon aditzezkoa lo zorromoan egon erdi lo egon lo zorromoan egon el03328 Umea logureak erreta dago (manual) logaleak egon aditzezkoa caerse de sueño logureak erreta egon logaleak egon logureak erreta egon el03329 Lepotik ziok ori (nap esa) zoroa izan aditzezkoa lepotik egon zoroa izan lepotik egon el03330 Loac errea nago (voc bas) logaleak egon aditzezkoa caerse de sueño loak errea egon logaleak egon loak errea egon el03331 Ni nengoan arrtean mamiak urrturik, iateko gogo barik ta maitez itsurik (par bide) maitemindurik egon nolatasunezkoa mamiak urturik maitemindurik egon mamiak urturik el03332 Mandoak hilda dago (yakin iii) triste egon aditzezkoa mandoak hilda egon triste egon mandoak hilda egon el03333 Meko meko egon (yakin iii) zalantza egon aditzezkoa meko meko egon zalantza egon meko meko egon el03334 Merro-merro eon (voc aran) isilean kolperen bat hausnartu aditzezkoa merro-merro egon isilean kolperen bat hausnartu merro-merro egon el03335 Asko ez da egoten mingañeko miñaz (j-p zab) hiztuna izan aditzezkoa mingaineko minaz ez egon hiztuna izan mingaineko minaz ez egon el03336 Mikirikixo xaok (voc aran) hanka puntetan makurtuta egon aditzezkoa mikirikixo egon hanka puntetan makurtuta egon mikirikixo egon el03337 Mirua legez argal-argal (yakin iii) argal egon aditzezkoa mirua bezala argal egon argal egon mirua bezala argal egon el03338 Murku dao (voc aran) haserre egon aditzezkoa murku egon haserre egon murku egon el03339 Eskuarari beti mutur dauden koskari batzu oldartu gabe (mintz aur), Mutur egon (eus habl) ez onartu aditzezkoa (ezeri) mutur egon ez onartu (ezeri) mutur egon el03340 Patroiakin muturka gaudela (gazt berts) haserre egon aditzezkoa muturka egon haserre egon muturka egon el03341 Muxatan dago (yakin iii) triste egon aditzezkoa muxatan egon triste egon muxatan egon el03342 Bazioken nun joa (txan kant) lana ukan aditzezkoa non joa egon lana ukan non joa egon el03343 Mundu hau bada bere oinean badago (lan haut), Alaere oec beren oñean daude (eracus) ez aldatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) oinean egon ez aldatu (neure, heure, bere...) oinean egon el03344 Bedeika gure euskera: bere sei kasoetan erregla jakin ta errazak beti bere oñean firmeak ditu, (eusk ber) ez aldatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) oinean firme egon ez aldatu (neure, heure, bere...) oinean firme egon el03345 Oker zagoz, gizona; ori ezta olan (manual) tronpatua egon aditzezkoa oker egon tronpatua egon oker egon el03346 Gaur iru zapaldatan ez daude langillearen okotzak (eguns txo) pobre bizi aditzezkoa (inoren) okotzak hiru zapaldatan ez egon pobre bizi (inoren) okotzak hiru zapaldatan ez egon el03347 Besteren oneraco, edo zeretzat egiten dituzun gauzetan, egon bear dezu olioa urean bezala. des. biotz. 106) ezeri gogoz ez atxiki aditzezkoa (ezertan) olioa uretan bezala egon ezeri gogoz ez atxiki (ezertan) olioa uretan bezala egon el03348 Bere onetan dago (yakin iii) umore oneko egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) onetan egon umore oneko egon (neure, heure, bere...) onetan egon el03349 Ondo jaioak geunden (amab eg), Etxean egur bearrian baziran, ondo jaioak zeuden (per amez), Bestela, itsua badabil itsu-mutil, ongi jaioak gaude (mitx idaz) ondorio onik ez espero aditzezkoa estar apañado ongi jaioa(k) egon ondorio onik ez espero ongi jaioa(k) egon el03350 Ez daukat ote-otean egoterik (jain bil) zalantzan egon aditzezkoa otean egon zalantzan egon otean egon el03351 Pentsutan egon (voc bas) (inoren) menpeko izan aditzezkoa (inoren) pentsutan egon (inoren) menpeko izan (inoren) pentsutan egon el03352 Plakiyak nago ez al da ardo gozorik? (xenp) ahul egon aditzezkoa plakiak egon ahul egon plakiak egon el03353 Platera autsita ipurdiko minez? (yakin iv) arrazoirik gabe kexatu aditzezkoa platera hautsita ipurdiko minez egon arrazoirik gabe kexatu platera hautsita ipurdiko minez egon el03354 Denean dago praka bete lan-da (txan kant) inon lan asko egon aditzezkoa (inon) praka bete lan egon inon lan asko egon (inon) praka bete lan egon el03355 Etxekoandre, pronto gaude ongi alkartzeko (sol ber) prest egon aditzezkoa pronto egon prest egon pronto egon el03356 Sabelcatigu dagoana (voc bas) haurdun egon aditzezkoa sabelkatibu egon haurdun egon sabelkatibu egon el03357 Nigati libre daude sagar gordiñak (alz imaz) hortzik ez ukan aditzezkoa (inorengatik) sagar gordinak libre egon hortzik ez ukan (inorengatik) sagar gordinak libre egon el03358 Bakizu, lenengoz txori udabarritar ori entzuten danean sakela bero badago, urte guztirako bero egon oi dala (abk) dirua ukan aditzezkoa (inoren) sakela bero egon dirua ukan (inoren) sakela bero egon el03359 Sakon eon (voc aran) lasai egon aditzezkoa sakon egon lasai egon sakon egon el03360 Aren salatik eztago nire etserako biderik (yakin iii) zorrik ez ukan aditzezkoa (inoren) salatik (neure, heure, bere) etxerako biderik ez egon zorrik ez ukan (inoren) salatik (neure, heure, bere) etxerako biderik ez egon el03361 Sapuzketan dago (yakin iii) haserre egon aditzezkoa sapuzketan egon haserre egon sapuzketan egon el03362 Ta nola erantzun dit Mari Batistak! Bigunago zegoan sasiko masustarik elduena baño. (gar) eztitasunean egon aditzezkoa sasiko masustarik helduena baino biguinago egon eztitasunean egon sasiko masustarik helduena baino biguinago egon el03363 Ogi ta ardaoz sastuta dago (yakin iii) ase egon aditzezkoa satuta egon ase egon satuta egon el03364 Edo naturaleciac beti sen baten (gatz oz), Ez zaartu, ez gaztetu, sen batian dago (enb oles) ez aldatu aditzezkoa sen batean egon ez aldatu sen batean egon el03365 Sor-sor eon (voc aran) oinazeak egon aditzezkoa sor sor egon oinazeak egon sor sor egon el03366 Sor sorrean egon (yakin iii) ez jakinean egon aditzezkoa sorrean egon ez jakinean egon sorrean egon el03367 Arrazoi ortan etzera egon alako sustrai senduan (berts mor) zuhurra izan aditzezkoa sustrai sendoan egon zuhurra izan sustrai sendoan egon el03368 Lagun projimuantzat / zertako egon takar? / Alkarri mengatziak / gauza onik eztakar (balentxi) zekena izan aditzezkoa (inorentzat) takar egon zekena izan (inorentzat) takar egon el03369 Ateratzeko tinke egon nintzen (nap esa) zalantzan egon aditzezkoa (ezertarako) tinke egon zalantzan egon (ezertarako) tinke egon el03370 Muniziorik ezpazuten Lizarragak eta, zertako etzioten gaztiatu andik aldegin zezala? Santa Kruzengana eziñ-eramanez ote zan? Gañera, Primo de Ribera, iru milla liberalekin Azpeiti aldetik Santa Kruzengana zetorrela Lizarraga ondo ondotik pasa, ta su egin-bearrean agur eginda utzi. Atsegin izango zan Santa Kruzekin! Aiako au saldukeri beltza zala esaten zun. Zarauzko izketa artan elkartzeko egon zirala esaten dute: Santa Kruz Lizarragaren menpean jartzeko zegoala. Etzegoan toki gaiztoan arrezkero! (santa kruz) ironiaz, urrun edo erratua egon aditzezkoa toki gaiztoan ez egon ironiaz, urrun edo erratua egon toki gaiztoan ez egon el03371 Tokitan dago ura oran arren billa joateko (per amez) urrun egon aditzezkoa tokitan egon urrun egon tokitan egon el03372 Ez zaude tratalari txarra, giltxurriña! (burrun) maltzurra izan aditzezkoa tratalari txarra ez egon maltzurra izan tratalari txarra ez egon el03373 Asko alditan tripatik triste (jaio biz) goseak egon aditzezkoa tripatik triste egon goseak egon tripatik triste egon el03374 Orrek txakur ta katu dagoz (manual), Txakur-katu dagoz (yakin iii) haserre egon aditzezkoa estar a cara de perro txakur (eta) katu egon haserre egon txakur (eta) katu egon el03375 Egiya esanez al ua nere arrazoia ukatzera? Txanblazo ederren jabe deskuidatutzen bazera. (txirrit i) ustegabeko ondorioa gertatu aditzezkoa llevarse un chasco txanblazo ederraren jabe egon ustegabeko ondorioa gertatu txanblazo ederraren jabe egon el03376 Txelatuik nago (nap esa) zeharo bustia egon aditzezkoa txelaturik egon zeharo bustia egon txelaturik egon el03377 Hizkuntza bat -eta euskara ez da besteak ez bezalakoa- ez da mintzabide bat besterik. Zerbaitetarako da, zerbait adierazteko, ez bere txilborrari begira egoteko. (mitx idaz) norberaren buruaz besterik ez arduratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) zilborrari begira egon norberaren buruaz besterik ez arduratu (neure, heure, bere...) zilborrari begira egon el03378 Txondarra egaletan dao (voc aran) sua bizienean egon aditzezkoa txondorra hegaletan egon sua bizienean egon txondorra hegaletan egon el03379 Beorrek ere txoriyai egaka beira egon da etzituben egingo ta... (baratz) alferkeriatan egon aditzezkoa txoriei hegaka begira egon alferkeriatan egon txoriei hegaka begira egon el03380 Berbok eder aoan / orapiloa kolkoan / Leen legez egongo enaiz / zure ukaondoan (barrutia) elkarrekin egon aditzezkoa (inoren) ukondoan egon elkarrekin egon (inoren) ukondoan egon el03381 Sentitzen dutelako usaia eguiña guziak aren-igues ibilico dira (izt oler) gorputz hila usteltzen hasi aditzezkoa usaina egina egon gorputz hila usteltzen hasi usaina egina egon el03382 Zantzuan egon (yakin iii) adi egon aditzezkoa zantzuan egon adi egon zantzuan egon el03383 Gaitz dela amurus izaitea, eta zentzuan egoitea (gero) zuhurra izan aditzezkoa estar en su sano juicio zentzuan egon zuhurra izan zentzuan egon el03384 Etcherat ezin yoan ilhundu artean egoten ohi dire zozoen elhean (eus prot) berriketan ari aditzezkoa zozoen elean egon berriketan ari zozoen elean egon el03385 Olantxe da, bai, zuzen zagoz (manual) ziurtasunean egon aditzezkoa estar en lo cierto zuzen egon ziurtasunean egon zuzen egon el03386 Auntzak egotzi (yakin iii) errua besteri egotzi aditzezkoa cargar el muerto ahuntzak egotzi errua besteri egotzi ahuntzak egotzi el03387 Ardiak egotzi (yakin iii) errua besteri egotzi aditzezkoa cargar el muerto ardiak egotzi errua besteri egotzi ardiak egotzi el03389 Batzarrean bildu ziran, lenbaitlen eskuak egotzi eta galtzeko bideak artzeko (test berri), Baserritar gaixo kaltekuak egotzi ziozkan berriz eskuak (ip onak) harrapatu aditzezkoa echar el guante mettre la main au collet eskuak egotzi harrapatu eskuak egotzi el03390 Etsaiak alkarri su egotten ari ditun (yakin i) suzko armaz disparatu aditzezkoa su egotzi suzko armaz disparatu su egotzi el03391 Jokatzea oro-gal da mando hilarekin ehortzea arbalda (ats neur) itxurarik gabeko gauzak egin aditzezkoa mando hilarekin arbalda ehortzi itxurarik gabeko gauzak egin mando hilarekin arbalda ehortzi el03393 Alferrei ez diote ekhartzen agurric, lanac ezdu bachatzen aitoren semerik (eskal) errespetua ukan aditzezkoa agurra ekarri errespetua ukan agurra ekarri el03394 Orduan egin beza justiziya garbi kulparik gabe autan ez iñor ekarri (jaio biz) aipatu aditzezkoa traer a colación ahotan ekarri aipatu ahotan ekarri el03395 Ildako pertsonarik ez autara ekarri Gauza partikularra izaiñen dek ori (bekoetxia) aipatu aditzezkoa traer a colación ahotara ekarri aipatu ahotara ekarri el03397 Peru Dubakok uste eban ze etzala diru-bearrik makalau ona ekarriteko Bilboko Barrenkaletik (yakin iv) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite bilboko barrenkaletik makalaua ekarri mozkortu bilboko barrenkaletik makalaua ekarri el03398 Caltea daguianac bizarra lepoan (tex arc) erne egon aditzezkoa traer la barba sobre el hombro bizarra lepoan ekarri erne egon bizarra lepoan ekarri el03399 berriz ara juten bada / Manuel Kokotzik / ez dik ekarri biar / bizkarreko otzik! (motza.) jipoitua izan aditzezkoa bizkarreko hotzik ez ekarri / eraman jipoitua izan bizkarreko hotzik ez ekarri / eraman el03400 Burua ekarri (eus habl) adi egon aditzezkoa prestar atención faire attention burua ekarri adi egon burua ekarri el03401 Ernetatik dakar ori (voc aran) berezkoa ukan aditzezkoa venirle (algo a alguien) de casta ernetatik ekarri berezkoa ukan ernetatik ekarri el03402 Ez da erraz erre-gabe colcoan sua ecartzea (jes biotz) ezinezko gauzak egin aditzezkoa décrocher la lune avec les dents erre gabe kolkoan sua ekartzea ezinezko gauzak egin erre gabe kolkoan sua ekartzea el03403 Au ez egiñagatik mugonez ta gaztetxotan lepoa gogortzen dala ta gerora ezin ekarri eskura (ip onak), Badacarte escura gorputza; gorputzari eragiten diote, Santuac eragiñ oi zien geiena (jes biotz) menderatu aditzezkoa eskura ekarri menderatu eskura ekarri el03404 Echea bera ecarri iskanbila sortu aditzezkoa etxea behera ekarri iskanbila sortu etxea behera ekarri el03405 Etxeak bear ta bideak ekarri (yakin iii) behar zena ezustean topatu aditzezkoa (inor, ezer) etxeak behar eta bideak ekarri behar zena ezustean topatu (inor, ezer) etxeak behar eta bideak ekarri el03406 Agindu euzten galbaian ure ekarteko (barand), Ezkonbarriak galbaian bere ura (yakin iii) ezinezko gauzak egin aditzezkoa décrocher la lune avec les dents galbahean ura ekarri ezinezko gauzak egin galbahean ura ekarri el03407 Gabiarotz barriak galbaeaz ura (ref vas) ezinezko gauzak egin aditzezkoa décrocher la lune avec les dents galbaheaz ura ekarri ezinezko gauzak egin galbaheaz ura ekarri el03408 Jolaserako goguaren bizarra dakartzu zeuk (gar) (ezertarako) gogoa eduki aditzezkoa (ezertarako) gogoaren bizarra ekarri (ezertarako) gogoa eduki (ezertarako) gogoaren bizarra ekarri el03409 Eta egundaiño egin ditutzun falta guztiez orhoitzen zaitu, guztiak gogora ekhartzen derauzkitzu (gero), Guri gogora ecartzeco, Jesusen gurutzeko erredenzioa (jes biotz), Orai haizela gaztea ekar zak gogora (odol), Ez gogora ekartzen, alegia, errien bizitza luze dala (kaz lanak) gogoratu aditzezkoa traer a la memoria gogora ekarri gogoratu gogora ekarri el03411 Beste norbaitek ere ekarri du bere harri-koxkorra, guztion artean eraikitzen ari garen jauregi ederra hornituago ager dedin, Euskal herrian ez jakinak dituen alde onak goraipatuz (mitx idaz) lagundu aditzezkoa aportar su granito de arena (neure, heure, bere...) harri koxkorra ekarri lagundu (neure, heure, bere...) harri koxkorra ekarri el03412 Alaja edo pintatutziak lagatzen ditut aparte oiek askotan familiarako arri aundia dakarte (berts bil), Bizitza gaizto orrek dakarren arria zeure animarentzat dezu galgarria (eguns txo) galera ekarri aditzezkoa harria ekarri galera ekarri harria ekarri el03413 Euskaltzaindia aipatu dudanez, hitzak hizpidea ekarririk (mitx idaz) hitz egiteko aitzakia eman aditzezkoa hizpidea ekarri hitz egiteko aitzakia eman hizpidea ekarri el03414 Urtero-urtero kalabaza ekartzen zuen estudiante bat ementzen estudiante tonto (barand) nota txarrak ekarri aditzezkoa kalabaza ekarri nota txarrak ekarri kalabaza ekarri el03415 Beti keñuka zaude / loruaren gisa / esanaz nagusitzen / zarela aixa / ori da jayotzetik / eldu zaizun gaitza / nere lañuak dakar zuretzat ekaitza (azp. prem.) inori eraso aditzezkoa (inoren) lainoak (inorentzat) ekaitza ekarri inori eraso (inoren) lainoak (inorentzat) ekaitza ekarri el03416 Obra orrilotzeco guziac uzcurizan zarete, ni lotzen naiz, nic ekhartzen dut lehen harria (bi saind) hasi aditzezkoa dar el primer paso lehen harria ekarria hasi lehen harria ekarria el03417 Oremaiak ekarriko au i (yakin iii) goseak etorri aditzezkoa oremahaiak ekarri goseak etorri oremahaiak ekarri el03418 oraintxe bertan bere ondora lotara juatiagaiti kutxillotxua ekarrikoiot Pazkuetan Bergarati (berts bil) opari bat egin aditzezkoa pazkoetan kutxilotxoa bergaratik ekarri opari bat egin pazkoetan kutxilotxoa bergaratik ekarri el03419 Bakhotxak bere iharari ur (yakin iii) nor beraren alde ari aditzezkoa llevar el agua a su molino prêcher pour son saint ura (neure, heure, bere...) igarara ekarri nor beraren alde ari ura (neure, heure, bere...) igarara ekarri el03420 Azkonarraren atzapartxoa ekarriko dot menditi (yakin i) opari bat egin aditzezkoa azkonarraren atzapartxoa ekarri opari bat egin azkonarraren atzapartxoa ekarri el03421 Bada denbora franko / esaten dutela / Estatuto laikua / eman nai dutela / ori zertarako dezu, / euskaldun epela? / zillarrezko bandejan / patata ustela! (urrutia) baliorik gabekoa handi moduan eskaini aditzezkoa zilarrezko bandejan patata ustela ekarri baliorik gabekoa handi moduan eskaini zilarrezko bandejan patata ustela ekarri el03422 Errotariak berak agindu auzuan zorruak ekartzeko nork bere astuan (berts bil) norberaren ahalbidez baliatu aditzezkoa zorroak (neure, heure, bere...) astoan ekarri norberaren ahalbidez baliatu zorroak (neure, heure, bere...) astoan ekarri el03423 Tafaan ekin dia (voc aran) animaliek elkarri mehatxu egin aditzezkoa tafan ekin animaliek elkarri mehatxu egin tafan ekin el03424 Hail elhe xuritzera gizon batekilan / Manexeneko Ximun har zak heurekilan (naf kan) solas egin aditzezkoa tailler une bavette elezuritu solas egin elezuritu el03425 Etxe ontako etxeko andrea kotxean da elizaratzen (can vas ii) aberatsa izan aditzezkoa kotxean elizaratu aberatsa izan kotxean elizaratu el03426 Etxe ontako etxekoandria saldiz da elizaratzen (eusk fol xiii) aberatsa izan aditzezkoa zaldiz elizaratu aberatsa izan zaldiz elizaratu el03427 Kori azenpetik zopak elkitzen ari dun (yakin iii) gauzak oker egin aditzezkoa brider l'âne par la queue azen petik zopak elki gauzak oker egin azen petik zopak elki el03428 Gutienean berak emanen derautzatela, azotea izanen duela (gero) jo aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) eman jo (neureak, heureak, bereak...) eman el03430 Zer zeran eman dezu naikua aditzera (itur berts), Konpaiñia berean galdegin zen berehala, ea nori emanen zeikan liburuaren egiteko kargua. Eta bertze guztien artetik, hasi zeizkidan niri neroni aditzera emaiten, lehenbizian kheinuz eta aieruz, eta gero azkenean, klarki eta agerriz, nik behar nituela, egiteko hartan eskuak sarthu. (gero), Gaur eman beaizut aditza (berts txap iii), Ez da posible biar bezela aditzera ematia (amod pen), Aditzera emateko Landibartarren fedia (maritorena), Zembat Jesusi zor dioten ezagutzen ez dutela aditzera ematen dute (jes biotz), Laister emango dizut orren aditzera (berts txap i), Aditzera emanaz gauza mirariyak (ped ota), Eman nai det aditzera (gazt berts), Pasadizuak diran bezela aditzera emateko (urkiolegi), Aditzera eman zeroen bere sentimendua (noel), Jesus-ek parabola onekin aditzera eman zigun nork bere doayakin, asko dituena bezala gitxikoa ere bere eta besteren salbacioa irabazten nekatu bear dala (test berri), Bikaiuari aldez aurretik eman giñun aditzera (axen txan) adierazi aditzezkoa dar a entender aditzera eman adierazi aditzera eman el03431 Sortu zanetik emanak zitun agiriak argitara (xenp sari) trebetasunak erakutsi aditzezkoa agiriak argitara eman trebetasunak erakutsi agiriak argitara eman el03432 Ahotik eta begitik eman horri (yakin iii) ase arte eman aditzezkoa ahotik eta begitik eman ase arte eman ahotik eta begitik eman el03434 Aotua emon (voc bas) erraza gertatu aditzezkoa darlo mascado ahotua eman erraza gertatu ahotua eman el03435 Egiari aithor emanez, eta orai artean sinhetsi eta eracutsi dituen gezurrac diethoratuz (bi saind), Aithor ematen diot bathaio bakhar bat (card lap) sinetsi aditzezkoa (ezeri) aitor eman sinetsi (ezeri) aitor eman el03436 Aitormena emateko're nola ezbeita berandu (berts txap iii), Aitormenik eman gabe (ped ota) aitortu aditzezkoa aitormena eman aitortu aitormena eman el03437 Gure erritik aparte gaude, ematen degu aitortza, / bañan alare Euskalerrira begira beti biotza (etxarte) aitortu aditzezkoa aitortza eman aitortu aitortza eman el03438 Emoçue aithorra: chimistac eta hedoiac, laude hain laun gothorra (bir of), Eta, ezta ez asko, aithorraren emaitea, eta ez gero zeure ordenuan, eta hiltzerakoan, bihurtzeko eta pagatzeko, gogo eta borondate izaitea ere.(gero) aitortu aditzezkoa aitorra eman aitortu aitorra eman el03439 Jatekoari etxaki emon ta geldi egon gurarik (nere apur) errua egotzi aditzezkoa (ezeri) aitzakia eman errua egotzi (ezeri) aitzakia eman el03440 Zure aitzaki ematen du ark zerala biyotz gogorra (noizp) errua egotzi aditzezkoa (inoren) aitzakia eman errua egotzi (inoren) aitzakia eman el03443 Aldarteak ematen dionetan (yakin iii) otu aditzezkoa aldarteak eman otu aldarteak eman el03444 Egoten zan Euterpe aldia emoten (par bide) denbora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps aldia eman denbora pasa aldia eman el03445 Alzoaz eta baheaz emaitea (ats neur) ugari eman aditzezkoa altzoaz eta baheaz eman ugari eman altzoaz eta baheaz eman el03446 Ematen al dizute askok lana orretan amor! (paulo yan), Etzala eman amor (oxob), Ezdu Napoleonec amorric emanen (eskal), Amor eman (eus habl), Oiuka kampokoek amor eman zezaten (pros nav), Tcharrenac amor demala (fabl), alkarri amur eman nai ez ta ura aiera tristia (amar ur), Aitzitik amorik eman gabe bethi on eduki du (lan haut), Eta etzidaten eman ezein amore (obr guz i), Amor emango dizut onta naizenian (ust ezin) etsi aditzezkoa amor eman etsi amor eman el03447 Espabere eje gosan egun gustin antoju emoiten (barand) molestatu aditzezkoa antoju eman molestatu antoju eman el03448 Berak ezin antz eman zion nolatan il ez zen (biz gar), Antz eman nion. (burrun), Berak antza eman ziyon (miel anton), Antzik ematen ere etzion ura lenekua zala (alz imaz), Iñoiz ez dizu ari zerala antzik emango mokuan (nere bid), Aguro antz eman genion -zakur zarrak baigera ortan- udazaleak baño ere areago gaitz aren errudun dirala (kaz lanak), Ez diozu antzik eman nire esanari. Basajauna zer den ez al dakizu? (A. J. Tronpeta) igarri aditzezkoa antz(a) eman igarri antz(a) eman el03449 Ariñari emon eutson pozarren (abk), Lapurtxoak, txinela ikusi ebanean, ariñari emon eutson (manual), Ariñari emon (yakin iii) ihes egin aditzezkoa arinari emon ihes egin arinari emon el03451 Eztek tontua errotaria, artuaren truk emateko garia (yakin iii) tontoa ez izan aditzezkoa artoaren truk garia ez eman tontoa ez izan artoaren truk garia ez eman el03452 Semea den ikasteko nik onekin izan dut jasta aurrerat doa bere artan ta nik ezin eman arrasta (ezin) geldiarazi aditzezkoa echar el freno arrasta eman geldiarazi arrasta eman el03453 Eta damutasunaren arrasto txikienik ere etzuen eman (test berri) ezer ez zenbatasunezkoa ni muestra de (ezeren) arrastorik ez ezer ez (ezeren) arrastorik ez el03454 Asto illari garagarra buztaneti (eguns txo) gauzak oker egin aditzezkoa brider l'âne par la queue asto hilari garagarra buztanetik eman gauzak oker egin asto hilari garagarra buztanetik eman el03455 Astoari konfiturak (yakin iii) merezi ez duenari ematea nominalizazioa echar margaritas a los cerdos jeter des perles aux pourceaux astoari konfiturak ematea merezi ez duenari ematea astoari konfiturak ematea el03456 Atheaz aurpegian eman darotzu (card lap) ez errezibitu aditzezkoa dar con la puerta en las narices ateaz aurpegian eman ez errezibitu ateaz aurpegian eman el03457 Jaio nintzan etxeai atzea ematia (nere ald), Arerioari atzerik ezteutsagu iñoiz emon (manual) mezprezatu aditzezkoa dar la espalda atzea eman mezprezatu atzea eman el03458 Ekin nion nik ere, baño atzeko aldea eman eta an utzi nindun (santa kruz) (jain bil), Jainkoari atzeko aldea ematea (jain bil) mesprezatu aditzezkoa dar la espalda (inori) atzeko aldea eman mesprezatu (inori) atzeko aldea eman el03459 Gurasoentzat dira neuk aurreratutako guztiak, eta eurok izango dira naikoa nire aitamak daukiezan premiña laburrari arpegi emoteko (kresala.), Adriatiko itsasora emoten daben gaztelu denak dagoz gertu etsaiari aurpegi emoteko. (hau mundu), Eman nai dizu arpegi (berts mor), Artz andiari ezin arpegi emanik (itur), Berak emen egotea onena zala, guziai arpegi emateko (test berri), Muñube bezelako bati arpegia ameteko! (amab eg), Datorrenari arpegi emanik (txan kant), Etzien aurpegirik ematen ez; bera mendietan zebillela egiten zien kalterik aundiena (santa kruz), Arpegi eman zioten gurasoa (gar), Nai badidazu arpegi eman Jainkuaren izenean (eguns txo), Egingo naz gizon ogia irabazteko duin, ta alan geroko nekeai emongo dautseet arpegi (peru ab), Aurpegi eman bear diogu gaitzari (ip onak) erasoari erantzun aditzezkoa plantar cara faire face (ezeri, inori) aurpegi(a) eman erasoari erantzun (ezeri, inori) aurpegi(a) eman el03460 Lagun urcoaren bati aurpeguira eman ote diozun (eracus), Erantzuera au emakume arentzat txit miña zan, zeren senartzat, etzana, zeukan, eta bere bizitza gaiztoa arpegira ematen zion (test berri) inori ezer gaitzetsi aditzezkoa echar en cara aurpegira eman inori ezer gaitzetsi aurpegira eman el03461 Aurrea eman dio beste euskalki guztien gainetik (mitx idaz) abantailatu aditzezkoa aurrea eman abantailatu aurrea eman el03462 Non ez daducagun chedean Yaincoa. Billtceco hetaric, rgaiena prestatu, Maiz ukhalditara behar da pasatu Behar da eman hauci, behar eguin gudu (fabl), Argatik eman dizu Fermiñek auziya lotsagabia esatia dezu mereziya (fer imaz) borrokatu aditzezkoa auzi(a) eman borrokatu auzi(a) eman el03463 Azak eman (yakin iii) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change azak eman tronpatu azak eman el03465 Ia emon dabe azkena (nere apur), Nola eman zioten bere azkena (txan kant), Bati azkena eman orduko (aran), Lenago gendun umore piskak emen eman du azkena (sol ber) amaitu aditzezkoa dar término mettre un point final azkena eman amaitu azkena eman el03466 Eman zituen bere azkeneco asnaseac (jes biotz) hil aditzezkoa exhalar el último suspiro tourner de l'oeil azkeneko arnasak eman hil azkeneko arnasak eman el03467 Azkeneco haxa ematen hasten naiz (card lap) hil aditzezkoa exhalar el último suspiro tourner de l'oeil azkeneko hatsa eman hil azkeneko hatsa eman el03468 Ez diote bakerik ematen (jes biotz), Emazu bakia (can pop ii), Orrela ibili gabe eman zan pakia (mend txir) inor lasai utzi aditzezkoa dar paz bakea eman inor lasai utzi bakea eman el03469 basoa eskatu eta kopa eman; orla egiten dizkitek etxe berriyak (oroitz) eskatu baino gutiago eman aditzezkoa basoa eskatu eta kopa eman eskatu baino gutiago eman basoa eskatu eta kopa eman el03470 Oni bataioan etzioten gatzik eman (yakin i) ergela izan aditzezkoa (inori) bataioan gatzik ez eman ergela izan (inori) bataioan gatzik ez eman el03471 Bildur geyago ematen dute baztangak baño (oroitz) zeharo beldurtu aditzezkoa baztangak baino beldur gehiago eman zeharo beldurtu baztangak baino beldur gehiago eman el03472 Gertari oni begi-eman behar zaio lenbait-len (kaz lanak), zeri begi ematen dio? (jain bil), Begi-emanik dauzket neratako pagoak (nap esa), Alde orotara ematen dut begia (card lap), Eta bazterrei begia ematea (lab lib) adi egon aditzezkoa echar el ojo serrer la vis begi(a) eman / ezarri adi egon begi(a) eman / ezarri el03473 Inoren beguiai atseguin eman (eracus) gustura ikusi aditzezkoa alegrar la vista begiari atsegin eman gustura ikusi begiari atsegin eman el03474 begietan ematen dioten zenbait utsegite (jes biotz) harritu aditzezkoa taper à l'oeil begietan eman harritu begietan eman el03475 Eta hori zertako? Jendearen enganatzeko; bigietara errautsaren emaiteko (zez erre), Begietarat errauts emaile deus ez, edo deus onik eztirenek oro beren-ganat itzuliak dauzkatelarik (mintz aur) txunditu aditzezkoa jeter de la poudre aux yeux begietara errauts eman txunditu begietara errauts eman el03476 Ematen-darocu beguietarat salbat9aillea gurutcean gure gatic egarria (test cahar i) erakutsi aditzezkoa begietarat eman erakutsi begietarat eman el03477 Txanpaña edatiarren, belarri bat emongo nikek (gar) desiratu aditzezkoa (ezergatik) belarri bat eman desiratu (ezergatik) belarri bat eman el03478 Emozu, haren deiari beharria (card lap) adi egon aditzezkoa aplicar el oído prêter l'oreille (ezeri) belarria eman adi egon (ezeri) belarria eman el03479 Asco buru arinei beruna emanic nahastale poliki carceler eguinic (eskal) (inork inor) hil aditzezkoa (inori) beruna eman (inork inor) hil (inori) beruna eman el03480 Beso ausiaren gainera emongo baleu (yakin iii) zorraren ordez eman aditzezkoa beso hautsiaren gainera eman zorraren ordez eman beso hautsiaren gainera eman el03481 Eman zioen bere bethea, eman zioen zafadarrako eder bat. (gero) jo aditzezkoa dar (su) merecido (neure, heure, bere...) betea eman jo (neure, heure, bere...) betea eman el03482 Bideric ez emaiteko (jes imit), Guk artarako biderik eman gabe (jain bil), Jinkoak bide ematen badere (afr ger), Colera ixuari behar eman bide (fabl), Bide emon (voc bas), Eta emanen bide gaizki mintzatzeko (lan haut), Non dira ordean gizonak legeari bere bidea emanen diotenak? (lab lib), Besteri becaturaco videa ematen dioen (eracus), Biderik etsaiari ez ematea (jes biotz), biderik emaiten ezpadiozu (gero), Ez artarako eman biderik (ip onak), Bere ematea, leyaltasuna galdu diolako ez dala, uzten duenak, ezkontza loitzeko bidea ematen diola (test berri), Erri onetan arkitzen gera bost edo sei bertsolaribide pixka bat ematen iñoiz ari gera bertsuari...(frants) aukera eman, lagundu aditzezkoa dar pie (inori) (ezertarako) bide(a) eman aukera eman, lagundu (inori) (ezertarako) bide(a) eman el03483 Oraiñ Oiartzunen, gero Ernion, dagoeneko Oñatin, dantzatzen zan apaiza. Bearko, karlistai biotz pixka bat emango ba zien. (santa kruz), Biotz ematen die olako pozaldirik gorputzean sumatzen ez dutenai (jain bil), Hunek bihotz emaiten deraut (gero) adoretu, sustatu aditzezkoa bihotz eman adoretu, sustatu bihotz eman el03484 Biotzac emoten eustan (voc bas), Ark zerbait argituko ziola biotzak ematen baitzion! (amab eg) ezer gertatuko delako ustea ukan aditzezkoa tener una corazonada bihotzak eman ezer gertatuko delako ustea ukan bihotzak eman el03485 Bizkar emanaz baserriko nekeari (goi lor) ez arduratu aditzezkoa dar la espalda (ezeri) bizkar eman ez arduratu (ezeri) bizkar eman el03486 Baldin zango emanez haren bizcarrean (eskal) garaitu aditzezkoa passer sur le ventre (de quelqu'un) (inoren) bizkarrean zango eman garaitu (inoren) bizkarrean zango eman el03487 Onek emon deustaz bostak! (yakin iii) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe (inori) bostak eman trufatu (inori) bostak eman el03488 Ez zion bosteko bat ere eman, baina luzaro jarraiki zitzaizkion haren begiak (haur bes) ez agurtu aditzezkoa bosteko bat ere ez eman ez agurtu bosteko bat ere ez eman el03489 Eman-ciogon buru bere etcharen gobernuari (test cahar i), Buru eman (eus habl), Gauza guzi oiei ez omen zaie buru eman bear (jain bil), Lau urthez eman buru erromanoeri (eskal), Eta emanen buru (gero), Judas Iskariote-k isilik aldegin zuen, bere saldukerian buru ematera (test berri), Lanai buru emun ezinda gabitz (voc aran), Astea bear dute gauzak, asi gabe buru ematerik ez (nap esa), Buru emon (voc bas), guziok baikaude leendanik geren eginbearrak lanbetu-ezindu askirik, bestelako zenbait eginbeartxoei, lan-garaiaz ate, buru-emateko (kaz lanak) amaitu aditzezkoa dar término mettre un point final buru eman amaitu buru eman el03490 Burua eman(voc bas) aholkatu aditzezkoa burua eman aholkatu burua eman el03492 Aberatser huntarsunek emaiten burian laño (poes pop ii) zorarazi aditzezkoa (ezerk) buruan laino eman zorarazi (ezerk) buruan laino eman el03493 Bere buruari eman-cioen behar cituela galaraci (test cahar i) pentsatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruari eman pentsatu (neure, heure, bere...) buruari eman el03494 Zure buruari arrika ez eman (nap esa) norberaren kaltetan ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) buruari harrika eman norberaren kaltetan ari (neure, heure, bere...) buruari harrika eman el03495 Bainan zu hain hax gaichtoan bici zare zure buruaren contra, non aski ez-baitzaitzu gorphutzeco heriotzea; gainera arimaco heriotzea ezani nahi duzu; gorphutzari oinhace gaitcen guciac eman, arimari Jaunaren begitartea khendu. Oi ixukeriaren latza! Cer hari zare? Zure buruari ezpataz eman diozu; zure escuz heriotzea hartu duzu. (card lap) norberaren kaltetan ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) ezpataz eman norberaren kaltetan ari (neure, heure, bere...) ezpataz eman el03496 Burutar'eman duk bertzek doi-hasia (ats neur) amaitu aditzezkoa dar término mettre un point final burutara eman amaitu burutara eman el03497 Burutasuna emon (voc bas) aholkatu aditzezkoa burutasuna eman aholkatu burutasuna eman el03498 Eman buruti dukek errada (ats neur) ausarki eman aditzezkoa burutik eman ausarki eman burutik eman el03499 Ez zuen Nabarreten dembora handiric eman (bi saind), Beraz lan hartan eman denbora galdua izatu da enetzat. (lab lib) iraun aditzezkoa denbora eman iraun denbora eman el03500 Egosiaren ondoan emanen dut errea, nork zertarik nahi duen, gizen edo mehea (poes pop ii) aberatsa izan aditzezkoa egosiaren ondoan errea eman aberatsa izan egosiaren ondoan errea eman el03501 Gaurko egunari berea eman diozu onuzkero (txan kant) eguneko lana egin aditzezkoa egunari berea eman eguneko lana egin egunari berea eman el03502 Nihorc ez dio elheric emaiten (bi saind), Etzauntan bihi batek elhe motz bat eman (can pop i) inorekin haserre egon aditzezkoa (inori) elerik ez eman inorekin haserre egon (inori) elerik ez eman el03503 Oien deboziyua juduen gisan ez dute enrodorik eman elizan (xenp) mezetara ez joan aditzezkoa elizan enredorik ez eman mezetara ez joan elizan enredorik ez eman el03504 Gustatzen zaio bisitatzia eliza, andikan bueltan lo dagonari paliza, obrak alde batera, beste aldera itza. (paulo yan) faltsua izan aditzezkoa elizatik bueltan lo dagoenari paliza eman faltsua izan elizatik bueltan lo dagoenari paliza eman el03505 Elizlurra eman (yakin iii) kanposantu katolikoan ehortzi aditzezkoa eliz lurra eman kanposantu katolikoan ehortzi eliz lurra eman el03506 Nere eltzeari bakárri su eman bear diot (gar) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pur son saint (neure, heure, bere...) eltzeari su eman norberaren alde ari (neure, heure, bere...) eltzeari su eman el03507 Ez entzuterik emon onen esanai (peru ab) adi egon aditzezkoa hacer caso entzutea eman adi egon entzutea eman el03508 Epetan zerbait eman dezunean (eracus) piskanaka ordaintzekotan eman aditzezkoa epetan eman piskanaka ordaintzekotan eman epetan eman el03509 Seculacotz etcheac eman erreketan (eskal) hondatu aditzezkoa erreketan eman hondatu erreketan eman el03510 Bakhea eguin guten beraz: bai eman ere erresac (fabl) tratuetan eta apustuetan, hainbesteko bata urrerat u esanbideak eman aditzezkoa erresak eman tratuetan eta apustuetan, hainbesteko bata urrerat u esanbideak eman erresak eman el03511 Erranbideac ematen dituela (jes biotz) zer esan eman aditzezkoa dar que hablar faire parler de soi esanbideak eman zer esan eman esanbideak eman el03512 Goanen natzayo esku ematera (lab lib), Esku eman dezokenik (oxob), Escueman baletzat (card lap), Escu emon (voc bas), Ematen diot edozeini esku ero-etxe batean ongi estekaturik sar nazan (mitx idaz), Baldin Iainkoak permititzen eta esku emaiten ezpalio (gero), Itsasoak iresterat doazkon dohakaberi esku emateko (ath gaitz), , lagundu aditzezkoa esku eman lagundu esku eman el03513 Alper-alperrik zala aiei buruzkatzea, ta eskuak eman obe zutela (santa kruz) adiskidetu aditzezkoa darse la mano eskuak eman adiskidetu eskuak eman el03514 Gertatu nintzanian bistia galdurikfakultatibuak etsipena emanik (seg itsua), Etsimena emanik daude medikuak (errik itsas) motxallen arteko sasi-medikuen etsipena artu ondoren (ezten) galdutzat eman aditzezkoa etsipena eman / hartu galdutzat eman etsipena eman / hartu el03515 Gauzari eman etxera-bidea (urz bat) ebatsi aditzezkoa (ezeri) etxera bidea eman ebatsi (ezeri) etxera bidea eman el03516 Hari ere emaiten diozu eza, erraiten diozu eztakizula othoi gauza hartzaz mintza (gero) ezetz esan aditzezkoa eza eman ezetz esan eza eman el03517 Ezaguera eman ezkero (eus habl) konprenitu aditzezkoa ezaguera eman konprenitu ezaguera eman el03518 zierto badakit izango dala / askoz ni baño obia / jendiak ere ala diyo ta / emana dago fedia (zakarra), Ori gezurra dela ez nuke esanen bañan pede osorik eztizut emanen (axura), Eta etzaie elejituei fedea emaiten behin bide unean ezarteko solament (eus prot) sinetsi aditzezkoa fedea eman sinetsi fedea eman el03519 Nahiz ez dutan dena horien gain emaiten (odol), "La Yeska"ko buruzagieri, etxean gelditu ziren iru ilak aren gain eman zituztela (pros nav), Esateko guziak esan ditugu. Amerikan garen lau edo bost urteetan, gure ondasunen begirapena bere gain uzten dut. (b. urtian.) inoren ardurapean utzi aditzezkoa (ezer inoren) gain eman / utzi inoren ardurapean utzi (ezer inoren) gain eman / utzi el03520 Tolosako apaiz nagusi zan eta luziano Mendizabalek eta gero izango zan Orkaiztegik ere gañak ematen zizkioten Santa Kruzi (santa kruz), Gainak eman (yakin iii) konfiantza eman aditzezkoa gainak eman konfiantza eman gainak eman el03521 Gainez eman (yakin iii) harrotu aditzezkoa se monter la tête gainez eman harrotu gainez eman el03522 Baña pralle berorrek, otoitz oietaz gañera ordubete edo geiago ixill-otoitza egitekoa ba'du, oraindik ere biotz-aspertuari leku eman lezaioke, bañan gizonaren iraupenak muga du, ta bear ba'da komenigo zaioke biotzari galga ematea. (jain bil), Mingain orri galga pixka bat eman akion! (txan kant) gogo bat edo ihardun bat erreprimatu aditzezkoa (ezeri) galga eman gogo bat edo ihardun bat erreprimatu (ezeri) galga eman el03523 Gerotan emon, (yakin iii) gerora ordaintzekotan eman aditzezkoa dar al fiado gerotan eman gerora ordaintzekotan eman gerotan eman el03524 Zuen alhor zabalen, nihaurenak gibel emanik (ats neur) mesprezatu aditzezkoa gibel eman mesprezatu gibel eman el03525 Elkarri gibela emanik gabiltzaino (mitx idaz), Munduari gibela emanen diot (gero), Zuk gibela demazuna nola baita galduya (oler) mesprezatu aditzezkoa gibela eman mesprezatu gibela eman el03526 Escaintça eder horrec dio emaiten gogo (fabl), Ni apaiza naiz, geldi eoteko eztit ematen gogorik (zepai) animatu aditzezkoa gogo eman animatu gogo eman el03527 Gogo betia emoten dabee (gatz oz) asper arazi aditzezkoa gogo betea eman asper arazi gogo betea eman el03528 ...baña nola nenguan persona gaztiagoguak eman ziran andra bat artzia.(seg itsua), Nori gogoak eman apaiza zitekenik? (santa kruz), Gogoak hala ematen dautanean (haur bes), Etzion gogoak ematen nor zen (eus habl), Ez neri gogoak eman ere (barne muin), Gogoak eman zion bakarrik uztea (xenp), Goguak eman eta asi naiz kantatzen (axura.) bertso berriak jartzera nua / ala eman dit goguak (bera ezk), Gogoak eman lezaioke (jain bil), Nere gogoak emanik (manex), Gogoac emoten deutsanean (voc bas), Apaiz maitez, au esateko ematen dit nei goguak (zepai), Gogoac eman cien, edocein gauza (chris dot), Gogoak emaiten dautan bezala (zez erre), Egingo degu goguak ematen diguna (oroitz), Jaunaren pensatzen zeudela, gogoak eman zien, berak ere gorputza berriro igortzitzea (test berri), Ematen dio jateko gogoak (itur), Eztaquit cer gogoac eman dion (eracus), Gogoak ematen digunean eta gogoak ematen digun bezala (mitx idaz), Goguak ematen dit adieraztia nola gelditu zaidan famili guztia (zap anai), Gogoak eman dio mundua nastea (can vas ii), Munduko gauzai begiratu ta au ematen dit goguak (udar berts), Dabillela gogoac ematen dion, bazterretan (jes biotz), Euskal Erriako giza-alderdi buru-jantzienari eztio gogoak eman, euskaldunak Krustau-legea bear ainbatez jakin ezin zezatekela Ikasbide zaar lotsagarri orren azpiarriaz. (kaz lanak) otu aditzezkoa gogoak eman otu gogoak eman el03529 Gogora eman zidan onera etortzea (eus habl), Zer ez dute emaiten gogora? (zez erre) bururatu aditzezkoa gogora eman bururatu gogora eman el03530 Gora andirik ezteutso emon (yakin iii) garrantzia eman aditzezkoa (ezeri) gora eman garrantzia eman (ezeri) gora eman el03531 Arranoer emak guardia (poes pop i), Othoi guardi'emazu ez aipha bil uzker! (oxob), Gaurdia eman diozola ai hurran aldi horri (can vas i), Eman ezak guardia (can vas ii), Gaurdia emazu ongi ene solasari (lab lib), Solasari gaurdia emazu (lan haut) (ezeri) adi egon aditzezkoa guardia eman (ezeri) adi egon guardia eman el03533 Aizia emon (voc aran) sustatu aditzezkoa dar alas haizea eman sustatu haizea eman el03534 Amaikak eta erdiak emongo deuskuzak onek (yakin iii) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change (inork) hamaika eta erdiak eman tronpatu (inork) hamaika eta erdiak eman el03535 Anka ankari ezin eman diodala (alz imaz) ezin ibili aditzezkoa hanka hankari ezin eman ezin ibili hanka hankari ezin eman el03536 Jesus-en etsayak iskanbilla latz bat sortuta, arrika emateko asmoa artu zuten (test berri), Arrika ematia're etzitzaien aztu (arran biz), Nun zegon ondo begiratuta eman giñokan arrika (noe on), Bestei arrika ematen (itur berts), Arrika eman didate (txan kant), Arrika ematen zioten komentuari (iru zir), Bein eskale arrotzari arrika eman (gar) harrikatu aditzezkoa harrika eman harrikatu harrika eman el03537 Hauzea eta gredalea emaitea (ats neur) ausarki eman aditzezkoa hauzea eta gredalea eman ausarki eman hauzea eta gredalea eman el03538 Il ta ondorian, zopak agora (nap esa) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa hil eta gero zopak ahora eman ezertaz beranduegi arduratu hil eta gero zopak ahora eman el03539 Zuan itzeman (aran), Itza emon (yakin iii), Sakramendu saindua baituzu itzeman (luz kan), Fiña izango zala eman ziran itza (xenp), Esan gaberiko hitz emanagatik ere uzten bahaut (haur bes), Hor hitz-eman zion mutikoak (zez erre), Hitz-ere eman-çuen (test cahar i), Cer hitz eman cinduan batayoco egunean? (eracus), Israeldarrac urratu zuen Jaincoari eman cioen itza (chris dot), Juramenturik egingo ez dezu eta jaunari itz emana beteko dezu (test berri), Hitz eman zenereitan (chan pop), Milla itz emanagatik, gogorik ez badute, ezer egingo ez dute (munibe), Andreari itz eman zioten, berak izpiazkoan laguntzen ba ziten, senarra itzuliko ziotela (santa kruz), Hitzeman dezagun beti zinez egonen girela eskualdun (ezin), Nolako itza eman nizun (ip onak), Maitatzen asi eta sarri itza eman zidan garbi (amod pen), Itza ematen dizut. (baratz), Itzak alkarri emanda jarri (alz imaz), Nekez baño ezpada bere emo'ebanian berbia (elkoro), Aopean eukiko zuelako itz eman eta (amab eg), Azpeitiko erriyan / eman ziran itzak / kunplitu izan balira / neretzat ditxak (...) iruroi eman zizkun / bere ordenak / aren aurrian giñan / itz oyek emanak / errespetatutzeko / gogorra ez danak (azp. prem.), Asitzerako itza / zirala emanak / berdin partitutzeko / artzen ziranak (azp. prem.) zin egin, egindu aditzezkoa dar (su) palabra donner sa parole hitz(a)(k) eman zin egin, egindu hitz(a)(k) eman el03540 Itze agotik (aotik)at(e)m baño len, bi buelta emazkiok miiari (nap esa) hitz egiterako pentsatu aditzezkoa hitza ahotik atera baino lehen mihiari bi buelta eman hitz egiterako pentsatu hitza ahotik atera baino lehen mihiari bi buelta eman el03541 ¡Ah guezurtia! Cenbat vider orrelaco hitzac eman dituzu, eta ala-ere lenecoan bertan guertatu cera? (eracus) agindu aditzezkoa hitzak eman agindu hitzak eman el03542 Festo-ri ongi etorria egitera, eta itzak itz-bidea emanda, Festo-k Agripa-ri esan zion, San Pablo-rekin Juduen artean zer gertatzen zitzayon (test berri), Izpidia eman (voc aran) hitz egiteko aiztakia eman aditzezkoa hizpidea eman hitz egiteko aiztakia eman hizpidea eman el03543 Gaichtoek aitzakiak, gaichto egoteco? eguiari hedoien bethi emateco (eskal) aitzakiatzat akatsen bat bilatu aditzezkoa (ezeri) hodeiak eman aitzakiatzat akatsen bat bilatu (ezeri) hodeiak eman el03544 Ez al dezute beñere aitu / mondragotarren diarrik: / mundu onetan jaiotakoak / etziola emango urrik? Amar urtian orrek euki du / jende guzia bildurrik (atano) ezertan (inor) baino ahulago izan aditzezkoa (inork) (inori) hurrik ez eman ezertan (inor) baino ahulago izan (inork) (inori) hurrik ez eman el03545 Utzian emun (voc aran) doan eman aditzezkoa hutsean eman doan eman hutsean eman el03546 Goiz edo berant ote haie kusiren-igant-oroz olloa eltzean emaiten? (elizanb) aberatsa izan aditzezkoa igandero oiloa eltzean eman aberatsa izan igandero oiloa eltzean eman el03547 Igesi dijoan zakurrari bauztanean su eman diot (gar) sentimenduak areagotu aditzezkoa echar leña al fuego jeter de l'huile sur le feu ihesi doan zakurrari buztanean su eman sentimenduak areagotu ihesi doan zakurrari buztanean su eman el03548 Irauna eman (voc bas) inori ezer gaitzetsi aditzezkoa irauna eman inori ezer gaitzetsi irauna eman el03549 Laixter itxura eman nion damutua zegola (biz gar) igarri aditzezkoa itxura eman igarri itxura eman el03550 Lapur txikiyak kastigatzeko non-nai badago kartzela kupira gabe ematen zaio denbora askoko itzala (txirrit ii), Baña betiko itzala eman die (txan kant) kartzelara kondenatu aditzezkoa mettre à l'ombre itzala eman kartzelara kondenatu itzala eman el03551 Izu-aize ederra eman ion (yakin iii) jo aditzezkoa izu haizea eman jo izu haizea eman el03552 Gauza guziak egon zituin Jaungoiko amorosua asko pentsatzen ez dan garaian emango digu mazua (txirrit i) hil aditzezkoa jainkoak (inori) mazua eman hil jainkoak (inori) mazua eman el03553 Ganixek joko eman zituen don Karlosen zerbitzuan zituen guztiak (ath gaitz) ezertaz baliatu aditzezkoa poner en juego (ezer) joko eman ezertaz baliatu (ezer) joko eman el03554 Kaltxapotak eman leizke bokadu on bategaiti! (barrutia) (ezergatik) garesti ordaindu aditzezkoa (ezergatik) kaltxapotak eman (ezergatik) garesti ordaindu (ezergatik) kaltxapotak eman el03555 Andregaiari kanpoa eman behar zion Theresa haren etsean sartu zen egunetik (haur bes) kanporatu aditzezkoa (inori) kanpoa eman kanporatu (inori) kanpoa eman el03556 Zuri darotzu kargutan eman bere Semea (noel) inoren ardurapean utzi aditzezkoa dejar a cargo de kargutan eman inoren ardurapean utzi kargutan eman el03557 Bertsoak ipintzera eman dit kasketak (goi lor) otu aditzezkoa kasketak eman otu kasketak eman el03558 Norpaittek kaskiñek eman ttio (nap esa) laineza eman aditzezkoa kaskinak eman laineza eman kaskinak eman el03559 Zertaz dutan solasa emazue kasu (bordel) (can pop ii) adi egon aditzezkoa kasu eman adi egon kasu eman el03560 Iru lau kee emun (voc aran) zigarrotik arnas hartu aditzezkoa ke eman zigarrotik arnas hartu ke eman el03561 Kea bere ezlei orrek emon (yakin iii) zekena izan aditzezkoa kea ere ez eman zekena izan kea ere ez eman el03562 Taberna-zale, jokalari ta sarri oitura lizunak azkurerikan ez dit ematen bateklase ortako asunak (goi lor) beldurrik ez ukan aditzezkoa klase (honetako, horretako, hartako...) asunak azkurarik ez eman beldurrik ez ukan klase (honetako, horretako, hartako...) asunak azkurarik ez eman el03563 Señoraac, echeco gauzai cobru emoteco (gatz oz) ezertaz arduratu aditzezkoa (ezeri) kobru eman ezertaz arduratu (ezeri) kobru eman el03564 Orixe duk ba kolkoan daukena besteri ematea (nap esa) norberaren erruak besteri egotzi aditzezkoa kolkoan daukana besteri eman norberaren erruak besteri egotzi kolkoan daukana besteri eman el03565 Ez sinpleki, baina sei egunez trabailatzeko konjit emaiten duenean, zazpigarrena erreserbatzen du eta erreposatzeko destinatzen (eus prot) baimena eman aditzezkoa konjit eman baimena eman konjit eman el03566 Gaizki eginez geroz eman behar kondu! (luz kan), Artikulu oietan eman zagun kontu (urkiolegi), Arren kontu eman zuten (baratz), Eta guc contu eman behar ez dugun gaucetan (jes imit), Kondu eman behar dionarentzat (mintz aur), Bekhatuez begala, gordeenez ere contu eman beharco-dugunean!, (test cahar i), Kontu emoteko Erabagileari lengo bizi guztiena (par bide), Geure buruoz kontu onik eman nahi badugu (gero), Baita Peruk e laixter jauneri kontu ema'mentzion (barand), Bere buruaz contu emon (voc bas), Jainkoari egunen batean guziek eman bearko diogun kontu estuaren ganean (test berri), Jaunari eman kontua, ill da bi urte baño lenago kanonizatua (zubi), Berac contu emaitera haren contra erran denaz (fabl), Contu eman behar dut. (card lap), Kontu eman gabe begiratzen ziolarik mahaia eraikitzen ari zen (haur bes), Khondu emazu, erraiten zioten (bi saind), Nola orok behar dugun eman khondu hertsia (oler) ezertaz erantzun aditzezkoa rendir cuentas kontu eman ezertaz erantzun kontu eman el03567 Zenbaitek lanik ezpadu ematen zaio kostadu desgustu ori basta du (lexo) mesprezatu aditzezkoa dar la espalda kostadu eman mesprezatu kostadu eman el03568 kristonak emon eutsezan (yakin iii) jo aditzezkoa flanquer une pilée kristorenak eman jo kristorenak eman el03569 Kunplimentu emanik Jesusek lanari (xenp) amaitu aditzezkoa kunplimentu eman amaitu kunplimentu eman el03570 Bakoitza bere labeari su ematen (gar) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) labeari su eman norberaren alde ari (neure, heure, bere...) labeari su eman el03571 gazte ta sasoi daukazutela / garbi agertu dezute / beste bost edo sei bat urtian / lanak emango dituzte (j zab), Lanak eman nitun sasoi nuan arte (txirrit i), Ontara ziranean gertatu zanak... eman zizkien ordea lanak! (kaz lanak), Bere lanak emango zizkion, baiña zakurra izan edo katua izan (amab eg) (ezer) zaila izan aditzezkoa dar guerra lanak eman (ezer) zaila izan lanak eman el03572 Narruko galantak emon (yakin ii) jipoitu aditzezkoa narrukoak eman jipoitu narrukoak eman el03573 Bai, gustatzen zaizkitzu ardo ta pastelak / zu goxoketan eta neri lasto ustelak (paulo yan) txarrena eman aditzezkoa lasto ustelak eman txarrena eman lasto ustelak eman el03574 Emango dizkizu lau ezik, amalau're berak nai badu (oroitz) ausarki eman aditzezkoa lau ezik, hamalau ere eman ausarki eman lau ezik, hamalau ere eman el03575 Hemen lege eman nahi ukhan draue gure pentsamenduei (eus prot), Norc baitio munduari, burupez eman legue (bir of) taxutu aditzezkoa lege eman taxutu lege eman el03576 Loari buruan leku eman (yakin iii), Denborari guk eman bear diogu elku (p eraus i), Biotz-aspertuari leku eman lezaioke (jain bil), Griña gaiztuai leku emanik asko gabiltza munduan (atan est), Demogula lekhu, demogula amore hirari (gero), Hargatik eman sainduen artean (zuri) leku (noel), Begiratu eta egiari leku eman (eusk ber), Leku eman diyozu zeren den onago (maritorena), Lekhu emaiten (eus prot), Alferkeriari ez dio lecuric ematen (jes biotz), Eta lekhu emozu zure hautexien artean (card lap), Lecu emon (voc bas), Pensamentu txarrari ez eman lekurik (zubi), Eta lecu emateco perillean? (eracus), Ascoren carinuari vijotzian lecu emoten deutseenac (gatz oz), Juduak orduko argiari etzioten lekurik eman nai izan (test berri), Nagitasunari lekurik eman gabe (ip onak) onartu aditzezkoa leku eman onartu leku eman el03577 Eta guztiak heldu dira, gogoaren lehenbiziko orhoitzapenetik, eta orhoitzapen hari lekhu eta ostatu emaitetik, erroen egitera eta handitzera utztetik (gero) egokiera jarri aditzezkoa leku eta ostatu eman egokiera jarri leku eta ostatu eman el03578 Lepoa eman zion sendakiñari (gar) mesprezatu aditzezkoa lepoa eman mesprezatu lepoa eman el03579 Loturia emun (voc aran) lotu aditzezkoa lotura eman lotu lotura eman el03580 Martiri andi onen gurputz-buruak bilduta, kristauak progu andiarekin lur ematen zioten (test berri), Zeñi lur eman diote? (gar) ehortzi aditzezkoa lur eman ehortzi lur eman el03581 Aitaren manuak obretan eman ditu (noel) inork agindutakoak egin aditzezkoa manuak obretan eman inork agindutakoak egin manuak obretan eman el03582 Bakotxak bere mandoari zaldari (yakin iii) norberaren alde ari aditzezkoa (neure, heure, bere...) mandoari zaldari eman norberaren alde ari (neure, heure, bere...) mandoari zaldari eman el03583 Matto goxuak eman askoren antzera (zubel sai) (neska mutilek) elkar laztandu aditzezkoa mattoak eman (neska mutilek) elkar laztandu mattoak eman el03584 Fiñean mihiari emoc guardia (chris dot) kontuz hitzegin aditzezkoa mihiari guardia eman kontuz hitzegin mihiari guardia eman el03585 Bertso berriak jartzera noa ala moduak emanik (noe on) aukera eman aditzezkoa moduak eman aukera eman moduak eman el03586 Bizi geranak eman biarra mugira mundu ontatik (zepai) hil aditzezkoa dejar este mundo mundu honetatik mugida eman hil mundu honetatik mugida eman el03588 Hargatik zaitzu beraz ohore emateko (noel) laudatu aditzezkoa ohore eman laudatu ohore eman el03589 Mundu guzia bere legera ekartzeko, bere Elizari ona emateko; bere izena mundu guztian zabaltzeko (test berri) finkatu aditzezkoa (ezeri) oina eman finkatu (ezeri) oina eman el03590 Okasiua ematen berak ziran asi (zubi), Migel, zer kontu dezu / Juan Joserekiñ? / okasiyua ematen / al dezu ekiñ? (azp. prem.) iskanbila sortu aditzezkoa okasioa eman iskanbila sortu okasioa eman el03591 Onaixa emon (voc aran) kontratu baten desberdintasunak orekatu aditzezkoa onaixa eman kontratu baten desberdintasunak orekatu onaixa eman el03592 Orrek onenak emon ditu (yakin iii), Udarak eman ditu onenak, etorri da agorrilla / artzaiak bere kezkak baditu / eta artzen du makilla [...]. (sas joan) makaltzen hasi aditzezkoa ir de capa caída être en perte de vitesse onenak eman makaltzen hasi onenak eman el03593 Norc vere opilari icaça (anuar filo) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) opilari ikatza eman norberaren alde ari (neure, heure, bere...) opilari ikatza eman el03594 Hark erio haritu dik hiri leyan bizia pensa ezak nola eman hari bere ordia (oler) zor izandakoa ordaindu aditzezkoa (neure, heure, bere...) ordea eman zor izandakoa ordaindu (neure, heure, bere...) ordea eman el03595 Orraztu ori an emanaren premia bazegoan (afr ger) errierta edo astindu bat eman aditzezkoa dar una pasada orraztu bat eman errierta edo astindu bat eman orraztu bat eman el03596 Osaba Tomasek eman ezkero egingo luke (nap esa) ustegabean eskuratu aditzezkoa caerle del cielo osaba tomasek eman ustegabean eskuratu osaba tomasek eman el03597 Ama birjiña Martxoko, neguari eman diok ostiko (yakin iii) amaitu aditzezkoa (ezeri) ostiko eman amaitu (ezeri) ostiko eman el03598 Otz emon (voc aran) abereak atzetik xaxatu aditzezkoa otz eman abereak atzetik xaxatu otz eman el03599 Hemorrec eta sichemec parte eman-cioten populuari eguiten-çuten galdeaz (test cahar i), Parte eman biaiot euskaldunari (zald berts), Aurten zer ditxa izandu degun eman biar det partia (gazt berts) gaztigatu aditzezkoa dar parte parte(a) eman gaztigatu parte(a) eman el03600 Zortzi bateri zaude pasada emana (berts mor) jo aditzezkoa pasada eman jo pasada eman el03601 Pentsu legorra eman (yakin iii) jo aditzezkoa pentsu lehorra eman jo pentsu lehorra eman el03602 Ni ta beste askori petardua emana (jaio biz), Nai du petardo bat ematia? (gab kaiku), Trapero gizajua / auek desgraziyak / petardo eman dio / alako zaldiyak (leunda), Donostiyan dalako petardo emana (axen txan), Ibilli zeran toki danetan petardo txarrak emana (fer imaz) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change petardo(a) eman tronpatu petardo(a) eman el03603 Peto gogorra eman diote (nap esa) kalte egin aditzezkoa petoa eman kalte egin petoa eman el03604 Aiphatua izanda cantaz Bordachari bazakien ematen gatza picoeri (eskal) zirikatu aditzezkoa pikoei gatza eman zirikatu pikoei gatza eman el03605 Putzak emon (yakin iii), Ostuteko putzak emon? (peru ab) harrotu aditzezkoa putzak eman harrotu putzak eman el03606 Orrek bota zuban sakiari nik eman niyon erresta (batista) inoren arrazoiak desegin aditzezkoa sakeari erresta eman inoren arrazoiak desegin sakeari erresta eman el03607 Nere lanakin arrazoiakin eman nai diyot segira (gazt berts) erantzun aditzezkoa segida eman erantzun segida eman el03608 Sinistamena eman dizudan biyotzen bai dizudala (ped ota) sinetsi aditzezkoa sinestamena eman sinetsi sinestamena eman el03609 Sinisteric eman (eracus), Siñhefte guti eman behar çaie (jes imit), Hari sineste ematen diot? (card lap), Heken hitz sinpleari sinheste emaiten etzaikanean (gero), Ez ikhusi arren, zeiñak sinheste emenen baitu (noel), Nork eman daie sinestea aski dela salbatzeko (poem bas), berriketai sinestea emanda, joan zan baso-sagua errikoarekin (ip onak) sinetsi aditzezkoa sineste(a) eman sinetsi sineste(a) eman el03610 So eman gabe diren garbi ala zikin (oxob) adi egon aditzezkoa so eman adi egon so eman el03611 Buruak aterarik emoten soiñuak (peru ab) oihukatu aditzezkoa soinuak eman oihukatu soinuak eman el03612 Sula emun dau (voc aran) erratu aditzezkoa sula eman erratu sula eman el03613 Susumia emun (voc aran) higuindu aditzezkoa susuma eman higuindu susuma eman el03614 Arrazoiari eman dizkiot tajuak ezaguturik zure su eta ujuak (berts mor) taxutu aditzezkoa (ezeri) taxua(k) eman taxutu (ezeri) taxua(k) eman el03615 Saiatutzeko aña bazan da / prebenituta jun gera / zerbait egingo ote genduen / ematen giñon tankera (gazt berts), Gu tentatzen etorri zera? / alaxe eman dizugu tankera (j-p zab), Baña bertsolari-etorria ere ongi Jaungoikoaren doaia dek. Emendik atera gabe zeudenak, beti bertsolari tartean bizita, alare tankerik ematen etziotenak baitun (txan kant), Ai, Polipaso, mundu guzia / emana dago tankera / ardo zarraren gisa obia / zergatik zauden zartzera (ust gabe) igarri aditzezkoa tankera eman igarri tankera eman el03616 Taxo eman dio (nap esa) igarri aditzezkoa taxu eman igarri taxu eman el03617 Eman tiroka, sutan ere ondoratu? (poes pop i) tirokatu aditzezkoa tiroka eman tirokatu tiroka eman el03618 Eman tiroka, sutan ere ondoratu? (poes pop i) aukera eman aditzezkoa (ezertarako) tokia eman aukera eman (ezertarako) tokia eman el03619 Pagolleta'ko gañian neri topoa eman direa (noe on) topatu aditzezkoa topo eman topatu topo eman el03620 Gauçari traça emaiteco (fabl), Erri oni ematen diot / zerbaiteren traza (otsolarre), andria egunero / ara juaten bazak / onezkero eman zizkak gauza oiei trazak (nik luj), Gizon baten itzari eman diyot traza (xenp), jan da edan lasa / egun onak pasa / ez dago eskasa / eman diyot traza (azp. prem.), Dibersiyo polit bat / obe degu pasa / ala ematen diyot / nik nere traza (azp. prem.) igarri aditzezkoa (ezeri, inori) traza(k) eman igarri (ezeri, inori) traza(k) eman el03621 Txaamelia emun (voc aran) zigortu aditzezkoa txaramela eman zigortu txaramela eman el03622 Iri txori erreak agora emongo dostagu (yakin iii) ezer egiteko edo lortzeko erraztasun handiak eman aditzezkoa (inori) txori erreak ahora eman ezer egiteko edo lortzeko erraztasun handiak eman (inori) txori erreak ahora eman el03623 Ur obea emun (yakin iii) ikuzi aditzezkoa ur hobea eman ikuzi ur hobea eman el03624 Erabagi eban urari burua emun, eta itotea (manual) uretan buruz behera sartu aditzezkoa urari burua eman uretan buruz behera sartu urari burua eman el03625 Urkaberia emun txai (voc aran) urkatua izatera kondenatu aditzezkoa urkabera eman urkatua izatera kondenatu urkabera eman el03626 Urre txikirik ez du ematen puskatu arren sokorrak (amar ur) ez ordaindu aditzezkoa urre txikirik ez eman ez ordaindu urre txikirik ez eman el03627 Ez dit onek usai onik ematen (amab eg) ezbehar edo gertakari bat somatu aditzezkoa dar mala espina sentir le fagot (ezerk) usain onik ez eman ezbehar edo gertakari bat somatu (ezerk) usain onik ez eman el03628 Usteak ematen dit (eus habl) uste ukan aditzezkoa usteak eman uste ukan usteak eman el03630 Zaioak emon deust (yakin iii) sumatu aditzezkoa zaioak eman sumatu zaioak eman el03633 Zin gorrie emanarazi dit (nap esa) zeharo nekarazi aditzezkoa zin gorria emanarazi zeharo nekarazi zin gorria emanarazi el03634 Sipli-sapla emun (voc aran) jo aditzezkoa zipli zapla eman jo zipli zapla eman el03635 Eztutela ematen artorik zorrean (yakin iv). Zorrean erosi, zorko erosi (yakin iii) gerora ordaintzekotan eman aditzezkoa zorrean eman / erosi gerora ordaintzekotan eman zorrean eman / erosi el03636 Zuzuman eman xao (yakin iii) kontrako eztarrira joan aditzezkoa zuzuman eman kontrako eztarrira joan zuzuman eman el03637 Ezta desonratutzen iñor ortaraño / Enpadatutzen nazu atzeko alderaño (alz imaz) zeharo haserretu aditzezkoa atzeko alderaino enfadatu zeharo haserretu atzeko alderaino enfadatu el03638 Azala enparau ezkero eztago ardurarik (yakin iii) bizirik irten aditzezkoa salvar el pellejo azala enparatu bizirik irten azala enparatu el03639 Masalleko bat enplastatu ta lajako ote zaitudan (kont) masaileko bat eman aditzezkoa masaileko bat enplastatu masaileko bat eman masaileko bat enplastatu el03640 Ez ditut zure gauzak gaizki enpleatu / Oñez eraman eta zaldiz entregatu (pastor) gauza bat hasi baino hobeki amaitu aditzezkoa (inor, ezer) oinez eraman eta zaldiz entregatu gauza bat hasi baino hobeki amaitu (inor, ezer) oinez eraman eta zaldiz entregatu el03641 Nahiago ditut eneak entzun, zere, egia adituz, ikasten baitut ongi egiten (ath gaitz), Gizarajuak entzun biar du beria (batista) egia latzak entzun aditzezkoa (neureak, heureak, beeak...) entzun egia latzak entzun (neureak, heureak, beeak...) entzun el03642 Bera be bazan baten bat, baña abo-betekoak entzun zituzan (manual) egia latzak izenlaguna aho betekoak egia latzak aho betekoak el03643 Entzungo zendukez entzuteko onak (peru ab) egia latzak entzun aditzezkoa entzuteko onak entzun egia latzak entzun entzuteko onak entzun el03644 Batere enun pentsatzen bañan oraiñ entzun det epela; antzeman dizut lendabizitik diruan eske zaudela (ezin) uste gabe merezia entzun aditzezkoa epela entzun uste gabe merezia entzun epela entzun el03645 haur bat jan nezan, haur jalea enzun nezan (ats neur) merezi gabeko ospe txarra ukan aditzezkoa haur bat jan eta haurjale entzun merezi gabeko ospe txarra ukan haur bat jan eta haurjale entzun el03646 Urrengo kukua eztau orrek entzungo (yakin iii) hil aditzezkoa hurrengo kukua ez entzun hil hurrengo kukua ez entzun el03647 Daigun urtheko kukua entzunen (yakin i) bizirik iraun aditzezkoa (hurrengo) urteko kukua entzun bizirik iraun (hurrengo) urteko kukua entzun el03648 Orrek entzun dik "ite misa est" (barand) hil aditzezkoa "ite misa est" entzun hil "ite misa est" entzun el03649 Pozikan asko juango niñukek entzutera ire meza (pello) (inoren) arrazioak entzun aditzezkoa (inoren) meza entzun (inoren) arrazioak entzun (inoren) meza entzun el03650 Berrik nik atzeman-eta, mezarik entzunen ez duzu (can pop iii), Nik urruna arrapatzen zaituan tokiñ, mezaik entzungo eztezu (barand) hil aditzezkoa mezarik ez entzun hil mezarik ez entzun el03651 Eta irugarrenari zeuzkalako otzak Epeldu dizka ederki belarriyen ertzak (mend txir) jo aditzezkoa calentar las orejas passer à tabac epeldu jo epeldu el03652 Hurbil zen untzi beltz hori / dezagun edan trago bat edo bia / bihotza dinat epheltzen hasia; harek zuen harek zuen grazia (elizanb) mozkortu aditzezkoa bihotza epeldu mozkortu bihotza epeldu el03653 Eta batek eta bertzeak ahotan gaixtoki darabillatela ikhusten duenean, laster egiten du bere konzientziara (gero), Ta gente guztia aotan erabiltia, jaijotzaco ecandutzat, ta cereguintzat artuta, dauqueenac? (gatz oz), Eztogu erderazko hitzik aotan erabilli bear, esan gura doguna euskerazko itzakaz esan daikegunean. (kresala.), Zure izena abotan darabilgu (santa kruz), Ahotan erabilian gozoz eta zaporez bete zituen hitzak (mitx idaz) Troken semia ez zan aotan erabilli bakua (ezten) aipatu, esan aditzezkoa ahotan erabili aipatu, esan ahotan erabili el03654 Aidean ibiltzen zizkin danak (txan kant) mugiarazi aditzezkoa airean erabili mugiarazi airean erabili el03655 oinbeste armoni / ez geigo ibilli / orra errespuestak / ikasi ongi (azp. prem.), Jendiak badabilki millaka armoni (berts mor) marmarrean ari aditzezkoa harmoniak erabili marmarrean ari harmoniak erabili el03656 Erabili ere dut nere baitan: zer? (zez erre) pentsatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) baitan erabili pentsatu (neure, heure, bere...) baitan erabili el03657 Lizarragak eta Dorrontsorok ere baztarrak erabilli zituzten, Errege Carlosek Santa Kruz galdu zezan (santa kruz) gogor saiatu, batean eta bestean eragin aditzezkoa bazterrak erabili gogor saiatu, batean eta bestean eragin bazterrak erabili el03658 Erabili zituan inguru guztian bere begi nabarra (gar), Dantzatu dezu kafe-zartana erabilliyaz begiya Zure onduan pasatzen baitzan damatxo umill argiya (joxepa an) adi egon aditzezkoa begia(k) erabili adi egon begia(k) erabili el03659 Bemak erabili (voc bas) ibili aditzezkoa bernak erabili ibili bernak erabili el03660 Besten vioza neugas darabilt, bestec darabil enea (tex arc) maitemindu aditzezkoa (inoren) bihotza (inork) erabili maitemindu (inoren) bihotza (inork) erabili el03661 Bai-ta gauz hoen oroitzapena, edo berac nai duala, buruan ta gogoan erabiltea (chris dot), Buruan usu erabil zazu goizean entzun otoiza (ahal dena), Txomin gizajoak buruan zerabilkiena (amab eg) pentsatu aditzezkoa buruan erabili pentsatu buruan erabili el03662 Gau-txori zorgina lez ermita inguruan berez erneko aizea darabil buruan (par bide) zoroa izan aditzezkoa avoir une araignée dans le plafond buruan berez ernetako haizea erabili zoroa izan buruan berez ernetako haizea erabili el03663 Ila bada, bizia bada, buztana badarabila (yakin iii) bizirik egon aditzezkoa buztana erabili bizirik egon buztana erabili el03664 Ez dakit nola gelditu nitzan ibilli gabe eskubak (errik itsas) jo aditzezkoa eskuak erabili jo eskuak erabili el03665 Untzi ta sukalderik eztigu garbitzen eskurik eztarabil atorra txuritzen (yakin iv) alproja izan aditzezkoa eskuak atorra zuritzen ez erabili alproja izan eskuak atorra zuritzen ez erabili el03666 Gaur berriz penak nere barruan eztena darabilkite (nere bid) zaztatu aditzezkoa eztena erabili zaztatu eztena erabili el03667 Emen guchi batean gogoa erabiltzu (eracus), Ez dut miragarrietan gogoric erabili (bir of) pentsatu aditzezkoa gogoa erabili pentsatu gogoa erabili el03668 Gora behera gauaz eta egunaz gogoan erabil itzazu (onts hil), Bada biz hala, zuk diozun bezala, eta gogoan darabillazun bezala, gertha dakizun (gero), Erregek bere gogoan zerabilan gauzaren jakiteko yeusik frogatzen eztuena (eus prot), Gogoan çarabillan nola libra ceçaqueien (test cahar i), Begien arinkerian, errespetu gutico egotean, gogoa nonnai erabiltzean (jes biotz), Jesusen neque-oñaceac ongui gogoan erabiltzea; (eracus), Escritura santua gogan erabilten (chris dot), Beraz gure artharic handiena içan behar da Jesu Christoren bicitcea gogoan erabiltzea (jes imit), Ascotan iracurri, entzun, aditu, edo gogoan erabili nuen (card lap), Gauza alaiak gogoan ibilli (eus habl), Bertzalde zenbeit aldiz, geroztik gogoan erabili duguna (mintz aur), Egun batzuretan gogoan erabili eban bere morroyaren egitadea (abk), Esango deutsut gogoan erabilteko (nere apur), Gogoan darabilat ez urrutikoa Nikolas mutil eder gure artekoa (can vas i), Gogoan zer zerabilkeen? (haur bes), Gogoan zer darabilten jakin beharrean aurkitzen gara (mitx idaz) pentsatu aditzezkoa gogoan erabili pentsatu gogoan erabili el03669 Gogoeta hau çarabillan (test cahar i) pentsatu aditzezkoa gogoeta erabili pentsatu gogoeta erabili el03670 Jose de Arizeta zan nere serbitzen badaki iñorgatik ankak erabiltzen (pastor) mesede egin aditzezkoa se mettre en quatre (pour quelqu'un) (inorengatik) hankak erabili mesede egin (inorengatik) hankak erabili el03671 Erroman eta gaindi, asko harat-hunat erabilirik, bospasei urte huntan (mintz aur) mugitu aditzezkoa harat hunatak erabili mugitu harat hunatak erabili el03672 Arri ta makila erabiltzen due (yakin iii) lana eragin aditzezkoa hacer trabajar como un negro faire travailler comme un nègre (inor) harri eta makila erabili lana eragin (inor) harri eta makila erabili el03673 Çabillcan chede handi bat cascoan (fabl) pentsatu aditzezkoa kaskoan erabili pentsatu kaskoan erabili el03674 Eta zergatikan errikuakiñ ere ez dezu egiten? ez degu orrenbeste kopla erabilten (kont) kuidadorik gabe ari aditzezkoa no andarse con miramientos koplarik ez erabili kuidadorik gabe ari koplarik ez erabili el03675 Biar ixilik gelditu leike gaur zaunkaz dagon zakurra / esan nai nuke goi xamarrian dabilkizula kukurra (goi lor) harrotu aditzezkoa faire le beau kukurra goian erabili harrotu kukurra goian erabili el03676 Gaizki ikusia, eta zenbaiten mihietan gaizki erabilia? (mintz aur) aipatu aditzezkoa mihietan erabili aipatu mihietan erabili el03677 Alperrik da ibiltzea mingañak lasterka / biotzetik ez bada probetxurik ez dauka (xenp) marmarka ari aditzezkoa mingaina lasterka erabili marmarka ari mingaina lasterka erabili el03678 Mingaña legun ibilli arren kariño fiña atzera / itxura zerbait badezu baña alaja piña etzera (gazt berts) lausenkatu aditzezkoa hacer la pelota faire de la léche mingaina leun erabili lausenkatu mingaina leun erabili el03679 Lagun urcoaz nolanai miztoa erabiltzeco griña (eracus) gaizki esan aditzezkoa miztoa erabili gaizki esan miztoa erabili el03680 Erdera izkuntzak aurren dabilki muturra, euskera galduko ote danik badaukat bildurra (itur berts) ausarta izan aditzezkoa n'avoir pas de froid aux yeux muturra aurrean erabili ausarta izan muturra aurrean erabili el03681 Ez dut bada ibiltzen sakelean limarik ta are gutiago kontrako giltzarik (can pop i) lapurra izan aditzezkoa sakelan lima eta kontrako giltza erabili lapurra izan sakelan lima eta kontrako giltza erabili el03682 Ez ginakien non josta, non erabil solasik orai badugu hautua hau dugunez geroztik (ezin) hitz egin aditzezkoa solasa(k) erabili hitz egin solasa(k) erabili el03683 Haren ordain ezartzeko bertze bat, edo berenaz tzarra, edo ahula, sudurretik nola nahi erabiltzekoa (mintz aur) nahi guztia eginarazi aditzezkoa mener (quelqu'un) par le bout du nez sudurretik erabili nahi guztia eginarazi sudurretik erabili el03684 Zenbeit urrats erabili ere du Garaziko laborarien deretxoak ez nahiz galtzerat utzi (mintz aur) mugitu aditzezkoa urratsak erabili mugitu urratsak erabili el03685 Zalaparta ederrik erabili, ba eta erabil-azari (mintz aur) iskanbila sortu aditzezkoa faire du tralala zalapartak erabili iskanbila sortu zalapartak erabili el03686 Bai zankoak erabili gure zaragi-mutillak (gar) ihes egin aditzezkoa prendre les jambes à son cou zangoak erabili ihes egin zangoak erabili el03687 Sakristan zarrak esan zuan zirriparra andiak ibili zituztela Prai Jose zarrak eta ijito txikiak; konfesonarioa an zebillela binbili-bonbolo, noiz eroriko (urz bat) iskanbilan ari aditzezkoa zirriparra handiak erabili iskanbilan ari zirriparra handiak erabili el03689 Gaiñari eragin dio! -esaten bazioten, berriz, mendiz beste aldera pasa zala alegia (txan kant) mendiaz beste aldera pasa aditzezkoa gainari eragin mendiaz beste aldera pasa gainari eragin el03690 Askotan ola ibiltzen da euaiziak eragiña (zepai) zoratu aditzezkoa perdre la boule hego haizeak eragin zoratu hego haizeak eragin el03691 Ezin eraguin diot lanaren zancua (izt oler) lan eginarazi aditzezkoa lanaren zangoa eragin lan eginarazi lanaren zangoa eragin el03692 Gaurko jaia ospatzeko gure aita Praisku'k / Txakarroren zortzikoa eragingo yauskuk (enb oles) jo aditzezkoa txakarroren zortzikoa eragin jo txakarroren zortzikoa eragin el03693 Prosesari eman, defautak eraiki: gisa horrez eni etxaltia ideki! (etxahun) errua egotzi aditzezkoa echar las culpas defautak eraiki errua egotzi defautak eraiki el03694 Eta tentatzaillea ere eztatza behin ere lo: hark eraikitzen du erbia, pitzten du sua, gogoratzen du bekhatua, iratzartzen du haragia: eta iratzarriz gero, gaitz da lohakartzen; gogoa iratzz gero, gaitz da susegatzen eta bere lekhura bihurtzen. (gero) gordean dagoena agerrarazi aditzezkoa levantar la liebre lever la liévre erabia eraiki gordean dagoena agerrarazi erabia eraiki el03695 Iratzartzen dute lo datzana, eraikitzen dute ihizia (gero) gordean dagoena agerrarazi aditzezkoa levantar la liebre lever la liévre ihizia eraiki gordean dagoena agerrarazi ihizia eraiki el03696 Segretik behar dütüai ützi hareki / Nahi ezpalin ba'tun olhuak eraiki (etxahun) jipoitua izan aditzezkoa recibir una somanta oloak eraiki jipoitua izan oloak eraiki el03697 Ahateari igerikan erakastea (ats neur) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa corriger le Magnificat ahateari igeri irakastea ezinezkotan saiatzea ahateari igeri irakastea el03698 Ori duk amorraiei igerika erakutsi naia (nap esa) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa corriger le Magnificat amuarrainei igerika erakustea ezinezkotan saiatzea amuarrainei igerika erakustea el03699 Arrainari erakutsozu igerika (yakin iii) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa corriger le Magnificat arrainari igerika erakustea ezinezkotan saiatzea arrainari igerika erakustea el03700 ematiari utzi / artutziari eutsi / dauka lotsa gutxi / ortzak erakutsi / onekiñ bear degu bost pazientzi (azp. prem.) Asten zeraten alderdi artan beti urtzak erakutsi aspalditxoko urte auetan ezta or azio gutxi (laug txin), kontu itxusiyak / ortikan siyak / ortzak erakutsiyak / eman gabe utziyak (azp. prem.) mehatxu egin aditzezkoa enseñar los dientes montrer les dents hortzak erakutsi mehatxu egin hortzak erakutsi el03701 Zorrari urtzak erakutsi (gar), Zeñek urtzak erakutsi, etzaik paltako (txan kant) kontra atera aditzezkoa hacer frente faire face (inori, ezeri) hortzak erakutsi kontra atera (inori, ezeri) hortzak erakutsi el03702 Copeta beltz erakutsi cenduan (eracus) haserretu aditzezkoa kopeta beltz erakutsi haserretu kopeta beltz erakutsi el03703 Igartu zala ute sano egon zaña aurrez erakutsiya degu lengo oña (alkain) demostratu aditzezkoa lehengo oina erakutsi demostratu lehengo oina erakutsi el03704 Auxe dok bide obia: / ene kontra baldin badatoz / orpoak erakustia (barrutia) ihes egin aditzezkoa prendre ses jambes à son cou orpoak erakutsi ihes egin orpoak erakutsi el03705 Alkarri erakutsi baidiote petri, ogei ta launa tronko zeñek len ebaki (p eraus iii) larriarazi aditzezkoa poner en un aprieto mettre dans le pétrin petri erakutsi larriarazi petri erakutsi el03706 Urari erakutsi (yakin iii) ikusi aditzezkoa urari erakutsi ikusi urari erakutsi el03707 Artizarrak bertzetarik abantaila darama (oler), Baiña orai gerok geure borondatez egiten dugun penitenzia, eta hartzen dugun pena, alde guztiz da borondatezkoa, baliosa, eta Iainkoari eder zaikana. Eta halatan hunek eramaiten deraue purgatorioetako penari, eta eritasunekoari ere, urreak, bertze diru guztiei eramaiten derauen abantailla. (gero), Zeinek baiterraket abantail eraman diotela athenastarrei (eus prot) abantailatu aditzezkoa llevar ventaja abantail(a) eraman abantailatu abantail(a) eraman el03708 Aidian eraman zazute nere begiyen aurretik (burrun), Aidian juan biar izan du (burrun) fite nolatasunezkoa airean fite airean el03709 Eta perna hark, gerok geure borondatez hartzen dugunak, eramaiten dio aitzin aldea bertze penari (gero) abantailatu aditzezkoa (ezeri) aitzinaldea eraman abantailatu (ezeri) aitzinaldea eraman el03710 Amarauneko sokeaz eroan ledi hori erraz (yakin iii) erraz eraman aditzezkoa amaraunezko sokaz eroan erraz eraman amaraunezko sokaz eroan el03711 Andresilaka eroan (yakin iii) eskuekin egindako aulki modukoan aditzezkoa andresilaka eskuekin egindako aulki modukoan andresilaka el03712 Antzera lumaka-eraman (yakin iii) eskuekin egindako aulki modukoan eraman aditzezkoa antzera lumaka eraman eskuekin egindako aulki modukoan eraman antzera lumaka eraman el03713 Beren asmo galdua aurrera zeramaten (test berri) jarraitu aditzezkoa llevar adelante aurrera eraman jarraitu aurrera eraman el03714 Nola nai zierto da, latin ta griegoak, batak bestea apañtzeko, elkarri eskua eman ta lagundu diotela, ta, lengoaje guzien artean, aurreskua beti artu ta eraman dutela. (eusk ber) zuzendu aditzezkoa marcar el ritmo mener la danse aurreskua eraman zuzendu aurreskua eraman el03715 Ambicioneaz ixutua denac badarama bere goramendua azquen hariraino (test cahar i) azkeneraino eraman aditzezkoa llevar hasta sus últimas consecuencias azken hariraino eraman azkeneraino eraman azken hariraino eraman el03716 Beren ustetan bandera zeuken Errera'ño eramana / andik aurrera kosta zaiote bazuten naikua lana (zubel sai) garaitu aditzezkoa bandera eraman garaitu bandera eraman el03717 Español onek dan guzietan beti baza eraman du / beiñ artu duan terrenorikan atzera eztio kendu (afr ger) garaitu aditzezkoa baza eraman garaitu baza eraman el03718 Ez ara begiac eraman (jes biotz) adi egon aditzezkoa (inora, ezertara) begiak eraman adi egon (inora, ezertara) begiak eraman el03719 Haurrideec eraman-cioçoten bicia? (test cahar i), Zeren hanbat bekatutan deramagu bizia (oler), Baque handi batean daramate bicia (jes imit) bizi aditzezkoa bizia eraman bizi bizia eraman el03720 O gure dohakabeak damuz erran zioten nola bizitzea dugu zu gabe eramanen? (noel) bizi aditzezkoa bizitza eraman bizi bizitza eraman el03721 Utzan utzan isillik orrek eztin dirurik badieraman boltsa zagar bat arri koskorrez beterik (can vas i) dirurik ez ukan aditzezkoa boltsa harri koskorrez betea eraman dirurik ez ukan boltsa harri koskorrez betea eraman el03722 Denbora guzia obra onetan zeraman (bi saind) bizi aditzezkoa denbora eraman bizi denbora eraman el03723 Frantzia errekalat deramaten framazon tzar horienbanda higuingarria! (mintz aur) hondatu aditzezkoa faire tomber dans la dèche errekara eraman hondatu errekara eraman el03724 Barka, Rikardo, beti eramateko badut errotara gari klase bat (obr guz ii) beti gauza berean ihardun aditzezkoa errotara beti gari klase bat eraman beti gauza berean ihardun errotara beti gari klase bat eraman el03725 Peruri ardoak daroatso gogoa, niri ostera jokoak (manual) ezertaz zaletu aditzezkoa (ezerk) gogoa eraman ezertaz zaletu (ezerk) gogoa eraman el03726 Ankaz aurrera eraman (yakin iii) hil aditzezkoa salir con los pies por delante sortir les pieds en auant hankaz aurrera eraman hil hankaz aurrera eraman el03727 Zuzen eraman nai det asi dan ariya / Txirrita badaukazu orren premiya (fer imaz) zuzen jardun aditzezkoa no perder el hilo haria zuzen eraman zuzen jardun haria zuzen eraman el03728 Gure irabazi guzik, laratzak eramaten dizkigu (nap esa) irabazitakoa jakian gastatu aditzezkoa irabaziak laratzak eraman irabazitakoa jakian gastatu irabaziak laratzak eraman el03729 Bart gaberdian arek eroan katua (can vas i), Arek eroan katua (yakin iv) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite katua eraman mozkortu katua eraman el03730 Davitek nola Susanak, zeramaten kontu ona (gero) ongi pentsatu aditzezkoa kontu ona eraman ongi pentsatu kontu ona eraman el03731 Larrabide ederra eraman zun (nap esa) bidaiatu aditzezkoa larrabidea eraman bidaiatu larrabidea eraman el03732 Loac eraman (voc bas) logaletu aditzezkoa caer(se) de sueño loak eraman logaletu loak eraman el03733 Erhogoatan baderamak eure mende guzia (oler) bizi aditzezkoa (neure, heure, bere...) mendea eraman bizi (neure, heure, bere...) mendea eraman el03734 Emakume lotsa gaiztoko onek San Juan-en esana onean ezin eramanik (test berri) gogo onez jasan aditzezkoa onean eraman gogo onez jasan onean eraman el03735 Alare danak onez eraman (amar ur) gogo onez jasan aditzezkoa onez eraman gogo onez jasan onez eraman el03736 Ortxopolotako otzik ez zeraman (nap esa) alde egin aditzezkoa ficher le camp ortxopoloetako hotzik ez eraman alde egin ortxopoloetako hotzik ez eraman el03737 Ondo jaten du baña egunero merman / petardo txarra eztet onekiñ eraman (iru zir) ezustekoa gertatu aditzezkoa llevarse un chasco petardoa eraman ezustekoa gertatu petardoa eraman el03738 Eraman nazazu soin-soin (yakin iii) bizkarrean eraman aditzezkoa soin soin eraman bizkarrean eraman soin soin eraman el03739 Au da gastatutzia alperrik chistua edo eramatia besteri chestua (kont) lana besterentzat egin aditzezkoa trabajar para el inglés travailler pour le roi de Prusse txestua besteri eraman lana besterentzat egin txestua besteri eraman el03741 Azkar erantxi eskuak (txirrit ii), Itxasuan badira / arrai on askuak / erantsiko giñozke / pozikan eskuak [...] (sas joan) harrapatu aditzezkoa echar el guante mettre la main au collet eskuak erantsi harrapatu eskuak erantsi el03742 Etxeari etziok orek abe beririk erantsiko (yakin iii) irabazi onak ekarri aditzezkoa faire bouillir la marmite etxeari habe berriak erantsi irabazi onak ekarri etxeari habe berriak erantsi el03743 Ni beti gezurti!... Ni beti berritsu!... Ez nauk lelo txarra erantsi!... (amab eg) (inori) fama ezarri aditzezkoa colgar un sanbenito lelo txarra ez erantsi (inori) fama ezarri lelo txarra ez erantsi el03744 perra berriyak erantsi dizte andikan orañ artian (txirrit ii) bizkorragotu aditzezkoa perra berriak erantsi bizkorragotu perra berriak erantsi el03745 Errespetoa ekartzen diot erantzirikan txapela (per amez) errespetua gorde aditzezkoa baisser pavillon (devant quelqu'un(e)) txapela erantzi errespetua gorde txapela erantzi el03746 Datorren bestean erantzun (yakin iii) inorekin gisa berean porta tu aditzezkoa pagar con la misma moneda rendre la monnaie de sa pièce datorren bestean erantzun inorekin gisa berean porta tu datorren bestean erantzun el03747 Oyartzun, dakartzun monedaz erantzun (yakin iii) inorekin gisa berean porta tu aditzezkoa pagar con la misma moneda rendre la monnaie de sa pièce ekarri monedaz erantzun inorekin gisa berean porta tu ekarri monedaz erantzun el03748 Ark jesus dionean guk erantzun amen (can vas ii) (inori) beti arrazoia eman aditzezkoa (inork) jesus dioenean (beste inork) amen erantzun (inori) beti arrazoia eman (inork) jesus dioenean (beste inork) amen erantzun el03749 Kilimatraka erantzun (yakin iii) beldurrez erantzun aditzezkoa kilimatraka erantzun beldurrez erantzun kilimatraka erantzun el03750 Ez ementzion lurriñik eantzun (barand) ezer ez erantzun aditzezkoa lurrinik ez erantzun ezer ez erantzun lurrinik ez erantzun el03751 Mu ere etzuen erantzungo (sas let) ezer ez erantzun aditzezkoa mu ere ez erantzun ezer ez erantzun mu ere ez erantzun el03752 Egur bat artu eta an dijoakio eta burutik bera erasotzen dio (itur) jo aditzezkoa burutik behera eraso jo burutik behera eraso el03753 Kaltzak eratsi (yakin iii) kaka egin aditzezkoa galtzak eratsi kaka egin galtzak eratsi el03754 Zeren emazte ezkondua eztu deusek ere hala giharran ukitzen, krozkan erauzten, eta ez bere tentutik eta pazientziatik atheratzen, nola bere senharra bertzerekin diabilkola iakiteak (gero), Eta ez nolanai kroskan erauzten ere (pros nav) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds krozkan erauzi haserretu krozkan erauzi el03755 Uzcail traba gueiac, pocheluac lurrerat erauz (card lap) trabak desegin aditzezkoa poxeluak lurrera erauzi trabak desegin poxeluak lurrera erauzi el03756 Saskiaz uraren erauztea da lavaren galtzea. eta saski aren usteltzea. (ats neur) alferreko lanean ari aditzezkoa saskiaz ura erauzi alferreko lanean ari saskiaz ura erauzi el03757 Zer agindu eustan ene biotza orduan erdibitu jatan ikasi neban ondo dolorea zer zan (obr guz i) penatu aditzezkoa bihotza erdibitu penatu bihotza erdibitu el03758 Gende onek biotza erdiratzen dit; iru egun oyean nerekin dira, eta zer janik ez dute (test berri) penatu aditzezkoa bihotza erdiratu penatu bihotza erdiratu el03759 Atzo egositako babak eraiten (nap esa) itxurarik gabeko gauzak egin aditzezkoa atzo egositako babak erein itxurarik gabeko gauzak egin atzo egositako babak erein el03760 Hura da lapitzaren gaiñean ereiten den hazia bezala: sortzen da ongi, baiña nola ezpaitu errorik egiten, fite ihartzen da (gero) alferreko lanean ari aditzezkoa lapitzaren gainean erein alferreko lanean ari lapitzaren gainean erein el03761 Ecen ceruco çuhurtcia hura bere buruarentrat eftimuric eftuena iduriz chumea da haguitz mezpreçagarria, eta hurren ahanzmendurat eroria (jes imit) ahantzi aditzezkoa caer en el olvido ahanzmendura erori ahantzi ahanzmendura erori el03762 Heldu dira, begitarte erori tristean (card lap) tristatu aditzezkoa nublarse el semblante begitartea erori tristatu begitartea erori el03763 Hargatic maiz triftatcen da eta erortcen çaio bihotza hetarik apartatu behar duenean (jes imit), Bihtoz eroria hitz on batek altchatzen (igel), Biotza erori (yakin iii) desanimatu aditzezkoa caerse el alma a los pies bihotza erori desanimatu bihotza erori el03764 Oieri egin diet goi-goizian agur biotza erori zait berengana samur (berts txap iii), Ene bihotza duzu zuganat erori (chan pop) maitemindu aditzezkoa bihotza (inorengana) erori maitemindu bihotza (inorengana) erori el03765 Begiratu zuan gero oñetara, ta ekusi Muenean berua ain me, argal ta mami gabeak, erori zitzaizkon biotzeko egoak (ip onak) desanimatu aditzezkoa caerse el alma a los pies bihotzeko hegoak erori desanimatu bihotzeko hegoak erori el03766 Ez dakizula gogotic erori, Jesusec zugatic eginta eraman duena (jes biotz) ahantzi aditzezkoa irse de la cabeza (algo) gogotik erori ahantzi gogotik erori el03767 bildurrez nago nobaiten aserrean eroriko ez ote naizen (gar) inoren haserrea jaso aditzezkoa (inoren) haserrean erori inoren haserrea jaso (inoren) haserrean erori el03768 Oni zer pasa zaio: kabitik erori? (pello) inozoa izan aditzezkoa caerse de lo alto de un pino habiatik erori inozoa izan habiatik erori el03769 Kolkotik bota ta magalera erori (yakin iii) ezin gainetik kendu aditzezkoa kolkotik bota eta magalera erori ezin gainetik kendu kolkotik bota eta magalera erori el03770 Miñ aundiyen bat al zeukan negar eiteko orren ugari / erantzun ziyon: "ez al zerade oraindik kontun erori?" (berridi), Oraintxe asitzen nak kontuan erorten (itur), Kontuan nintzan erori (obr guz i), Contuan erori (voc bas) konturatu aditzezkoa caer en la cuenta kontuan erori konturatu kontuan erori el03771 Zu ez al zaude ni nola nagon kontura ongi erorita (berts mor) konturatu aditzezkoa caer en la cuenta kontura erori konturatu kontura erori el03772 Oitura onak urritu dira, moda berriak ugari listo usteko asko oi dira tonto ontzira erori (berts bil) tranpan harrapatua izan aditzezkoa morder el anzuelo gober le morceau tontontzira erori tranpan harrapatua izan tontontzira erori el03773 Ez da ori zangotik eroriko (nap esa) azkarra izan aditzezkoa zangotik ez erori azkarra izan zangotik ez erori el03774 korrika zetorren eta iturrian ur otza eranda, gaitzen batek artu ta zerraldo gelditu da (per amez), Lau ez beste guziak an gelditu ziran zerraldo (santa kruz), Saiets batera zerraldo erori zan (biz gar) hil aditzezkoa quedarse seco rester sur le carreau zerraldo erori / gelditu hil zerraldo erori / gelditu el03775 Astoa zulo berean bi aldiz ez erortzen (egan) bi aldiz bertan erratu aditzezkoa tropezar dos veces en la misma piedra zulo berean bi aldiz erori bi aldiz bertan erratu zulo berean bi aldiz erori el03776 Agotza sal ta astoa eros (yakin iii) negozio txarra egin aditzezkoa agotza saldu eta astoa erosi negozio txarra egin agotza saldu eta astoa erosi el03778 Astoa sal, eta "burro" erosi (nap esa) negozio txarra egin aditzezkoa astoa saldu eta burro erosi negozio txarra egin astoa saldu eta burro erosi el03779 Astoa saldu ta mandoa erosi (yakin iii) negozio txarra egin aditzezkoa astoa saldu eta mandoa erosi negozio txarra egin astoa saldu eta mandoa erosi el03780 Beia baiño lenago zintzarria (yakin iii), Beia bañan lenago zintzarria erorten (biz gar) funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu aditzezkoa behia baino lehenago zintzarria erosi funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu behia baino lehenago zintzarria erosi el03781 Errosarioak saldu eta kartak erosi, ta Jaungoikoaren grazian bizi (urz bat) gaiztotara aldatu aditzezkoa errosarioak saldu eta kartak erosi gaiztotara aldatu errosarioak saldu eta kartak erosi el03782 Eskudiru erosi (yakin iii) erosterakoan ordaindu aditzezkoa comprar al contado eskudiru erosi erosterakoan ordaindu eskudiru erosi el03783 Idiak baiño lenago zintzan-iak ersoi (yakin iii) funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu aditzezkoa idiak baino lehenago zintzarriak erosi funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu idiak baino lehenago zintzarriak erosi el03784 Idiak bear eta zintzarriak erosi (nap esa) funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu aditzezkoa idiak behar eta zintzarriak erosi funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu idiak behar eta zintzarriak erosi el03785 Koskean erosi (yakin iii) piskana ordaintzekotan erosi aditzezkoa comprar a plazos kosketan erosi piskana ordaintzekotan erosi kosketan erosi el03786 Mandoa saldu ta astoa erosi (nap esa) negozio txarra egin aditzezkoa mandoa saldu eta satoa erosi negozio txarra egin mandoa saldu eta satoa erosi el03787 Oraiko mutilzarrek duten tantarie / soinean gerrikoa bestek erosie (can pop i) besteren dir utik bizi aditzezkoa soineko gerrikoa bestek erosi besteren dir utik bizi soineko gerrikoa bestek erosi el03788 Txofer ikasi baño len kotxia erosi (noizp) funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu aditzezkoa txofer ikasi baino lehen kotxea erosi funtsezkoaz baino axalekoaz arduratu txofer ikasi baino lehen kotxea erosi el03790 I baino erretzaile andiagorik etxoat nik inor ezagutu, azorria bere erreko uke ik (yakin iii) errezalea izan aditzezkoa fumar como un carretero fummer comme un Suisse azorria ere erre errezalea izan azorria ere erre el03792 Juan den zazpi urtian botigan zor da dembora sobrea merkatarierekin erreitut bordak (chan pop), Bordak erre zituen (yakin iii), Fite erre'ituzu bordak! (nap esa) inorekin haserretu aditzezkoa bordak erre inorekin haserretu bordak erre el03793 Dudan guzba pobrei eman badiazet ere, eta neure burua erratzera utz badezat ere, etzaizkit hek guztiak deus baliatuko (gero) (inorgatik) sakrifikatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua erre (inorgatik) sakrifikatu (neure, heure, bere...) burua erre el03794 Ez dugu utziko auzokuendako, bainan etzaukugu sakelarik erreko (chan pop) zekena izan aditzezkoa diruak sakela erre zekena izan diruak sakela erre el03795 Erretzen ari naiz, jakin nahiz (zez erre) jakin gabe ezin etsi aditzezkoa morirse de curiosidad jakin nahiz erre jakin gabe ezin etsi jakin nahiz erre el03796 Bertce batcuec oraindik, dontceiIla cembaiten gatik dute, osoki choraturic, erretcen bere cascoa (fabl) ezertaz zoratzeraino zaletu aditzezkoa perder la cabeza kaskoa erre ezertaz zoratzeraino zaletu kaskoa erre el03797 Fitte erre tik horrek paperak (nap esa) haserretu aditzezkoa paperak erre haserretu paperak erre el03798 Berriz ere debalde errerik bolbora (odol) alferrik ari aditzezkoa quemar cartuchos en balde tirer sa poudre aux moineaux polbora debalde erre alferrik ari polbora debalde erre el03799 Tortxa erreko diakonat bai nik horri (yakin i) gorrotatu aditzezkoa (inori) tortxa erre gorrotatu (inori) tortxa erre el03800 Ur otzez erre-eta len dagoanak beroaren bildurra badauka, jaunak (alz imaz), Etzaituzte erreko bela ur otzez (can vas i), Ur otzez errea (yakin iii), Ur otzez errerik dago (nap esa) eskarmentua hartu aditzezkoa ur hotzez erre eskarmentua hartu ur hotzez erre el03801 Nai badute txokolateran sugurra sartzia edo bazter guziyak eta oipiak errejistratzia (oroitz) dena jakin nahi aditzezkoa ohepeak ere errejistratu dena jakin nahi ohepeak ere errejistratu el03802 Hala non finean biac errecaratcen baitire (fabl) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche errekaratu hondatu errekaratu el03803 Azken aldera errematxatu zait len nadukan iltza (ped ota) pena handitu aditzezkoa lehengo iltzea errematxatu pena handitu lehengo iltzea errematxatu el03804 Ondo errepasatu det nik zure dotriña neretzat billatu det oso zikiña (fer imaz) (inoren) arrazoiak aztertu aditzezkoa (inoren) dotrina errepasatu (inoren) arrazoiak aztertu (inoren) dotrina errepasatu el03805 Zure sake txarrak / errestatuko ditu / Udarregi zarrak (azp. prem.), elkar maljistatu / edo molestatu / sakia errestatu / zorrotz kontestatu / bata bestien tatxak / manifestatu (azp. prem.) inoren arrazoiei edo erasoei erantzun aditzezkoa (inoren) sakea(k) errestatu inoren arrazoiei edo erasoei erantzun (inoren) sakea(k) errestatu el03806 Eta iakizu ezen eztela hemendik aitzina, halako egitekoz, enekin zer gehiago mintzaturik: eta oraidanik, nik hetzaz, adio erraiten deratzudala (gero) harremanak eten aditzezkoa (ezertaz) adio erran harremanak eten (ezertaz) adio erran el03807 Ao bete berba ezeban esan gizagaixoak (yakin iii) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni pío aho bete berba ez esan ezer ez esan aho bete berba ez esan el03808 Ago bete-betean esan (yakin iii) lasai esan aditzezkoa aho bete-betean esan lasai esan aho bete-betean esan el03810 Aleitzi esan dot (voc aran) ustez, zehaztasunik gabe, gutxi gora behera kalkulatuta nolatasunezkoa a ojo (de buen cubero) aleitzi ustez, zehaztasunik gabe, gutxi gora behera kalkulatuta aleitzi el03811 Ixilik ago ahal baduk To! yakintsun ergela ez erran guri, arranoa, beletik heldu dela! (elizanb) ergelkeriak esan aditzezkoa arranoa beletik heldu dela esan ergelkeriak esan arranoa beletik heldu dela esan el03812 Arroltce batentçat hirrur badiotça, baiñan acabatcen hortan ezta gauça (fabl) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) arrautza batentzat hiru esan esajeratu arrautza batentzat hiru esan el03813 Bakhotxak bere astoari arri (yakin iii) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher por son saint (neure, heure, bere...) astoari arre (esan) norberaren alde ari (neure, heure, bere...) astoari arre (esan) el03814 Autuak esaten (voc aran) ipuin barregarriak esan aditzezkoa autuak esan ipuin barregarriak esan autuak esan el03815 Belarrien hegalera esan (nap esa) isilean esan aditzezkoa belarrien hegalera esan isilean esan belarrien hegalera esan el03816 Nescatillaren izen ondrauba, ezbada nesquiaren izena, ez jaco beliari usua esaten, ezbada belia (gatz oz) gaiztoari zintzo esan aditzezkoa beleari uso esan gaiztoari zintzo esan beleari uso esan el03818 Balin eta nik banerro hari neure bihotza (oler) maitemina adierazi aditzezkoa (neure, heure, bere...) bihotza esan maitemina adierazi (neure, heure, bere...) bihotza esan el03819 Herrietako auzapez, axuant, boz-bilatzale, beren buruei zu errailez. (zez erre), Bere buruari zu erraten dako (yakin iii) harroa izan aditzezkoa se monter la tête (neure, heure, bere...) buruari zu esan harroa izan (neure, heure, bere...) buruari zu esan el03820 De profundisen ordez gure elizetan te deum da erranen leku guzietan (poes pop i) alaitu aditzezkoa de profundisen ordez te deum esan alaitu de profundisen ordez te deum esan el03821 Deungaroak esan (yakin iii) iraindu aditzezkoa deungaroak esan iraindu deungaroak esan el03822 Aditu nai dituztenak / jar bitez nere aldean / esango ditut diranak / segidillatxo auetan (sor luisa) egia esan aditzezkoa cantar las cuarenta direnak esan egia esan direnak esan el03824 Geureaz denaz bezan batean, errendaturik iarririk, garaitia emanik, erauki erranik, eztugula indarrik asko ezaguturik (gero), Erauki erranik (yakin iii) errenditu aditzezkoa darse por vencido rendre les armes erauki esan errenditu erauki esan el03825 Esan dutan esana berriz esateko / Ia konpontzen al-den ona etortzeko (gol ber) errepikatu aditzezkoa esandako esana berriz esan errepikatu esandako esana berriz esan el03826 Esango zizkizun bai onek esatekoak (amab eg) egia latzak esan aditzezkoa cantar las cuarenta esatekoak esan egia latzak esan esatekoak esan el03827 Bereak eta asto zarrarenak erran ditio (nap esa) egia latzak esan aditzezkoa cantar las cuarenta (neureak, heureak, bereak...) eta asto zaharrarenak esan egia latzak esan (neureak, heureak, bereak...) eta asto zaharrarenak esan el03828 Asarre aundia irudikatuaz, onela zion Kilimonek zergariari: --Zakurra ala txerria izan da? Sinistuko al dezu orain? Zuek bezelako gezurtiak gerala uste dezute? Araie pola!... Zuaz orain zakurra berriz arrapatu ta ekartzera! Aundiak esan ondoren, joan zan Kilimon bere etxera. (ipn lab), Andiak esaten ziran: gaberdian, onelako tokitan, bata besteari txistuka zebiltzala. (gar) haserre hitzak edo beldurgarriak esan aditzezkoa handiak esan haserre hitzak edo beldurgarriak esan handiak esan el03829 Atza bada, eskua esango dau. (yakin iii) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) hatza bada eskua esan esajeratu hatza bada eskua esan el03830 Atza izan, besoa esan (yakin iii) esajeratu aditzezkoa faire des montagnes (de quelque chose) hatza izan eta besoa esan esajeratu hatza izan eta besoa esan el03831 itz estalia erran (yakin iii) isilean esan aditzezkoa decir por los bajines hitz estalia esan isilean esan hitz estalia esan el03832 Itz estalika erran (yakin iii) isilean esan aditzezkoa decir por los bajines hitz estalka esan isilean esan hitz estalka esan el03833 Intxixu batek esan omen du neregatikan sorgiña (ust ezin) zeharbidez jakin aditzezkoa decirlo un pajarito l'apprendre par son petit doigt intxixu batek esan zeharbidez jakin intxixu batek esan el03834 Ez guerala gauza, edo gai guerenez, eta jaunaren gracia, ta laguza gabe neurri oec artzeco, ezeta, Jesus bat esateko ere. (eracus) ezer ez esan aditzezkoa jesus bat ez esan ezer ez esan jesus bat ez esan el03835 Yinari eta yoanari erraiten du (yakin iii) edonori esan aditzezkoa jinari eta joanari esan edonori esan jinari eta joanari esan el03836 Zure kontuak ezin esan daikez mutuak (yakin iii) (ezer, inor) hitzetan ezin adierazi aditzezkoa (inoren) kontuak mutuak ezin esan (ezer, inor) hitzetan ezin adierazi (inoren) kontuak mutuak ezin esan el03837 Ejemplo au paratuko det ijnoranteentzat giya / biyar edo etzi ez dezan esan otsoa dela ardiya (bera ezk) gaiztoari zintzoa esan aditzezkoa otsoa ardia dela esan gaiztoari zintzoa esan otsoa ardia dela esan el03838 Berek aldiz phakatu gabe hitz bat eztie erraiten (chan pop) ezer ez esan aditzezkoa pagatu gabe hitzik ez esan ezer ez esan pagatu gabe hitzik ez esan el03839 Gizon gazte batec, plaza bethean erran baleza sagar bat nahiago duela bere aita baino (card lap) denei jakin erazi aditzezkoa publicar a los cuatro vientos publier sur les toits plaza betean esan denei jakin erazi plaza betean esan el03840 Urtik bat esaten baiako, alde egingo dau. (peru ab) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa urtik bat esan solasa edo harremanak haserrez hautsi urtik bat esan el03841 Patxik, orduan, zakurrarenak esan ziozkan: ea non zegoen kemena, ea lotsa ez al genduan ezagutu, ea alako zilbor aziari barren ain urria al zegokion, ta olakoak (kaz lanak) (egia) latzak esan aditzezkoa cantar las cuarenta zakurrarenak esan (egia) latzak esan zakurrarenak esan el03842 Ez neri berriz eskeñi kirten okerrik zuzentzat (ped ota) arrazoi okerrak zuzentzat eman aditzezkoa kirten okerra zuzentzat eskaini arrazoi okerrak zuzentzat eman kirten okerra zuzentzat eskaini el03843 Emok arloteari egositi, eska dakidik errekiti (ats neur) emandakoarekin ez konformatu aditzezkoa egositik eman eta errekitik eskatu emandakoarekin ez konformatu egositik eman eta errekitik eskatu el03844 Denbora luzearen buruan, nagusia etxera zan, morroyai kontuak eskatu ziezten (test berri) egiteko baten berri eskatu aditzezkoa pedir cuentas kontuak eskatu egiteko baten berri eskatu kontuak eskatu el03845 Okerrari begi bat eskatuko lioke orrek (yakin iii) edonori edozer eskatu aditzezkoa okerrari begi bat eskatu edonori edozer eskatu okerrari begi bat eskatu el03846 Eska gari zuharrari / alferrik da zumarrari garirik eskatzea (ats neur), Zunharrari ez eska gari (igel) ezinezkoa eskatu aditzezkoa zumarrari garia eskatzea ezinezkoa eskatu zumarrari garia eskatzea el03847 Inglesak ere eskuratzen du baju daguen arbola, isla aundiyak etxeratua berak jakiñgo du nola (lexo) ahulenekin ausartu aditzezkoa baju dagoen arbola eskuratu ahulenekin ausartu baju dagoen arbola eskuratu el03848 Esnatu dizkiat makiña bat txori (berts mor) jo aditzezkoa hacer ver las estrellas faire voir treinte-six chandelles (inori) txoruiak esnatu jo (inori) txoruiak esnatu el03849 Laugarren hori zer pheza! María zapatainesa huntsa esplikatzen zituen heskuara eta frantsesa (bordel) dena jakin aditzezkoa euskara eta frantsesa ongi esplikatu dena jakin euskara eta frantsesa ongi esplikatu el03850 Barnea estali (yakin iii) zorabiatu aditzezkoa andársele (a uno) la cabeza perdre ses esprits barnea estali zorabiatu barnea estali el03851 Doidoia estali zaiku bistatik portaletan / handik daritzagu sorthu dela hiri hunetan (noel) ezkutatu aditzezkoa bistatik estali ezkutatu bistatik estali el03852 Nori etzaio estalico bihotza eta minez erdiratuco? (card lap) penatu aditzezkoa bihotza estali penatu bihotza estali el03853 Ez nuke gaitzerupean estali nahi, erdaraz dagoen arren, daraman argitaraitzailearen hitzaurre bikainak esku-zabalki eskaintzen digun argia (mitx idaz) isilean gorde aditzezkoa gaitzerupean estali isilean gorde gaitzerupean estali el03854 lagunduko zaitut, zure hutsak esataliko ditut (lab lib) (inoren) hutsak isilik gorde aditzezkoa (inoren) hutsak estali (inoren) hutsak isilik gorde (inoren) hutsak estali el03855 Zapel batekin bi buru ezin estali (nap esa) gauza bateraezinak egin aditzezkoa servir a Dios y al diablo être au four et au moulin txapel batez bi buru estali gauza bateraezinak egin txapel batez bi buru estali el03856 Aidetik egiten zitun lurrera arrantzak, artzayai estutu're ipurdian galtzak (amar ur) beldurtu aditzezkoa (inori) ipurdian galtzak estutu beldurtu (inori) ipurdian galtzak estutu el03857 Alperrik otsaillak petriñak estutu / Arantzazuko amak danok gorde gaitu (berts bil) larrialdi bat igaro aditzezkoa apretarse el cinturón petrinak estutu larrialdi bat igaro petrinak estutu el03858 Bat-batez, eun txoriek eztarriak eten (btz beg), Asi ziran batzuek berriren berriz biriak bota bearrean eztarriak eten bearrean ojuka (gar) oihu handiak egin aditzezkoa eztarriak eten oihu handiak egin eztarriak eten el03860 Ez burlarikan egin eztakizutenak negarrez zañak ere baditut etenak (amod pen) negar handiak egin aditzezkoa fondre en larmes negarrez zainak eten negar handiak egin negarrez zainak eten el03861 Soka luzea dago tartean, guzia ez dezu eten Manuel zarra, gogoan artu nola erantzuten deten (berts mor) egitate batengatik edo galdera bati arrazoi ahulak eman etorri aditzezkoa soka guztia ez eten egitate batengatik edo galdera bati arrazoi ahulak eman etorri soka guztia ez eten el03862 Galtza zarrakin joan ta zarragoakin Ameriketatik etorritako indiano bat bauan (txan kant) negozio txarra egin aditzezkoa Ameriketara galtza zaharrekin joan eta zaharragoekin etorri negozio txarra egin Ameriketara galtza zaharrekin joan eta zaharragoekin etorri el03863 Asto yoanta mando etorri (yakin iii) ez hobetu aditzezkoa asto joan eta mando etorri ez hobetu asto joan eta mando etorri el03864 Atalaian etorri (yakin iii) aztertzera etorri aditzezkoa atalaian etorri aztertzera etorri atalaian etorri el03865 Franzes Xabier zen zure banderara ethorri, zeiñ baitzinduen Indien apostolu egorri (noel) inoren aldeko egin aditzezkoa (inoren) banderara etorri inoren aldeko egin (inoren) banderara etorri el03866 Barku zarrian jon berriyan etorri (eusk fol x) aberastu aditzezkoa barku zaharrean joan eta berrian etorri aberastu barku zaharrean joan eta berrian etorri el03867 Juduac eta Samariarrak Erligioko gauz askotan bat etzetozen (test berri), Eta biak bat datoz honetan (mitx idaz) iritzi bereko izan aditzezkoa bat etorri iritzi bereko izan bat etorri el03868 Iritxi bai, denok batera etorriko bagiña (gar), Aurrenetik esan ditudan bi bide naita nai ez-ko oietan, biak batera datozela ere, banaka mintzatuko naiz (jain bil), Ezta inor etorten batera nirekin (obr guz i), Ortantxe guziok batera gatoz noski: ontan ez da ezbairik. (kaz lanak), Eta gure oroitzapenetan bateratsu gatozela iksuteak bakarrik sendotu dit nuen irudi eta ustea (mitx idaz), Batera gentozenak giñun biak (txan kant) iritzi bereko izan aditzezkoa batera etorri iritzi bereko izan batera etorri el03869 beor zuria etorriko zaitzue (yakin iii) nekatu aditzezkoa (inori) behor zuria etorri nekatu (inori) behor zuria etorri el03871 Baña gauza berdin etzetozen (test berri), Berdin etzetozen (yakin iii) iritzi berdineko izan aditzezkoa berdin etorri iritzi berdineko izan berdin etorri el03872 Ierusalemen bistara ethorri bezain sarri / Jesus Salbatzailleak eman zioen nagarrari (noel) hurbildu aditzezkoa (ezeren) bistara etorri hurbildu (ezeren) bistara etorri el03873 Burura etorri (eus habl), Etxazu zuri iñoz burura etorri ez Jaungoikorik, (peru ab), Zetako eztatorr beti au neure burura? (par bide), Burura etorri (yakin iii) bururatu aditzezkoa venir a la cabeza burura etorri bururatu burura etorri el03874 Burutara etorri (yakin iii) bururatu aditzezkoa venir a la cabeza burutara etorri bururatu burutara etorri el03875 Ethortzean pilota eder besoari, frichtan egorriren da beherecoari (eskal) egoki etorri aditzezkoa eder etorri egoki etorri eder etorri el03876 Lukurreruen eskutik eztator euri au (yakin iii) ezer inork asmatu aditzezkoa euri (hau, hori, hura...) (inoren) eskutik etorri ezer inork asmatu euri (hau, hori, hura...) (inoren) eskutik etorri el03877 oyen etorrera / artu nai karrera / eiñ dute sarrera / gezurrez aurrera / fandangora zatozte leku txarrera (azp. prem.) bromak desorduan edo behar ez denean egin aditzezkoa fandangora leku txarrera etorri bromak desorduan edo behar ez denean egin fandangora leku txarrera etorri el03878 Eta euskaldunek baitakite gogora ehtortzen zizten gaozen adierazten (lan haut) bururatu aditzezkoa venir a la cabeza gogoa etorri bururatu gogoa etorri el03879 Ekartzen ez badute, ezta beñepin bere ankian etorriko (gab kaiku) mozkor egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) hankan ez etorri mozkor egon (neure, heure, bere...) hankan ez etorri el03880 Astakeriak miiñean artuten dabezala esan dautsat arratsaldean, da nik barriz eztot bera mindutearren esan. Astakeriak edoà neuk badakità arira eztatozan esakeraak lantzean edo noizean bein aitatuten dabezana, ezta egia, gizonak? Enaizu gero salatu. (...) Erroke, geldi geldi: gatozan arira. Ni enok gero Txanton. Bildur izan ai eu, gura badok: ezkaizak besteok bildurtitzat edo Txantontzat euki. (bein beti), Bañan emen arira datorrena, beste au da: gerezko ezagumena ukatzeak dakarrela gau ori. (jain bil), Gatozan arira (yakin iii), Baña, arloaz ertzeka diardut. Natorren arira. (kaz lanak), Baina, gatozen arira, eta haria ez da hemen listaria (mitx idaz) jardunaren funtsera jo aditzezkoa ir al grano harira etorri jardunaren funtsera jo harira etorri el03881 Oraintxen dator neretzat, ego aizia gaztañentzat bezala (gab kaiku) egoki etorri aditzezkoa (ezer inori) hego haizea gaztainarentzat bezala etorri egoki etorri (ezer inori) hego haizea gaztainarentzat bezala etorri el03882 Hondar hondarreraino bagatoz ez du hemen zer ikusirik ez gramatikak ez estetikak (mitx idaz) funtsera jo aditzezkoa ir hasta el fondo hondarreraino etorri funtsera jo hondarreraino etorri el03883 Bera jayo zan oyaren billa illoaba oraintxen dator (ped ota) jaiotetxera itzuli aditzezkoa jaiotako ohearen bila etorri jaiotetxera itzuli jaiotako ohearen bila etorri el03884 Lan-ihesi Castrora, han ere jakia bera eztator ahora (ats neur) aisa lortu aditzezkoa jakia ahora etorri aisa lortu jakia ahora etorri el03885 Txirrita kontura etorri zanean (txan kant) konorteratu aditzezkoa volver en sí reprendre ses esprits kontura etorri konorteratu kontura etorri el03886 Zu, salda garbi, ez gero neri etorri koplakin, aitu dezu? (oroitz) aitzakiatan ibili aditzezkoa venir con cuentos (inori) koplekin etorri aitzakiatan ibili (inori) koplekin etorri el03887 Usterik ori errez lortuko dabela; baiña hai zera! oiñetakoak urratu eta buruko miñaz etxera. (enb oles) lana alferrik egin aditzezkoa oinetakoak urratu eta etxera buruko minez etortzea lana alferrik egin oinetakoak urratu eta etxera buruko minez etortzea el03888 Geiegi nai zutelako, batere gabe gelditu diranak. Oñezkorik naiz, zaldizkorik etorri ez. (gar) onenaren zain ezer gabe gelditu aditzezkoa oinezkorik nahi ez eta zaldizkorik ez etorri onenaren zain ezer gabe gelditu oinezkorik nahi ez eta zaldizkorik ez etorri el03889 lagunarekiñ ez ongi etortzea (jes biotz) gaizki konpondu aditzezkoa no llevarse bien ongi ez etorri gaizki konpondu ongi ez etorri el03890 Zertako da etortea eskura dublerik inork bere ezpadauko orduan paperik? (par bide) laguntzak desorduan etorri aditzezkoa (inork) parerik ez duenean doblea etorri laguntzak desorduan etorri (inork) parerik ez duenean doblea etorri el03891 Ene pundura jin nadin, bost birjina zühürrak dira salbatiak (onts hil) utzitako jardun edo solas bati berriro ekin aditzezkoa retomar el hilo retourner à ses moutons (neure, heure, bere...) puntura etorri utzitako jardun edo solas bati berriro ekin (neure, heure, bere...) puntura etorri el03892 Txakur xoan ta (perro) xin (yakin iii) ez hobetu aditzezkoa txakur joan eta perro etorri ez hobetu txakur joan eta perro etorri el03893 Txapelan billa datoz kupirikan gabe Lujanbio Ondarrabi'n Pasaia'n Etxabe (ust gabe) irabazteko asmoa ukan aditzezkoa txapelaren bila etorri irabazteko asmoa ukan txapelaren bila etorri el03894 Txori erre etorriko datzu agora (yakin iii) aisa lortu aditzezkoa txori errea ahora etorri aisa lortu txori errea ahora etorri el03895 Ezta erreza zuri jokoa nolanai irabazitzen ogeitabira iritxi arte eztezulako etsitzen (sor zaiz) amaitu arte ez etsi aditzezkoa hogeita bira iritsi arte ez etsi amaitu arte ez etsi hogeita bira iritsi arte ez etsi el03896 Deboxei hasi zinaizten haurdanik apartatzen letra saindutara zeure gogoa etxatzen (noel) ezertan saiatu aditzezkoa gogoa (ezertara) etxatu ezertan saiatu gogoa (ezertara) etxatu el03897 Orduan obe dezu etsiya artzia mutil zarran bandera etxeratutzia (j-p zab) ezertan irabazi aditzezkoa (ezeren) bandera etxeratu ezertan irabazi (ezeren) bandera etxeratu el03898 Etxolak etxetu zuzten, larreak lur-berritu (manex) miseriatik atera aditzezkoa etxolak etxetu miseriatik atera etxolak etxetu el03899 Bere ariari eutsiko ziok orrek (nap esa) (yakin iii) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) hariari eutsi norberaren alde ari (neure, heure, bere...) hariari eutsi el03900 Itzari eutsi diozu orratik, nekez bederen, gizaxo orrek (barne muin) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole hitzari eutsi agindutakoari eutsi hitzari eutsi el03901 Geienaz ere egingo deguna lengo oñian eustia; Baserriyak postura ortan mejoratuko eztia (itur berts) lehen bezala segi aditzezkoa lehengo oinean eutsi lehen bezala segi lehengo oinean eutsi el03902 Gizon ori arpegiz ezagututen dot (manual) ikustez ezagutu aditzezkoa conocer de vista aurpegiz ezagutu ikustez ezagutu aurpegiz ezagutu el03903 Askok ez dituzte ezagutzen / gorria eta urdiña, / baiña gizonak ez du izaten / beti aldarte berdiña (jj luj) argi dagoena ez ikusi aditzezkoa gorria eta urdina ez ezagutu argi dagoena ez ikusi gorria eta urdina ez ezagutu el03904 Xoria ezagun da lumatik (yakin iii) jokabidegatik ezagutu aditzezkoa lumatik ezagutu jokabidegatik ezagutu lumatik ezagutu el03905 Ezagutu faltaz, zoiñ zen Orestes, zoiñ Pilades, zoiñ zen ogendüna, zoiñ ogenik etzian (onts hil) errua norena den ez jakin aditzezkoa nor zen orestes nor pilades ez ezagutu errua norena den ez jakin nor zen orestes nor pilades ez ezagutu el03906 Ezautu eban zeiñ arrautzetan euen olaar zurije (barand) azkarra izan aditzezkoa oilar zuria zein arrautzatan dagoen ezagutu azkarra izan oilar zuria zein arrautzatan dagoen ezagutu el03907 Gure mutikoek etzuten pilik ezagutzen, eta Iruñe-rat urbiltzean harrituak zauden eremu agortu eta idor horiek ikustean. (man) ezer ez ezagutu aditzezkoa pilik ez ezagutu ezer ez ezagutu pilik ez ezagutu el03908 Baña emen Sevillakuak ere ezagutzen ditugu ikusi gabe (oroitz) azkarra izan aditzezkoa sevillakoak ere ikusi gabe ezagutu azkarra izan sevillakoak ere ikusi gabe ezagutu el03909 Asto batari buztana khen, bertzeari ezar (yakin iii) alfer lanean aritzea nominalizazioa asto bati buztana kendu eta besteri ezartzea alfer lanean aritzea asto bati buztana kendu eta besteri ezartzea el03910 Atzaparra egotzi nai izatea (eracus), Baño atzaparra cion catu batec ezarri humildu zan sarri (izt oler) harrapatu aditzezkoa echar el guante mettre la main au collet atzaparra agotzi / ezarri harrapatu atzaparra agotzi / ezarri el03911 Jauna, zure urricalmenduac asti eman darot: penitenciaz eta damuaz baliotan nahi dut ezarri. (card lap) balioa eman aditzezkoa hacer valer baliotan ezarri balioa eman baliotan ezarri el03913 Nago tristerik ezarri nauten beltzean (berts txap iii) tristatu aditzezkoa beltzean ezarri tristatu beltzean ezarri el03914 Beruna ezarri (voc bas) bertikaltasuna eman aditzezkoa beruna ezarri bertikaltasuna eman beruna ezarri el03915 Prefo altcharazten era burdinetan eçartçen cituzten Jaunaren leguea leyhalqui begiratcen çutenac (test cahar i) kartzelan sartu aditzezkoa mettre en taule burdinetan ezarri kartzelan sartu burdinetan ezarri el03916 Burua bi belarrien artean ezarri (yakin iii) oker ulertze bat edo nahaspila bat zuzendu aditzezkoa poner los puntos sobre las íes mettre les points sur les i burua bi belarrien artean ezarri oker ulertze bat edo nahaspila bat zuzendu burua bi belarrien artean ezarri el03917 Gezurrez hantu zuen hau, eta buruco ezarriric, Erruma guzia asaldarazi Iñazioren contra (bi saind) aurrena jarri aditzezkoa poner a la cabeza buruko ezarri aurrena jarri buruko ezarri el03918 Oraikuek ezarri giuzte sekulakotz errekan (luz kan), Artzain tcharrak ezarriko du laster arthaldea errekan (lab lib) hondatu aditzezkoa faire tomber dans la dèche errekan ezarri hondatu errekan ezarri el03919 Jesuita ta frailiari eskuak ezarri (zubi), Haien gainean eskuak ezarten (eus prot), Eskuak zizkon ezarri (ip onak), Fariseoak au ezin eraman, eta gizonak bialdu ziozkaten, eskua ezartzera; baña oraindik etzan onetarako ordua bete. (test berri) harrapatu aditzezkoa echar el guante mettre la main au collet eskua(k) ezarri harrapatu eskua(k) ezarri el03920 Hila sei ehun eta berroita hamecan, Urthubiac Senpere ezarri estecan (eskal) setiatu aditzezkoa poner sitio estekan ezarri setiatu estekan ezarri el03921 Fuera kanporat semenarioetarik beren buruzagiekin (zez erre) kanporatu aditzezkoa poner en la calle fuera kanporat ezarri kanporatu fuera kanporat ezarri el03922 Çure gana ditut gogoetac egarri (bir of) (inorengan) pentsatu aditzezkoa gogoeta (inorengana) ezarri (inorengan) pentsatu gogoeta (inorengana) ezarri el03923 Gure hutsak ezartzen ditugu aro tcharraren gain (lab lib) aitzakiatan ibili aditzezkoa echar las culpas al tiempo huitsak aro txarraren gain ezarri aitzakiatan ibili huitsak aro txarraren gain ezarri el03924 Goiz edo berant ote haie ikusiren igant-oroz oillua tupiñan ezarten (poes pop ii) aberatsa izan aditzezkoa igandero oiloa tupinan ezarri aberatsa izan igandero oiloa tupinan ezarri el03925 Mera gaixto baten izenarekin bere izena lerroan ezartzen duen gizona (mintz aur) (inoren) pareko egin aditzezkoa (neure, heure, bere...) izena (inoren) izenarekin lerroan ezarri (inoren) pareko egin (neure, heure, bere...) izena (inoren) izenarekin lerroan ezarri el03926 Kastero jelostu gero, Mari solt ezari kanpo (etxahun) kanporatu aditzezkoa poner en la calle kanpo ezarri kanporatu kanpo ezarri el03927 Nigarra eguin dute bortz yaun handic larri: ceren eguia zuten gathetan ezarri! (eskal) kartzelan sartu aditzezkoa mettre en taule katetan ezarri kartzelan sartu katetan ezarri el03928 Gatuari behar sarri joare klaska bat ezarri (oxob) zailena egin aditzezkoa poner el cascabel al gato attacher le grelot katuari joarea ezarri zailena egin katuari joarea ezarri el03929 Bere espiritua eta eskua, compassa eta arraçoina bata betcearequin eçarriric molde icus ditequen bat atheratzen du (and dan) izpiritua eta egitatea uztartu aditzezkoa konpasa eta arrazoia elkarrekin ezarri izpiritua eta egitatea uztartu konpasa eta arrazoia elkarrekin ezarri el03930 Aaai, Katalin, ene alabea!! Damu izango euke eure bizi guztian. --Elitzake nire damu ori iñon lepora jausiko. (bein beti), Ezarriko kostuak nire lepora (peru. ab.) (ezer inori) egotzi aditzezkoa (ezer inoren) lepora ezarri / jausi (ezer inori) egotzi (ezer inoren) lepora ezarri / jausi el03931 Gibeleti manduer bazkaren ezarten (etxahun) gauzak oker egin aditzezkoa brider l'âne par la queue mandoei bazka gibeletik ezarri gauzak oker egin mandoei bazka gibeletik ezarri el03932 Erranen du zonbaitek, orga ezarri dudala idien aitzinian (onts hil), Orgak idien aitzinien (yakin iii) gauzak oker egin aditzezkoa poner la carreta delante de los bueyes mettre la charrue devant les boeufs orga idien aitzinean ezarri gauzak oker egin orga idien aitzinean ezarri el03933 Ezar nezan porogutan; ordea, hamabateki, ez isireki (ats neur) ezer demostratzeko pairarazi aditzezkoa poner a prueba porogutan ezarri ezer demostratzeko pairarazi porogutan ezarri el03934 Ephe hori nola behar nukeen probetchutan ezarri! (card lap) profitatu aditzezkoa probetxutan ezarri profitatu probetxutan ezarri el03935 Setioan ezarri zuten hiria (bi saind) setiatu aditzezkoa poner sitio setioan ezarri setiatu setioan ezarri el03936 Bai, buruz buru ezkondu giñean (manual) dirurik gabe ezkondu aditzezkoa buruz buru ezkondu dirurik gabe ezkondu buruz buru ezkondu el03937 Nola ezkontzen dira? elizaz; ala lapiko zarrez? (iru zir) ijito-ezkontza egin aditzezkoa lapiko zaharrez ezkondu ijito-ezkontza egin lapiko zaharrez ezkondu el03938 Ohe bat izangabe zoaz ezcontzerat: mingarri, denean mahain huts yaterat (eskal) dirurik gabe ezkondu aditzezkoa ohe bat ukan gabe ezkondu dirurik gabe ezkondu ohe bat ukan gabe ezkondu el03939 Bizarrak koipetu eta musuak eztiturik zabiltzala jaten (ip onak) gogoz jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines musuak eztitu gogoz jan musuak eztitu el03940 Falsikikatu dala-diyo berriz Kokok-¿eztakizute asto esniak ere faltsifikatu egitne dituztela? (oroitz) gezurtia izan aditzezkoa asto esneak ere falsifikatu gezurtia izan asto esneak ere falsifikatu el03941 Orrek beti adar bat falta dik (nap esa) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis adar bat falta zoroa izan adar bat falta el03942 Ai, Peru, peru! beti zu alperra; etzatzu faltako alkondara zarra (yakin iii) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa alkandora zaharra ez falta etxean gobernu txarra ukan alkandora zaharra ez falta el03943 sorgiñak orduan esan zion: ukuitzen banazu alkandorarik etzaizu paltako almoadapian. (barand) aberatsa izan aditzezkoa almodapean alkandorarik ez falta aberatsa izan almodapean alkandorarik ez falta el03944 Orri etzaio faltako astien ostirala bere larunbatarekin (nap esa) pobrea izan aditzezkoa (inori) astean ostirala bere larunbatarekin ez falta pobrea izan (inori) astean ostirala bere larunbatarekin ez falta el03945 Astoa izateko atzeko izipua (buztana) bakarrik falta dau (ait uzta) ergela izan aditzezkoa astoa izateko atzeko izipua bakarrik falta ergela izan astoa izateko atzeko izipua bakarrik falta el03946 Gero bistatik zitzaion faltatu aingeru (noel) ezkutatu aditzezkoa bistatik falta ezkutatu bistatik falta el03947 Medikuana gero aguro / eman zeikiola baja; / erantzun dio: zuk badaukazu / buruan artale falta (p eraus i) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis buruan artale falta eduki zoroa izan buruan artale falta eduki el03948 Aren etxean ezta faltako erropa zarra kakoan (yakin iii) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa erropa zaharra kakoan ez falta etxean gobernu txarra ukan erropa zaharra kakoan ez falta el03949 Praka beltzetan ari zurija etxako iñoiz faltatu (eusk fol x), Praka baltzetan ari zuria etxat niri inoiz faltadu (yakin iv), Galtza beltzian ari xuririk et zait sekulan faltatu (can pop i) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa fraka beltzean hari zuria ez falta etxean gobernu txarra ukan fraka beltzean hari zuria ez falta el03950 Ateratzeko esan zioela gurasoak, eta [neskak berriz esan zien] txakur gorri txiki batean zeola. Ure esnatzen balin bazan, galduko zittula. Alde eitteko esan zioen. Gero enteratzen zien ondo, era zulotik ateratzeko preparatuta zeolako ustez jun zien. Baiño mez'emateko liburu-azpiko aulkie palta. Ta betan geratu zan neskaa (barand) ezer egiteko premiazkoena falta aditzezkoa meza emateko liburu azpiko aulkia falta ezer egiteko premiazkoena falta meza emateko liburu azpiko aulkia falta el03951 Nola oroitzen zaitan egun artan bazkaitan ez da izango falta eltzian odolki galanta (berts lan) aberatsa izan aditzezkoa odolkia eltzean ez falta aberatsa izan odolkia eltzean ez falta el03952 Ari baltza etxako faltako soiñeko zurian (yakin iii) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa soineko zurian hari beltza ez falta etxean gobernu txarra ukan soineko zurian hari beltza ez falta el03953 aita zarra ta koñadua're / alabatzen tuzte onez / ttantto bat falta duela iduri / gauzak itxura duanez (trini ur) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis ttantto bat falta zoroa izan ttantto bat falta el03954 Xortiak tiratu, ez untsa geratatu! Guk behar partitu, beharrikan ere bizia funditu (naf kan) hil aditzezkoa bizia funditu hil bizia funditu el03955 Ehorzteco errecan soldadu zaurthua beldurrez yadaneco odol gabetua (eskal) beldurtu aditzezkoa odol gabetu beldurtu odol gabetu el03956 Odola gainditzen zaiotenean, elgarrekin buruzburuka egiten duten borroka-aldi bat (zez erre) haserretu aditzezkoa subírse(le) la sangre a la cabeza (inori) odola gainditu haserretu (inori) odola gainditu el03957 -Txoratu al zera gizona? Atxintxarri. -Donostiarrari galdetzen diozu ori? (burrun) berez argi dagoenaz galdetu aditzezkoa donostiarrari txoratu al den galdetu berez argi dagoenaz galdetu donostiarrari txoratu al den galdetu el03958 Erretora bere ahotik nahi zuten galarazi Bainan hark egiaz bertzerik ez diote irakatsi (poem bas), Ez da nehor behinere haren ahotik galdu (mintz aur) bestek esanak kaltetu aditzezkoa (inoren) ahotik galdu bestek esanak kaltetu (inoren) ahotik galdu el03959 Ez egiau sagarrik alperrik galdu (manual), Antxen zegoan ta bertan alperrik galdu zuten (gar), Alperrik galdu (yakin iii) hondatu aditzezkoa echar a perder alferrik galdu hondatu alferrik galdu el03960 Aurpegiek galdu dituzte (nap esa) haserretu aditzezkoa aurpegiak galdu haserretu aurpegiak galdu el03961 Trabesean izan du guztizko okertza jokatuta galdurik arreroko pertza (p eraus ii) (jokoan) dena galdu aditzezkoa arreoko pertza galdu (jokoan) dena galdu arreoko pertza galdu el03962 Semeak gazteak izaki eta, bein begien aurretik galdu zutenean, etsi ziteken (txan kant) ezkutatu aditzezkoa perder de vista (inor, ezer) begien aurretik galdu ezkutatu (inor, ezer) begien aurretik galdu el03963 Ez dezazula beiñ-ere begietaric galdu-ta illeco egun bat izan bedi orietan egin dezunaren contuac artzeco (jes biotz), Ierusalengo hirira xuxen ditu gidatu portale gañean dute begietarik galdu (noel) ezkutatu aditzezkoa (inor, ezer) begietatik galdu ezkutatu (inor, ezer) begietatik galdu el03964 Beak galdu (yakin iii) ibilian hankak hondatu aditzezkoa beheak galdu ibilian hankak hondatu beheak galdu el03965 Ez degu biotza galdu bear orrengatik (jain bil) desanimatu aditzezkoa caerse el alma a los pies bihotza galdu desanimatu bihotza galdu el03966 Egiten dezun baño, caso geiago artaz ez egitea, burua galerazi dezakean gauza da (jes biotz), Orrek nauka bada burua galdurik (baratz), Esaiezu aren alde daudenei, burua galdu dutela (santa kruz), Zartu zanean, burua erdi galdu zaioken (txan kant), Burua galdu (eus habl) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule burua galdu zoratu burua galdu el03967 Iltzeko zorian burutik galduta, zer esaten zuen ere ez zekiela (amab eg) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule burutik galdu zoratu burutik galdu el03968 Norbaiten ederra galdu (yakin iii) inoren oniritzia galdu aditzezkoa (inoren) ederra galdu inoren oniritzia galdu (inoren) ederra galdu el03969 Eskua galdu dozu! (yakin iii) zekena izan aditzezkoa eskua galdu zekena izan eskua galdu el03970 Ezagutza galtzen du, eta berac ez dakiela nola, bere burua hatzemaiten du Negapateneco hirian (bi saind) kordegabetu aditzezkoa perder el conocimiento perdre ses esprits ezagutza galdu kordegabetu ezagutza galdu el03971 Gogoa galdu (eus habl) aditasuna galdu aditzezkoa gogoa galdu aditasuna galdu gogoa galdu el03972 Edo ura gogotic galdu gabe (jes biotz) ez gogoratu aditzezkoa gogotik galdu ez gogoratu gogotik galdu el03973 Goza-mizkek galduik daukie (nap esa) inor bizimodu lasaiak galdu aditzezkoa (inor) goza-mizkek galdu inor bizimodu lasaiak galdu (inor) goza-mizkek galdu el03974 Amairu diru izan eta ezin galdu amalau, poltsan dedan diruarekin eztiat apalduko gaur (can vas ii) dena galdu aditzezkoa hamahiru diru ukan eta hamalau galdu dena galdu hamahiru diru ukan eta hamalau galdu el03975 Iru xito izan eta lau galdu (can pop iii) dena galdu aditzezkoa hiru txito ukan eta lau galdu dena galdu hiru txito ukan eta lau galdu el03976 Lotsa gutxiko kopetarekin neri konduta galtzera / dantza-kontua nola izan zan gogoratutzen al zera (ust ezin) fama txarra ezarri aditzezkoa (inori) konduta galdu fama txarra ezarri (inori) konduta galdu el03977 Baña edan nai izan etzuen, kordea galdu etzezan (test berri) zorabiatu aditzezkoa perder el conocimiento perdre ses esprits kordea galdu zorabiatu kordea galdu el03978 Ez teutsut nik lotsarik galdu,ez galduko bëre, baiña bai egia garbiak esan (peru ab), Eztizut nik lotsarik galdu, ez gaizkirik esan (ip onak) iraindu aditzezkoa (inori) lotsa galdu iraindu (inori) lotsa galdu el03979 Lurra galduric airean zagola (bi saind) ekilibrioa galdu aditzezkoa lurra galdu ekilibrioa galdu lurra galdu el03980 Ori ez da bere miitik galduko (nap esa) inoren esanengatik galdu aditzezkoa (inoren) mihitik galdu inoren esanengatik galdu (inoren) mihitik galdu el03981 Odolak etzaizkio galduko estutu-ta (nap esa) lasaia izan aditzezkoa odolak ez galdu lasaia izan odolak ez galdu el03982 Galdu ditu oilar eta olloak (p eraus ii) dena galdu aditzezkoa oilar eta oiloak galdu dena galdu oilar eta oiloak galdu el03983 Oiloa irabazi ta kapona galdu (yakin iii), Olloa irabazi, ta kapona galdu (nap esa) negozio txarra egin aditzezkoa oiloa irabazi eta kapoia galdu negozio txarra egin oiloa irabazi eta kapoia galdu el03984 Ormola'k orain jokatutzia uste zubena jendiak urte betian tentatu du-ta galdu ditu señaliak (lexo) apustutik erretiratu aditzezkoa seinaleak galdu apustutik erretiratu seinaleak galdu el03985 Aizazu, Santi, txapela galduagatik biziko zera (urz bat) lehentasuna galdu aditzezkoa txapela galdu lehentasuna galdu txapela galdu el03986 Eztuk gure muthikoa zazpi etxetako herrian galduko (yakin iii) gutirekin larritu aditzezkoa ahogarse en un vaso de agua se noyer dans un verre d'eau zazpi etxetako herrian galdu gutirekin larritu zazpi etxetako herrian galdu el03987 Heiekin untziac aise aberastu, aingura herdoilduak urre ganbiatu (eskal) negozio ona egin aditzezkoa aingura herdoilduak urre ganbiatu negozio ona egin aingura herdoilduak urre ganbiatu el03988 Agoa garbitu (yakin iii) aperitibo bat hartu aditzezkoa ahoa garbitu aperitibo bat hartu ahoa garbitu el03989 Ikusten al dezu or ate-ondoko agure ori? Joxe Jokin degu. Garbituko dizkizu belarriak ederki! (amab eg) (egia) latzak esan aditzezkoa (inori) belarriak garbitu (egia) latzak esan (inori) belarriak garbitu el03990 Aurretik izan bear zuen Berri-emalle bat, bideak garbituko zizkiona (test berri) erraztu aditzezkoa bideak garbitu erraztu bideak garbitu el03991 Bere burua garbitu juen etchetic ichillic ilquitce hartaric (test cahar i), Bada biok gelditzen zeratu burua garbitu gabe, ta zaio gaiztoan (ip onak), Andizki eta gende asko bildu ziran, zer erantzuten zuen, edo bere buruanolagarbitzen ote zuen ikusi nayez (test berri) norberaren burua justifikatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua garbitu norberaren burua justifikatu (neure, heure, bere...) burua garbitu el03992 Besteen ixipuz garbitu nai dittu uli(a)k (nap esa) besteren lanaz profitatu aditzezkoa euliak (inoren) izipuaz garbitu besteren lanaz profitatu euliak (inoren) izipuaz garbitu el03993 Ezpanak garbitu (yakin iii), Falso testimoniyua / modu orretan sortzen / kastigatu dezagun / ez da bildurtzen / zuk deretxo gabiak / badakizu artzen / ezpañak igurtzita / patrikadan sartzen (azp. prem.) ez ordaindu, (dirua) ez banatu aditzezkoa ezpainak garbitu / igurtzi ez ordaindu, (dirua) ez banatu ezpainak garbitu / igurtzi el03994 Egokiera txarra kontuak garbitzeko (mitx idaz), Contuac garbitu (voc bas) diruzko edo bestelako zorra ordaindu aditzezkoa liquidar cuentas kontuak garbitu diruzko edo bestelako zorra ordaindu kontuak garbitu el03995 Eztau musturrik garbituko (yakin iii) ez ordaindu aditzezkoa muturra garbitu ez ordaindu muturra garbitu el03996 Patarrarekin bere muturra garbitu! (ahal dena) mozkortu aditzezkoa muturra patarrarekin garbitu mozkortu muturra patarrarekin garbitu el03997 Besteren oriñalak garbitzen, nik ainbat lotsa (mend txir) besteren hutseginak nozitu aditzezkoa (inoren) orinalak garbitu besteren hutseginak nozitu (inoren) orinalak garbitu el03998 Gona luzeaz orpo zikinak ikasi uen garbitzen (yakin iv) (can vas ii) hutseginak disimula tu aditzezkoa orpo zikinak gona luzeaz garbitu hutseginak disimula tu orpo zikinak gona luzeaz garbitu el03999 Zapaten garbitzeko, uria denean; itzalean egoteko iduzki denean (yakin iv) alproja izan aditzezkoa zapatak euri denean garbitu alproja izan zapatak euri denean garbitu el04000 Erdi bat izan ez, ta lau kuarto gastatu (can pop i) asko gastatu aditzezkoa erdi bat ukan ez eta lau kuarto gastatu asko gastatu erdi bat ukan ez eta lau kuarto gastatu el04001 etxean zituen igar-eziak gastatu arte guziak / orain eskeleto egiñik daude egarri ta gosiak (nekaz mi) dena gastatu aditzezkoa ihar hezeak gastatu dena gastatu ihar hezeak gastatu el04002 bilbo zarreko atsoak okerrak eta gaiztoak ardao gozotan gastauko leukeez oien azpiko lastoak (yakin iv) dena gastatu aditzezkoa ohe azpiko lastoak gastatu dena gastatu ohe azpiko lastoak gastatu el04003 gayça cenduan leinztarrac urruxolaco lecayoa, sendo cenduan odolori biurtu jaeu gagatua (tex arc) beldurtu aditzezkoa helárse(le) la sangre odola gatzatu beldurtu odola gatzatu el04004 ahoa bete haginekin gelditu bada (mitx idaz) txunditurik aditzezkoa con la boca abierta bouche bée ahoa bete haginekin txunditurik ahoa bete haginekin el04005 agoa bete azurragaz musututs (yakin iii) txunditurik aditzezkoa con la boca abierta bouche bée ahoa bete hezurrekin musututs txunditurik ahoa bete hezurrekin musututs el04006 larrañekoak aoa bete ortzekin gelditu ziran (gar), ago(a) bete ortzekin gelditu da (nap esa) txunditurik aditzezkoa con la boca abierta bouche bée ahoa bete hortzekin txunditurik ahoa bete hortzekin el04008 gizona gelditzen da arkondara utsian (ait uzta) ezer gabe gelditu aditzezkoa alkandora hutsean gelditu ezer gabe gelditu alkandora hutsean gelditu el04010 agaz gelditu nintzan azegaria lez musturra pasmaduta ta lepoa aldrebes (obr guz i) txunditu aditzezkoa azegaria lez gelditu txunditu azegaria lez gelditu el04011 ni hil nahiz dabilcanoc, hilen dira gathazca: eta dira gueldituco, acearien bazca (bir of) hil aditzezkoa azeriaren bazka gelditu hil azeriaren bazka gelditu el04013 beiaren boskarren txala bezela gelditu (yakin iii) ezer gabe gelditu aditzezkoa estar a la cuarta pregunta behiaren boskarren txahala bezala gelditu ezer gabe gelditu behiaren boskarren txahala bezala gelditu el04014 beroa gelditu da oraintxe! (yakin iii) barregarri gelditu aditzezkoa lucirle el pelo beroa gelditu barregarri gelditu beroa gelditu el04015 horra bat hauta; bizkitartean bide erdi ez gelditzekotan; xutik joan-eta lehen apainduratzat... (mintz aur) (ezer) bukatu gabe gelditu aditzezkoa quedarse a medio camino bide erdi gelditu (ezer) bukatu gabe gelditu bide erdi gelditu el04016 eta haren irabazia oro izanen da bi zeha bete sudur erran komuna den bezala (onts hil) tronpatua izan aditzezkoa quedarse con un palmo de narices bi zehe bete sudur gelditu tronpatua izan bi zehe bete sudur gelditu el04017 amaren bihotza gelditu zan berri onekiñ itxasoa baiño era zabalago (sas let) lasai gelditu aditzezkoa bihotza itsasoa baino ere zabalago gelditu lasai gelditu bihotza itsasoa baino ere zabalago gelditu el04018 munduko lur guziak aski ez, eta bost oñetan gelditu (nap esa) ehortzia izan aditzezkoa bost oin lurretan gelditu ehortzia izan bost oin lurretan gelditu el04019 buru aundi gelditu (yakin iii), buru aundi gelditu (eus habl) espero ez dena gertatu aditzezkoa llevarse un chasco buru handi gelditu espero ez dena gertatu buru handi gelditu el04020 nahiago ez badu buru-gaichtokeriaz errekan gelditu (card lap) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche errekan gelditu hondatu errekan gelditu el04021 orregatik gelditu ziren ez buru ta ez buztan (nap esa) ezer gabe gelditu aditzezkoa ez buru eta ez buztan gelditu ezer gabe gelditu ez buru eta ez buztan gelditu el04022 ez jainko t'ez lur (nap esa) ezer gabe gelditu aditzezkoa ez jainko etra ez lur gelditu ezer gabe gelditu ez jainko etra ez lur gelditu el04023 ez laño ta ez jainko gelditzen gera (jain bil) tronpatua izan aditzezkoa ez laino eta ez jainko gelditu tronpatua izan ez laino eta ez jainko gelditu el04024 ez lukainka ez mutur gelditu (yakin iii) tronpatua izan aditzezkoa ez lukainka ez mutur gelditu tronpatua izan ez lukainka ez mutur gelditu el04025 oraintxe gelditu naiz ez zeru ta ez lur (nap esa) ezer gabe gelditu aditzezkoa estar a la cuarta pregunta ez zeru ez lur gelditu ezer gabe gelditu ez zeru ez lur gelditu el04026 gaztaña bota eta molkotzarekin gelditu (egan) (ezertaz) ez profitatu aditzezkoa gaztaina bota eta molkotzarekin gelditu (ezertaz) ez profitatu gaztaina bota eta molkotzarekin gelditu el04028 gorri gelditu etxia (voc aran) ezer gabe gelditu aditzezkoa gorri gelditu ezer gabe gelditu gorri gelditu el04029 arri ta belarri gelditu (yakin iii) harritu aditzezkoa quedarse de piedra harri eta belarri gelditu harritu harri eta belarri gelditu el04030 arri eta zur gelditu nintzan (yakin iii) harritu aditzezkoa quedarse de piedra harri eta zur gelditu harritu harri eta zur gelditu el04031 gelditu biazu dirurik gabe eta itzalaren jabe (berts txap ii) ezer gabe gelditu aditzezkoa itzalaren jabe gelditu ezer gabe gelditu itzalaren jabe gelditu el04032 halakoari eta halkoei gerthatzen zaie, gauaz kandela argitan iokoan hari direnei gertatzen zaiena, gelditzen dira iokotik, zeren akhabatzen baitzaie kandela (gero) ezeri azken punduraino ez utzi aditzezkoa jokotik kandela akabatu delako gelditu ezeri azken punduraino ez utzi jokotik kandela akabatu delako gelditu el04033 salbatu nahi dut, ez dut ceren khordocan gelditu: chede hazcar bati lothu behar naiz (card lap) arriskuan egon aditzezkoa colgar de un hilo kordokan gelditu arriskuan egon kordokan gelditu el04034 ta orduan ere jan-edanean labur gelditzea (jes biotz) zeken portatu aditzezkoa quedarse corto labur gelditu zeken portatu labur gelditu el04035 Bada zeure azken finean, heriotzeko orenean, behar ordu guztien gaiñeko behar orduan, zer damu, zer bihotz ukhaldi errezibituko duzu! Zer pena eta atsekabe sentituko duzu, Iainkoak hutsik, behar duzuna gabe, kanporat egotz zaitzanean? Nescio vos. Etzaituela ezagutzen, berandu duzula, erremediorik erran diazazunean? Eta hunela erranik, athea herts diazazunean? Badirudi, hunetan pensatzeak berak ere, sekulakotzat musut-huts gelditu behar duela ikhusteak, nehori buruko illeak latzten derautzala. (gero), Don karlosek euskaldunetaz baliatu nai zun Errege-alkian eseritzeko; euskaldunak berriz, artaz, Fueroetarako, ta biek musu uts gelditu ziran. (santa kruz) tronpatua izan, espero zena ez lortu aditzezkoa quedarse con un palmo de narices musututs gelditu tronpatua izan, espero zena ez lortu musututs gelditu el04036 nausi langileak gelditzen badira elgarri mutur (zez erre), mutur gelditu (eus habl) haserretu aditzezkoa estar de morros mutur gelditu haserretu mutur gelditu el04037 gelditu ziren biak mutur-uts (yakin iii) tronpatua izan aditzezkoa mutur huts gelditu tronpatua izan mutur huts gelditu el04038 agaz gelditu nintzan azegaria lez mustura pasmaduta lepoa aldrebes (obr guz i) txunditu aditzezkoa muturra pasmatuta eta lepoa aldrebes gelditu txunditu muturra pasmatuta eta lepoa aldrebes gelditu el04039 poltsa garbi ta alkandora utsean gelditu zan (sas let) ezer gabe gelditu aditzezkoa poltsa garbi eta alkandora hutsean gelditu ezer gabe gelditu poltsa garbi eta alkandora hutsean gelditu el04040 Eta esan daust, erderaz, emoteko berari aldean neukozan diru guztiak eta agudo ta txitik be atera barik, bestelan gibelak eguzkitara atarako eustazala. Bildurren bildurrez agiñak alkar joten daustela, ixil-ixilik emon dautsodaz dituak. Zer egingo zeuntson? --A bai, ondo egin dozu Txomin, zeuri ezer egin eztautzunean Jainkoari eskerrak. -- Gizon ori arin joan da gorantz, eta ni gelditu naz pralle, aldean lauziko barik, eta... (abk) dirurik gabe gelditu aditzezkoa praile gelditu dirurik gabe gelditu praile gelditu el04041 sor eta gor guelditu (voc bas) harritu aditzezkoa quedarse de piedra sor eta gor gelditu harritu sor eta gor gelditu el04042 sor eta lor gelditu (yakin iii) harritu aditzezkoa quedarse de piedra sor eta lor gelditu harritu sor eta lor gelditu el04043 eta bai halaber sukharrak nahasirik, bere testamentak hasi, eta akhabatu gabe gelditzen direla? (gero) hil aditzezkoa testamentuak hasi eta akabatu gabe gelditu hil testamentuak hasi eta akabatu gabe gelditu el04044 geldi ez gaitezen, asko bezela, gero txalma andi batekin (itur berts) espero ez dena gertatu aditzezkoa llevarse un chasco txalmarekin gelditu espero ez dena gertatu txalmarekin gelditu el04045 txantxarie baño geiago ez da gelditzen (nap esa) mugikorra izan aditzezkoa txantxaria baino gehiago ez gelditu mugikorra izan txantxaria baino gehiago ez gelditu el04047 zor eta lor gelditu (yakin iii) dirurik gabe gelditu aditzezkoa estar a la cuarta pregunta zor eta lor gelditu dirurik gabe gelditu zor eta lor gelditu el04048 zur eta lur gelditu (yakin iii) harritu aditzezkoa quedarse de piedra zur eta lur gelditu harritu zur eta lur gelditu el04049 ori ezta geratuko azaaren azpian (yakin iii) azkarra izan aditzezkoa azaren azpian ez geratu azkarra izan azaren azpian ez geratu el04050 beste urte-pare batean jarraitu ziteken nere arrebak oraindik; baña ni bezin barau geratu itun (txan kant) ezer lortu gabe geratu aditzezkoa barau geratu ezer lortu gabe geratu barau geratu el04051 san pedrotarrak, orain bi urte-akordatutzen al zera? / zuek bezela ezta geratu difuntuaren antzera (axen txan) triste gelditu aditzezkoa difuntuaren antzera geratu triste gelditu difuntuaren antzera geratu el04052 elizakoak artu zizkin, eta goiz aldera, ondoeza eginta, gorputz geratu uan (txan kant) hil aditzezkoa quedarse seco gorputz geratu hil gorputz geratu el04053 okerrena, berriz, laugarrena jaio ondoren, beren amona il zitzaiela, órduan geratu giñan gorri, orduan! (txan kant) beharrean geratu aditzezkoa gorri geratu beharrean geratu gorri geratu el04054 batzuek baño ezpada bere / juan ziran entzutera / arri eginik geratu ziran / ikusiyaz beste baga (elkoro) harritu aditzezkoa quedarse de piedra harri eginik geratu harritu harri eginik geratu el04055 ez dek iñor azitarako geratzen (txan kant), Gizona egon arren / sasoi baten gordin / eriotza etortzian / izaten da berdin / alperrik esatia / "Emendik aldegin!" / Ark pentsatutakua / azkar asko egin / iñor azitarako / gelditu ez dedin. (sas joan) denak hil aditzezkoa hazitarako inor ez gelditu / geratu / utzi denak hil hazitarako inor ez gelditu / geratu / utzi el04056 konpondu eta nobio gabe geratu zan mutxurdiña / arrautza orri kopetan egin zaio izerdi urdina (obr guz i) alferrik ahalegindu aditzezkoa quedarse compuesta y sin novio konpondu eta nobio gabe geratu alferrik ahalegindu konpondu eta nobio gabe geratu el04057 txorietxe geratu (voc aran) (etxe bat) hutsa eta utzia geratu aditzezkoa txorietxe geratu (etxe bat) hutsa eta utzia geratu txorietxe geratu el04058 gaztea ziñanean, zerorri, gerrilotzen ziñan, eta nai zenduen lekura zijoazen: baña zartuko zeranean, eskuak luzatuko dituzu, bestek gerrilotuko zaitu, eta nai ez dezun tokira eramango zaitu. (test berri) galtzak lotu aditzezkoa gerrilotu galtzak lotu gerrilotu el04059 baina gizona estraputan gerthatzen denean, egin-ahalaz behar da atheka tcharretik ilkhitzera (lab lib) behaztopatu aditzezkoa estraputan gertatu behaztopatu estraputan gertatu el04060 baionan edozein baita hutsean gerthatzen, den zaldi hoberena da noizpeit lerratzen (oxob), Auzitara gerade / gero abiatu / esperantzatan baña / utsian gelditu (atano) tronpatua izan aditzezkoa hutsean gelditu / gertatu tronpatua izan hutsean gelditu / gertatu el04061 artaldia gizentzen besteren sorotik, gustatzen zitzaiola oso gogotik (lexo) inoren lanaz profitatu aditzezkoa artaldea besteren sorotik gizendu inoren lanaz profitatu artaldea besteren sorotik gizendu el04062 baña beren bizkarrak gizenduko dira eskatuko diozkelako emanak baño geiagoak (ip onak) aberastu aditzezkoa bizkarrak gizendu aberastu bizkarrak gizendu el04063 esan bezela gure kontura gizentzen dutenak gantza / ez naiz arritzen nola diguten tamañ ortako bengantza (mend txir) nahi bezala bizi aditzezkoa gantza gizendu nahi bezala bizi gantza gizendu el04065 astuari gogoratu dxakon posuan ikusten eban illargidxa dxatia (barand) asmo zoroak ukan aditzezkoa putzuan ikusitako ilargia jatea gogoratu asmo zoroak ukan putzuan ikusitako ilargia jatea gogoratu el04066 burua gogortu zaio aitari orai semiak sinesteko (ezin) egoskortu aditzezkoa burua gogortu egoskortu burua gogortu el04067 azurrak gogortu (yakin iii) zahartu aditzezkoa hezurrak gogortu zahartu hezurrak gogortu el04068 lepoa gogortzen dala ta gerora ezin ekarri dirala eskura (ip onak) adindu aditzezkoa lepoa gogortu adindu lepoa gogortu el04069 ihizia hil aintzin jaleik ez gomita! (ahal dena) oraindik lortu gabeko garaitza a urrez ospatu aditzezkoa ihizia hil aitzin jaleak gonbidatu oraindik lortu gabeko garaitza a urrez ospatu ihizia hil aitzin jaleak gonbidatu el04070 herritarrec ez gorde besotaco zainac: eguin behar nor nahic guerla beharrean, etsaia hondatzerat heldu zaienean (eskal) uzkur gelditu aditzezkoa besoetako zainak gorde uzkur gelditu besoetako zainak gorde el04071 ¿zillegi da jai-egunean on edo gaitz egitea? ¿bizia gorde edo kentzea? (test berri), bi gizon prestuk mortu ontara gabaz ekarri ninduten / akerra zala meriyo biziya gorde ziraten (zapi) bizirik utzi aditzezkoa bizia gorde bizirik utzi bizia gorde el04072 bain baño geiagotan gorde nioen bizitza ez gutxiri (ip onak) bizirik utzi aditzezkoa bizitza gorde bizirik utzi bizitza gorde el04073 gogoan gorde zuan eleketa pedro migelek (gar) gogoratu aditzezkoa gogoan gorde gogoratu gogoan gorde el04074 egin nai ez dutenak jainkuen legian arriya tira ta eskuak gordian (paulo yan) izkutuan edo hipokresiaz inori kalte gin aditzezkoa tirar la piedra y esconder la mano jeter la pierre et cacher le bras harria tira eta eskua gorde izkutuan edo hipokresiaz inori kalte gin harria tira eta eskua gorde el04075 laborariac nahi du goldea pluman trucatu eta utciric capelua charpelaz gorde burua (fabl) kategoriaz goratu aditzezkoa kapelua utzi eta burua txapelaz gorde kategoriaz goratu kapelua utzi eta burua txapelaz gorde el04077 eta arrazoi geiagorekin umeak bear diotela lotsea gorde (ip onak) errespetatu aditzezkoa lotsa gorde errespetatu lotsa gorde el04078 zazpi giltzagaz gordeta eukabanakuan diru mataza (obr guz i) ezkutuan gorde aditzezkoa zazpi giltzekin gorde ezkutuan gorde zazpi giltzekin gorde el04079 jartzen bada tabernan edo estankuan ori da gordetzea zulodun zakuan (eguns txo) ez arduratu aditzezkoa meter en saco roto zulodun zakuan gorde ez arduratu zulodun zakuan gorde el04080 bestiak bazterretik iya illik otzak / ez duela gortuko kukuaren otsak (noe on) hilik egon aditzezkoa kukuaren hotsak ez gortu hilik egon kukuaren hotsak ez gortu el04082 agurtzean ederra copeta beltzanac / gorriraz lezakete edozein soldadu / abocatac heiekin beharco ichildu (eskal) (neska) lotsagabea izan aditzezkoa edozein soldadu gorriarazi (neska) lotsagabea izan edozein soldadu gorriarazi el04083 elbi batek gorritzen dun miren'engana (biz gar) lotsatia izan aditzezkoa euli batek gorritu lotsatia izan euli batek gorritu el04084 ez eta naski gorritu sudurra milikatuz, milikatuz elhurra (elizanb) mozkortu aditzezkoa se piquer le nez sudurra gorritu mozkortu sudurra gorritu el04085 gizon deboxaren aurrek ardura gose ta egarri atarira aterata eguzkia gosari (can vas ii) pobrea izan aditzezkoa atarira atera eta eguzkia gosaldu pobrea izan atarira atera eta eguzkia gosaldu el04086 berandu gosalduta egoten dek bera ni bazkari otzakin berriro lanera (berts bil) nahi bezala bizi aditzezkoa berandu gosaldu nahi bezala bizi berandu gosaldu el04087 ez nukela nahi gure ezpatac berriz elgarrekin khurutza diten (bi saind) haserretu aditzezkoa aller sur le pré ezpatak gurutzatu haserretu ezpatak gurutzatu el04088 gazte denbora igaro orrela gustatzen eskuak laztutzia etzaio gustatzen (paulo yan) alferra izan aditzezkoa eskuak laztea ez gustatu alferra izan eskuak laztea ez gustatu el04089 kea baiño gutiago gustatzen zat (yakin iii) batere ez gustatu aditzezkoa kea baino gutxiago gustatu batere ez gustatu kea baino gutxiago gustatu el04090 bertzen buztanaz uli haizatzaile batzu onak (mintz aur) lan gaitzak besteri eragin aditzezkoa euliak (inoren) buztanaz haizatu lan gaitzak besteri eragin euliak (inoren) buztanaz haizatu el04091 zanputza bezela aizatzen itun, motel (txan kant) harrotu aditzezkoa zanputza bezala haizatu harrotu zanputza bezala haizatu el04092 ats anditua, aoa legortua eta mingaña ain txukatua (pros nav) nekatu aditzezkoa hatsa handitu nekatu hatsa handitu el04093 mutiko hori ezta sosa moltsan baiño gehiago handitzen (yakin iii) batere ez hazi aditzezkoa sosa poltsan baino gehiago ez handitu batere ez hazi sosa poltsan baino gehiago ez handitu el04094 erran bailio bezala: esker emok ene koleran egonari, zeren bertzela, hartuko ituen egun heureak (gero), bereak harturik da ihes abiatu (poes pop i), autxok, autxok: orain artuko tuk ireak (nap esa) Zeure estalpean dabiz oneek lotsabakotuten; eta euroen aurrean zeureak artu gura ezpozuz, ixi-ixillik alde egistazu begien aurretik! (big. abk.) jipoitua izan aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) hartu jipoitua izan (neureak, heureak, bereak...) hartu el04095 santu gloriosua aotan artuta, coipaatu, ta leundu gura lituquee dantza desonestubac (gatz oz), gurutzea geren gañean eguitean autan arzen degu jaincoa, diogula: aitaren, ta semearen, ta espiritu santuaren icenean. (chris dot), naspillatu nayean euscara garbia aotan artzen zuela naparren erria (izt oler), besterik autan ez degu artzen, esandakuak bakarrak / merezi ere bazuten eta orra ordañez ederrak (gazt berts), mundu guztiyak autan artuta begira gure plantari (txirrit i), agustiñenak bost bertso dizkizu ipiñi iñor aurtan artu gabe bakarrik joakiñi (zakarra), jainkua maiten aotan ez artu santipikatu jaietan gurasoak aintzat, iñor ill gabe garbi aragikeriyetan (mendi gain), ludi guzitan autan artuta gaur bizi zaigun alaba; neri bi aldiz bertsuak jartzen saiatu da egiñala (p eraus i), ixilik eziñ egon naiz eta astera noa bertsotan orretarako gaur maixu jaunak artu nai ditut aotan (goi lor), maiz aotan hartu duten delako "isomorfismoa" (mitx idaz), Aotan artu (yakin iii), Bertso berri batzuek / nai nituzke para / autan artzen dedala / usurbildarra / ori Juan Jose Alkain da / Udarregi zarra (azp. prem.) aipatu aditzezkoa ahotan hartu aipatu ahotan hartu el04096 añenac artu (voc bas) deabruaren menpe egon aditzezkoa ainenak hartu deabruaren menpe egon ainenak hartu el04097 integrista airea hartzen diot nik agirreri (mitx idaz) sumatu aditzezkoa (inori ezeren) airea hartu sumatu (inori ezeren) airea hartu el04098 hirur-hogei-hamarna urthetan hartu die amorio (etxahun) maitemindu aditzezkoa amodio hartu maitemindu amodio hartu el04099 zure andrea ezkondu zan eta eztuen artu gizonik (berts txap ii) gizon ez izan aditzezkoa (inoren) andrea ezkondu eta gizonik ez hartu gizon ez izan (inoren) andrea ezkondu eta gizonik ez hartu el04100 har çaçu alimo jaunaren baithaco esperantçan, agortasuna, edo desgostua heldu denean (jes imit) suspertu aditzezkoa animo hartu suspertu animo hartu el04101 ez eta ayen esan-mesanaz ajolaric artu (jes biotz) arduratu aditzezkoa axola hartu arduratu axola hartu el04102 emendi aurrera artuko dot ardura andi bat (peru ab), ez ardura geyegirik artzeko animako janaz (test berri) arduratu aditzezkoa ardura hartu arduratu ardura hartu el04103 Esan zioten erritarrak Santa Kruzi, an gezurra besterik etzutela esaten, eta Lizarragaren aginduaz au ta tu eskatzen zutela, ta ojalateroen kontra dei bat egiteko. Santa Kruzek bialdu zun dei ori erri guzietara, berak agindu gabe, «ez jatekorik, ez dirurik emateko iñori». Orduntxe arnasa artu omen zuten erritarrak eta aldegin ojalateroak. (santa kruz) lasaitu aditzezkoa arnasa hartu lasaitu arnasa hartu el04104 nolabait ere zapat oieri / artu nai niyon aroia / oiek austeko bildurrez beti / pausoka eman doidoia / Al zan biderik txukunenetik / bazterrera utzi loia / ala guziz e etxera ordu / or galdu diyot takoia (balen) egokitu, ohitu aditzezkoa (ezeri) aroia hartu egokitu, ohitu (ezeri) aroia hartu el04105 artha gorrotz bat hatu behar-dute (test cahar i), gutaz arta hartzeko (odol) arduratu aditzezkoa arta hartu arduratu arta hartu el04106 bai asetzia beste gauzarik espadu artzen arretan (ped ota) arduratu aditzezkoa arretan hartu arduratu arretan hartu el04107 artzen det asmo osoa ez gueiago becaturic eguiteco (eracus), ez, arren, onelako asmo txarrak artu (ip onak), bertso batzuk jartzeko asmua artu det nik baña ezin alaitu iñola bareendik (nere ald), joateko asmoa artu zuen (biz gar), asmoa artu (eus habl) erabaki aditzezkoa asmoa(k) hartu erabaki asmoa(k) hartu el04108 asto zuriarenak eta beltzarenak artu ditu (yakin iii) jipoitua izan aditzezkoa asto zuriarenak eta beltzarenak hartu jipoitua izan asto zuriarenak eta beltzarenak hartu el04109 atsegin har ezazue, ezen nik eginen dut hetzaz neure eginbidea (gero), atsegin hartu zuen, oro bildurik, han harat, urez ur joaiteko zoriona ukan zuenean (mintz aur), ez al zaigu esaten liburu santuetan, "oroitu nintzan jainkoaz eta atsegiñ artu nun"? (jain bil) lasaitu aditzezkoa atsegin hartu lasaitu atsegin hartu el04110 artu egiozu arpegia alkate jaunari (manual) bisitatu aditzezkoa (inori) aurpegia hartu bisitatu (inori) aurpegia hartu el04111 zedorrek aurrea artu didazu (txan kant), aurrea artzea duk ori (nap esa), dinbi ta danba batak besteari aurrerik artu ezinda (gar), aurrea artu (yakin iii) abantailatu aditzezkoa tomar la delantera prendre l'avantage aurrea hartu abantailatu aurrea hartu el04112 orra ederki artu dizkigute aurria ta atzia, tren-biriarekin zelaiak galdu eta oiek petxaz bete etxia (kaskaz) dena kendu aditzezkoa aurrea eta atzea hartu dena kendu aurrea eta atzea hartu el04113 gostu hobea hartzen auzoko saldari (ahal dena) etxeaz edo etxekoez aspertu aditzezkoa auzoko saldari gusto hobea hartu etxeaz edo etxekoez aspertu auzoko saldari gusto hobea hartu el04114 eztau azalak arzen (yakin iii) harro egon aditzezkoa no caber en sí azalak ez hartu harro egon azalak ez hartu el04115 ez baizituen ere holako solasak eta egitateak beti barna hartzen badakigu ez diotela onik egin (mintz aur), gauzak har ez ditzaten sobera barnegi (can pop iii) seriotan hartu aditzezkoa tomar en serio prendre au serieux barna hartu seriotan hartu barna hartu el04116 nik zuzaz atsegin biek oroz bat hartzeko? (ats neur), oñaz ta gamboa'rrak, danok, bat artuta, menderatzen dizugu aoz-bera ezpata (aran) elkartu aditzezkoa bat hartu elkartu bat hartu el04117 Bizkaiako Diputazioak ori jakiñ eta Urkizuri berri eman zion, izketatu zedila Serranorekin, len bai len auzia garbitzen ote zuten. Urkizu Mondragura zan, Serrano an baitzegoan. Onek begi argiz artu zun. (santa kruz) harrera ona egin aditzezkoa begi argiz hartu harrera ona egin begi argiz hartu el04118 begien gainean artu (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa tener entre ojos begien gainean hartu gorrotatu begien gainean hartu el04119 zu begietan harturik parabisu saindua irabaz dezagun kristau penatuen portua (noel), honelako ieuspen borthitcenec ukiric ematen ez-narote. Eta bizkitartean, begietan ongi harcen balirade ¿nor bicitce on batera bil ezlaiteke? (card lap) kontsideratu aditzezkoa begietan hartu kontsideratu begietan hartu el04120 bere anayac, beguitan artu, ta saldu zuen: luzaro egonzan gatibu igiton, faraonen men-pean (chris dot), becatu tsikiak ere begitan-artuac daduzcan biotza (jes biotz), Birtute huntan anitzek begietan hatua zuten (mintz. aur.), Jokatzalliak ez gero artu begitan edo buruan, erriyak berak irabazten du makiña bat sentidutan (lexo.), nola zuten bestiak begitan artua nai izan zuen egin orlako tratua (ustez. lag.), gizon gizajoa begitan artu dabe (manual.), beguitan arturic euqui (voc. bas.), Ta nola Konejuari grazia gitxi egin zetsan biargiñak bere lepotik ainbeste barre ein biarrak, Otua begitxan artu eban, ta andik aurrera, beti ebillen Otua'ri nundik akatzen bat billauko. (ziri.), oneigatik edo aregaitxik, kontra-maixurorrek begitxan artuta eukan Andando (ezten.) (inori) gorroto hartu aditzezkoa tener entre ojos begitan hartu (inori) gorroto hartu begitan hartu el04121 begietan goiti hartu (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa tener ojeriza begitan goiti hartu gorrotatu begitan goiti hartu el04122 jainkoa, alabañan, prest daukate, egiaz damututa badijoazkio, beso zabalakin artzeko (test berri) harrera ona egin aditzezkoa recibir con los brazos abiertos beso zabalekin hartu harrera ona egin beso zabalekin hartu el04123 beorrek bere buruz artzen ditu bestiak, bañan beorri bezelako gutxi da (gab kaiku) besteak norberaren pareko juzgatu aditzezkoa besteak (neure, heure, bere...) buruz hartu besteak norberaren pareko juzgatu besteak (neure, heure, bere...) buruz hartu el04124 eta fariseoak emendik artzen zuten jesus-gatik gaizki itzegiteko bidea (test berri) ezer egiteko aitzakia hartu aditzezkoa bidea hartu ezer egiteko aitzakia hartu bidea hartu el04125 laborari onak egiten du bethi ongarria nasa; hartarako bideak hartzen ditu (lab lib) ezertarako prestakuntzak egin aditzezkoa (ezertarako) bideak hartu ezertarako prestakuntzak egin (ezertarako) bideak hartu el04126 ea arima izitua, bihotz har ezazu, esportza zaitezi, etzaitezila errenda, eztezazula gal esperantza (gero) animatu aditzezkoa bihotz hartu animatu bihotz hartu el04127 biotzetic artu (voc bas) seriotan hartu aditzezkoa tomar a pecho bihotzetik hartu seriotan hartu bihotzetik hartu el04128 biurrera artu (voc aran) alderantziz ulertu aditzezkoa bihurrera hartu alderantziz ulertu bihurrera hartu el04129 jerusalen'i bistak artzeko txit deseatuak oso, bostegun zaldizko lagun arturik tito abiatu animoso (zubi) ikusi aditzezkoa bistak hartu ikusi bistak hartu el04130 har beza bere bizkar datorkiokeen erantzun beharra (mitx idaz) ardurapean hartu aditzezkoa cargar sobre (sus) espaldas (neure, heure, bere...) bizkar hartu ardurapean hartu (neure, heure, bere...) bizkar hartu el04131 bildurrik gabe hartuko nuke burdin gorria eskutan / beste hoinbeste esan ez dunik ez dela egongo gutan. (odol) ezer uste osoz defendatu aditzezkoa poner la mano en el fuego en mettre la main au feu burdin gorria eskuetan hartu ezer uste osoz defendatu burdin gorria eskuetan hartu el04132 ausiabar asko artu gura dozu buruan (peru ab), buruan hatua dute, guciac heientçat, yayotcen direla (fabl), Adi zak, Mattin, eta har ongi buruan erratera nohan hau; dembora laburrik barnean, segurki eguerdi baino lehen, hunat ethorriko dituk Zugarramurdiko hauz'apheza, eta haren lagun bat edo bia (p. adame), ez barka buruan hartu arte, deus eztuela ikastekotan ikustekorik eskuarak (mintz aur), bear ez bezela buruan artzen dutelako (jain bil), jendiaren esanik ez artu buruan (xenp), oien esanak, danak guztiyak, ongi arturik buruan (errik itsas), artutzen det bai buruan garbi (txapel), gizon zintzo batzuek buruan harturik (odol), buruan artu (eus habl) kontsideratu aditzezkoa buruan hartu kontsideratu buruan hartu el04133 har, den'eztela, burutan; zer probetxu edertazuna da hire gorputzean (ats neur), iruditzen zait ordu zinukeela, haurtasuneko solasak utzirik, gizonaren eginbideak burutan hartzeko (lab lib), burutan hartu dedan lan hontan (yakin iii), jokatzalliak ez ero artu burutan edo begitan (lexo), itz ori atera zuanak GOIZ'a etzuan ezertarako burutan artu, bai ordea GOI'a (kaz lanak) pentsatu aditzezkoa burutan hartu pentsatu burutan hartu el04134 nik ezin artu neiz buruz izen guzti orreek illabetean bere (peru ab), buruz artu nuen euskeldun zaarrekin eleketan edoizketan aritzeko (pros nav), ondo buruz artu: jainkoaren emari edo doaiak, ez dira jainkoa (jain bil) gogoratu aditzezkoa buruz hartu gogoratu buruz hartu el04135 valdin damu-hartu dagoena, cembatez handiagoa den, hobena ere hambatez handiago bada (card lap), eta eztegu damu andiric artuco aldarean jesusec artzen dituen bidegabe ta tsarkeriaz (jes biotz), erregek bere semearen falta haur iakin zuenean, iainkoak daki zenbat damu harzen zuen (gero) penatu aditzezkoa damu hartu penatu damu hartu el04136 deabruak hartzen du, halakorik aipatzen diotenean (mintz aur), sutu dan orduan / diabruak arturik igesi da juan (uztarri), deabruac artua dago (voc bas) haserretu aditzezkoa llevar(le) los diablos deabruak hartu haserretu deabruak hartu el04137 osasune, galdu arte ez dugu deusetan artzen (nap esa) ez estimatu aditzezkoa deusetan ez hartu ez estimatu deusetan ez hartu el04138 Badakite nola artu / lanari dieta, / esanez: "motell, lasai, / bera juan dek eta!" (j zab) ez arduratu aditzezkoa (ezeri) dieta hartu ez arduratu (ezeri) dieta hartu el04139 zure biltzeak tristetu zuen mundu guztia argizagi berek zuten hartu dolu handia (noel), buluziak zirenek dolua hartu zuten (zez erre) penatu aditzezkoa dolua hartu penatu dolua hartu el04140 itz alcargo, edo-alcar-artze berriren baten gañean? (chris dot), alkar arturik diazela ongi-etorria ematera (sor luisa), alkar ondo artuta (peru ab), debozio au artzen dutenac, elcar ongi artzen dute, aixa barcatzen dituzten egiten zaizten tsarkeria ta bidebageac (jes biotz), jesus-en ikasleak pilatoren soldaduakin alkar artuta, gorputz-illa eraman zutela (test berri), Amorebietako elkar-artze lotsagarria (santa kruz), Joanes ta antonek alkar arturik erabaki ta korapillatu zan mikalla ta iñazio mariren ezkontza (gar), biok elkar artuta ez ote zebiltan? (amab eg), aita-semeek elkar harturik baserria batera lantzeko (mitx idaz), opinio guziak bear dira artu danok alkar arturik batera juntatu (afr ger), ijituaren gisa alkar dute artzen gauza tzarrak garisti dizkigute saltzen (mend txir), esanaz gure oker guziak lezazkiala zuzendu biar bezela euskaldun danok alkar artuko bagendu (atan est), kejaturikan ikusten ditut iñoiz asko baserritar iru edo lau-moruzkok artu dutelako alkar (itur berts), antxutxe'tikan iru biraje botil aundiya beteta iru lagunek alkar artu-ta mozkortu dute poteta (kaskaz), etorri guregana aisa artuaz biar den konfiantza guazen alkar artuaz euskaldunen raza (paulo yan), langille danok elkar artuta arrazoiari lagundu pobriarentzat ai zer bentaja ori egingo bagendu (urkiolegi) nagusi asko alkar artuta / errenta azten dabiltza (urkiolegi.), baserri ta kaletar / artze'ez dalako alkar / gure miseri dana / orretxek dakar (balentxi), lagun gaixtuak elkar artu eta jende guzia txupatzen / botika onekin gastatu gabe asi gaituzte kutsatzen (axura), ez al det obe gaztiakin alkar artu? (berts txap iii), ondorenian etorriko da ez dakigu zenbat negar projimuari lagun egiñaz danok artu zagun alkar (gazt berts), saiatuko bagiña alkar obeto artuaz gero egon gabe damuaz (j-p zab), elkar artuta dudarik gabe aitzaki billa zebiltzen gizon bat deika kaia gañetik etzen beñere isiltzen (xenp) elkartu aditzezkoa elkar hartu elkartu elkar hartu el04141 oiartzun'dikan ekarri ditu ganadu eta kupelak bigai gazte bat bazterrak joka artu zituan epelak (urrutia), etziran noski motelak ustuta zeuden barrikak eta beteta zauden kupelak artu dituzte epelak (lexo) jipoitua izan aditzezkoa epelak hartu jipoitua izan epelak hartu el04142 eran artu (eus habl) zaindu aditzezkoa eran hartu zaindu eran hartu el04143 erroak hartu ziten haren gogoan (haur bes) finkatu aditzezkoa echar raíces prendre racine erroak hartu finkatu erroak hartu el04144 cicoitcec nahi ezcola hor har beçate (fabl) ikasi aditzezkoa eskola hartu ikasi eskola hartu el04145 herioa jausten da lurrera; escu hartcen du adamen gainean (card lap), lengoaren ondoren igiton sartu zan, beste errege batec, indartsuegi eguin, ta escu gueigui artu cezaen bildurrez, necazari cituan, lanac lanen gañean emanaz (chris dot), hartcen-ere dute gure gainean, egun-dainoco efcu bera (test cahar i), esku handia hartzen duela emazteak amurus itsutuaren gaiñean (gero), hura estaltcen duten belen alchatceco escuric hartu gabe (and dan) agintea ukan aditzezkoa esku hartu agintea ukan esku hartu el04146 edozoin bezen trebe, esku-itzulia behin hartuz geroz (mintz aur) ezeren edo inoren zailtasunak ezaguturik moldatu aditzezkoa coger las vueltas esku-itzulia hartu ezeren edo inoren zailtasunak ezaguturik moldatu esku-itzulia hartu el04147 haiñen erregueac dira, cepoetan sarthuco: hainen nobleac orobat escu-lothu hartuco (bir of) atxilo hartu aditzezkoa esku-lotu hartu atxilo hartu esku-lotu hartu el04148 ¿norbere burua iltea pekatu ezta izango ba, jainkoari eskua artzea da ta? (manual) inoren eskubideaz jabetu aditzezkoa (inori) eskua hartu inoren eskubideaz jabetu (inori) eskua hartu el04149 maite zaituen anaia batei ez othe dezakezu erran zer escualde hartzen duzun? (bi saind) bataren edo bestearen alde jarri aditzezkoa tomar partido eskualde hartu bataren edo bestearen alde jarri eskualde hartu el04150 eta ez du estadua artzeco asmoetan asi bear (eracus) ezkondu aditzezkoa estadua hartu ezkondu estadua hartu el04151 ots egin zion arrentzat azkar libra zezala bidia estu artuta bertan erori etzan kontentu jabia (pello errot), zedorrek dituzu kulpak eztu artu bazaitu (urz bat), pareja orrek estu artuta eman ziraten trantzea, baño ezagutu ninduen azkar izketan edo antzea (nekaz mi), estu txakurrek artze'zituzanien (barand) larriarazi aditzezkoa estu hartu larriarazi estu hartu el04152 Ah! Incarnacionek izan balitu besoak eta eskuak hain azkar nola baitzuen mihia abil!... Ba, bainan, nahiz idekia, nahiz hexia, Pachecoren eskua gauza borthitza baitzen ordean? Horra zertako, ezin bertzez, aspaldiko demboretan Incarnacion bereak golkhoan zagon, bortz aldiz egiten zuelarik bere baithan: "Ago, ago, Pacheco ! ethorriko duk orena, hik ere hartuko ditukana hireak eta asto beltcharenak!...(p. adame), artuko(d)ituk iri(a)k eta asto beltxarenak (nap esa) jipoitua izan aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak hartu jipoitua izan (neureak, heureak, bereak...) eta asto beltzarenak hartu el04153 ireak eta bat geiago artuko dituk (yakin iii) jipoitua izan aditzezkoa (neureak, heureak, bereak...) eta bat gehiago hartu jipoitua izan (neureak, heureak, bereak...) eta bat gehiago hartu el04154 kortes den jakin lehen etsirik hartu bano (ats neur), alkate jauna, etzazu artu mundu onetan etsirik (berts mor), pozgarriya etzan izango aien / azken orduko antsiya / gerrak gauz onik ez dakarrela / artu dezagun etsiya (j zab), artuta daukat etsiya (berts txap i), pretensiyoa nola izan nuan esan nion lenbiziya / neskatxa orrek errespuesta: aiya artu nun etsiya" (pello errot), ikusitzen urte askuan dabillela bizirikan / ondo bizitzen eztu artutzen orrek beñe etsirikan (zepai), artu det orren etsiya (txirrit i) etsi aditzezkoa etsia hartu etsi etsia hartu el04155 ezaguerak bereala artu zituzten, eta adiskide egin ziran (test berri) adiskide egin aditzezkoa trabar amistad ezaguerak hartu adiskide egin ezaguerak hartu el04156 aingeruak esanak ezer gitxian artuta, uste izan zuten, magdalena-k bezala, norbaitzuek ostua izan zala (test berri) ez estimatu aditzezkoa ezer gutxian hartu ez estimatu ezer gutxian hartu el04157 eta gizonak jaincoaren semea lenengoan ecertan ez artuagatic (chris dot), confesioan, edo geroseago utzi nuan lotsaz confesatu gabe, edo ez nuan ezertan artu, baña ezagutzen nuan ona izango etzala egin nuan gaistaqueria hura (eracus), Ez ditut ezertan artzen laguna zure esanak (berts mor), apaiz bat bide berean sortu zan, eta ezertan artu gabe bideari jarraitu zitzayon (test berri) ez estimatu aditzezkoa ezertan ez hartu ez estimatu ezertan ez hartu el04158 nik ez diyot artutzen gauz orri fedia bakoitzak beria esan det neria (j-p zab) sinetsi aditzezkoa (ezeri) fedea hartu sinetsi (ezeri) fedea hartu el04159 guk dugu sinhesten, ezen legeko figura guziek fin hartu ukhan dutela jesus kristen ethortzearekin (eus prot) amaitu aditzezkoa fin hartu amaitu fin hartu el04160 maiz frenoak artu bear zaizkio (nap esa) inorekin kontuz ibili aditzezkoa (inori) frenoak hartu inorekin kontuz ibili (inori) frenoak hartu el04161 gure maldizionea bere gan har lezantzat; gu hartarik deskarga gentzantzat (eus prot), doña isabelec bere gain hartzen diotza escolaco gastu guziac (bi saind), jesus-ek bere gañ artutako, gure erospen edo erredenzioko lana (test berri), ene gain hartcen-dut malediccione hura: eguiçu çuc nic erran bezala (test cahar i), bere gaiñ hartuz, edo adixkide zenbeiten laguntzarekin, bazituen han hemenko komentu batzu ezarriak (mintz aur), ez baitzuten hauiek halako gutiziarik, behar izan dute ohoinek beren gain hartu ebatsi gauzen zaintzeko lana (zez erre), jesusen libratzeko bere gaiñ du artu (alz imaz), nere gain artzen diat (itur), mesias etorri zan zerutik mundura moisesen lekura bere gaiñ arturikan gizonen ardura (mendi gain), ene gain hartu nituen ardien lan guziek (odol), bere gain artu (yakin iii), Erru lotsagarri ori gere gain artzeaz ez gera lots, ez gera beldur! (kaz lanak) ardurapean hartu aditzezkoa cargar sobre (sus) espaldas (neure, heure, bere...) gain hartu ardurapean hartu (neure, heure, bere...) gain hartu el04162 odolaren amodioac gaina har zezan oraino haren bihotzean (bi saind), udaberrian, sarha jorratze, onak hartu arte gaina (oxob), Lazkao-Txikik beti izan du / bertsuetarako maña / asko pentsatzen etzutenari / artu izan zien gaña [...] (sas joan) gainditu aditzezkoa gaina hartu gainditu gaina hartu el04163 gainak artu ditu orrek (yakin iii) harrotu aditzezkoa subirse a la parra se monter la tête gainak hartu harrotu gainak hartu el04164 eta are gehiago iakinagatik ere, on da disimulatzea, ez iakin iduri egitea, ez iabetzea, ez bere gaiñera hartzea, edo desenkusatzea (gero) ardurapean hartu aditzezkoa cargar sobre (sus) espaldas (neure, heure, bere...) gainera hartu ardurapean hartu (neure, heure, bere...) gainera hartu el04165 alferrik da artzia indarraren gala, aingeru gaurdakuak anpara gaitzala (xenp), artu naiagatikan gaztekin gala nik eztet uste iñor onen zale dala (seg itsua), jenteak geiegian artu zuen gala (can vas ii) harrotu aditzezkoa gala hartu harrotu gala hartu el04166 gatzaren ardura artu (yakin iii) ezkondu aditzezkoa gatzaren ardura hartu ezkondu gatzaren ardura hartu el04167 eta halatan hartu dut gogo, lehenbiziko parte hunen, lehenik benturatzeko, eta berri iakitera bezala aitzinerat igortzeko (gero), hauk ere hartzen dute gogo, eta borondate estudiatzeko (lan haut), apoarmatu bat cen cochco ariñecoa eta unahiatua bethi gaintceaz chiloa ikhusteco mundua hartcen du gogoa (fabl), amargarrenak diño kristiñau guztiai ez gogorik artzeko iñon ondasunai (par bide), artu dut gogo; erabaki dut adiarazteko (pros nav) erabaki aditzezkoa gogo hartu erabaki gogo hartu el04168 apostoluak laudatu zuten zure nekea, haren gogoan hartzera exortatu jendea (noel), ar-beza maiz gogoan jesusi zor diona (jes biotz), emen gogoan artu bear degu, jesus-ek onerako edo gaitzerako bere epaya emateko, etzituela gauza andi edo bekatu agiri-agirikoak aitatu (test berri), burtzoragarri da soma hori gogoan hartzeá bera (zez erre), gogoan artu dezu zeure eskabidea (gar), Entzun zazute, ta gogoan ongi artu (kaz lanak), eta oraindanik hobe dun gogoan hartu Theresa hiru ugazabandre dela (haur bes), aditzalle maitiak nai-zutet aitortu atentzioz aituta goguan artu (mend txir), Kontu politak badira emen oram goguan artzeko / zenbait gizonen opiniyua beti diruba galtzeko (gazt berts), goguan artu zagun ez dediyen aztu moruak españolik ikaratu eztu (afr ger), hermano ze esatea nuan / goguan arrazak / gizona galdutzen dik / erretiroik-ezak (otsolarre), euskara itotzea hartu du gogoan (odol), ori ongi gogoan artu (eus habl) gogoratu aditzezkoa tomar en cuenta gogoan hartu gogoratu gogoan hartu el04169 jesus-en biotzaren debozioa gogotic artu duten anitz eta asco (jes biotz), gogotic cerbait artu (voc bas) seriotan hartu aditzezkoa tomar a pecho gogotik hartu seriotan hartu gogotik hartu el04170 denok kantuan sartu giñaden / gustora eleiza orretan / intentzioa gogoz artuta / segitzeko obra onetan (garate), gogoz cerbait artu (voc bas) seriotan hartu aditzezkoa tomar a pecho gogoz hartu seriotan hartu gogoz hartu el04171 ¡au da gizona! Beingoan artuten ditu goyak (manual) harrotu aditzezkoa subirse a la parra se monter la tête goiak hartu harrotu goiak hartu el04172 ganora bakoen etxean goizeko salda arratsean (yakin iii) alferra izan aditzezkoa goizeko salda arratsean hartu alferra izan goizeko salda arratsean hartu el04173 andre onak har gitzake gomendutan agian hanbat bada graciosa ama ororen gainian (oler) babestu aditzezkoa gomendutan hartu babestu gomendutan hartu el04174 su biziak artu zuen, aintzat artzeagatik erantzuten etziolakoan (test berri), Mandataria bialduta Uitzira jetxi nintzan, eta an egon nintzan erantzunaren begira, atsaldeko bostak arte. Alper-alperrik: nere gogo ona ta menpera-naia aintzat artu gabe, Goizuetara jo zun eta nik Leitzara gau egitera. (santa kruz), lenago anbat aintzat artzen ez ginduzen gauza guziyak (ped ota) kontsideratu aditzezkoa tomar en consideración aintzat hartu kontsideratu aintzat hartu el04175 demporia iragotia, aisia artutia, ta divertidutia dira (gatz oz) egurastu aditzezkoa haizea hartu egurastu haizea hartu el04176 felipe-k, emendik aria artuta, esan zion, profeta aren esana nola bete zan jesus nazaretekoaren eriotzan (test berri) ezer egiteko aitzakia hartu aditzezkoa haria hartu ezer egiteko aitzakia hartu haria hartu el04177 bertzenaz yabetzeco dohainaz aberats ezdu ceren hauzoac sobera hartu hats (eskal) lasaitu aditzezkoa hats hartu lasaitu hats hartu el04178 dugun behin bederen hatsa har (zez erre) atsedendu aditzezkoa hatsa hartu atsedendu hatsa hartu el04179 nahiz untzi-capitainarekin hitzartuan naizen, dio iñazio loiolacoac (ezic hura zen) iguricatuco dut zonbait egun eta zure oseba jaunaren untzia hartuco dut (bi saind), erran behar da gaitzeko prekozioneak harturk zituztela, justiziarekin hitzarturik, hiriko buruzagiek (mintz aur), denen artean itza artu zuten urra-aldi ederra eman bear zituztela liberalai (santa kruz), ekhia zenean sarthu bethi ere maithatzeko bertzerekin zen hitz-hartu (orhoit), hitz harturik badoatza egiten du oihu gaitza: "zer da hantxetan beltz-beltza?" (manex) konpromiso hartu aditzezkoa hitz hartu konpromiso hartu hitz hartu el04180 eta zaldun batek dezake bere hitza atzera har (haur bes) agindutakoa ez bete aditzezkoa volverse sobre lo dicho hitza atzera hartu agindutakoa ez bete hitza atzera hartu el04181 halakoren hitza dirutzat hartzen duzu (gero) inoren esana estimatu aditzezkoa prendre pour argent comptant les paroles (de quelqu'un) (inoren) hitza dirutzat hartu inoren esana estimatu (inoren) hitza dirutzat hartu el04182 itzen bat omen dago puntuan artua / kantu truke ez dala karga artua (per amez) hitzak edo esana zentzurik hertsienenean hartu aditzezkoa hitzak puntuan hartu hitzak edo esana zentzurik hertsienenean hartu hitzak puntuan hartu el04183 medicua hitzean hartzen duela (bi saind), neskatzak hitzean arturik, joan zen landarat (barand) sinetsi aditzezkoa hitzean hartu sinetsi hitzean hartu el04184 artu bearco ditu otzac eta bero, nai-ez-duela, zembait tormentu genero (izt oler) jipoitua izan aditzezkoa hotzak eta beroak hartu jipoitua izan hotzak eta beroak hartu el04185 bertso bat orri ateratzeko, orain artu det idia, treñurua ta batel ederrak orrek egiñak badia (gazt berts), estranjerira martxatutzeko artu giñuzen irirak automobillean korritu're bai europa ontako biriak (balentxi), oraiñ artu det idia (errik itsas), fabrika aundi bat egiteko nola artu zuten idia ogia etxera ekartzezkero olakuak bear dia (nere ald) otu aditzezkoa ideia hartu otu ideia hartu el04186 beintzat urtea egin daidanean artuko dot igesa (peru ab), largatzen du leoitzarra konorte gabe, artzen du zaldiak igesa (ip onak), olango orduetan igesa artuten bada (manual) ihes egin aditzezkoa ficher le camp ihesa hartu ihes egin ihesa hartu el04187 inpernuak ere ez dik artuko (urz bat) gaiztoa izan aditzezkoa (inor) infernuak ez hartu gaiztoa izan (inor) infernuak ez hartu el04188 inurriak artu (yakin iii) txindurritu aditzezkoa inurriak hartu txindurritu inurriak hartu el04189 Bein ola, bialtzen diote apaiz-jantzian, norbait il zulako otsa zedukan bat, arekin konpiantza artuko zula, ta geroenean il egingo zula. Oi zun bezela, Santa Kruzek bi mutil tartean ekarriazi zun bere begietara, baionetak ageri zitutela. Ikusi orduko, Santa Kruz iduritu gaiztoak artu zun. Apaiza ote zan ez ote zan jabetzeko, latiñez galde errez batzuk egin zizkion. Tutik etzun erantzun gezur-apaiz arrek, eta tiroz botarazi zun lizar baten ondoan. (santa kruz) ezerk gaizki pentsarazi aditzezkoa dar mala espina (inor) iruditu gaiztoak hartu ezerk gaizki pentsarazi (inor) iruditu gaiztoak hartu el04191 bere azken finean, kandela bere eskuan harturik, zala zegoenean (gero) hil hurran egon aditzezkoa kandela eskuan hartu hil hurran egon kandela eskuan hartu el04192 kulpa duenak kandela ori berekin artu dezala obekiago ikusitzeko orren orgullo ta gala (kaskaz) nor beraren egitateen jabe egin aditzezkoa aguantar su vela kandela hartu nor beraren egitateen jabe egin kandela hartu el04193 bai, jauna; eta gogoa duenean, etorri bedi gure etxera kaponada bat artzera, eta berotu bat emango diogu (iru zir), kaponaa bat artu (voc aran) sutondoan berotu aditzezkoa kaonada bat hartu sutondoan berotu kaonada bat hartu el04194 estrapuzua eginda laister igual erori lurrera kargamentua geitxo artuta gero ezin jun aurrera (zubel sai) mozkortu aditzezkoa kargamentua hartu mozkortu kargamentua hartu el04196 guztiz bire labañak senti ditut emen ar zazute kargua nere animaren (xenp), guk jaingoikoa amatutzeko kargua artu genduan (alz imaz), nik ere badadukat nori kargua artu bañan denori nai det ongi desiatu (mend txir), danen kargua nik artu bear (txan kant) arduratu aditzezkoa kargua hartu arduratu kargua hartu el04198 eta tristura handitan, harganik konjit hartzen, eta hari azken adioa erraiten (onts hil) alde egin aditzezkoa konjit hartu alde egin konjit hartu el04199 artu daiogun kontu maia serbietan dabillen neskatilleari (peru ab), nekez au biltzen dezu animaco egitecoari contu artzeco (jes biotz), escribaturik dago, aingeruak zuri kontu artzeko daudela (test berri), Etxea, etxeko garbitasunez eta etxekoen janariaz kontu guti artzea (pros nav), oraingoan obeto kontu hartuko zioten (santa kruz), gau beten anaie zarrena kontu artzen geatu ementzan (barand), zuk emen etxiari kontu artzen egon bear dezu (larraitz), bere, burubari ondo kontu artu biar diyo (gab kaiku), gerora berriz egoten dira jendiari kontu artzen sorgiñ marama deabru oyek eztitu ezerk izutzen (ustez lag), trumoi-soñuak baño lenago aurretik tximista argiya kontu-artzalle ona degula au da señale garbiya (lexo), etsai gaiztuen tentaziyuan ez gaitezela gelditu geren animai kontu artzeko gogor ekargatu gaitu (gazt berts), dotriñen kontu artutzen gogor asi zitzaion jesusi / etxe orretan tormentu gutxi etzuan beregan ikusi (zubi) adi egon aditzezkoa kontu hartu adi egon kontu hartu el04200 zeruko erreinuak dirudi bere servitzariai kontuak artu nai ziezten erregla (test berri), aingeru ta gizonen contuac artzeco dago (jes biotz), kontuak hartu nai dizkiot jainkoari igandean elizan, gupidarik gabe nola hegaztinak, egonikan kantari (obr guz i) (inori) bere egitateen erantzuera eskatu aditzezkoa kontuak hartu (inori) bere egitateen erantzuera eskatu kontuak hartu el04201 ezteraue lainkoak deus ere hartzen kontutan (gero), Onetarako, zein euritan zein aterritan, goizaldea baiño askozaz lenago ioaten zan Talara; an izarrai begiratu, odeien azatza kontuan artu, aizea ezautu ta itxasoa zelan egoan ikusirik, txalupetako nausiai ots edo oles egiten eutsen. (bein beti), ez zituela eskolako programak kontuan hartzen (haur bes), orain esaten dudana ez har kontuan, potorik ezpaitut egin behar puntuan (obr guz i), gales-herri osoa kontuan hartzen badugu (mitx idaz) kontsideratu aditzezkoa tomar en consideración kontuan hartu kontsideratu kontuan hartu el04202 artu zeinke konturako onek dirautsuna (manual) kontsideratu aditzezkoa tomar en consideración konturako hartu kontsideratu konturako hartu el04203 kristoonak artuko ttuk (nap. esa.), Bein, olako fetxurixaren bat ein ei zetsan Elgoibarko Artaso pelotariari, eta Galdo-txiki gizajuak kristonak artu ei zitxuan. (ziri.) jipoitua izan aditzezkoa kristorenak hartu jipoitua izan kristorenak hartu el04204 laidok hartu gabe parti gitezen, jendek irrigarri gerta ezkiten (oler) iraindua izan aditzezkoa sufrir una afrenta laido hartu iraindua izan laido hartu el04205 lecua artu (voc bas) egoitza finkatu aditzezkoa lekua hartu egoitza finkatu lekua hartu el04206 nik uztenbazaitut, lepotik soka jarrita artzen du gizona pisura (gab kaiku) urkatu aditzezkoa lepotik soka jarrita pisura hartu urkatu lepotik soka jarrita pisura hartu el04207 lioanak añe artuko ttuk (nap esa) jipoitua izan aditzezkoa lihoarenak adina hartu jipoitua izan lihoarenak adina hartu el04208 gutxienez bear ditu iru okulixta / denak ezin kantatu zeñek artu lixta? (erren. Zaar.) oroitu aditzezkoa lista hartu oroitu lista hartu el04209 gurasuac gaiti gura daveena umiac egitia; justiciari ta cura jaunai ez artutia (gatz oz) errespetatu aditzezkoa lotsa hartu errespetatu lotsa hartu el04210 lozorroac artu (voc bas) lo sakon edo sukarrezko batek hartu aditzezkoa lozorroak hartu lo sakon edo sukarrezko batek hartu lozorroak hartu el04211 sustarra artu, lurra artu landariak (voc aran) finkatu aditzezkoa echar raíces prendre racine lurra hartu finkatu lurra hartu el04212 lurrak artu (yakin iii) aklimatatu aditzezkoa lurrak hartu aklimatatu lurrak hartu el04213 eten bako txurrutai an ekiten dautsa artzen dabe matsa, ezin dira altza (nere apur) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite mahatsa hartu mozkortu mahatsa hartu el04214 ohe baten erdia escaintzen diote, eta iñacioc batere mainaric gabe hartzen du, nahiz escale zikhin bat den bertze erdian. (bi saind) esijentziarik gabe hartu aditzezkoa no hacer ascos mainarik gabe hartu esijentziarik gabe hartu mainarik gabe hartu el04215 nere biotza penaz beterik erdibitu bearrean amerikara martxa artu nuan sarturik barku batean (jaio biz), nekez baño ezpada bere emo'ebanian berbia bengo benguan presentau jaken martxil artzeko kotxia (elkoro) alde egin aditzezkoa martxa hartu alde egin martxa hartu el04216 t'artu matxiko t'aiden leizen gora ata ementzoon (barand) lepoan hartu aditzezkoa matxiko hartu lepoan hartu matxiko hartu el04217 ez al zazute akordatutzen lenagoko erasua? Iru urte da artu zutela izugarrizko mazua (gazt berts) espero dena ez gertatu aditzezkoa llevarse un chasco mazua hartu espero dena ez gertatu mazua hartu el04218 biotza emen artu al degu ai, manuel, mingañean? (noizp) aipatu aditzezkoa (ezer) mingainean hartu aipatu (ezer) mingainean hartu el04219 egin dezagun euskaldunen batek asmatzen edo aurkitzen duela egun edo bihar einsteinek fisikan edo flemingek medikutzan asmatu edo aurkitu dutenen pareko zerbait. Ez dugu berehalakoan ikusiko, izpiritu-gaietan saiatzen diren euskaldunek maiz aldegiten baitute guregandik -ez ote ditugu behin baino gehiagotan geurok uxatu- baina ez dugu irudimena estuegi lotu beharrik. Zein hizkuntzatan emango luke berria? Euskaraz ematea, ez ote litzake mutua hartzea oihulari? (mitx idaz) lan handirako baliabide eskasekoa aukeratu aditzezkoa mutua oihulari hartu lan handirako baliabide eskasekoa aukeratu mutua oihulari hartu el04220 eskola izeneko oietatik muturra artuz, bide ontako ibilkera aierazi nai dizut (jain bil) ezer egiteko aitzakia hartu aditzezkoa muturra hartu ezer egiteko aitzakia hartu muturra hartu el04221 muxak artu (yakin iii) haserretu aditzezkoa estar de murria muxak hartu haserretu muxak hartu el04222 neurri estuan artzeko dira / gizonaren maliziyak, / kontzientziya artutzen dute / tranpazko irabaziyak (urkiolegi) zorrozki juzgatu aditzezkoa neurri estuan hartu zorrozki juzgatu neurri estuan hartu el04223 patroiakin muturka gaudela ori gezurra sortzia / nunbait pentsatuko zuten oiek guri neurriyak artzia (gazt berts), kontra egitia nai ezpadute esna ditzatela egiak geok baña trastiaguak guri artutzen neurriak (kaskaz), gu tentatzen etorri zera? Alaxe eman dizugu tankera neurriyak ondo artutzera toki txarrera etorri zera g-p. Zab. 168), gure utsunak ikusi gabe besteri neurriak artzera beti aurrera begiratuaz iñon faltak billatzera (berts bil) inor zorrozki juzgatu aditzezkoa (inori) neurriak hartu inor zorrozki juzgatu (inori) neurriak hartu el04224 odolak burua artu (yakin iii) haserretu aditzezkoa subírse(le) la sangre a la cabeza odolak burua hartu haserretu odolak burua hartu el04225 mariari au egindako eguna jai-ezaguna zen: eta eskiba eta fariseoak emendik artu zuten, gaizki itzegiteko oña (test berri) ezer egiteko aitzakia hartu aditzezkoa oina hartu ezer egiteko aitzakia hartu oina hartu el04226 atakatubaz noiznai zeuta'ko erriya / orraztu bat artzien bazuten premiya (afr ger) jipoitua izan aditzezkoa orraztu bat hartu jipoitua izan orraztu bat hartu el04227 nabilan suspiraz cure ondoan, cure pena eta doloretan parte harcen dudala (deb breb), eta juezak parte artu bear izan zuen (urz bat), bein bakarrik dute sutan parte artu bañan biziro ongi ziraden portatu (afr ger), zu, jaun zerukomaitia gutaz oroitu zaitia ontan artzazu partia, lenbailen jarri partia (paulo yan), dotriña korritzeko lengo letaniyan partia nai genduke bere konpañiyan (lexo), parte artu (voc bas) interbenitu aditzezkoa tomar parte parte hartu interbenitu parte hartu el04228 parte gaiztoak artuta, ez ementzan elizara juaten (barand) deabruaren menpean egon aditzezkoa (inor) parte gaiztoak hartu deabruaren menpean egon (inor) parte gaiztoak hartu el04229 hala behar dira halaber arrazoiñaren arauaz, intenzione onarekin, falten erremediatzeko, eta bekhatuen eritasunetik sendatzeko borondatearekin, egiten diren liskarrak, ahakarrak, mehatxuak, eta erantzuteak ere, estimatu eta parte onera hartu (gero) onetsi aditzezkoa parte onera hartu onetsi parte onera hartu el04230 bere pasara artu zuban (batista) jipoitua izan aditzezkoa (neure, heure, bere...) pasada hartu jipoitua izan (neure, heure, bere...) pasada hartu el04231 oiek gañera esaten dute gauzak garisti daudela ori bai dala aurria artzia pasaitarrak bezela (mend txir) azkarra izan aditzezkoa pasaitarrak bezala aurrea hartu azkarra izan pasaitarrak bezala aurrea hartu el04232 bertso batzuek ateratzeko, jaunak, izan det asmua / orain baño leenagotikan artua neukan planua (fer imaz) ezertarako asmoa izan aditzezkoa planua hartu ezertarako asmoa izan planua hartu el04233 gazteak bertz'alderat hartu du plegua zinemetan ta dantzan uda ta negua (ezin) (odol) ezertaz zaletu aditzezkoa (ezertara) plegua hartu ezertaz zaletu (ezertara) plegua hartu el04235 aitzak i mutill mañontzi nagusiari goraintzi / ez al akiken or pipa artzia etzela lizentzi? (xenp), pipa artzen dijoa (sas let), amoa edan eta pipa artu (can vas i) pipan erre aditzezkoa pipa hartu pipan erre pipa hartu el04236 pirrian artu (yakin iii) gaizki hartu aditzezkoa tomar a mal pirrian hartu gaizki hartu pirrian hartu el04237 ezkondu eta gero urte bete gabe / porru salda artzen oliorikan gabe (can vas i) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa porrusalada oliorik gabe hartu etxean gobernu txarra ukan porrusalada oliorik gabe hartu el04238 prenda artzen dirazu alkandorarena / bai dakit ez derala emen dan onena (per amez), iñori ere prendarik / ez diot nai artu / argatik aurrerago / ez nuke nai sartu (xenp), bajeza ugari / bere lagunari / Jose bernardori / ez gustatzen neri / prenda artzen pakian / daguanari (azp. prem.), besteri prendak artzeko /bera gustagarriya da ori (txirrit i), ez diyot artzen prendarik / andria orri (errik itsas) erantzukizunak eskatu aditzezkoa (inori) prenda hartu erantzukizunak eskatu (inori) prenda hartu el04239 sasi-mediku danak bezin jakintsua gomazko goantiekiñ artzen du pultsua (mend txir) boxeoan jo aditzezkoa pultsua gomazko guanteekin hartu boxeoan jo pultsua gomazko guanteekin hartu el04240 jai artan eginzan mitiñ oso andia, eta illuntzian an zeuden zerrepeldurik xaguxarko trabenan axeri, millon, tropel, tomate eta beste auen moduko batzuek, sartu zan bertan mortero, airi pultsu artzera (iru zir) zirikatu aditzezkoa (inori) pultsua hartu zirikatu (inori) pultsua hartu el04241 nik adituak kontatzen ditut, ez iñork punturik artu (txirrit i) hitzak edo esana zentzurik hertsienean hartu aditzezkoa puntu hartu hitzak edo esana zentzurik hertsienean hartu puntu hartu el04242 putzak artu (yakin iii) harrotu aditzezkoa se monter la tête putzak hartu harrotu putzak hartu el04243 sinheste har diteke heken erranetan (eskal), sinheste hartu behar diotedala (card lap), bercec gutaz harcenduten fiñhefte gaichotaz (jes imit) sinetsi aditzezkoa dar crédito sineste hartu sinetsi sineste hartu el04244 sinistmen osorican ezin artu oni euscara ezagutzen ez debanac ongui (izt oler), sinistemenik ain erraz ez noa artzera, lore aurreratuak oi datoz galtzera (amod pen) sinetsi aditzezkoa dar crédito (inori) sinesmen hartu sinetsi (inori) sinesmen hartu el04245 ez-du balio soinera har detzan gisu-labe egiteko gastuak eta neheak (lab lib) ardurapean hartu aditzezkoa cargar sobre (sus) espaldas soinera hartu ardurapean hartu soinera hartu el04246 su biziak artu zuen, aintzat ez artzeagatik erantzuten ziolakoan (test berri), su bizik artu zun orduntxe santa kruz, eta bai bere mutillai egundañoko bizkortasuna eragin ere (santa kruz) haserretu aditzezkoa montar en cólera monter sur ses grands chevaux su bizi(a)k hartu haserretu su bizi(a)k hartu el04247 Santa Kruzekin itzegin-naia zedukan Valde-Espinak, eta bai itzegin eta alkar ondo artu ere; baño andik iru egunera, su gaiztok artu zun Valde-Espina Santa Kruzen kontra.(santa kruz) haserretu aditzezkoa montar en cólera monter sur ses grands chevaux (inor) su gaiztok hartu haserretu (inor) su gaiztok hartu el04248 ai bainan! Nori jazartcen diot? Noren contra suhartcen dut? Nor-da seme hori, ez-baniaz ni neroni? (card lap), onaztar eta ganboatarren / denboretan bezelatsu / guk euskaldunok, uskeri batez / gaur aixa artzen dugu su (sor zaiz), presaren presaz askok / or artzen dute su / beste batzuk geiegi / edanda dauzkatzu (laug txin) haserretu aditzezkoa su hartu haserretu su hartu el04249 etzuen aditu nai jesusen doctriña, ta hau enzutean, suac arzen cituan. Ceren eracusten cien... (chris dot), arontzatxoago, txalopa jaube batzuk eta arrantzale zarrak deadarka, deizalea azkarra bazan edo ezpazan, goizalderako ekatxa ezagutu bazeitekean edo ezpazeitekean, alperrikako eztabaideagaz suak arturik (kresala.), luisak, aserre, suak arturik eta sokorra joaz (gar), suac artu (voc bas) Suak artzen eban gure neskak aspaldi onetan darabillezan jantzikerak eta orrazkerak ikusita... (big. abk.) haserretu aditzezkoa montar en cólera monter sur ses grands chevaux suak hartu haserretu suak hartu el04250 susmo txar bat neronek laixter artu nuan (amar ur) ezerk gaizki pentsarazi aditzezkoa dar(le) mala espina sentir le fagot susmo txarra hartu ezerk gaizki pentsarazi susmo txarra hartu el04251 talo ederra artu du (yakin iii), talua artu (voc aran) ipurdiz erori aditzezkoa taloa hartu ipurdiz erori taloa hartu el04252 naparrak etzun iduki bear gorputzaldia bikaña / modu orretan kontrarioak aise artu du tamaña (gol ber), galdubak oñazia lengo errepaña / zeñek artuko die iriai tamaña? (udar berts), inazio manterola dago arraun-lanian bikaña / ederki artutzen diyo bere lanari tamaña (gazt berts), lenago ere euki biar du egiñik zenbait azaiña oraindik ere gazte oieri erraz artze'ie tamaiña (motz ugal), garai onari ederki asko artu dio tamaiña / eiz-otsean mendiratu ta lapurretan alajaiña (goi lor) (ezertara) egokitu, moldatu aditzezkoa coger las vueltas (ezeri) (inori) tamaina hartu (ezertara) egokitu, moldatu (ezeri) (inori) tamaina hartu el04253 tamal artzen ebala ni olan ikustea (yakin iv) penatu aditzezkoa tamal hartu penatu tamal hartu el04254 traskaa bat artu (voc aran) kolpe gogorra hartu aditzezkoa traskada bat hartu kolpe gogorra hartu traskada bat hartu el04255 ez tratamenturikan artu besterekiñ eziñ pia liteke zenbait gazterekiñ (amod pen) harremanak ukan aditzezkoa (inorekin) tratamentua) hartu harremanak ukan (inorekin) tratamentua) hartu el04256 txangoa donostira guk artu deguna (yakin iv) joan aditzezkoa txangoa hartu joan txangoa hartu el04257 kontu onekin! Ura urrutitxotik artu det, oiñarri ona ezarri naiean (jain bil) arrazoiketa bihurria egin aditzezkoa urak urrutitxotik hartu arrazoiketa bihurria egin urak urrutitxotik hartu el04258 urak eta suak artu (yakin iii) haserretu aditzezkoa montar en cólera monter sur ses grands chevaux urak eta suak hartu haserretu urak eta suak hartu el04259 urdailla artu (voc aran) ase aditzezkoa urdaila hartu ase urdaila hartu el04260 Arraiea! usai ori ere artu dezu? zelebrea zera. (per amez), Diru-puska bat aurreratu du, badauka naiko sasoia, gure auzoko neskazar batek laister artu du usaia (txirrit ii) igarri aditzezkoa oler(se) el asunto usaina hartu igarri usaina hartu el04261 Urbiako zelaian dirudi zaiñ artu zuala berez (eguns txo) finkatu aditzezkoa echar raíces prendre racine zain hartu finkatu zain hartu el04262 Sei runez goitik etzala giro Paulinon aldamenean Tom Heeney ospitalera zanpa artu zuanean (p eraus iii) jipoitua izan aditzezkoa zanpa hartu jipoitua izan zanpa hartu el04263 Bai, liberalen geiegikeriak, eta zantzua artzen zebiltzen ispia aienak, aizatu-bearra zegoen (santa kruz) barrandatu aditzezkoa seguir los pasos (a alguien) être sur les talons (de guelqu'un) zantzua hartu barrandatu zantzua hartu el04264 Lasarte, etzak artu orrenbeste zaputz korputza dekelako mamietatik uts (berts mor) haserretu aditzezkoa zaputza(k) hartu haserretu zaputza(k) hartu el04265 Eskuan daukatan argizaria ere zorretan artu det (gar). Sorretan artu (voc aran) gerora ordaintzeko erosi aditzezkoa zorretan hartu gerora ordaintzeko erosi zorretan hartu el04266 Ango tiro-soñuak bonbakin batian / zurra ederra artuta juan giñan trotian (gazt berts) jipoitua izan aditzezkoa zurra bat hartu jipoitua izan zurra bat hartu el04267 Gaur seguru arrapatu bear degu atuna (berts txap ii), A zer atuna daukaken (nap esa) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite atuna harrapatu / eduki mozkortu atuna harrapatu / eduki el04268 Ez du, noski, elizak azpian arrapatuko (jain bil) elizkoia ez izan aditzezkoa elizak azpian ez harrapatu elizkoia ez izan elizak azpian ez harrapatu el04269 Amorrai galanta arrapatu det, amorrai eginda etorri naiz (yakin iii) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite amuarraina harrapatu mozkortu amuarraina harrapatu el04270 A zer eperra arrapatu ziñun bart (nap esa) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite eperra harrapatu mozkortu eperra harrapatu el04271 Arrapatuko gaitu gabiltzan bideak (sor zaiz) norberaren ihardun edo egitateek berek galdu aditzezkoa ibili bideak harrapatu norberaren ihardun edo egitateek berek galdu ibili bideak harrapatu el04272 Mokollu ori non arrapatu dek? (ustez lag), Nik arrapatu bear diat mokolloa (gar) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite mokoilua harrapatu mozkortu mokoilua harrapatu el04273 Ik ere errapatuko duk leurriko zapata (nap esa) merezitako jipoia hartu aditzezkoa encontrar la horma de su zapato (neure, heure, bere...) neurriko zapata harrapatu merezitako jipoia hartu (neure, heure, bere...) neurriko zapata harrapatu el04274 Egotaldia ezta amaituten otso baltza atrapau barik etxeratzean topa daroaz ioaten bada bakarrik (par bide) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite otso beltza harrapatu mozkortu otso beltza harrapatu el04275 Bart a ze perretxikua arrapatu zinuen! (nap esa) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite perretxikoa harrapatu mozkortu perretxikoa harrapatu el04276 Hura nahi nuke arrapa neure saretara (poes pop ii) eskuratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) saretara harrapatu eskuratu (neure, heure, bere...) saretara harrapatu el04277 Eztek erreza arrapatutzen olakuari tamaña! (errik itsas) ezeren edo inoren zailtasunak ezaguturik moldatu aditzezkoa coger las vueltas tamaina harrapatu ezeren edo inoren zailtasunak ezaguturik moldatu tamaina harrapatu el04278 Arratsa orduko amaikak arrapatuko du txorixua (burrun) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite txorizoa harrapatu mozkortu txorizoa harrapatu el04279 Zepelina arrapatu (nap esa) mozkortu aditzezkoa agarrarse una mona prendre une cuite zepelina harrapatu mozkortu zepelina harrapatu el04280 Orrek ez du bere etxea arrikatuko (nap esa) norberaren kaltean ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) etxea harrikatu norberaren kaltean ari (neure, heure, bere...) etxea harrikatu el04282 Aundi-ustiak zertan arrotu Epulon baten moduan? gizon umillak aginpidea bear lukete munduan (urkiolegi) zeharo harrotu aditzezkoa Epulon baten moduan harrotu zeharo harrotu Epulon baten moduan harrotu el04283 Lengo jaun ori azaldu zaio estu-estura danian kalpar-ilhak arrotu eta artu du iya janian (itur berts) haserretu aditzezkoa kalpar ileak harrotu haserretu kalpar ileak harrotu el04284 Adregai egin baña len dotearen eske (p eraus iii) diruzalea izan aditzezkoa andregaia egin baino lehen dote eske hasi diruzalea izan andregaia egin baino lehen dote eske hasi el04285 Itz ayek entzun eta segiran erantzun ziyon farantzan /aparejurik gabe arrekiñ asi zalako arrantzan (kont) inuzentekeriaz jardun aditzezkoa aparejurik gabe arrantzan hasi inuzentekeriaz jardun aparejurik gabe arrantzan hasi el04286 Ollagorra entzuten asi zan armoniñ ai zan, begi-urdiñ ez burlarik egiñ (mend txir), Juana ori armoniyan altutik asi zan (pello errot) erriertan hasi aditzezkoa harmonian hasi erriertan hasi harmonian hasi el04287 Etxeko paretak irriz asten dire, ori at(e)ratzen delarik (nap esa) gaiztoa izan aditzezkoa (inor) aterata etxeko paretak irriz hasi gaiztoa izan (inor) aterata etxeko paretak irriz hasi el04288 Auzoan dadukagun mutil zar Bautiste aurrena asitzen da dotearen eske (p eraus iii) diruzalea izan aditzezkoa aurrena dote eske hasi diruzalea izan aurrena dote eske hasi el04289 Burutik hasi (eus habl) zoratu aditzezkoa burutik hasi zoratu burutik hasi el04290 Iru erriten jokatu gabekoik bazan / erronkan ziraden asi, Elgoibartikan gaña probatu giñen / biyok zeñek alkar ausi (balentxi), Donostiyak uste zuen / aisa irabaztia / bañan eztu baliyo / erronkan astia (j zab), Erronkan asi al zera? (pello) harrokeriatan hasi aditzezkoa erronkan hasi harrokeriatan hasi erronkan hasi el04291 naiz-ta ibilli zakur guztiak zaunkaka aldamenean / ateondoetan asiko omen da Jainkoaren izenean (p eraus i) eskale egin aditzezkoa jainkoaren izenean hasi eskale egin jainkoaren izenean hasi el04292 Ganadu ezezagunak juntatzen diranean. astendira kafan. Gaur ezpada, biar edo etzi asiko dia burrukan, orrela gabiltza gaur hazioak (ait uzta) (ganaduak) desafioa egin aditzezkoa kafan hasi (ganaduak) desafioa egin kafan hasi el04293 Emazteak lanean, ni lo ikusita leioa zabalduz, makila bat hartuz, litania berria hasten du: alferra, nagia, gorotza (yakin iv) ironiaz, betikoa esan aditzezkoa letania berria hasi ironiaz, betikoa esan letania berria hasi el04294 Frantsesec suia hasten dute biharamun goizean (bi saind) suzko armaz disparatu aditzezkoa romper fuego sua hasi suzko armaz disparatu sua hasi el04295 Goizeko zortziretan ziran suan asi euskaldunak aurrera naiz il ta naiz bizi (afr ger) suzko armaz disparatu aditzezkoa romper fuego suan hasi suzko armaz disparatu suan hasi el04296 Ta urrenguan gezurra nola / dakizutela itzegin oietan pena duenik bada / garronduari atzegin (zap anai) damutu aditzezkoa garondoari hatz egin damutu garondoari hatz egin el04298 Andre eder jentil batez hautatu zait begia herri orotan gauza oroz eztu bere paria (oler), Oihenart hautatu dut mintzagai. Hobeto esan, neronek hautatu baino, Detxeparek zionez, begia hautatu zait hartaz. (mitx idaz) (inortaz, ezertaz) zaletu aditzezkoa begia (inortaz, ezertaz) hautatu (inortaz, ezertaz) zaletu begia (inortaz, ezertaz) hautatu el04299 Arpegia ausi (yakin iii) norberaren lotsa gainditu aditzezkoa aurpegia hautsi norberaren lotsa gainditu aurpegia hautsi el04300 nungo letraduk egiña dezu / orrelako ajustea? / obe zenduke begi aurreko / estalki ori austea / bista ona ta ezin ikusi / au bizimodu tristea (grego) itsumena gainditu aditzezkoa quitarse la venda de los ojos begi-aurreko estalkia hautsi itsumena gainditu begi-aurreko estalkia hautsi el04301 Handik bazoazin hiriaren bertze burura, suprefeturaren etxera, libertate galdera. Jandarmek bidea hautsi die (zez erre) aurrera jarraitzea galerazi aditzezkoa bidea hautsi aurrera jarraitzea galerazi bidea hautsi el04302 Etzaika bat ere bihotzik hautsten: etzaika bat ere hala dagoen on-beharra urrikaltzen (gero), Bere femearen ikhufteac etguen hauftuten haren bihotza (test cahar i), Aithor darotzut zure uzteac biotza hausten darotala (bi saind), Eguiazko urriquiaz bihot1a hautfia denean (jes imit), Au ikusirik nori etxako garbiaz ausiko biotza? (enb oles), Biotza ausi, autsi, hautsi (yakin iii) penatu aditzezkoa bihotza hautsi penatu bihotza hautsi el04303 Eta lege guziak nayago izan zituen autsi (test berri), Lege hura hausten dutenak (zez erre) legea ez bete aditzezkoa legea hautsi legea ez bete legea hautsi el04304 Auzotik ez badator erregalorikan iñolan ezin ausi bijiliarikan; aurten ez dute oiek buida bearrikan (uztarri) goseak bizi aditzezkoa bijilia ezin hautsi goseak bizi bijilia ezin hautsi el04306 Ez bururik ausi geiago (peru ab) pentsatu aditzezkoa romperse la cabeza burua hautsi pentsatu burua hautsi el04307 Biotzaren ildura edo nekea da gogo gaistoari burua austea (jes biotz) galarazi aditzezkoa (ezeri) burua hautsi galarazi (ezeri) burua hautsi el04308 Au da, Jaincoac escatzen duen bezala, bere gogoa autsi ta gurutzearekin Jesusen ondotic birtutearen bidean-barrena zerura igotzea (jes biotz) norberaren nahiari utzi aditzezkoa (neure, heure, bere...) gogoa hautsi norberaren nahiari utzi (neure, heure, bere...) gogoa hautsi el04309 Anka bat ausi (yakin iii) ezkontza gaztigatu aditzezkoa hanka bat hautsi ezkontza gaztigatu hanka bat hautsi el04310 Baña etzan ezurrik ausi, ta ez odolik ibaira joan (iru zir) ezer larririk ez gertatu aditzezkoa no llegar la sangre al río hezurrik ez hautsi ezer larririk ez gertatu hezurrik ez hautsi el04311 Hitza autsi (yakin iii), Ezpadu nai autsi emana daducan bere-itza (jes biotz) agind utakoa ez bete aditzezkoa faltar a la palabra revenir sur sa parole hitza hautsi agind utakoa ez bete hitza hautsi el04312 Eztau burua pozik gizonak ikusten barrati urrten arrean itsasoak austen (par bide) itsaskatu aditzezkoa itsasoa hautsi itsaskatu itsasoa hautsi el04313 Trozora juan eta pipa bete sarri ez dula autsiko orrek katillu bete arri (ust ezin) indarrik ez ukan aditzezkoa katilu bete harri ez hautsi indarrik ez ukan katilu bete harri ez hautsi el04314 Horrek eztu ezurrik lanean autsiko (yakin iii) alferra izan aditzezkoa lanean hezurrik ez hautsi alferra izan lanean hezurrik ez hautsi el04315 Beltzak orduan jabe egin ziran autsirik lengo bandera / lege berriak gaizki artuta geienak erotu gera (mend txir) iraultza bat egin aditzezkoa lehengo bandera hautsi iraultza bat egin lehengo bandera hautsi el04316 Ordea Iainco iustuac, hauxi dio lepoa: Sion hunen herrosari, irabaci campoa. (bir of) galarazi aditzezkoa (ezeri) lepoa hautsi galarazi (ezeri) lepoa hautsi el04317 Iainkoaren manamenduak hautsi ditugula (gero) bekatu egin aditzezkoa manamenduak hautsi bekatu egin manamenduak hautsi el04318 Saihets-ezurra autsi (yakin iii) ezkontza gaztigatu aditzezkoa saihets-hezurra hautsi ezkontza gaztigatu saihets-hezurra hautsi el04319 Etxaube zan aldetik autsi zuben sua, estorbatzeagatik Tanjerko pausua (afr ger) suzko armaz disparatu aditzezkoa romper fuego sua hautsi suzko armaz disparatu sua hautsi el04320 Txotxak ausi (yakin iii) okerkeria bat egin aditzezkoa hacer una pifia zotzak hautsi okerkeria bat egin zotzak hautsi el04321 Ezkurreko xalkorra baño geiago ez aiz azitzen (nap esa) batere ez hazi aditzezkoa ezkurrako zalkorra baino gegiago ez hazi batere ez hazi ezkurrako zalkorra baino gegiago ez hazi el04322 Etxe huntako gazitegian saguak umeak azten tik (yakin iv) (can vas ii) alproja izan aditzezkoa (inongo) gazitegian saguak umeak hazi alproja izan (inongo) gazitegian saguak umeak hazi el04323 Besteran etxean beraz azitzen di©e aurrak (nap esa) nekeak besteri utzi aditzezkoa haurrak besteren etxean hazi nekeak besteri utzi haurrak besteren etxean hazi el04324 Bazkaririk ez al ditek eman eguardian / illia asiko zak berriz e ipurdian (otsolarre) goseak bizi aditzezkoa ipurdian ilea hazi goseak bizi ipurdian ilea hazi el04325 Poltsan erreal bat baño geiago ez zaigu azitzen umea (nap esa) batere ez hazi aditzezkoa poltsan erreal bat baino gehiago ez hazi batere ez hazi poltsan erreal bat baino gehiago ez hazi el04326 Zorri galantak azitzen ta gosea padezitzen (alz imaz) pobrea izan aditzezkoa zorriak hazi pobrea izan zorriak hazi el04327 Nihon ez ederrago begui hedatzea (eskal) begiratu aditzezkoa begia hedatu begiratu begia hedatu el04328 Erhogoa da itho-nahiari hedatzea eskua (ats neur) alferrik saiatzea aditzezkoa ito nahiari eskua hedatzea alferrik saiatzea ito nahiari eskua hedatzea el04330 Erregeren prokuradorik egin batzarri ederra eta plazerreki hedatu bere mahañin tahalla (etxahun) lausenkatu aditzezkoa hacer la pelota faire de la léche (inoren) mahaian tafaila hedatu lausenkatu (inoren) mahaian tafaila hedatu el04331 Usoak ioan, sareak heda (gero), Usuak gan, ta sariak eda (nap esa), Usoak yoan, sareak heda (yakin iii) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa usoak joan eta sareak hedatu ezertaz beranduegi arduratu usoak joan eta sareak hedatu el04332 Atzetik elduki (nap esa) gaitz edo nahigabe bat beste baten ondoan heldu aditzezkoa atzetik heldu gaitz edo nahigabe bat beste baten ondoan heldu atzetik heldu el04335 Elorrio eldu dako (yakin iii) galbidean gertatu aditzezkoa elorrio heldu galbidean gertatu elorrio heldu el04336 Oriken bien eztaietara errege zaldiz eldu da (can vas ii) aberatsa izan aditzezkoa (inoren) eztaietara errege zaldiz heldu aberatsa izan (inoren) eztaietara errege zaldiz heldu el04337 Beia or omen dabill larrean iasai / eta tratalariak oraingotik jai / Eldu orain paotxari ez atz egiñ kaskarrari logureak jun zaizkio tratalariari(goi lor) onenari eutsi aditzezkoa pagotxari heldu onenari eutsi pagotxari heldu el04338 Sentiturik hersten zela haren azken orena (noel) hil aditzezkoa azken orena hertsi hil azken orena hertsi el04339 Mundu onetan esposatuta guziyak bizi eztia... nik andregai bat moja juna det, gosiak il zun bestia (gazt berts) mutiltzahar izan aditzezkoa andregai bat monja joana ukan eta bestea goseak hil mutiltzahar izan andregai bat monja joana ukan eta bestea goseak hil el04340 Bi makil oiek aski nitun nik munduz mundu ibiltzeko / irugarrena andregaiari arkakosuak iltzeko (ust ezin), Andre gazte bat artu biar dek arkakosuak iltzeko (errik itsas) jo aditzezkoa dar una somanta secuoer les puces (à quelqu'un) (inori) arkakusuak hil jo (inori) arkakusuak hil el04341 Esan onekin Jesus-en biotza are geyago il zan (test berri) tristatu aditzezkoa bihotza hil tristatu bihotza hil el04342 Sandroke-azpiko iturritxoan il dot egarria (abk) ase aditzezkoa apagar la sed egarria hil ase egarria hil el04343 Xoria dago pinpirinetan etxe huntako leioetan / zazpi zezen ilen ituzte primu horren eztaietan (can vas ii) aberatsa izan aditzezkoa (inoren) ezteietan zazpi zezen hil aberatsa izan (inoren) ezteietan zazpi zezen hil el04344 Il iat iaateko gogo guztia (peru ab) gogogabetu aditzezkoa gogoa hil gogogabetu gogoa hil el04345 Gosea illtzeco (jes biotz) ase aditzezkoa gosea hil ase gosea hil el04346 Igaz artorik ez ta aurten il andrea! ze bizimodudok ori, Matxintxo gurea? (can vas i) miseria gorrian bizi aditzezkoa iaz artorik ez eta aurten andrea hil miseria gorrian bizi iaz artorik ez eta aurten andrea hil el04347 Or det nunbait andrea kukusoak iltzen. (can vas i) (yakin iv) lanean ari aditzezkoa estar matando moscas bayer aux corneilles kukusoak hiltzen ari lanean ari kukusoak hiltzen ari el04348 Mandoak il (yakin iii) desanimatu aditzezkoa mandoak hil desanimatu mandoak hil el04349 Zuk hil duzu naski perdigun baino uso gehiago (ezin) gezurtia izan aditzezkoa perdigoi baino uso gehiago hil gezurtia izan perdigoi baino uso gehiago hil el04351 Sukaldera hotzez hiltzera (ats neur) kondizio onenetan porrot egin aditzezkoa sukaldean hotzez hil kondizio onenetan porrot egin sukaldean hotzez hil el04352 Xoriak nik ohil, bertzek hil (ats neur) besteren lanaz profitatu aditzezkoa txoriak bestek hil besteren lanaz profitatu txoriak bestek hil el04353 Nik guziyakin itzegiten diat; baita alpraketen lokarriyakin ere (burrun) berritsua izan aditzezkoa alpargaten lokarriekin ere hitz egin berritsua izan alpargaten lokarriekin ere hitz egin el04354 Euskal gaizto itz egiten du, ta errez pasako zera (urz bat) euskaraz oker hitz egin aditzezkoa euskal gaizto hitz egin euskaraz oker hitz egin euskal gaizto hitz egin el04355 ta copeta garbiarekiñ itz egiten diguten adiskide ta predicadoreac (jes biotz) aguzak garbi esan aditzezkoa decir las cosas claras ne pas mâcher se s mots kopeta garbiarekin hitz egin aguzak garbi esan kopeta garbiarekin hitz egin el04356 Dantcaen gainian pusca bat sustraiz verba eguiten daveenac (gatz oz) zuhurki hitz egin aditzezkoa sustraiz hitz egin zuhurki hitz egin sustraiz hitz egin el04358 Anka oztu zaio (yakin iii) hil aditzezkoa estirar la pata tourner de l'oeil hanka hoztu hil hanka hoztu el04359 Baiña gero, zahartzean, odola hozten zaienean (gero), Asko egoten gera / dirubak poztubak / bertsolariyak gutxi / aberastubak / korritze'ez degulako / gu gaude moztubak / urtiak juan eta / odolak oztubak (azp. prem.), Uste gabian gerta litezke / gure odola oztuta / gaur iñor gutxi izango gera / gauza orrekin poztuta (jj luj), Au da amodiozko gorputz sotila badakizu nola oztu odola (can vas ii) ahuldu, ezindu aditzezkoa odola(k) hoztu ahuldu, ezindu odola(k) hoztu el04360 Etzaizkit urbiltzen debrua gurutzera baño gehiago (pros nav) batere ez hurbildu aditzezkoa (inora) deabrua gurutzera baino gehiago ez hurbildu batere ez hurbildu (inora) deabrua gurutzera baino gehiago ez hurbildu el04361 Nork geure opilari ikatza nola hurbilduko (mitx idaz) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) opilari ikatza hurbildu norberaren alde ari (neure, heure, bere...) opilari ikatza hurbildu el04362 Serorak, fuera hustu dituzte oro (zez erre) kanporatu aditzezkoa fuera hustu kanporatu fuera hustu el04363 Salan ez daukat ezer askorik iya ustu zait ganbara / nere bertsuak aituxe dira, orain gaztien txanda da (ust ezin) baliabideak ahitu aditzezkoa ganbara hustu baliabideak ahitu ganbara hustu el04364 Ustuak ziren juego de manos bezela (oroitz) dirugabetu aditzezkoa juego de manos bezala hustu dirugabetu juego de manos bezala hustu el04365 Lekhuac hustu zituen (bi saind), Hustu bainuen lekhua (naf kan), Handik lekua dut hustu (can pop i), Lekua ustu, (yakin iii), Lekiak usten ditu eta badoa bizitzerat haren aberastasunari iduri zitzaikon heineko hiri batetarat (man) alde egin aditzezkoa vider les lieux lekua(k) hustu alde egin lekua(k) hustu el04366 Elgarretarik gaituztelakotz gaichtakeriaz berechtu erdaldun askok diote beraz odolez girela hustu (oxob) ausardiarik ez ukan aditzezkoa odolez hustu ausardiarik ez ukan odolez hustu el04367 Or dauden lagun txarra oieri kaso egiten bazayo denbora gutxiz patrikak ustu berriz kanpora seriyo (paulo yan) dirugabetu aditzezkoa patrikak hustu dirugabetu patrikak hustu el04368 Eta ondiño guraso asko pozarren au ikusita ostera ere ibilli biarko abarka zarrak jantzita (nere apur) pobrea izan aditzezkoa abarka zaharrak jantzita ibili pobrea izan abarka zaharrak jantzita ibili el04369 Agertzen ez banaiz zer erranen dute gorthean? Usteco dute irriegingarri bilhacatu naizela eta ahalgeac nagocala gordea; edo usteco dute Iruñe nic galdu dudala; mendratuco naüte, erranen dute ihes nabilala. Aho mihitan horrela ibilia banintz! (bi saind) aipatua izan aditzezkoa andar de boca en boca aho-mihitan ibili aipatua izan aho-mihitan ibili el04371 Apenas itz bat ere ala dagonik autan ibillitzia ez det beste penik (fer imaz), Ez nolanai autan ibiltzeko (miel anton), Etzait-gustatzen relijiyoko guazak autan ibiltzia errespetoko gauza guztiyak serio tratatutzia (joxepa an), Lengo parrokiyan alare autan nabil naizen tokiyan (lexo), Komunzki ahotan dabillan solhasa da: eztugu geroko segurantzarik bethi gara periletan (gero) aipatu aditzezkoa andar de boca en boca ahotan ibili aipatu ahotan ibili el04372 Alaka ibilli biar oñekiñ (voc aran) akuiluka ari aditzezkoa alaka ibili akuiluka ari alaka ibili el04373 Erregeren aldetan ta begietan dabiltzanac; garbiac dabiltza ta ongi apainduac (jes biotz) inoren inguruan ibili aditzezkoa aldetan eta begietan ibili inoren inguruan ibili aldetan eta begietan ibili el04374 Arasuan, arexerixan ibilli (voc aran) nahaspilaka ari aditzezkoa arazoan ibili nahaspilaka ari arazoan ibili el04375 Eta noizbait Espainia guztian ardurako zebilana (lan haut) arrunta izan aditzezkoa ardurako ibili arrunta izan ardurako ibili el04376 Soldaduen ondotik txoratzen zerate ardallan or dabiltza alkarrekin naste (sol ber) haserre egon aditzezkoa ardailan ibili haserre egon ardailan ibili el04377 Geroztikako egun laburrak ez dijuazte gustura lenago artzai ta orain nabill ardi galduen modura (j-p zab) noraezean ibili aditzezkoa ardi galduen modura ibili noraezean ibili ardi galduen modura ibili el04378 Al dala argiz ibilli (nere apur) kontuz ibili aditzezkoa argiz ibili kontuz ibili argiz ibili el04379 Ostegunian beia saldu nun Emanin / geroztik erostuna dabill armonin (mend txir) haserre egon aditzezkoa harmonian ibili haserre egon harmonian ibili el04380 Luzifer gure arrantzan dabill ez da burutik logale / naiz itxurian egiñagatik / ez dela iñoren zale (bera ezk), Asko zebiltzan aren arrantzan (alz imaz) inor eskuratu nahi aditzezkoa (inoren) arrantzan ibili inor eskuratu nahi (inoren) arrantzan ibili el04381 Santuac utzi zuten arrastotic cabilzanac, edo bizi garbi on batak dituen nekeac daramazten birtutetsuac orobat erran oi dute (jes biotz) inoren etsenplua segi aditzezkoa (inoren) arrastotik ibili inoren etsenplua segi (inoren) arrastotik ibili el04382 Iñoren atarrian, atarritic ibili (voc bas) marmarka ari aditzezkoa (inoren) atarrean ibili marmarka ari (inoren) atarrean ibili el04383 Paretan zirudien deabruan auspua / beti dantzan zebillen atzeko trozkua (garate) korrika egin aditzezkoa atzeko trozkua dantzan ibili korrika egin atzeko trozkua dantzan ibili el04384 Kulpik ez duenari zertako itzak eragiñ? Auzak neurtzen ibilli gabe etxian bada zer egiñ (lexo) besteren akatsak ikusi aditzezkoa auzoak neurtzen ibili besteren akatsak ikusi auzoak neurtzen ibili el04385 Kasik nago beldurretan dardarizua entrañetan / esan biar det zer detan euskal erriyak ez al gabiltza azkeneko zezenetan? / toreruak barreretan laixter Prieton adarretan ez gaude esku txarretan (j-p zab) hiltzear egon aditzezkoa estar en las últimas azkeneko zezenetan ibili hiltzear egon azkeneko zezenetan ibili el04386 Etsaiaren banderan baldin bazabiltu maiz idukiko dezu aparte eliza (udar berts) inoren aldeko izan aditzezkoa (inoren) banderan ibili inoren aldeko izan (inoren) banderan ibili el04387 Aginaga ta orlako asko gertatu oi diran moduan aurten San Pedro ibilliya da banderatikan kanpauan (axen txan) (ezertan) ez irabazi aditzezkoa banderatik kanpoan ibili (ezertan) ez irabazi banderatik kanpoan ibili el04388 Bati isatsa kendu ta besteari erantsi, dabil ori (yakin iii) zaharrak ordaintzeko zor berriak egin aditzezkoa bati isatsa kendu eta besteari erantsi ibili zaharrak ordaintzeko zor berriak egin bati isatsa kendu eta besteari erantsi ibili el04389 Agintariyak ibilli zazute begiya (berts txap ii) kontuz ibili aditzezkoa andar con ojo begia ibili kontuz ibili begia ibili el04390 Baiña, berak ondo asko dakiala, bai, oso ondo!, lenbailen Muñube arrapatzeko, begiz ibiltzeko...ta kitto! (amab eg) kontuz ibili aditzezkoa andar con ojo begiz ibili kontuz ibili begiz ibili el04391 Ikara iabiltzaz belaunak (peru ab) beldurtu aditzezkoa belaunak ikara ibili beldurtu belaunak ikara ibili el04392 Betean ibili (yakin iii) arin ibili aditzezkoa betean ibili arin ibili betean ibili el04393 Ta viva la pepa! ibiltzeko naikua txanpon (gar) festan ibili aditzezkoa biba la pepa ibili festan ibili biba la pepa ibili el04394 Nire urteak ez dira, Arangoiti, biderik bidarte ta sasirik baso ibiltzekoak (yakin iii) ezer lortzeko batetik bestera ibili aditzezkoa ir de la Ceca a la Meca biderik bidarte ibili ezer lortzeko batetik bestera ibili biderik bidarte ibili el04395 Eta ori astegun buruzurian, bidez zabiltzala? (peru ab) promenatu aditzezkoa bidez ibili promenatu bidez ibili el04396 Bainan gogoan hartu-azue bihotzetik gabiltzala eta pena bat jasaiten dugu atsegin on bat bezala (ezin) gogoz ari aditzezkoa bihotzetik ibili gogoz ari bihotzetik ibili el04398 Aizia? zuben buru ariñetan bai, Erniyo'n baño geyago (burrun) zoroa izan aditzezkoa (inoren) buruan ernion baino haize gehiago ibili zoroa izan (inoren) buruan ernion baino haize gehiago ibili el04399 Aize gaiztuak ibiltzen dira zenbaiten buru arruan (txapel) zoroa izan aditzezkoa (inoren) buruan haize gaiztoak ibili zoroa izan (inoren) buruan haize gaiztoak ibili el04400 Baina nola naizen oso gizon alaia / nola ez dakidan nola naizen inola / nola bururik gabe nabilen munduan (obr guz i) zoroa izan aditzezkoa bururik gabe ibili zoroa izan bururik gabe ibili el04401 Burutan ibilli (eus habl) gogoratu aditzezkoa buru(t)an ibili gogoratu buru(t)an ibili el04402 Beti bururik ibili naiak orlako lanak ditu-ta arraunlariyak sartuta jokatu dira erre askotik (axen txan) aurrena izan aditzezkoa burutik ibili aurrena izan burutik ibili el04403 Etxeko andrearen bururik dabillen etxea (nap esa) inoren agindupean egon aditzezkoa (inoren) burutik ibili inoren agindupean egon (inoren) burutik ibili el04404 Hala bada zuk ere etsaiaren erranei irri egiteaz edo ez deus ihardesteaz, emaiten duzu aditzera, eztakiela zer mintzo den, egiatik athean dabilela (gero) erratua egon aditzezkoa egiatik atean ibili erratua egon egiatik atean ibili el04405 Baiña guk eztugu hala egiten, egunetik egunera gabiltza, bethi prometa, bethi gogo har; eta behin ere ez ethen, behin ere ez delibera ez konpli (gero) luzamendutan ibili aditzezkoa egunetik egunera ibili luzamendutan ibili egunetik egunera ibili el04406 Nerekin eskerkan dabil (yakin iii) ez ikusi egin aditzezkoa hacerse el sueco faire le mort eskerkan ibili ez ikusi egin eskerkan ibili el04407 Eskubiko bideti ibilli gaitezen elkarri on egiñaz beti zuzen zuzen (berts bil) behar bezala jokatu aditzezkoa eskuineko bidetik ibili behar bezala jokatu eskuineko bidetik ibili el04408 Artzaiak ondo bizi dira Amezketan eulia bezelaxe dabiltza esnetan (can vas ii) (yakin iv) nahi bezala bizi aditzezkoa être couché sur des roses esnetan ibili nahi bezala bizi esnetan ibili el04409 Eracusle, laguntzalle, edo eragilleric ezpalu; ez-oiñ ta ez-buru, ibillico lizake (jes biotz) zentzugabekeriatan ari aditzezkoa ez oin eta ez buru ibili zentzugabekeriatan ari ez oin eta ez buru ibili el04410 Alper tzar ori, egun guztian ezegiñean ibili ta... (manual) alferkeriatan egon aditzezkoa ezeginean ibili alferkeriatan egon ezeginean ibili el04411 Gu tontuak bagiña oiek beti abill oraindik asuntua fandanguan dabill (xenp) erabaki gabe egon aditzezkoa (ezer) fandangoan ibili erabaki gabe egon (ezer) fandangoan ibili el04412 Gorputzaren ase bethez franquian dabillana Iganen da egun batez urriquitan emana (deb breb) nahi bezala bizi aditzezkoa frankian ibili nahi bezala bizi frankian ibili el04413 Furrustaaka ibilli (voc aran) marmarka ari aditzezkoa furrustaka ibili marmarka ari furrustaka ibili el04414 Nikolas Lujanbio / iñoiz dabil gaitan / osasun onez nola / arkitzen baitan (nik luj) txantxetan ibili aditzezkoa gaitan ibili txantxetan ibili gaitan ibili el04415 Egitekoak egitekotan direnean, galdugordean dabiltzanean, orduan edukazu zuk egundaño baiño esperantza gehiago (gero) hondatzeko puntuan egon aditzezkoa galdu gordean ibili hondatzeko puntuan egon galdu gordean ibili el04416 Neure iaun maitea, ioan zatzaizkit lurretik, baiña ez gogotik, eta ez bihotzetik. Heldu nintzen. Ezterautazu iguriki. Ordea eneak dira faltak, enea da hobena. Gerotik gerora ibili naiz, eta hala dabillanari gerthatzen ohi zaikana egin zait niri ere. (gero) luzamendutan ibili aditzezkoa gerotik gerora ibili luzamendutan ibili gerotik gerora ibili el04417 Ez geiago ibilli gezurrez aurrera juana damututa zera (nekaz mi) gezurretan ari aditzezkoa gezurrez aurrera ibili gezurretan ari gezurrez aurrera ibili el04418 Gorri ibili gara (yakin iii) larri ibili aditzezkoa gorri ibili larri ibili gorri ibili el04419 Kuli-mulike zabiltzate? (nap esa) arretarik gabe ari aditzezkoa kuli-mulike ibili arretarik gabe ari kuli-mulike ibili el04420 Aizia buruban ta ibilli munduban (baratz) zoroa izan aditzezkoa haizea buruan ibili zoroa izan haizea buruan ibili el04421 An gozo, emen gozo dabilena da alderraia (yakin iii) batetik bestera ibili aditzezkoa han gozo hemen gozo ibili batetik bestera ibili han gozo hemen gozo ibili el04422 Au beti ango guzurretik orko guzurrera (manual) gezurretan ibili aditzezkoa hango gezurretik horko gezurrera ibili gezurretan ibili hango gezurretik horko gezurrera ibili el04423 Ankak arin ibilli ta, ark asko alde egin baiño len (amab eg) alde egin aditzezkoa hankak arin ibili alde egin hankak arin ibili el04424 Autsez eperdi ibilli (yakin iii) lana gogor egin aditzezkoa hautsez ipurdi ibili lana gogor egin hautsez ipurdi ibili el04425 Ikara iabiltzaz azurrak (peru ab) beldurtu aditzezkoa hezurrak ikara ibili beldurtu hezurrak ikara ibili el04426 Urteetan or or dabiltz (yakin iii) ia pareko izan aditzezkoa hor hor ibili ia pareko izan hor hor ibili el04427 Pobrea eta alperra bada aizkenerako eskean soñean jantzi berdiñarekin igandean da astean (p eraus ii) pobrea izan aditzezkoa igandean eta astean soinean jantzi berdinarekin ibili pobrea izan igandean eta astean soinean jantzi berdinarekin ibili el04428 Or dabil inku-manku (nap esa) okerka ibili aditzezkoa inku-manku ibili okerka ibili inku-manku ibili el04429 Zeren aieru hek, itzal gaizka ibiltze hek, baitira frogantzarik asko, gogoan behar arazitzeko (gero) ezkutuka ibili aditzezkoa itzal gaizka ibili ezkutuka ibili itzal gaizka ibili el04430 Eginen duzun ongia eta ontasuna dagizula fite, geroko benturan utzi gabe, luzamendutan, eta ioan ethorritan ibili gabe. (gero) luzamendutan ibili aditzezkoa joan-etorritan ibili luzamendutan ibili joan-etorritan ibili el04431 Kale-parrandan ibiltzeko ederra ori! (nap esa) festan ibili aditzezkoa kale parrandan ibili festan ibili kale parrandan ibili el04432 Kankreuan ibilli (voc aran) jolastu aditzezkoa kankreoan ibili jolastu kankreoan ibili el04433 Eguzkia kirikaka dabil (nap esa) ezkutuka ibili aditzezkoa kirikaka ibili ezkutuka ibili kirikaka ibili el04434 Ez baldin bazabiltza konpasian justu (fer imaz) behar bezala jokatu aditzezkoa konpasean justu ibili behar bezala jokatu konpasean justu ibili el04435 Geio jokatu nai etzendun ordun, zer zabiltzade kopletan? (txirrit i), Enabil kopletan (can vas ii) txantxetan ibili aditzezkoa kopletan ibili txantxetan ibili kopletan ibili el04436 Projimuari arrapatuaz kukurrukuka dabiltza, gure emengo izaiera da penosua ta murritza G-p. zab. 255) harrokeriatan ibili aditzezkoa kurrukuka ibili harrokeriatan ibili kurrukuka ibili el04437 Errege batekin etziñake Jaunarekiñ bezain labur ibillico (jes biotz) zeken portatu aditzezkoa labur ibili zeken portatu labur ibili el04438 Ezin erran diteke untzi hartan zombait ongi eginzuen, han zer lanac ibili zituen (bi saind) saiatu aditzezkoa lanak ibili saiatu lanak ibili el04439 Baña eratekoan kontu neurriyari / ez gabiltza gero lurrean igeri (fest) mozkor egon aditzezkoa lurrean igeri ibili mozkor egon lurrean igeri ibili el04440 maipean gordian eltzeari goardian / malapartatu dabill oraiñ aldian (p eraus i) bihurikeriatan ari aditzezkoa malapartatu ibili bihurikeriatan ari malapartatu ibili el04441 Progresismoa malda behera omen dabil mundu guztian (mitx idaz) kategoriaz edo osasunez beheratu aditzezkoa ir de capa caída être en perte de vitesse malda behera ibili kategoriaz edo osasunez beheratu malda behera ibili el04442 Beti mandarranak ekarten ibili (yakin iii) igarotakoaz hitz egin aditzezkoa mandarranak ekartzen ibili igarotakoaz hitz egin mandarranak ekartzen ibili el04443 Markes bat bezela zebillela (iru zir) nahi bezala bizi aditzezkoa vivir como un marqués markes bat bezala ibili nahi bezala bizi markes bat bezala ibili el04444 Mingañ zuriyaz dabiltzan oeik biyotza tranpaz betia / geiegi egiten degu askotan oriyek ametitizia (kaskaz) lausenkatu aditzezkoa mingain zuriz ibili lausenkatu mingain zuriz ibili el04445 Ana Joxeparen esanak ez dira siñistu bear gai orretan, bada mingaña ta biotza etzebilzkon batera (gar) faltsua izan aditzezkoa mingaina eta bihotza batera ez ibili faltsua izan mingaina eta bihotza batera ez ibili el04446 Horra, mihitan zabiltzan erran-merranak, zonbaitetan ahapetik, bertzetan goraki eta deplauki (pros nav) aipatua izan aditzezkoa andar de boca en boca mihitan ibili aipatua izan mihitan ibili el04447 Zenbaitek adituta egingo du farra pena det mingañian ibilli biarra (udar berts) aipatua izan aditzezkoa andar de boca en boca mingainetan ibili aipatua izan mingainetan ibili el04448 Eliçaco aiteec diote Egyptoa, erran nahi da, mundua, beldurtceco dela eguiazco Ifraeldarrentzat... Cer nahi itchura eder eta lausengu handi duqueteien mundutiarretaric, ez dute ceten behin ere hetan fidatu: goiz edo berant, bethi egaguturen dute caltiar dela mundu-pean ibiltcea (test cahar i) mundukoia izan aditzezkoa mundupean ibili mundukoia izan mundupean ibili el04449 Beti nutil nabila batetik bertzera zazpi urte ba.ditut jinik Luzaidera (luz kan) azkarra izan aditzezkoa mutil ibili azkarra izan mutil ibili el04450 Zer baliyo du apaindutziak eta "nork nai nau" ibiltziak (j-p zab) norberaren burua eskaini aditzezkoa nork nahi nau ibili norberaren burua eskaini nork nahi nau ibili el04451 Askoren odolak goituak dabiltza, buruko txapela baño gorago (oroitz) haserre egon aditzezkoa (inoren) odolak goituak ibili haserre egon (inoren) odolak goituak ibili el04453 Oiñe oiñe ibili (yakin iii) nora jo jakin gabe ibili aditzezkoa andar a tientas oine oine ibili nora jo jakin gabe ibili oine oine ibili el04454 Oñetako lur au jabilt ikara (poes pop i), Oinetako lur hau ikara dabilkigu (mitx idaz) beldurtu aditzezkoa oinetako lurra ikara ibili beldurtu oinetako lurra ikara ibili el04455 Lurralde dena dabil olatu nastuan burruka ta zarata gabiltzan lekuan (laug txin) istilutan ari aditzezkoa (inor, ezer) olatu nahasian ibili istilutan ari (inor, ezer) olatu nahasian ibili el04456 Oloa buruan, ibili munduan (yakin iii) harroa izan aditzezkoa oloa buruan ibili harroa izan oloa buruan ibili el04457 Jesus-abecean dabil ondiño, Jesusen da oraino (yakin iii) ezjakina izan aditzezkoa oraindik jesus abezean ibili ezjakina izan oraindik jesus abezean ibili el04458 Izen ederra, nere kristauak euskeraz nekazaritza / lanbide ortan bizi garenok orpotik tira gabiltza (eguns txo) lana gogor egin aditzezkoa orpotik tira ibili lana gogor egin orpotik tira ibili el04459 Katolikotasuna oien bizkarrian / altxatzeko ez dabll paraje txarrian (j-p zab) urrun edo oker egon aditzezkoa (ezertarako) paraje txarrean ez ibili urrun edo oker egon (ezertarako) paraje txarrean ez ibili el04460 Prakak betean dabil (yakin iii) larri ibili aditzezkoa prakak betean ibili larri ibili prakak betean ibili el04461 Gañera zubek lotu egiten dituzute, eta aieri gustatzen zaiote purrillan ibiltzia. Ortarako dira borobilak, korrika ibiltzeko (baratz) buelta ari aditzezkoa purrilan ibili buelta ari purrilan ibili el04462 Arriya eraman dute bost oiñ da erdiyan larri ibilli dira solbo-ta epurdiyan (udar berts) larri ibili aditzezkoa salbo eta ipurdian larri ibili larri ibili salbo eta ipurdian larri ibili el04463 Saltzan ibili (yakin iii) arazo baten partaide edo jakitun izan aditzezkoa estar en el ajo saltsan ibili arazo baten partaide edo jakitun izan saltsan ibili el04464 Nire urteak eztira, Arangoiti, biderik bidarte ta sasirik baso ibiltekoak (yakin i) leku desegokitan ibili aditzezkoa sasirik baso ibili leku desegokitan ibili sasirik baso ibili el04465 Alkarren sendalaian dabiltz (nap esa) eztabaidan ari aditzezkoa sendalaian ibili eztabaidan ari sendalaian ibili el04466 Hire emazteak sudurretik ibiliko hau (ath gaitz) nahi guztia eginarazi aditzezkoa mener (quelqu'un) par le bout du nez sudurretik ibili nahi guztia eginarazi sudurretik ibili el04467 Tartean ibili (yakin iii) arazo baten partaide edo jakitun izan aditzezkoa estar en el ajo tartean ibili arazo baten partaide edo jakitun izan tartean ibili el04468 Tripearen ala dabil (yakin iii) goseak egon aditzezkoa triparen ahal ibili goseak egon triparen ahal ibili el04469 Españolek hizkuntza hura jeneralki deitzen dute vascunça (erran nahi baitu eskuara); eztu barbarotasunik, ez hortz karraskarik, ez eta ere aho gangazkorik, da hagitz emea, laguna, eta eztia, eta dudarik gabe hagitz zaharra, eta Erromak baino lehen parte hetan usaian zebilana (lan haut) arrunta izan aditzezkoa usaian ibili arrunta izan usaian ibili el04470 Finean gaizki dena ohitu gaztean gaharrean bioa gacua soiñean (fabl) arlote bizi aditzezkoa zakua soinean ibili arlote bizi zakua soinean ibili el04471 Jaun haundi hura ceinaren aintzinean ceruac eta lurrac ikharatzen baitira, zancapetan ibili dut osticoca (card lap) iraindu aditzezkoa zankapetan ibili iraindu zankapetan ibili el04472 Ziñu lar barik ibilten ziraan gazteak atxina (yakin iii) txantxetan ez ibili aditzezkoa no andarse con cuentos zinu barik ibili txantxetan ez ibili zinu barik ibili el04474 Emetxe nabil ziri-fara (voc aran) denbora pasa ari aditzezkoa ziri-fara ibili denbora pasa ari ziri-fara ibili el04475 Gaztiak badabiltza beren zortzikuan ezkera akordatu lendabizikuan (udar berts) norberaren alde ari aditzezkoa ir a lo suyo (neure, heure, bere...) zortzikoan ibili norberaren alde ari (neure, heure, bere...) zortzikoan ibili el04476 Ez dezu deus idatzi bein bai... ondarrean barratu zan; berriro nork bil lezakean (barne muin) berri efimeroak eman aditzezkoa hondarrean idatzi berri efimeroak eman hondarrean idatzi el04477 Guri biziak idoki nahi beitzien segurki (chan pop) (inork inor) hil aditzezkoa bizia idoki (inork inor) hil bizia idoki el04478 Hora il daguien mendian guigona idoro ez didila (anuar filo) arriskuan egon aditzezkoa ora hildako mendian idoro arriskuan egon ora hildako mendian idoro el04479 Interesak etzaizkit kopetara iyo (berts txap iii) pobrea izan aditzezkoa interesak kopetara ez igan pobrea izan interesak kopetara ez igan el04480 Eta mandotic cotchera cirenac igan nahi (fabl) kategoriaz goratu aditzezkoa mandotik kotxera igan kategoriaz goratu mandotik kotxera igan el04481 Ez zitzaion Egurmendi'ren aberastasuna mototsaraño igo (amab eg) ezertaz harrot u aditzezkoa subírse(le) a la cabeza (ezer) mototseraino igan ezertaz harrot u (ezer) mototseraino igan el04482 Odola ez zaio burura iyeinen (nap esa) lasaia izan aditzezkoa odola burura ez igan lasaia izan odola burura ez igan el04483 Aldia igaroten berba labanakaz ikusi oi dabezan dan guztiakaz (par bide) denbora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps aldia igaro denbora pasa aldia igaro el04484 Mundu-aldia igaro zuten aur-mordoxka azirikan / abortu-kontun aiek etzuten kontzientzian kargikan (nere ald) bizi aditzezkoa mundualdia igaro bizi mundualdia igaro el04485 Khetan igorriren ditu munduko ontasun liluratzaileac (card lap), Irabaz ahal sosac khetan egorria? (eskal) gastatu aditzezkoa ketan igorri gastatu ketan igorri el04487 Ortzen artean yardun (yakin iii) marmarka ari aditzezkoa murmurar entre dientes hortzen artean jardun marmarka ari hortzen artean jardun el04488 Mingainzuriketan jardutea? (amab eg) lausenkatu aditzezkoa mingain-zuriketan jardun lausenkatu mingain-zuriketan jardun el04489 Eta haren loria gucia ihartcen da belharraren lorea begala (jes imit) fite galdu aditzezkoa belarraren lorea bezala ihartu fite galdu belarraren lorea bezala ihartu el04490 Nire leinuaren ezagugarria da, ur lasterraren kontra iher egiten dugu (obr guz i) uste, giro edo jarrera nagusiaren kontra egon aditzezkoa ir contra corriente ramer à contre courrent ur lasterraren kontra igeri egin uste, giro edo jarrera nagusiaren kontra egon ur lasterraren kontra igeri egin el04491 Arruiz baño azkarrago etxera igesi (noizp) fite nolatasunezkoa Arruizek baino azkarrago fite Arruizek baino azkarrago el04492 Basurde bat ekarri zion aintzinerat suertiak hari tira ta ihes egin tu ehun deabruen jauziak (ezin) fite ihes egin aditzezkoa poner pies en polvorosa prendre la poudre d'escampette ehun deabruen jauziak ihes egin fite ihes egin ehun deabruen jauziak ihes egin el04493 Bidean jartzen banaiz iñorquin platican ezta icaratuco elbi bigatican (izt oler) ezergatik ez larritu aditzezkoa euli bigatik ez ikaratu ezergatik ez larritu euli bigatik ez ikaratu el04494 Ikaratzen eztana otz eta beroz (amar ur) ezergatik ez ikaratu aditzezkoa hotz eta beroz ez ikaratu ezergatik ez ikaratu hotz eta beroz ez ikaratu el04495 Urkabean zegona ikaratu emen zu(e)n (nap esa) (ezer, inor) beldurgarria izan aditzezkoa urkabean dagoena ikaratu (ezer, inor) beldurgarria izan urkabean dagoena ikaratu el04496 Ezkioarrak bezela ezin ikasi (yakin iii) asko ikasi aditzezkoa ezkioarrek bezala ikasi asko ikasi ezkioarrek bezala ikasi el04497 Kukuak zazpi urtean eskolan ibili ta kuku baino besterik ezeban ikasi (yakin i) batere ez ikasi aditzezkoa kuku besterik ez ikasi batere ez ikasi kuku besterik ez ikasi el04498 ¿Zertako, bada, zure anayaren begian lastoa dakusu, eta zure begiko aga ez? (test berri) besteren akatsak ikusi aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno voir une paille dans l'oeil de son voisin anaiaren begian lastoa ikusi besteren akatsak ikusi anaiaren begian lastoa ikusi el04499 Apeza pika-kolorez etxean ikustea ezta goxo (yakin iii) hil aditzezkoa apeza pika kolorez ikusi hil apeza pika kolorez ikusi el04500 Ba nik ori begi betean ikusten dot (manual), Begi bete betan ikusi (yakin iii) garbi ikusi aditzezkoa begi betean ikusi garbi ikusi begi betean ikusi el04501 Bai, orrek begi onez ikusten dau au (manual) onartu aditzezkoa ver con buenos ojos begi onez ikusi onartu begi onez ikusi el04502 Gure begian habe handitzarra ez ikusi (peru ab) norberaren akatsak ez ikusi aditzezkoa no ver la viga en el ojo propio ne pas voir une poutre dans son propre oeil (neure, heure, bere...) begiko habea ez ikusi norberaren akatsak ez ikusi (neure, heure, bere...) begiko habea ez ikusi el04503 ¿Zertarako, bada, zure anayaren begian lastoa dakusu, eta zure begiko aga ez? (test berri) norberaren akatsak ez ikusi aditzezkoa no ver la viga en el ojo propio ne pas voir une poutre dans son propre oeil (neure, heure, bere...) begiko haga ez ikusi norberaren akatsak ez ikusi (neure, heure, bere...) begiko haga ez ikusi el04504 Ezin ikusi begiko zikina baiño (pros nav) gorrotatu aditzezkoa no poder ver (a alguien) ni en pintura begiko zikina baino ezin ikusi gorrotatu begiko zikina baino ezin ikusi el04505 Ecin beguiz ikusi (voc bas), Baño katua eziñ begiz ikusi zuen (urz bat), Begiz ere ezin ikusi (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa no poder ver (a alguien) ni en pintura begiz ezin ikusi gorrotatu begiz ezin ikusi el04506 Iñoren begian badakusku edozein samar, geureetan abe andi tzar bere ez... (peru ab) besteren akatsak ikusi aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno voir une paille dans l'oeil de son voisin besteren begian edozein samar ikusi besteren akatsak ikusi besteren begian edozein samar ikusi el04507 Besteren buruko partza ikusten dugu, eta gure buruko zorria ez (nap esa) besteren akatsak ikusi aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno voir une paille dans l'oeil de son voisin besteren buruko bartza ikusi besteren akatsak ikusi besteren buruko bartza ikusi el04508 Bertzeren buruko zorria dakusa (ats neur) besteren akatsak ikusi aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno voir une paille dans l'oeil de son voisin besteren buruko zorria ikusi besteren akatsak ikusi besteren buruko zorria ikusi el04509 bista ona izanda eziñ ikusiya, ori arrapatzen det gauza itsusiya (j-p zab) gorrotatu aditzezkoa bista ona ukan eta ezin ikusi gorrotatu bista ona ukan eta ezin ikusi el04510 Gure buruko zorria ez ikusi (nap esa) norberaren akatsak ez ikusi aditzezkoa no ver la viga en el ojo propio ne pas voir une poutre dans son propre oeil (neure, heure, bere...) buruko zorria ez ikusi norberaren akatsak ez ikusi (neure, heure, bere...) buruko zorria ez ikusi el04511 Ez dirade balian kontra lo egonak dinamita ikusi zuben an zegonak (arran biz) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres dinamita ikusi sufritu dinamita ikusi el04512 Domekan okelea auzoan ikusi pobrea izan aditzezkoa domekan okela auzoan ikusi pobrea izan domekan okela auzoan ikusi el04513 An zirean santzoak barre ta gedarrak an ikusten zirean egunaz izarrak (par bide) algaran ibili aditzezkoa egunez izarrak ikusi algaran ibili egunez izarrak ikusi el04514 Egueldi gorri-gorriak ikusi ziten (nap esa) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres eguraldi gorriak ikusi sufritu eguraldi gorriak ikusi el04515 Pedro Migel ezin jeiki zala, zioten, etsipenean erorita bestien bearrean zagoala. Orduan Elorrio. (gar), Onek erakutsiko digu Elorrio... Elorrio ikustea gaitza pasatzea da (ait uzta), Elorrixo ikusi zuan (voc aran) sufritu aditzezkoa elorrio ikusi sufritu elorrio ikusi el04516 Ikusiko dituzu Elorriokoak (peru ab) sufritu aditzezkoa elorriokoak ikusi sufritu elorriokoak ikusi el04518 Nolabait maite zuten Lizarraga, ta eziñ ikusi Santa Kruz (santa kruz) gorrotatu aditzezkoa no poder ver ezin ikusi gorrotatu ezin ikusi el04519 Mutill orrekin gauzak ikusiko ditu zergatikan aurreraz beste bi baditu (ustez lag) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres gauzak ikusi sufritu gauzak ikusi el04520 Egundo bere ezton ikusi eure garrian gorua (can pop iii) (can vas ii) alferra izan aditzezkoa (inoren) gerrian gorua sekula ez ikusi alferra izan (inoren) gerrian gorua sekula ez ikusi el04521 Lagun urkoa maite ez badau orrek ez dauka federik / bere gilborren fedia baño ez dau ikusten besterik (nere apur) norberaren alde baino ez ari aditzezkoa (neure, heure, bere...) gilborraren fedea baino ez ikusi norberaren alde baino ez ari (neure, heure, bere...) gilborraren fedea baino ez ikusi el04522 Baña, oraingo aldian, gorriak ikusi bear: ia euskeraren izpirik bertan ezin irakasteraño beartu gaitue (kaz lanak), Eta una nondik gorriak ikusi bear zituen (pros nav), Nere pamili guzia Karlistengatik gorriak ikusirik egon (santa kruz), Gorriak ikusi bearrean izango gere (zabala), Gorriak ikusita gabetu da (yakin iii), Gorrik ikusi bearra aiz! (nap esa), Gorriak ikusiak itun (txan kant) Ankako-min itzalak oratu zetsan gure juezari, gorriak ikusteko (len ikusi eziña baeukan be) (ezten) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres gorriak ikusi sufritu gorriak ikusi el04523 Hala bethi usain onez betherik dabiltzanak ere, usnatzen dira eta ikhusi gabe ikhusten, nolakoak, zer azturatakoak eta zertsu diren (gero) sumatu aditzezkoa ikusi gabe ikusi sumatu ikusi gabe ikusi el04524 Nik ikusi nebazan ikustekoak!... Aitatuaz bakarrik dart-dart daukadaz neure erraiak... (bein beti), han ikusten dira ikustekoak! (mitx idaz), ez dakit zegaitik, baña, ikustekuak ikusi biar ditxuguz (ezten.) ezer harrigarria ikusi aditzezkoa ikustekoak ikusi ezer harrigarria ikusi ikustekoak ikusi el04525 Jarri ezkoreztik beraren onduan ipichikan ez da ikusten orduan (kont) batere ez ikusi aditzezkoa ipitzik ez ikusi batere ez ikusi ipitzik ez ikusi el04526 Abogau bana artikuluak letzen berriz liburutik istillu beltzak ikusita gu juango gera mundutik (balentxi) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres istilu beltzak ikusi sufritu istilu beltzak ikusi el04527 Ixtillu gorriak ikusi bearrian (per amez), Orduan erregiak artu zuan kolera izugarriya eta esan zuan: ikusiko du laister istillu gorriya! (zald berts), Ez zituen ba istillu gorriak ikusi! (amab eg) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres istilu gorria(k) ikusi sufritu istilu gorria(k) ikusi el04528 Aurten Elorrio ikusi bearko diagu Kanpanzarrera barik (ait uzta) sufritu aditzezkoa kanpazarrera barik elorrio ikusi sufritu kanpazarrera barik elorrio ikusi el04529 Labe beltz baiño dues ikusten etguenac (fabl) batere ez ikusi aditzezkoa labe beltz batean baino deus ez ikusi batere ez ikusi labe beltz batean baino deus ez ikusi el04530 Lorentziyoko kalian ez diat i baño asto aundiyagorik ikusi (gab kaiku) ergela izan aditzezkoa lorentzioko kalean (inor) baino asto handiagorik ez ikusi ergela izan lorentzioko kalean (inor) baino asto handiagorik ez ikusi el04531 Eztu bere makarrik ikusten (yakin iii) norberaren akatsak ez ikusi aditzezkoa no ver la viga en el ojo propio ne pas voir une poutre dans son propre oeil (neure, heure, bere...) makarrik ez ez ikusi norberaren akatsak ez ikusi (neure, heure, bere...) makarrik ez ez ikusi el04532 Petiri Sans ikusiko dik bai (yakin iii) goseak bizi aditzezkoa petiri santz ikusi goseak bizi petiri santz ikusi el04533 Senper gaiztoa ikusi bearra aiz (nap esa) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres senper gaiztoa ikusi sufritu senper gaiztoa ikusi el04534 Senperrak ikusi ditu (nap esa) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres senperrak ikusi sufritu senperrak ikusi el04535 Biçarrez eta adarrez on: aker hau gaiç oso cen sudurraz haratago ere harc ikhusten ez çuen (fabl) batere ez ikusi aditzezkoa sudurraz haratago ez ikusi batere ez ikusi sudurraz haratago ez ikusi el04536 Anarxisten sudurrik nehork ez du han ikusi (mintz aur) ez ikusi aditzezkoa no ver el pelo (inoren) sudurrik ez ikusi ez ikusi (inoren) sudurrik ez ikusi el04537 Toki askotako eltzeak ikusi ditu (gar) jalea izan aditzezkoa toki askotako eltzeak ikusi jalea izan toki askotako eltzeak ikusi el04538 Mundura jaio nintzan ta nolabait azi makiña bat txuri-beltz gazterik ikusi (eguns txo) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres txuri beltzak ikusi sufritu txuri beltzak ikusi el04539 Xistaz baizik eztut ikhusi (yakin iii) zeharrez edo une batetan ikusi aditzezkoa ver de pasada xistaz ikusi zeharrez edo une batetan ikusi xistaz ikusi el04540 Zazpi debru ikusi ditutzu (yakin iii) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres zazpi deabru ikusi sufritu zazpi deabru ikusi el04542 Beste lanik etzuenak auntzai burua ikuzi (nap esa) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa enfiler des perles ahuntzari burua ikuztea ezinezkotan saiatzea ahuntzari burua ikuztea el04543 Lehengusua bere onetik ilkitzera zoan (haur bes) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds (neure, heure, bere...) onetik ilki haserretu (neure, heure, bere...) onetik ilki el04544 Jesus-ek bata eta besteak negarrez ikusi zituenean barruna iluundu zitzayon (test berri) tristatu aditzezkoa barrua ilundu tristatu barrua ilundu el04545 Ni naiz zure oñaze danen sendakiña zergatik jartzen nazu illuna bekaiña? (mend txir) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekaina ilundu haserretu bekaina ilundu el04546 Becoquia ilundu (voc bas) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekokia ilundu haserretu bekokia ilundu el04547 Egun baten ian gura ezpadot, illunduten iako biotza, adiñonegarrez legez (peru ab), Jerusalen-era alderatuago, eta biotza illunagotutzen zitzayon (test berri), Itz gutxitan kontatu nai nikek; oroitze utsak gaur oraindik illuntzen baizidak biotza eta negar-malko ixillak banaka-banaka asten baizaizkidak (txan kant) tristatu aditzezkoa bihotza ilundu tristatu bihotza ilundu el04548 Baño etzagon osotara burua ilundurik (pros nav) zoratu aditzezkoa perdre la boule burua ilundu zoratu burua ilundu el04549 Orrela, burua batean atso iztunen artean pasatzen ditut orenak pasatzen ditut egunak iluntzen baitit gogoa (orhoit) tristatu aditzezkoa gogoa ilundu tristatu gogoa ilundu el04550 Eta kopeta illundurik ala diyo (oroitz) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta ilundu haserretu kopeta ilundu el04551 Egia da, gure emakume batzuek aztoratu ed airean ipiñi gaituzte (test berri) aztoratu aditzezkoa airean ipini aztoratu airean ipini el04552 Jainkoaren bide zuzenai arazoak ipintez aspei ten etzerana (test berri) trabak jarri aditzezkoa poner obstáculos arazoak ipini trabak jarri arazoak ipini el04553 Iñork auzia ipiñi nai badizu, eta barrungo janzi kendu, kanpokoa ere utzi zayozu (test berri) borrokatu aditzezkoa auzia ipini borrokatu auzia ipini el04554 Eloy asi zanean claratzen eguia illun ifinten cion Camarac beguia (izt oler) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils begia ilun ipini haserretu begia ilun ipini el04555 Besteen gaitzetan ipiñi begiak (ip onak), Eizagana ifinten badute beguia zucen asqui artuco diote neurria (izt oler) adi egon aditzezkoa begia(k) ipini adi egon begia(k) ipini el04556 Ifini dizkidala niri begizkoak (itur) madarikatu aditzezkoa echar mal de ojo jeter un sort begizkoak ipini madarikatu begizkoak ipini el04557 Baserritik noizik beiñ etortzen diranak eurai ipinten deutsez bekoki illunak (enb oles) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekoki iluna ipini haserretu bekoki iluna ipini el04558 Erantzuera au txit bidezkoa eta garbi-garbia bazan ere, Apaiz-Nagusiak bekosko beltza ipiñi zion (test berri) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekozko beltza ipini haserretu bekozko beltza ipini el04559 Apainduretan ipintzen bada biotza (eracus) ezertaz zaletu aditzezkoa bihotza (ezertan) ipini ezertaz zaletu bihotza (ezertan) ipini el04560 Eta ohore bailliz bezala, iuramentuak ibenzeituzte brankan, lehenbiziko hastean (gero) aurreneko puntuan jarri aditzezkoa brankan ipini aurreneko puntuan jarri brankan ipini el04561 Burutan ipini (yakin iii) adierazi aditzezkoa burutan ipini adierazi burutan ipini el04562 Iazten dira ezkatzera alkarren atzean espuela iminten laurak ezkatzean: au da pitxerdi arrdao edatea azkan (par bide) azken zurrutada egin aditzezkoa echar la espuela espuela ipini azken zurrutada egin espuela ipini el04563 Ta destañarik andienak esaten zituztenak, esia ipiñi zioten, ezpañetan, biotzetik zetorkioten geiegizkeri ari. (gar) gogo bat edo ihardun bat erreprimat u aditzezkoa atar corto serrer la bride (ezeri) hesia ipini gogo bat edo ihardun bat erreprimat u (ezeri) hesia ipini el04564 Blasfemiaren kontuan ere ipiñi dute itzala / esan digute juan dan urtain gizon bat ortan il zala (mendi gain) ezertaz ohartarazi aditzezkoa (ezertan) itzala ipini ezertaz ohartarazi (ezertan) itzala ipini el04566 Gende gaztea contuan mugonez ipintzen ezpada (eracus), Jesus-ek baziekin galduko zutela; baña ordua etzan artean bete; argatik kontuan ipintzen zituen, geyago sutu etzitezen (test berri) jakinaren gainean jarri aditzezkoa kontuan ipini jakinaren gainean jarri kontuan ipini el04567 Ez ni lazo ortan ipiñi (alz imaz) estura edo larritas unean jarri aditzezkoa lazoan ipini estura edo larritas unean jarri lazoan ipini el04568 Nehor ausart haren baithan mihirik ibentzera (gero) inori buruz hitz egin aditzezkoa (inoren baitan) mihia ipini inori buruz hitz egin (inoren baitan) mihia ipini el04569 Ningunua ipiñi (voc aran) trabak jarri aditzezkoa poner reparos ningunoa ipini trabak jarri ningunoa ipini el04570 Ez beiñ-ere oni or oñic ipintzen utzi (jes biotz), Saraubeetan oinic iminten ezdaueen cristiau (gatz oz) sartu aditzezkoa poner pie (en) (inon) oinak ipini sartu (inon) oinak ipini el04571 Gose-bedarraren ganean oinak ipini (yakin iii) apetito ona ukan aditzezkoa oinak gose belarraren gainean ipini apetito ona ukan oinak gose belarraren gainean ipini el04572 Aren ondoren dabil Lucifer falsoa cuidaduz obe degu ipini pausoa (izt oler) kontuz ibili aditzezkoa andarse con tiento marcher sur des oeufs pausoa kuidadoz ipini kontuz ibili pausoa kuidadoz ipini el04573 Dagon fiñena erosi dendatikan tela ez dira aberastuko martxa ortan bela San Antonioi zertan ipiñi kandela? (zubel sai) senargai bila ari aditzezkoa san antoniori kandela ipini senargai bila ari san antoniori kandela ipini el04574 Norbaiten ederra irabazi (yakin iii) inoren gustukoa izan aditzezkoa (inoren) ederra irabazi inoren gustukoa izan (inoren) ederra irabazi el04575 Ehunak irabastera (voc aran) sodata irabazi aditzezkoa ehunak irabazi sodata irabazi ehunak irabazi el04576 Egia da eztudala txapelik edo ereinotz-koroarik irabazi nahi (obr guz i) lehena izan aditzezkoa ereinotz koroa irabazi lehena izan ereinotz koroa irabazi el04577 Garagarrak irabazten diardu (yakin iii) lurrean bueltak eman aditzezkoa garagarrak irabazten ari lurrean bueltak eman garagarrak irabazten ari el04578 Egia da eztudala txapelik edo ereinotz-koroarik irabazi nahi (obr guz i) lehena izan aditzezkoa txapela irabazi lehena izan txapela irabazi el04579 Zaldaleak irabazi (yakin iii), Ukulluan zaldaleak irabazten ibilli al aiz? (txan kant) lurrean bueltak eman aditzezkoa zaldaleak irabazten ari lurrean bueltak eman zaldaleak irabazten ari el04580 Erdietsikoitut, atrapatukoitut,aspertuko natzaie, guztiak ezpataren ahotik iraganeintut (gero) (inork inor) hil aditzezkoa pasar por el filo de la espada passer au fil de l'épée ezpataren ahotik iragan (inork inor) hil ezpataren ahotik iragan el04581 Antzasuenak garaitzen du bertzea, bere meneratzen du, azpiratzen du, lurrera egotzten du, ezpataz iragaitera darama (gero) (inork inor) hil aditzezkoa pasar a cuchillo ezpataz iragan (inork inor) hil ezpataz iragan el04582 Eta ez gogoan iragan nolakoak izanen diren (gero), Nihorc gogoan iragaten badu (jes imit), Gogoan ere iragaitera (card lap) pentsatu aditzezkoa gogoan iragan pentsatu gogoan iragan el04583 Jourdaingo ura iragan duquetenean, erran nahi da, mundu huntaco nekhe eta axecabetarik lekhora (test cahar i) hil aditzezkoa jordango ura iragan hil jordango ura iragan el04584 Aitzitik badirudi ezen zuk xedea aitzinatu duzula, marra iragan bidetan izan zarela (gero) gainditu aditzezkoa marra iragan gainditu marra iragan el04585 Zeren nola ezpaikara bi mendetako eta zeuk zeurea hain ongi, hain ohorezki eta dohatsuki iragan baituzu (gero) bizi aditzezkoa (neure, heure, bere...) mendea iragan bizi (neure, heure, bere...) mendea iragan el04586 Orratzaren uzkutik igaran litekek (yakin iii) azkarra izan aditzezkoa orratzaren uzkitik iragan azkarra izan orratzaren uzkitik iragan el04587 Nola ez liteke gauz oriyekin begitik txinpartak irten ai, neri oroitu bakoitizian barrenak dit irakiten (fer imaz) haserretu aditzezkoa subírse(le) la sangre a la cabeza monter comme une soupe au lait barrenak irakin haserretu barrenak irakin el04588 Fandrontzeneko nausi makurrak irakiten du gezurrez (yakin iv) gezurtia izan aditzezkoa gezurrez irakin gezurtia izan gezurrez irakin el04589 Sufri bearra ez da paltatzen mundu onetan gurekin / ordena txarrak ikusi eta odol guztiyak irakin (urkiolegi), Odolak irakiten, gorri-gorri egiñak, beren zer esanik aitu zituztenean, neri eraso zidateken (txan kant) haserretu aditzezkoa subírse(le) la sangre a la cabeza monter comme une soupe au lait odola(k) irakin haserretu odola(k) irakin el04590 Poltxako odolak irakiñen dik iri (nap esa) lasaia izan aditzezkoa poltsako odolak ez irakin lasaia izan poltsako odolak ez irakin el04591 Eztio sakeleko odolak irakin, ez (yakin iii), Ez dio sakeleko odolak irakiñen, ez (nap esa) lasaia izan aditzezkoa sakelako odolak ez irakin lasaia izan sakelako odolak ez irakin el04592 Ohoiñari ere ebastera dohanean, gogoratzen zaika, eskuak iratxeki badiatzote, gutienean bereak emanen derautzatela, azotea izanen duela (gero) harrapatu aditzezkoa echar el guante mettre la main au collet eskuak iratxeki harrapatu eskuak iratxeki el04593 Zeren hek iratzartzen dute lo dstzana, eraikitzen dute ihizia, eta eragiten behar eztena (gero) ernarazi aditzezkoa lo datzana iratzarri ernarazi lo datzana iratzarri el04594 Barrena irauli ta nastu egin zion Euskalerriaren aldi txarrak (santa kruz), Izan zagun kupira denak alkarrena / gogoratu utsarekin lertzen zait barrena (fer imaz) nahigabetu aditzezkoa partírsele (a uno) el corazón barrena irauli / lehertu / nahasi nahigabetu barrena irauli / lehertu / nahasi el04595 Etxe utsak barrunbea irauli zion (biz gar) ezerk nahigabetu aditzezkoa dar un vuelco el corazón barrunbea irauli ezerk nahigabetu barrunbea irauli el04596 Jesus-ek galdetu zien ¿ea bidean zer izketa ekarri zuten? Etzioten itzik irauli. (test berri) ezer ez esan aditzezkoa hitzik ez irauli ezer ez esan hitzik ez irauli el04597 Eztet bada nik gurdia leku batean bi aldiz iraultzen ikusi (yakin iii) bi aldiz bertan erratu aditzezkoa tropezar dos veces en la misma piedra leku batean bi aldiz irauli bi aldiz bertan erratu leku batean bi aldiz irauli el04598 Arako beren tratu-gauzetara etorri zirenean, orra non gure galaiak eskeñi txarren bat egin, ta bear etzan moduren bat errekardariari erakutsi, ta biak aserratu ziran: ta tortilla goitik bera irauli, ta andrearen beletak jirabuelta ariñ eman, ta gaztearen kontra biurtu, besoak gerrian ifiñi ta desaire guziak esaten asi zitzaion: «Nere jende onak, zer ikusi bear ote degu? Zer eskeñi degu au, edo nork egin digu? Oni begira: au nongoa ote degu? Onen patxadari begira! Ea: ken orpoetatik, koartoan bosteko estanpa: ken gure begietatik: ez guri beñtzat orrelakorik. Au nor degu? Gu español puru-puruak. Au nongoa dan ez dakigu. Gure aita ta amak frantzesak ziran: baña gu español garbiak, San Bizenteko Pontean bateatuak. Jende onak: au zer degu? Ken ortik! Ai au kontua! Deabruak ikusi du golillarekin astoa.» (eusk ber) egoera bestelakotu aditzezkoa tortilla goitik behera irauli egoera bestelakotu tortilla goitik behera irauli el04599 Baiña ez çuen ciñac iraun guehiago gauaren itçalec baiño (fabl) batere ez iraun aditzezkoa gauaren itzalek baino gehiago ez iraun batere ez iraun gauaren itzalek baino gehiago ez iraun el04600 Sarthu cen Ascubean, aphezpicu lana pyramidec becenbat iraunen duena (eskal) luzaroan iraun aditzezkoa piramideek bezainbat iraun luzaroan iraun piramideek bezainbat iraun el04601 Urruñako habitantak aspaldiko urtetan Ilunbean bizi ziren, bainan hekin onetan Zeruak eman diote gidaritzat Teillary Noizbait idek diotzoten begiak argiari (poem bas) ezjakintasunetik irten aditzezkoa abrir los ojos ouvrir les yeux begiak argiari ireki ezjakintasunetik irten begiak argiari ireki el04602 Nik ere ireki beaut orain nere liburua (berts txap iii) norberaren arrazoinak eman aditzezkoa (neure, heure, bere...) liburua ireki norberaren arrazoinak eman (neure, heure, bere...) liburua ireki el04603 Hoiñ gutirentgat eztut nic idekitcen mocoa (fabl) (ezergatik) ez arduratu aditzezkoa (ezerentzat) mokoa ez ireki (ezergatik) ez arduratu (ezerentzat) mokoa ez ireki el04604 Hatsak nekhez ematen gorrisco beguiac ideki behar zaiko odol ithurriac (eskal) hil aditzezkoa odol iturriak ireki hil odol iturriak ireki el04605 Idia bere adar ta guzi irentsiko liken-ta! (txan kant), Jan, orrek?... Baita idia-ere jango luke, bere adarrekin!... (Justo Mokoroa) asko jan aditzezkoa comer(se) su padre por los pies avaler un boeuf idia adar eta guzti irentsi / jan asko jan idia adar eta guzti irentsi / jan el04606 Kilimiliklik irentsi (yakin iii) kolpean irentsi aditzezkoa kilimiliklik irentsi kolpean irentsi kilimiliklik irentsi el04607 Ez aita ta ez seme ain gutxi lagunik nere arrastora iritxitzen danik (ust ezin) (inor) baino gutiago izan aditzezkoa no llegar a la suela del zapato (inoren) arrastora ez iritsi (inor) baino gutiago izan (inoren) arrastora ez iritsi el04608 Beretik irtenda bezela geratu zan (amab eg), Erru barik olako berbak entzunda inor eztau beretik urtengo? (manual) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds (neuretik, heuretik, beretik...) irten haserretu (neuretik, heuretik, beretik...) irten el04609 Kristabak ala derrigortzia zer pena ematen diten nola ez liteke gauz oriyekin begitik txinpartak irten? (fer imaz) haserretu aditzezkoa begitik txinpartak irten haserretu begitik txinpartak irten el04610 Esanetik urten (yakin iii) agindutakoa ez bete aditzezkoa esanetik irten agindutakoa ez bete esanetik irten el04611 Gure etxeti(k) sei kurtzek urten daue (voc aran) etxean inor hil aditzezkoa etxetik gurutzea irten etxean inor hil etxetik gurutzea irten el04612 Oraingoan ba ganetik urtengo dogu (manual) garaitu aditzezkoa gainetik irten garaitu gainetik irten el04613 Uts urten eutsan, uts irten zitzaion (yakin iii) uste ez bezala gertatu aditzezkoa (ezer) huts irten uste ez bezala gertatu (ezer) huts irten el04614 Onik irtengo nauk, baita jainkoek besterik nahi badute ere (mitx idaz) kalterik gabe gertatu aditzezkoa salir con bien onik irten kalterik gabe gertatu onik irten el04615 Bestiak saldaak urten doskue (voc aran) (arraultzak) txitagabeak gertatu aditzezkoa (arrautzak) saldak irten (arraultzak) txitagabeak gertatu (arrautzak) saldak irten el04616 Nere adiskide ta lagun maite lar estutu gabe lasaitu zaite nere baimena zurekin dezu baiñan sasitik urten biezu zelai garbira uxo politen jolastokira (enb oles) galbidetik atera aditzezkoa sasitik irten galbidetik atera sasitik irten el04617 Iñoren onik ikus-eziñak senetik urten eragin dautse (enb. oles.), Ainbat bidar Perikoitxua entzutziakin, ernegau zan medikua, bere zenetik atara ta orduan diñotsa Perikoitxuak (ziri.) haserretu aditzezkoa salirse de sus casillas sortir de ses gonds senetik irten / atera haserretu senetik irten / atera el04618 Baña bere usteak uts irten zitzayozkan (test berri), Ez dekala uts irten nere ustea! (amab eg) uste ez bezala gertatu aditzezkoa ustea(k) huts irten uste ez bezala gertatu ustea(k) huts irten el04619 Bere jokoa ustel irten (amab eg) uste ez bezala gertatu aditzezkoa ustel irten uste ez bezala gertatu ustel irten el04620 Nire ahoak dirudi Donibane Sanjoan; eztakit zer etorriko zaigun bizitzaren ondoan (obr guz i) biraoak bota aditzezkoa (inoren) ahoak Donibane San Joan irudi biraoak bota (inoren) ahoak Donibane San Joan irudi el04621 Diruri aingeruben kolkoko kutuna (ped ota) maitagarria izenlaguna aingeruen kolkoko kutuna maitagarria aingeruen kolkoko kutuna el04622 Atxurraren kertena idurituko zaio latza, lana astuna; baba beltza ezingo du jan, txurrut bat edo beste naiko du (sas let) alferra izan aditzezkoa (inori) aitzurraren kirtena latza irudi alferra izan (inori) aitzurraren kirtena latza irudi el04623 aurreratutako ollasko koskor ttonttor gorri oietako bat dirudik (txan kant) harroa izan aditzezkoa aurreratutako oilasko koskor tontor-gorria irudi harroa izan aurreratutako oilasko koskor tontor-gorria irudi el04624 Puzkor begiak eta bekoki iluna dirudi bost gizonen andra alarguna (par bide) triste egon aditzezkoa bost gizonen andre alarguna irudi triste egon bost gizonen andre alarguna irudi el04625 Lastima da yaun cenbeit ikuste sortzen, thuztatzeco eguia, direnac handitzen; Kocotsean bizarra, bt ruan chapela, iduri elizaco sobera direla! (eskal) harroa izan aditzezkoa elizarako sobera irudi harroa izan elizarako sobera irudi el04626 Euli illa diruriyen arrek (oroitz) inori gaitz egiteko persona ez izan aditzezkoa parecer una mosca muerta euli hila irudi inori gaitz egiteko persona ez izan euli hila irudi el04627 Gizon gaisoa dago dariola adurra / dirudela andrean gonako tsakurra (par bide) zerbitzala izan aditzezkoa gonako zakurra irudi zerbitzala izan gonako zakurra irudi el04628 Ijituari asto-zeztotik galdutakua diruri (txapel) gaiztoa izan aditzezkoa ijitoari asto zeztotik galdutakoa irudi gaiztoa izan ijitoari asto zeztotik galdutakoa irudi el04629 Ijituari bizkarretikan galdutakua dirudi (txirrit i) gaiztoa izan aditzezkoa ijitoari bizkarretik galdutakoa irudi gaiztoa izan ijitoari bizkarretik galdutakoa irudi el04630 Ba-zirudien illargia bereganatu zuela! (amab eg) pozik egon aditzezkoa ilargia (neure, heure, bere...) -ganatu irudi pozik egon ilargia (neure, heure, bere...) -ganatu irudi el04631 Pintatzen ez dezu alakorik ikusi. Gizona, parte gaiztokua dirudi! (oroitz) aparteko trebetasunak ukan aditzezkoa parte gaiztokoa irudi aparteko trebetasunak ukan parte gaiztokoa irudi el04632 Piper miñ utsa jaten dutela dirudite (iru zir) hiztun gaiztoa izan aditzezkoa pipermin hutsa jan irudi hiztun gaiztoa izan pipermin hutsa jan irudi el04633 Sugandillak jandako tal ua dirudi (alz imaz) argala izan aditzezkoa sugandilak jandako taloa irudi argala izan sugandilak jandako taloa irudi el04634 Txanka bat dirudi (yakin iii) argala izan aditzezkoa txanka bat irudi argala izan txanka bat irudi el04635 Etzirela, othoi, zizada elgerra iduri (onts hil) ergela izan aditzezkoa zizada irudi ergela izan zizada irudi el04636 Agurtzean ederca copeta beltzenac gorriraz lezakete edocein soldadu abocatac heiekin beharco ichildu (eskal) beti arrazoia ukan aditzezkoa abokatak ere isilarazi beti arrazoia ukan abokatak ere isilarazi el04637 Mihia mozturik ere elitzake ori isilduko (yakin iii) berritsua izan aditzezkoa mihia mozturik ere ez isildu berritsua izan mihia mozturik ere ez isildu el04638 Baztarre(r)a allaatu, ta itto (nap esa) ezer lortzeko puntuan hondatu aditzezkoa faire naufrage au port bazterrera ailegatu eta ito ezer lortzeko puntuan hondatu bazterrera ailegatu eta ito el04639 Itsaso guztiak igato ta baztetrean ito (yakin iii) zailena lortutakoan hondatu aditzezkoa faire naufrage au port itsaso guztiak igaro eta bazterrean ito zailena lortutakoan hondatu itsaso guztiak igaro eta bazterrean ito el04640 Itz guchi eta paga nazkizu gelditu gaitian kito / Andre Martina! ez deriyela putzu chikiyotan ito (kont) gutirekin larritu aditzezkoa ahogarse en un vaso de agua se noyer dans un verre d'eau putzu txikian ito gutirekin larritu putzu txikian ito el04641 Emendic ditugun gauzaquin ez contentatzea, bear adiña izan arren, degunari biotza itsastea (eracus) ezertaz zaletu aditzezkoa (ezeri) bihotza itsatsi ezertaz zaletu (ezeri) bihotza itsatsi el04642 Ergelkeriei itsutu ziñaroen begia eta berthutera eman zeure gogo guztia (noel) arbuiatu aditzezkoa (ezeri) begia itsutu arbuiatu (ezeri) begia itsutu el04643 Begia itxeki (yakin iii) adi egon aditzezkoa begia itxeki adi egon begia itxeki el04644 Eleizak itxi (yakin iii) ezkontzen ez utzi aditzezkoa elizak itxi ezkontzen ez utzi elizak itxi el04645 T'amairu atek amairu giltzakiñ itxi t'an utzi ementzon motil gizajoa (barand) ezkutuan gorde aditzezkoa hamairu ate hamairu giltzekin itxi ezkutuan gorde hamairu ate hamairu giltzekin itxi el04646 Otoizten zuela aren etsaien begietarik itzal zetzan (pros nav) ezkutatu aditzezkoa perder de vista begietatik itzali ezkutatu begietatik itzali el04647 Ordañetan zuk zerbait ematea nai duenari, ez arpegia itzuli (test berri) mesprezatu aditzezkoa dar la espalda aurpegia itzuli mesprezatu aurpegia itzuli el04648 Seme, itz guziak datozen bidean ez itzuli (nap esa) hitz egin zaion era berean erantzun aditzezkoa hitzak datozen bidean itzuli hitz egin zaion era berean erantzun hitzak datozen bidean itzuli el04649 Baña Jesus-ek eskubide au osotoro kendu zuen, eta ezkontza bere lehengo oñera itzuli zuen (test berri) lehengo egoerara bihurtu aditzezkoa lehengo oinera itzuli lehengo egoerara bihurtu lehengo oinera itzuli el04650 Medailla behar dugu bertze alderat itzuli, eta edirenen dugu herioak, baldin badu begitarte belza itxusia, terriblia eta izigarria alde batetik, dian bezala, eta erakutsi dugun bezala hirugarren kapituluan, bertze aldetik badiala begitarte bat, ederra, onesta, eta maitagania (onts hil) arazo edo egoera baten alde izkutua ikusi aditzezkoa ver la otra cara de la moneda tourner la médaille medaila beste aldera itzuli arazo edo egoera baten alde izkutua ikusi medaila beste aldera itzuli el04651 Nola dire orái betbetan ixildu? edo hobeki erran dezadan nola zeie ahoan mihia itzuli pekoz goiti? (zez erre) isildu aditzezkoa mihia behekoz goiti itzuli isildu mihia behekoz goiti itzuli el04652 Itzungi alda ordi alperron lantegiko sutegia? (yakin iv) alferkerian egon aditzezkoa (inoren) lantegiko sutegia itzungi alferkerian egon (inoren) lantegiko sutegia itzungi el04654 Abenduko eulia baino lotsagabeago (yakin iii) lotsagabe izenlaguna abenduko eulia baino lotsagabeagoa(k) lotsagabe abenduko eulia baino lotsagabeagoa(k) el04655 Aitzera txarrekoa da (nap esa) gor, figuratuan izenlaguna aditzera txarreko gor, figuratuan aditzera txarreko el04656 Hitzeketeria eta curiostasuna / Ahaide hurbillac dire: Hascasi bereko haur dire (fabl) antzekoak izan aditzezkoa (ser) primos hermanos ahaide hurbilak izan antzekoak izan ahaide hurbilak izan el04657 I antxu intzeneko, ni ere bildotx bedere baninduen (nap esa) pareko izan aditzezkoa (inor) antxume izaterako (inor) ere bildots izan pareko izan (inor) antxume izaterako (inor) ere bildots izan el04658 Auntzen putzen yabe (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa ahuntzen putzen jabe izan pobrea izan ahuntzen putzen jabe izan el04660 Aita zuzun debru, ama belhagile eta bera aldiz haien bien seme (yakin iv) gaiztoa izan aditzezkoa aita deabru, ama belagile, eta (inor) haien bien seme (alaba) izan gaiztoa izan aita deabru, ama belagile, eta (inor) haien bien seme (alaba) izan el04661 Gu aitaren semeak gara (yakin iii), aitaren seme gelditu (yakin iii) pobre izenlaguna aitaren seme (alaba) pobre aitaren seme (alaba) el04662 Akhabo izanen-cen hartaz (test cahar i), Akabo garela! (oxob) hil aditzezkoa akabo izan hil akabo izan el04664 Akerraren adarra baño okerragoa (nap esa) oso okerra izan aditzezkoa akerraren adarra baino okerrago izan oso okerra izan akerraren adarra baino okerrago izan el04665 Amaren seme ederrik bada / kulparik gabe ill dana / oien animaz erregutuaz / guazen zeruko Aitana (j zab), Korta'k ondo badaki / guztia ere ebakiyaz / bera orrekiñ juaki / bestetan ere amaren / semiak izaki (paulo yan), Españiya'n ez al da aman semerikan. (lexo) azkarra(k) izan aditzezkoa amaren semea(k) izan azkarra(k) izan amaren semea(k) izan el04666 Gure amarenak giñadenikan oriyek ez al zekiten? salbajerikan gaiztuenak eztu olakorik egiten (fer imaz) humanoa izan aditzezkoa amarena(k) izan humanoa izan amarena(k) izan el04667 Anitx eznetako gazta (yakin iii) afera guztietan sartu aditzezkoa ser el perejil de todas las salsas anitz esnetako gazta izan afera guztietan sartu anitz esnetako gazta izan el04668 Anton bera baño ere kaiku aundiagoa da gure Praisko (iru zir) ergela izan aditzezkoa Anton bera baino ere kaiku handiagoa izan ergela izan Anton bera baino ere kaiku handiagoa izan el04669 Ez dago obisporik lein apez izan bagerik (yakin iii) ezertara meriturik egin gabe heldu aditzezkoa apaiz izan gabe obispo izan ezertara meriturik egin gabe heldu apaiz izan gabe obispo izan el04670 Arbi lorea baiño alferragoa izan (yakin iii), Arbi-lorea baño alperrago aiz! (nap esa) oso alferra izan aditzezkoa arbilorea baino alferrago izan oso alferra izan arbilorea baino alferrago izan el04671 Ori ez da gure ardiaren bildotxa (nap esa) norberak egin edo esandakoa ez izan aditzezkoa (ezer inoren) ardiaren bildotsa ez izan norberak egin edo esandakoa ez izan (ezer inoren) ardiaren bildotsa ez izan el04672 Biyak ere arropa zuzenak eztia (lexo) gaiztoa izan aditzezkoa no ser trigo limpio (inor) arropa zuzena ez izan gaiztoa izan (inor) arropa zuzena ez izan el04673 Hitzketeria eta cuiostasuna / Ahaide nagusi dire: Hascasi bereko haur dire (fabl) berdinak izan aditzezkoa ser primos hermanos askazi bereko haur izan berdinak izan askazi bereko haur izan el04674 Atarri ederren yaube da (yakin iii) ederra izan aditzezkoa atarri ederren jabe izan ederra izan atarri ederren jabe izan el04675 Guiçon chipi sotil baten andra çan ate arte gabalean oy çan (tex arc) (poes pop i) aberatsa izan aditzezkoa atearte zabalean izan aberatsa izan atearte zabalean izan el04677 Biztu zan liberalan gorrotoa ere, ta Santa Kruz ezinda, bere arreba, ta Sasiain lengusu apaiza atxitu zituten eta kartzelara sartu. Aditzea izan zun Santa Kruzek eta, atsegin zan arekin! (santa kruz) ironiaz, jasangaitza izan aditzezkoa (inorekin) etsegin izan ironiaz, jasangaitza izan (inorekin) etsegin izan el04678 Atso bat ilteco ezta gauza (voc bas) baketsua izan aditzezkoa atso bat hiltzeko gauza ez izan baketsua izan atso bat hiltzeko gauza ez izan el04679 Atze-bildur alzara? (yakin iii) ondorioei beldur ukan aditzezkoa atze beldur izan ondorioei beldur ukan atze beldur izan el04680 Ez naiz ni ere atzo goizeko bildotxa (nap esa) zaharra izan aditzezkoa atzo goizeko bildotsa ez izan zaharra izan atzo goizeko bildotsa ez izan el04681 Munduan dan egirik andiena, atzekoaz aurrean (iru zir) gezurra izan aditzezkoa (ezer) atzekoz aurrera egia izan gezurra izan (ezer) atzekoz aurrera egia izan el04682 Bi ontza bada oren arpegiko azala (fer imaz) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara (inoren) aurpegiko azala bi ontza izan lotsagabea izan (inoren) aurpegiko azala bi ontza izan el04683 Azaria baño lotsagabeago izan (nap esa) oso lotsagabea izan aditzezkoa azeria baino lotsagabeago izan oso lotsagabea izan azeria baino lotsagabeago izan el04684 Eta errazago diruri, arraya urtara gabe egotea (urz bat) oso zaila izan aditzezkoa (ezer baino) arraina uretara gabe egotea errazago izan oso zaila izan (ezer baino) arraina uretara gabe egotea errazago izan el04685 Amets egin duke, edo ez da bere baitan (zez erre) zoroa izan aditzezkoa (neure, heure, bere...) baitan ez izan zoroa izan (neure, heure, bere...) baitan ez izan el04686 Aizkoran izan dana banderaren jabe gertatzen da eskuan atzaparrik gabe (mend txir) lehena izan aditzezkoa banderaren jabe izan lehena izan banderaren jabe izan el04687 Ori ez da zure baratzeko baratxuria (nap esa) inork egindakoa edo esandakoa ez izan aditzezkoa (ezer) (inoren) baratzako baratzuria ez izan inork egindakoa edo esandakoa ez izan (ezer) (inoren) baratzako baratzuria ez izan el04688 Ari gauza txarrikan etzaio burura nun da napar ura? barrundik bero da (fer berts) haserre egon aditzezkoa barrundik bero izan haserre egon barrundik bero izan el04689 Basakarana bezelakoxea niñun; alperrikako gantz ta koipe-kutsurik gabea (txan kant) zalua izan aditzezkoa basakarana bezalakoxea izan zalua izan basakarana bezalakoxea izan el04691 Bierrak ondutako matsa duk ori (nap esa), bearrak ondutako matsa da ori (yakin iii) premiak goratua izan aditzezkoa beharrak ondutako mahatsa izan premiak goratua izan beharrak ondutako mahatsa izan el04692 Zuk nai badozu zure aurtxoak ikasi leike euskera orretarako bear dozuzan giltzen jaubia bazera (nere apur) ezertarako behar dena ukan aditzezkoa (ezertarako) beharrezko giltzen jabea izan ezertarako behar dena ukan (ezertarako) beharrezko giltzen jabea izan el04693 Beñere iñun jokatu ez ta beti kanpeon ori'a (batista) harroa izan aditzezkoa behin ere inon jokatu gabe kanpeon izan harroa izan behin ere inon jokatu gabe kanpeon izan el04694 Beltzuria baino beltzagorik ere ba (zez erre) oso beltza izan aditzezkoa beltzuria baino beltzago izan oso beltza izan beltzuria baino beltzago izan el04695 Arrautza ainbat badira dama orren begiak (yakin iv) begi handiak ukan aditzezkoa (inoren) begiak arrautza adina izan begi handiak ukan (inoren) begiak arrautza adina izan el04696 Gu behartu ordiko, errekan urik ez da izain (nap esa) zorigaiztokoa izan aditzezkoa behartu orduko errekan urik ez izan zorigaiztokoa izan behartu orduko errekan urik ez izan el04697 Gu beartu orduko, ugeldian (ibaian) ez da urik izain (nap esa) zorigaiztokoa izan aditzezkoa behartuko orduko ugaldean urik ez izan zorigaiztokoa izan behartuko orduko ugaldean urik ez izan el04698 Elkarrengandik hain guztiz beste direlarik ere (mitx idaz) desberdin izan aditzezkoa (inorengandik) beste izan desberdin izan (inorengandik) beste izan el04699 Bertceentçat bethi dotor handi dire aldiz beretrat ez choil aprendiz ere (fabl) norberak egiten ez duena besteri aholkatu aditzezkoa besterentzat doktor handi eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) aprendiz ere ez izan norberak egiten ez duena besteri aholkatu besterentzat doktor handi eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) aprendiz ere ez izan el04700 Bestentzat mediku, ta beretzat barbero ere ez (nap esa), Bertzeentzat midiku gare, eta guretzat ez barber ere (lab lib) norberak egiten ez duena besteri aholkatu aditzezkoa besterentzat mediku eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) barbero ere ez izan norberak egiten ez duena besteri aholkatu besterentzat mediku eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) barbero ere ez izan el04701 Orren betekoa da hau ere. Bi pelotari elkarren betekoak (yakin iii) inor adina izan aditzezkoa (inoren) betekoa izan inor adina izan (inoren) betekoa izan el04702 Gure etxian oraindik aste santuak al dira? (iru zir) triste egon aditzezkoa (inon) beti aste santuak izan triste egon (inon) beti aste santuak izan el04703 Bethi musica bera da; bethi bera da hizketa (fabl) gauza berak errepikatu aditzezkoa estar siempre con la misma canción beti musika bera izan gauza berak errepikatu beti musika bera izan el04704 kaskabelaren defensarako / iru ordu bakarrak dira / ta gutxienian zortzi ordu / lendabiziko errira / iñoiz ausikitzen bagaituzte / betiko etorriak gira (josetxo.) hil aditzezkoa (inora) betiko etorria(k) izan hil (inora) betiko etorria(k) izan el04705 Zeren nola ezpaikara bi mendetako eta zeuk zeurea hain ongi, hain ohorezki eta dohatsuki iragan baituzu (gero), Bi mendetakoak zareztela, hilda ere nire barrenean olegincen zaraztela (obr guz ii) harremanik ez ukan aditzezkoa (inorekin) ez ahaide eta ez bernaje izan harremanik ez ukan (inorekin) ez ahaide eta ez bernaje izan el04706 lepoa luze siasca eguina bideric zabalena ez da aren diña (izt oler) mozkor egon aditzezkoa biderik zabalena. (inoren) dina ez izan mozkor egon biderik zabalena. (inoren) dina ez izan el04707 Zure alderat bihotz gabe direla (bi saind) gorrotatu aditzezkoa (inoren aldera) bihotz gabe izan gorrotatu (inoren aldera) bihotz gabe izan el04708 Zer bihotzaren jabe zarena, anaia maitea. Zure hezurra phicatzen ikhusi duzu bertze batena izan balitz bezala (bi saind) inolako kualitateak ukan aditzezkoa (inolako) bihotzaren jabe izan inolako kualitateak ukan (inolako) bihotzaren jabe izan el04709 Bera etzala iñoren biotzeko, ta ortik animaren samiña. (gar) maitatua ez izan aditzezkoa (inoren) bihotzeko ez izan maitatua ez izan (inoren) bihotzeko ez izan el04711 Zu bildots orduko; ni ardi (nap esa) (inor) baino azkarragoa izan aditzezkoa (inor) bildots izan orduko, (inor) ardi izan (inor) baino azkarragoa izan (inor) bildots izan orduko, (inor) ardi izan el04712 Bildotcha bezain ezti da (can pop ii) oso eztia izan aditzezkoa bildotsa bezain eztl izan oso eztia izan bildotsa bezain eztl izan el04713 Ori ez da gure bildotzain ama (nap esa) inork egindakoa edo esandakoa ez izan aditzezkoa (ezer inoren) bildotsaren ama ez izan inork egindakoa edo esandakoa ez izan (ezer inoren) bildotsaren ama ez izan el04714 Birigarrua udaran bezin berritsuak (mend txir) oso hiztuna izan aditzezkoa birigarroa udan bezain berritsua(k) izan oso hiztuna izan birigarroa udan bezain berritsua(k) izan el04716 Bere laguner ez nahiz bizkarkin izan, eta galdu zuen diruaz hitz bat aiphatu gabe, juanzen Iñazio Jondoni Jakico ospitalerat (bi saind) inorentzat nekagarri gertatu aditzezkoa ser una carga (inori) bizkarkin izan inorentzat nekagarri gertatu (inori) bizkarkin izan el04717 Bost ajola zitzaizkion! (haur bes), Bost axola zaizkigu (mitx idaz), Erderarengatik bost ajola zidaken neri orduan (txan kant), Bost ajola zuri! (amab eg) batere ez axola aditzezkoa (ezer inori) bost axola izan batere ez axola (ezer inori) bost axola izan el04718 Ortarako buru izan (yakin iii) gai izan aditzezkoa buru izan gai izan buru izan el04719 He, zoin lehenka zu niri? burutik etzira eri? (oxob) zoroa izan aditzezkoa burutik eri izan zoroa izan burutik eri izan el04720 Luzifer gure arrantzan dabill ez da burutik logale naiz itxurian egiñagatik ez dela iñoren zale (bera ezk) azkarra izan aditzezkoa burutik logale ez izan azkarra izan burutik logale ez izan el04721 Aduna orretan bizi-lagunak laister ziran alkartuak nere ustetan ez dira beintzat burutik oso lotuak (motz ugal) azkarra izan aditzezkoa burutik lotua ez izan azkarra izan burutik lotua ez izan el04722 Horrek uste badu ere, jauna, burutik maingu naizela, edo berak dakien xehetasun zerbeti ahantzi dukedala, erakutsiko diot ez naizela ez ahanzkor ez maingu (zez erre), Ba! ez duk burutik maingu (nap esa) azkarra izan aditzezkoa burutik maingua ez izan azkarra izan burutik maingua ez izan el04723 David baiño sainduago, Sanson baiño balentago, eta ez Salomon baiño iakinsunago (gero) oso santua izan aditzezkoa david baino sainduago izan oso santua izan david baino sainduago izan el04724 Diabruaren zeñakua naz (eusk fol xiii) gaiztoa izan aditzezkoa deabruaren zainekoa(k) izan gaiztoa izan deabruaren zainekoa(k) izan el04725 Dupina guzitetako gizkaia izan (yakin iii) arazo guztietan ibili aditzezkoa ser el perejil de todas las salsas dupina guztietako gizkaia izan arazo guztietan ibili dupina guztietako gizkaia izan el04726 Ain zaio eder Yainkoari (yakin iii) egoki iruditu aditzezkoa (ezer inori) eder izan egoki iruditu (ezer inori) eder izan el04727 ...orain daukazun nobiya ori ez dezu oso eskasa, egualdi gorriyen jabe zera zu orrekiñ ezkontzen bazâ. (krixox) sufritu aditzezkoa eguraldi gorrien jabe izan sufritu eguraldi gorrien jabe izan el04728 Eguzki epeletakoa da oi (yakin iii) kuidadoz hazia izan aditzezkoa eguzki epelatakoa izan kuidadoz hazia izan eguzki epelatakoa izan el04729 Eltze askotako burduntzalia izan (yakin iii) arazo guztietan ibili aditzezkoa ser el perejil de todas las salsas eltze askotako burduntzalia izan arazo guztietan ibili eltze askotako burduntzalia izan el04730 Aitcitic gaharra, gogorra da erraiez ez bera, ez unki hau, ez daiteke deusez (fabl) krudela izan aditzezkoa ser duro de corazón erraiez gogorra izan krudela izan erraiez gogorra izan el04731 Ez da erremienta txarra! (burrun) gaiztoa izan aditzezkoa erramienta txarra ez izan gaiztoa izan erramienta txarra ez izan el04732 Ekarria niri arima galgarri errekan da sarri (poes pop ii) hondatu aditzezkoa errekan izan hondatu errekan izan el04733 onekin bukatutzen det oraingo saiua labur xamarra zan nere errosaiua (zald berts) hiztuna ez izan aditzezkoa (inoren) errosarioa laburra izan hiztuna ez izan (inoren) errosarioa laburra izan el04735 Esku orotako makila da (ats neur), Esku orotako makila izan (yakin iii) arazo guztietan ibili aditzezkoa ser el perejil de todas las salsas esku orotako makila izan arazo guztietan ibili esku orotako makila izan el04736 Bere eskuko da. Ni nere eskuko naiz. (yakin iii) independientea izan aditzezkoa (neure, heure, bere...) eskuko izan independientea izan (neure, heure, bere...) eskuko izan el04737 Eskuko bortz behatzak bezain segur da (yakin iii) egia izan aditzezkoa eskuko bost behatzak bezain segurua izan egia izan eskuko bost behatzak bezain segurua izan el04738 Ango zakurrak kontentu ziran ura etorri zanian (txirrit ii) alproja izan aditzezkoa (inor) etortzean zakurrak kontentu izan alproja izan (inor) etortzean zakurrak kontentu izan el04739 Etxe onetan arratoiak ere txerrikume dire (yakin iii) aberatsa izan aditzezkoa (inoren) etxean arratoinak ere zerrikume izan aberatsa izan (inoren) etxean arratoinak ere zerrikume izan el04740 nor da, gu bion artean, etxean otso eta kanpoan uso? (mitx idaz) etxean edo familian gaiztoa eta kanpoan otxana izan aditzezkoa etxean otso eta kanpoan uso izan etxean edo familian gaiztoa eta kanpoan otxana izan etxean otso eta kanpoan uso izan el04741 Etxeko andriak eskatu baño makurrago (nap esa) oso makurra izan aditzezkoa etxeko andreak eskatu baino makurragoa izan oso makurra izan etxeko andreak eskatu baino makurragoa izan el04742 Orren etxeko arrautzak gorringo binakoak dira (yakin iii) aberatsa izan aditzezkoa (inoren) etxeko arraultzak gorringo binakoak izan aberatsa izan (inoren) etxeko arraultzak gorringo binakoak izan el04743 Primu nintzala, bainan etxerik ez (yakin iv) pobrea izan aditzezkoa etxerik gabeko primu izan pobrea izan etxerik gabeko primu izan el04744 Euliari egoa kenduteko ezta (yakin iii) baketsua izan aditzezkoa ser incapaz de matar una mosca euliari hegoa kentzeko ez izan baketsua izan euliari hegoa kentzeko ez izan el04745 Erdararekin euskara ez aide ta ez bernaje da. (eusk ber) harremanik ez ukan aditzezkoa (inorekin) ez ahaide eta ez bernaje izan harremanik ez ukan (inorekin) ez ahaide eta ez bernaje izan el04746 Sin duda le darían / zerbait ere diru / ahora se ha quedado / ez bele ta ez miru (trini ur) karakter zehatzik ez ukan aditzezkoa no ser ni chicha ni limonada ez bele eta ez miru izan (gelditu...) karakter zehatzik ez ukan ez bele eta ez miru izan (gelditu...) el04747 Ez auts eta ez ikatz, idurie (nap esa) karakter zehatzik ez ukan aditzezkoa no ser ni chicha ni limonada ez hauts eta ez ikatz izan karakter zehatzik ez ukan ez hauts eta ez ikatz izan el04748 Ez auts eta ez izotz! (nap esa) karakter zehatzik ez ukan aditzezkoa no ser ni chicha ni limonada ez hauts eta ez izotz izan karakter zehatzik ez ukan ez hauts eta ez izotz izan el04749 Ez ur, eta ez ardao (anuar filo), Ez ur da ez ardo (voc aran) karakter zehatzik ez ukan aditzezkoa no ser ni chicha ni limonada ez ur eta ez ardo izan karakter zehatzik ez ukan ez ur eta ez ardo izan el04750 Arrazoinka edo oiuka arizanak, bakotxa berea gogoan geldituak adierazteko "ezin entzun batean diade" (pros nav) haserre egon aditzezkoa ezin entzun batean izan haserre egon ezin entzun batean izan el04751 Orain egun batzuk emengo jolas ta iskanbillen berri zekinak, gaurko ixiltasun ontan, nola ez negar egin? Emen ez da ezeren konkiorik! Au kanposantua da, Joxe! (txan kant) isilpean egon aditzezkoa (inon) ezeren kinkorik ez izan isilpean egon (inon) ezeren kinkorik ez izan el04752 Ezin izan liteke etxeko andre ora bere bada fraka ta bera bada gona (berts bil) inork gizonezkoari eta emakomezkoari dagozkienak egin aditzezkoa (inor) fraka eta gona izan inork gizonezkoari eta emakomezkoari dagozkienak egin (inor) fraka eta gona izan el04753 Zer egingo neuke, ai, ene tristea? Fuertza jat juatia / inposible egotea / zeugainik ausente (barrutia) derrigorrezkoa izan aditzezkoa (ezer inori) fuertza izan derrigorrezkoa izan (ezer inori) fuertza izan el04754 Gatza ondo emandakoa da (yakin i) azkarra aditzezkoa gatza ondo emandakoa izan izan azkarra gatza ondo emandakoa izan izan el04755 Igan çaite humillago, cure gaiñean atçarriago (jes imit) norberaren buruaz adi egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) gainean atzarria izan norberaren buruaz adi egon (neure, heure, bere...) gainean atzarria izan el04756 Aizeak eztu lurreraziko, estu da bere galtzetan berrogei ta sei zakutik gora badauzka porlan utsetan (laug txin) larri egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) galtzetan estu izan larri egon (neure, heure, bere...) galtzetan estu izan el04757 Garo legorra baño igar ta zimurragoa (gar) iharra eta zimurra izan aditzezkoa garo lehorra baino hiarrago eta zimurrago izan iharra eta zimurra izan garo lehorra baino hiarrago eta zimurrago izan el04758 Ezta gaur goizeko intza (yakin iii) zaharra izan aditzezkoa gaur goizeko ihintza ez izan zaharra izan gaur goizeko ihintza ez izan el04759 Usaia faltak ezbaitu frogatzen gauza eztela, ez eta ere eztela hobea (lan haut), Seigarrena, ezagutzea ez guerala gauza, edo gai (eracus), Ezta gauza (voc bas), Zuti egoteko ere gauza etzirala (santa kruz), Gauza ez ni oien burutzat joateko (gar), Segurako itxua ernegatzen dago eztala gauza diyo andria geiago (seg itsua), Beren pasarizuak esan nai ezin arturik arnasa gizarajuak kasikan txutik egoteko etziran gauza (mend txir), Onez aurrera ez gera gauza irabazteko ogiya "umiak azi, nekiak bizi" au da esaera egiya (j-p zab), orrenbeste kausa sofritzeko lasa oraingo gizon asko ez gera gauza (lexo), Tentaziñuak austeko zu be neu legez etzara gauza bizio ori orain iztea ez dok izango erreza (nere apur), Gauza izan, ezta gauza (yakin iii), Eta agurtzeko gauza ez zala (biz gar), Ezertarako gauza ez zala geratu zan (amab eg), Inor ez zelako gauza Babel-go nahasmenduaren ondoren bezala, eta inor ez zelako gauza arrotzena aditzeko (mitx idaz) gai ez izan aditzezkoa gauza ez izan gai ez izan gauza ez izan el04760 Unibersal horiek zer kaballeruak! Gerla bertzek egin ta soldadu beruak (bordel) hitz hutsezko ausarta izan aditzezkoa gerla bestek eginda soldado beroa(k) izan hitz hutsezko ausarta izan gerla bestek eginda soldado beroa(k) izan el04761 Etxe onetako etxeko andrea giltza aundien yabea (can vas ii) aberatsa izan aditzezkoa giltza handien jabe izan aberatsa izan giltza handien jabe izan el04762 Guilçaporra andiaren jabe çan / onrra ongi asco cumplidu jacan (tex arc) (poes pop i) aberatsa izan aditzezkoa giltzaporra handiaren jabe izan aberatsa izan giltzaporra handiaren jabe izan el04763 Arekin etzan giro! (zepai), emen eztek eta giro (amar ur), Sei runez goitik etzala giro (p eraus iii), Nolabit ere sartu bear zan arian / bapo jan eta edan lertzeko zorian / ez giñan bildu noski eliz-atarian / mutillak, etzan giro apal ondorian! (goi lor) egoera edo pertsona jasangaitza izan (ironiaz lana, zalaparta, alaitasuna... adierazten da) aditzezkoa (inon, inorekin) giro ez izan egoera edo pertsona jasangaitza izan (ironiaz lana, zalaparta, alaitasuna... adierazten da) (inon, inorekin) giro ez izan el04764 Maitetasun ori nere gogobetekoa den, paulatxo (gar) gustuko izan aditzezkoa gogobetekoa(k) izan gustuko izan gogobetekoa(k) izan el04765 Ezta oso goiez yantzia (yakin iii) zoroa izan aditzezkoa goiez oso jantzia ez izan zoroa izan goiez oso jantzia ez izan el04766 Korotza bezin alferra (yakin iii) alferra izan aditzezkoa gorotza bezain alferra izan alferra izan gorotza bezain alferra izan el04767 Gurasorikan ez izan arren grano bat ere txorubak sufiziente bera dan arte ez utzi etxeko kargubak (zubi) zuhurra izan aditzezkoa grano bat ere zoroa ez izan zuhurra izan grano bat ere zoroa ez izan el04768 Mutill gazte bat nuben nere guztizkua, ni negarrez utzita bai ornen dijua (j-p zab) gustuko izan aditzezkoa (inoren) guztizkoa(k) izan gustuko izan (inoren) guztizkoa(k) izan el04769 Ez naiz agin-tarte bat zuri betetzeko (itur) (inor) baino gutiago izan aditzezkoa (inori) hagin tarte bat betetzeko ez izan (inor) baino gutiago izan (inori) hagin tarte bat betetzeko ez izan el04770 Zer haginean den harendako! (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa avoir un dent (contre quelqu'un) (inorentzako) haginean izan gorrotatu (inorentzako) haginean izan el04771 Aundi nai, eta galtza zar (nap esa) hantustean bizi aditzezkoa handi nahi eta galtza zahar izan hantustean bizi handi nahi eta galtza zahar izan el04772 Euskal biotzen asegarria gaurko eguna da, noski, arraun-jai gabe oso ankamotz litzake gure Donosti (sor zaiz) betetasunera iristeko ezer falta aditzezkoa (ezer) hankamotz izan betetasunera iristeko ezer falta (ezer) hankamotz izan el04773 Ez da ari onekoa gizon ori (nap esa) gaiztoa izan aditzezkoa no ser trigo limpio hari oneko ez izan gaiztoa izan hari oneko ez izan el04774 harricotorrac berac baino sorragoa zarena! (card lap) gorra izan aditzezkoa harrikotorrak baino sorragoa izan gorra izan harrikotorrak baino sorragoa izan el04775 Hi haur esperantzatan hiz: hemen bagutun hiru. (barand) haurdun egon aditzezkoa haur esperantzan izan haurdun egon haur esperantzan izan el04776 Badaquit hauts eta errauts naizela (test cahar i) hilkorra izan aditzezkoa hauts eta errauts izan hilkorra izan hauts eta errauts izan el04777 Zedorri ere azitarako prenda eder bat etzera lotsik ez dezun gezurtia ta mingaiñ gaiztoko saltsera (txirrit i) bihurria izan aditzezkoa hazitarako prenda ederra ez izan bihurria izan hazitarako prenda ederra ez izan el04778 Orregatikan esan lezake itza batekoa naizela (kont) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole hitz batekoa(k) izan agindutakoari eutsi hitz batekoa(k) izan el04779 Oro hitz bereko ere ziren (zez erre) iritzi berdineko izan aditzezkoa hitz bereko izan iritzi berdineko izan hitz bereko izan el04781 Aurten bertsolariak / orgulloso daude / elkarri mokadurik / barkatu gabe / Pello Errota eta / Bernardo Errekalde / Udarregiri kantak / ipiñitzen trebe / bañan au alare / bere itzen jabe / arrituta gaude / ari da dotore / oraiñ artian dabil / beti bitore (azp. prem.) zuhur hitz egin, kantatu, idatzi... aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole (neure, heure, bere...) hitzen jabe izan zuhur hitz egin, kantatu, idatzi... (neure, heure, bere...) hitzen jabe izan el04782 Ez naiz hemen harentzat mintzo ez eta haren idurikoentzat... nahiz bizkitartean balitaken ja hor hitzño baten leku; bainan emagun ezin bertzez dabiltzala hek. (zez erre) ezertaz zer esana egon aditzezkoa (inon) hitzño baten leku izan ezertaz zer esana egon (inon) hitzño baten leku izan el04783 Hori uste lukeena hutsean litake (mintz aur) erratua egon aditzezkoa hutsean izan erratua egon hutsean izan el04784 Dirudizu Madalen Jerusalengua / igela ere bañon argalagua (mend txir) argala izan aditzezkoa igela baino argalagoa izan argala izan igela baino argalagoa izan el04785 Gure beiak kabitzeko ainbat leku ez da zure ukulluban (axen txan) aberatsago (edo pobreago) izan aditzezkoa (inoren) ikuiluan (inoren) behiak kabitzeko hainbat leku ez izan aberatsago (edo pobreago) izan (inoren) ikuiluan (inoren) behiak kabitzeko hainbat leku ez izan el04786 Atso arren mokua ikusteko ixpillu-atzeko aldia're naikua dek (burrun) itsusia izan aditzezkoa (inor) ikusteko ispilu atzeko aldea ere nahikoa izan itsusia izan (inor) ikusteko ispilu atzeko aldea ere nahikoa izan el04787 Lanian asko biartu gabe izan da orren Indiya (txirrit ii) lanik egin gabe aberastu aditzezkoa (inoren) india lanean asko behartu gabe izan lanik egin gabe aberastu (inoren) india lanean asko behartu gabe izan el04788 Guciac çaikitçu ixas haice guri / aitcitic guciac iphar gocho niri (fabl) erraza izan aditzezkoa (inori ezer) ipar gozo izan erraza izan (inori ezer) ipar gozo izan el04789 Mundu haur bideazkoen ostatua da, iragaitzaz gare hemen (gero) laister aldegiteko gelditu aditzezkoa estar de paso iragaitzaz izan laister aldegiteko gelditu iragaitzaz izan el04790 Ez da au ez, irin garbia! (amab eg) gaiztoa izan aditzezkoa no ser trigo limpio irin garbia ez izan gaiztoa izan irin garbia ez izan el04791 Eskerrak ez daizkela erraiten mentura zu etzarela gure iturriko ura (odol) inoren aldeko edo jatorrikoa izan aditzezkoa (inoren) iturriko ura izan inoren aldeko edo jatorrikoa izan (inoren) iturriko ura izan el04792 Guciac raikitgu ixas haice guri. Aitcitic guciac iphar gocho niri (fabl) zaila izan aditzezkoa (inori ezer) itsas haize izan zaila izan (inori ezer) itsas haize izan el04793 Bere errikideak, ainbeste dirugaz mutila ikusirik ikaratu ziran; ba, lau illabete aurrerago itsu bati soñua jo eragiteko txanpon baten jabe etzan (abk) pobrea izan aditzezkoa itsu bati soinua jo eragiteko txanpon baten jabe ez izan pobrea izan itsu bati soinua jo eragiteko txanpon baten jabe ez izan el04794 Etzala itxura, erbestean, edozeñekin! (gar) desegokia izan aditzezkoa (ezer) itxura ez izan desegokia izan (ezer) itxura ez izan el04795 Bei orrek, itxurearen jaube bada, balio ditu berreun ogerleko (manual) irudi bezalakoa izan aditzezkoa itxuraren jabe izan irudi bezalakoa izan itxuraren jabe izan el04796 Gaizki bizi denak ez dezake alabainan aldean ikus, ez jasan, ongi eta zuzenki bizi dena. itzal zaio. (zez erre) jasangaitza izan aditzezkoa (inori ezer) itzal izan jasangaitza izan (inori ezer) itzal izan el04797 Gure atsoa etzen gaixtoa; bizkitartean etzen ere itzalik gabekoa (zez erre) akatsak ukan aditzezkoa itzalik gabekoa ez izan akatsak ukan itzalik gabekoa ez izan el04798 Ixkiñen kapero partikularra izandua (oroitz) alproja izan aditzezkoa ixkiñaren kapero izan alproja izan ixkiñaren kapero izan el04799 Alper-andi izenaren jabe zalarik, zan ere trabena zaletxoa (urz bat) merezitako fama ukan aditzezkoa izenaren jabe izan merezitako fama ukan izenaren jabe izan el04800 Arpoi ta dinamitak eta soka-pilla aguro ekartzeko etzan jende illa (arran biz) azkarra izan aditzezkoa jende hila ez izan azkarra izan jende hila ez izan el04802 Bayse enas orren delicadua seyn Judegua baricus (mikol) oso delikatua izan aditzezkoa judua barikuz bezain delikatua izan oso delikatua izan judua barikuz bezain delikatua izan el04803 Obe zenduten eskeintz ona egiñ aurrez kitua izatia ez da orren errez (paulo yan) zorrak ordaindu aditzezkoa kito izan zorrak ordaindu kito izan el04804 Batzuak fiñeziyan bestiak tranpetan / zazpi azal badira zenbaiten kopetan (lexo) lotsagabea izan aditzezkoa (inoren) kopetan zazpi azal izan lotsagabea izan (inoren) kopetan zazpi azal izan el04805 Espaiñian Herodes eta Frantzian Bonaparte, gerla horrek iraun dezake horiek biak hilarte; duienari edek eta eztuenari galde, laster naski izanen gaituk kornadurik gabe. (can vas ii) dirurik ez ukan aditzezkoa estar sin un céntimo kornadurik gabe izan dirurik ez ukan kornadurik gabe izan el04806 Korotza bezin alferra (yakin iii) oso alferra izan aditzezkoa gorotza bezain alferra izan oso alferra izan gorotza bezain alferra izan el04807 Lapiko ezin dana, estaldi lizate (ref vas) lan edo kargu baterako balio ez eta bes te batetan jarri aditzezkoa lapiko ezin eta estalki izan lan edo kargu baterako balio ez eta bes te batetan jarri lapiko ezin eta estalki izan el04808 Lezako azeria baiño zitalagoa zara (yakin iii) oso zitala izan aditzezkoa leizeko azeria baino zitalago izan oso zitala izan leizeko azeria baino zitalago izan el04809 Etcirela on elkharrequin egoteco, eta lekhu bera etcela guifa heientzat. (test cahar i) elkar ezin eraman aditzezkoa no caber en el mismo saco (inorentzat) leku bera gisa ez izan elkar ezin eraman (inorentzat) leku bera gisa ez izan el04810 Bai eta ere aisa egiten bide handian esa, hurache da haren letra (chan pop) mozkortia izan aditzezkoa (inoren) letra esa izan mozkortia izan (inoren) letra esa izan el04811 Lixtorra bezin gormata (yakin iii) oso jatuna izan aditzezkoa liztorra bezain gormanta izan oso jatuna izan liztorra bezain gormanta izan el04812 Litxu ori ezta zure baratzan jaioa (nap esa) inork egindakoa edo esandakoa ez izan aditzezkoa no ser de (su) cosecha n'être pas (quelque chose) de sa fabrique litxu (hau, hori, hura...) (inoren) baratzakoa ez izan inork egindakoa edo esandakoa ez izan litxu (hau, hori, hura...) (inoren) baratzakoa ez izan el04813 Lurra baño falsuagoa aiz (nap esa) oso faltsua izan aditzezkoa lurra baino faltsuagoa izan oso faltsua izan lurra baino faltsuagoa izan el04814 Aitzeki-maitzeki, lurre baño ustealgoa aiz i. (nap esa) oso ustela izan aditzezkoa lurra baino ustelagoa izan oso ustela izan lurra baino ustelagoa izan el04815 Nolanay tira arren lurrera ta aizean arras eiztari onac dirade mayean (izt oler) ehiztari txarra izan aditzezkoa mahaian ehiztari ona izan ehiztari txarra izan mahaian ehiztari ona izan el04816 Mairuac baño gogorragoac (eracus) oso gogorra izan aditzezkoa mairuak baino gogorragoa izan oso gogorra izan mairuak baino gogorragoa izan el04817 Kapotepean sarritxu dabilen damea eztala bera bere maleta deungea (can vas i) bihurria izan aditzezkoa no ser trigo limpio maleta deungea ez izan bihurria izan maleta deungea ez izan el04818 Orren mandioan artale biren eza bada (yakin iii) zoroa izan aditzezkoa (inoren) mandioan artale biren eza izan zoroa izan (inoren) mandioan artale biren eza izan el04819 Santo-paperak egin berak okerrenak / aik dirade mingañez langilleik onenak (j-p zab) alferrak izan aditzezkoa mingainez langile ona(k) izan alferrak izan mingainez langile ona(k) izan el04820 Ori mun eginda artzekoa da (yakin iii) jateko gozoa izan aditzezkoa (ezer) muin eginda hartzeko izan jateko gozoa izan (ezer) muin eginda hartzeko izan el04821 Lege tzar guziak heien mutil direla (mintz aur) (inoren) zerbitzuan egon aditzezkoa (inoren) mutil izan (inoren) zerbitzuan egon (inoren) mutil izan el04822 Nonsok edo andik, gauzen batzuen truke edo, egiten itun polboraren jabe. Mutillak itun orduan aiek! (txan kant), Aurreskua dantzatu? Ortan gaituk bada mutillak! (larraitz) trebea(k) izan aditzezkoa mutila(k) izan trebea(k) izan mutila(k) izan el04823 Egondu naiz guztiyen / planari begira / oraindikan bentajan / Udarregi da / beste oriyek ere / mutxatxuak dira / bistara azaldutzen / bestern erida (azp. prem.) trebea(k) izan aditzezkoa mutxatxua(k) izan trebea(k) izan mutxatxua(k) izan el04824 Ogia gogorra bezin ona da (oroitz) gaiztoa izan aditzezkoa ogi gogorra bezain ona izan gaiztoa izan ogi gogorra bezain ona izan el04825 Irunez oihaldun da gur'andrea, ez alfer egonez (ats neur) lan eginez aberastu aditzezkoa ohialdun irunez izan lan eginez aberastu ohialdun irunez izan el04826 guk oiloa degunean, beti ostirala (yakin iii) zorigaiztokoa izan aditzezkoa (inork) oiloa duenean ostirala izan zorigaiztokoa izan (inork) oiloa duenean ostirala izan el04827 Niri darraikit ni bañi geyagokoa, zeñaren oñetako lokarria askatzeko gai ere ez naiz (test berri) inoren dina ez izan aditzezkoa (inoren) oinetako lokarria askatzeko gai ez izan inoren dina ez izan (inoren) oinetako lokarria askatzeko gai ez izan el04828 Ontziaren punteko bandera gorrija / zu zera, Santa Klara dontzella garbija (eusk fol xiii) gidaria izan aditzezkoa ontziaren puntako bandera izan gidaria izan ontziaren puntako bandera izan el04829 Ene orena bakuna da (yakin iii) esandakoa ez errepikatu aditzezkoa (inoren) orena bakuna izan esandakoa ez errepikatu (inoren) orena bakuna izan el04830 Orratz baten galdu-gorde(r)ik ez, eta berriketa franko (nap esa) ezer ez gertatu aditzezkoa orratz baten galdu gorderik ez izan ezer ez gertatu orratz baten galdu gorderik ez izan el04831 Zu otsua bazera, ni naiz azeria (sas let) (inor) bezain azkarra izan aditzezkoa (inor) otsoa bada, (inor) azeria izan (inor) bezain azkarra izan (inor) otsoa bada, (inor) azeria izan el04832 Padera baño itxusiyagoko neskatzak (burrun) oso itsusia izan aditzezkoa padera baino itsusiagoa izan oso itsusia izan padera baino itsusiagoa izan el04833 Alcate jaunac saldu omen du sagar cosecha guztia orrequin bada ezta izandu papera tintaz bustia (izt oler) ezezaguna izan aditzezkoa (ezerekin) papera tintaz bustia ez izan ezezaguna izan (ezerekin) papera tintaz bustia ez izan el04834 Nere ondoan zegoen bati / au da nik entzun niona: / oinbeste indar duena ez da / parte oneko gizona! (sor zaiz), Kontu areri lagunduterik, ez da parte onekue ta (barand) deabruaren mundukoa izan, eta luzapenez, trebetasun bereziak ukan aditzezkoa parte onekoa ez izan deabruaren mundukoa izan, eta luzapenez, trebetasun bereziak ukan parte onekoa ez izan el04835 Pestia baño txarraguak zerate (oroitz) gaiztoa izan aditzezkoa pestea baino txarrago izan gaiztoa izan pestea baino txarrago izan el04836 Petiri Sanz general izanen da sarri (poes pop ii) gosetea heldu aditzezkoa petiri sanz jeneral izan gosetea heldu petiri sanz jeneral izan el04837 Pika bezain ergela (nap esa) ergela izan aditzezkoa pika bezain ergela izan ergela izan pika bezain ergela izan el04838 Behin bazen bela bat; bela bat beltza pika bezen ohoina (oxob) oso lapurra izan aditzezkoa pika bezain ohoina izan oso lapurra izan pika bezain ohoina izan el04839 Bai, bainan Perkain hori etzuen lotsatzen: plaza guziarentzat bera aski baitzen (naf kan) kualitate handiak ukan aditzezkoa plaza guztiarentzat (inor) aski izan kualitate handiak ukan plaza guztiarentzat (inor) aski izan el04840 Porron ederra izan (nap esa) berritsua izan aditzezkoa porron ederra izan berritsua izan porron ederra izan el04841 Zaudete beraz iratzarririk, ene anaia maiteak (dio San Agustinek) zeren eztakusat nik, zaretela zuek, David baiño sainduago, Sanson baiño balentago, eta ez Salomon baiño iakinsunago. (gero) oso jakintsua izan aditzezkoa salomon baino jakintsuago izan oso jakintsua izan salomon baino jakintsuago izan el04842 Ori sapiñua baiño biurragoa dek (ait uzta) bihurria izan aditzezkoa sapinua baino bihurriagoa izan bihurria izan sapinua baino bihurriagoa izan el04843 silapeko (sillapeko) katua da ori (nap esa) losinkaria izan aditzezkoa silapeko katua izan losinkaria izan silapeko katua izan el04844 Ez zen su lothua Iñazio; haren bigithartea zen su garrac bezala argitzen eta distiatzen zuena (bi saind) adierazkorra izan aditzezkoa su lotua ez izan adierazkorra izan su lotua ez izan el04845 Espainia sutan zen (ath gaitz) gerlan egon aditzezkoa (ezer) sutan izan gerlan egon (ezer) sutan izan el04846 No zen tho: emaztea gizon, oilloa oillar (gero), Mari Migelen etxean no da to (yakin iii) andreak agindu aditzezkoa to no izan andreak agindu to no izan el04847 Tokitan zerate, gizonak (gol ber), Tokitan ura orduko! (amab eg) urrun edo oker egon aditzezkoa tokitan izan urrun edo oker egon tokitan izan el04848 Edozeiñ moduz engañatzeko ez dago trapu zuzena (txirrit i) gaiztoa izan aditzezkoa no ser trigo limpio trapu zuzena ez izan gaiztoa izan trapu zuzena ez izan el04849 Zuk diozunez beste munduan badezu zure kutuna / Judas Jesusen saltzaille zana ez oso traste txukuna (eguns txo) gaiztoa izan aditzezkoa no ser trigo limpio traste txukuna ez izan gaiztoa izan traste txukuna ez izan el04850 Sal-erosliak dira munduko biartsuen galgarriak txepetxu onak ditugu oiek sendatzek elbarriak (eguns txo) gaiztoa izan aditzezkoa txepetxu ona(k) izan gaiztoa izan txepetxu ona(k) izan el04851 Urthaur dira amorez ezkontzea eta urrikitzea. (ats neur) garai bereko izan aditzezkoa urtaur izan garai bereko izan urtaur izan el04852 Berthutia,denian nubleziareki hura duzu urhia diamantereki (etxahun) ona baino hobeagoa izan aditzezkoa ser (algo) miel sobre hojuelas (ezer) urrea diamanterekin izan ona baino hobeagoa izan (ezer) urrea diamanterekin izan el04853 Xingarra ukan eta garizuma izan (yakin iii) zorigaiztokoa izan aditzezkoa xingarra ukan eta garizuma izan zorigaiztokoa izan xingarra ukan eta garizuma izan el04854 Ori, zakur ixillen antzekoa duk (nap esa) kaltea izkutuan egiten duena izan aditzezkoa zakur isilen antzekoa izan kaltea izkutuan egiten duena izan zakur isilen antzekoa izan el04855 Zakur salatie da ori (nap esa) berritsua izan aditzezkoa (inor) zakur salatia izan berritsua izan (inor) zakur salatia izan el04856 Meyer juduaren jokoa Drumonek egin balu, ez zen Drumont xakurrentzat ere on izanen. (zez erre) gaiztoa izan aditzezkoa zakurrarentzat ere on ez izan gaiztoa izan zakurrarentzat ere on ez izan el04857 Zenbait granoz arin delako seiñalea da, bertzeak ez bezala, edo dagokan baiño ederkiago beztiturik ibiltzea (gero) zoroa izan aditzezkoa zenbait granoz arin izan zoroa izan zenbait granoz arin izan el04858 Ciñta urreztatua baiño, baliosago dena (fabl) balio handia ukan aditzezkoa zinta urreztatua baino baliosagoa izan balio handia ukan zinta urreztatua baino baliosagoa izan el04859 Zorria baño lotsagabeago (nap esa). Zorria baino lotsagabeagoa. (yakin iii) lotsagabea izan aditzezkoa zorria baino lotsagabeagoa(k) izan lotsagabea izan zorria baino lotsagabeagoa(k) izan el04860 Zorria bano pobreago (nap esa) pobrea izan aditzezkoa zorria baino pobreagoa izan pobrea izan zorria baino pobreagoa izan el04861 Deus etzan errespetoz mintzatu balira zuri-gorrin etxuran naiko beltzak dira G-p. zab. 92) faltsua izan aditzezkoa zuri-gorriren itxuran beltza(k) izan faltsua izan zuri-gorriren itxuran beltza(k) izan el04862 Izenda netzake guziak zein bere tituluekin ordean lista hain handiak ez lezake plazer egin (poem bas) zehazki izendat u aditzezkoa zein bere tituloarekin izendatu zehazki izendat u zein bere tituloarekin izendatu el04863 Malentxo ikusiaz ta aidien aurrean apal itxurak egiñaz ixiotzen zuan bere labea (gar) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prêcher pour son saint (neure, heure, here...) labea iziotu norberaren alde ari (neure, heure, here...) labea iziotu el04864 Erregeri karta eskribidu (yakin iii) kaka egin aditzezkoa erregeri karta izkribatu kaka egin erregeri karta izkribatu el04865 Bai lanian azkarki, bena auherretan: izkribatzen ari hiz huraren gañian! (etxahun) alferrik saiatu aditzezkoa uraren gainean izkribatu alferrik saiatu uraren gainean izkribatu el04866 Ezkerretik yaiki da (yakin iii) eguna gaizki hasi aditzezkoa levantarse con el pie izquierdo s'être levé du pied gauche ezkerretik jaiki eguna gaizki hasi ezkerretik jaiki el04867 Atzekoz aurrera jaioa izaki ni nunbait (txan kant) zorigaiztokoa izan aditzezkoa atzekoz aurrera jaio zorigaiztokoa izan atzekoz aurrera jaio el04868 Orren buruban ez da jayotzen illia besterik eta (burrun) ergela izan aditzezkoa être bas de plafond (inoren) buruan ilea besterik ez jaio ergela izan (inoren) buruan ilea besterik ez jaio el04869 Ostiralian jaiuak dirala tontuak ala esaten zuten gure aurrekuak (berts bil) ergela izan aditzezkoa ostiralean jaio ergela izan ostiralean jaio el04871 Jetxitzen du besterk itxasoko ondarretaraño (gar) gutietsi aditzezkoa (inork inor) itsasoko hondarretaraino jaitsi gutietsi (inork inor) itsasoko hondarretaraino jaitsi el04872 Dantzan obeto daki artajorran baño (can pop i) (yakin iv) alferra izan aditzezkoa artajorran baino dantzan hobeto jakin alferra izan artajorran baino dantzan hobeto jakin el04873 Bearrak erakusten du atzeko aldea nola dantzatu (nap esa), Nola balantzatu aurretik pentsatu jakin zagun atzia nola dantzatu) gauzak nola egin jakin aditzezkoa atzeko aldea nola dantzatu jakin gauzak nola egin jakin atzeko aldea nola dantzatu jakin el04874 Pruebak neronek ikusi ditut, ez det auzotik jakiña mundu guziyak ezagutu du eztala persona piña (txirrit i) zuzenetik jakin aditzezkoa auzotik ez jakin zuzenetik jakin auzotik ez jakin el04875 Barrio Jaranako enplasterak baña geyago dakik (oroitz) asko jakin aditzezkoa Barrio Jaranako enplasterak baino gehiago jakin asko jakin Barrio Jaranako enplasterak baino gehiago jakin el04876 Iru urte t'erdi pasatu ditut Eibarren bertan serbitzen orduko ere ondo nekien belarrondoa garbitzen (ust ezin) azkarra izan aditzezkoa belarrondoa garbitzen jakin azkarra izan belarrondoa garbitzen jakin el04877 Ardura barik esan neinke bayetz, bide onetik dakit eta (manual) bide sinesgarritik jakin aditzezkoa saber(lo) de buena tinta savoir de bonne source bide onetik jakin bide sinesgarritik jakin bide onetik jakin el04878 Orrek badaki bost (yakin iii) asko jakin aditzezkoa bost jakin asko jakin bost jakin el04879 Badakik bai zein aritzei darion ezkurre (nap esa) beti onenera jo aditzezkoa ezkurra zein haritzi darion jakin beti onenera jo ezkurra zein haritzi darion jakin el04880 Orrek prantzesez,... Fraskuelo'k baño geio zekik eta! (burrun) asko jakin aditzezkoa fraskuelok baino gehiago jakin asko jakin fraskuelok baino gehiago jakin el04881 Bañon zedorrek ankak garbitzen jakin zazu lenbiziko apiziy'ori ez dubenari etzaio egin naiko (txirrit i) norberaren buruaz ardurat u aditzezkoa hankak garbitzen jakin norberaren buruaz ardurat u hankak garbitzen jakin el04882 Orrek Jainko Txikerraren barri eztaki (yakin iii) sinplea izan aditzezkoa jainko txikerraren berri ez jakin sinplea izan jainko txikerraren berri ez jakin el04883 Jakintsuak ustez maisu oieri erakutsi dizkatenak / dira Jaizkibel'ko artzaiak baño gutxiago dakitenak (mend txir) ezer ez jakin aditzezkoa jaizkibelgo artzainak baino gutiago jakin ezer ez jakin jaizkibelgo artzainak baino gutiago jakin el04884 Dugun jakin kathil ala matil (ats neur) zehazki jakin aditzezkoa katil ala matil jakin zehazki jakin katil ala matil jakin el04885 Ningandik ez du beñepiñ metxik ere jakingo; (baratz) ezer ez jakin aditzezkoa no saber ni torta metxik ere ez jakin ezer ez jakin metxik ere ez jakin el04886 Orratzetik hariraino behar du jakin (ats neur) sakonki jakin aditzezkoa savoir de A à Z orratzetik hariraino jakin sakonki jakin orratzetik hariraino jakin el04887 paperetikan jakindu nuen nola baitzegon jarriya, dana galdua dala Mesian deritzen zayon erriya (fer imaz) liburuetan edo egunkarietan ikasi aditzezkoa paperetik jakin liburuetan edo egunkarietan ikasi paperetik jakin el04888 Errezildarrak Zarautz erritik artuten dizu pultsua / txori oi ezta gero makala baki nun emon pausua (nere apur) zuhurra izan aditzezkoa pausoa non eman jakin zuhurra izan pausoa non eman jakin el04889 Daki(e)nak daki puzkarra burruntzi(a)n sartzen (nap esa) (yakin iii) trebetasun handiak ukan aditzezkoa puzkerra burduntzian sartzen jakin trebetasun handiak ukan puzkerra burduntzian sartzen jakin el04890 Gogo bat bakarrik zeraman: gauza guztik sustraitik jakitea (biz gar) sakonki jakin aditzezkoa savoir de A à Z sustraitik jakin sakonki jakin sustraitik jakin el04891 Tinta onetik dakit guardasol guziyak dituela zulatuak, gaztañak erretzeko danboliña bezela (oroitz) bide sinesgarritik jakin aditzezkoa saber(lo) de buena tinta savoir de bonne source tinta onetik jakin bide sinesgarritik jakin tinta onetik jakin el04892 Neronek ez baitakit tutik ere galesez (mitx idaz) ezer ez jakin aditzezkoa no saber ni torta tutik ere ez jakin ezer ez jakin tutik ere ez jakin el04893 Etçaquien nihorc cein aldetarat har amets hura (test cahar i) ez ulertu aditzezkoa zein aldetara hartu ez jakin ez ulertu zein aldetara hartu ez jakin el04895 Eztakigu zer egualdik jo duan gaur gure Pello (sas let) inork haserretzeko zer arrazoin duen ez jakin aditzezkoa no saber qué mosca (le) ha picado ne pas savoir quelle mouche (le) pique (inor) zer eguraldik jo duen ez jakin inork haserretzeko zer arrazoin duen ez jakin (inor) zer eguraldik jo duen ez jakin el04896 Nahi zuketen etxerat joan seminarioaren eta han gelditu pusken zain utziz oxtian jardanez fuera kanporat jalgi apezak (zez erre) kanporatu aditzezkoa fuera kanpora jalgi kanporatu fuera kanpora jalgi el04900 Azak baino lehen zopak yan ditu (yakin iii) gauzak oker egin aditzezkoa azak baino lehen zopak jan gauzak oker egin azak baino lehen zopak jan el04901 Azen peti zopak jain-tu (ats neur) (yakin iii) gauzak oker egin aditzezkoa azen petik zopak jan gauzak oker egin azen petik zopak jan el04903 Kara kara elea franko: eta gibeletik aztalak yan (nap esa) kritikatu aditzezkoa poner verde casser du sucre sur le dos (de quelqu'un) (inori) aztalak jan kritikatu (inori) aztalak jan el04904 Eta eltzetik bestek atera ta jaten babak (nap esa) inoren lanaz profitatu aditzezkoa babak eltzetik bestek aterata jan inoren lanaz profitatu babak eltzetik bestek aterata jan el04905 Gizona, juan Jose! bakallua a la bizkaina kutxariakin jaten du (oroitz) dotorea izan aditzezkoa bakailua a la bizkaina kutxararekin jan dotorea izan bakailua a la bizkaina kutxararekin jan el04906 Ziaro begiz jaten niñuzun baño etzirazun atzeman (batista) desioz begiratu aditzezkoa comér(selo) con los ojos couver des yeux begiz jan desioz begiratu begiz jan el04907 Jornal gutxia emate'a / ia kontu atea / langille danak gatoz / belarra jatea (balentxi) pobrea izan aditzezkoa manger de la vache enragée belarra jan pobrea izan belarra jan el04908 Besoak yaten(yakin iii) kritikatu aditzezkoa poner verde casser du sucre sur le dos (de quelqu'un) (inori) besoak jan kritikatu (inori) besoak jan el04909 Amorratzen, birikak jaten, berriz Pirmin'ekin burrukan asi naian bezela (amab eg) amorratu aditzezkoa comerse las tripas birikak jan amorratu birikak jan el04910 Ar zoroak yan da daukazu burua (yakin iii) (yakin iii) zoratu aditzezkoa avoir une araignée dans le plafond burua har zoroak jan zoratu burua har zoroak jan el04911 Ire burua(ren) gañetik zopak yanen ttiet (nap esa) handiagoa izan aditzezkoa (inoren) buruaren gainetik zopak jan handiagoa izan (inoren) buruaren gainetik zopak jan el04912 Ez dakitela nola jan denbora (zez erre) debora pasa aditzezkoa pasar el rato tuer le temps denbora jan debora pasa denbora jan el04913 Lan ori izaridu da zuretako kalte laguna izandu dezu diruak jan arte (paulo yan), Nik jan tiat diru guziak eta ekatzak mila duro (gol ber), Gurasoek utzi zioten diru apurra janaz (haur bes) dirua gastatu aditzezkoa diruak jan dirua gastatu diruak jan el04914 Eri-exurrak yan erazi (yakin iii) jasan erazi aditzezkoa eri hezurrak jan erazi jasan erazi eri hezurrak jan erazi el04915 Paulari esan ondoren, aserrez irakiten, erraiak jaten (gar) amorratu aditzezkoa comerse las tripas erraiak jan amorratu erraiak jan el04916 Eta ezptinak jan bearrean ixil-ixillik gelditu ziran (barand) esandakoaz damutu aditzezkoa s'en mordre les lèvres ezpainak jan esandakoaz damutu ezpainak jan el04917 Gizon zirtzilaren haurrak maiz gose ta egtirri kanpora yaii ondoan, haize hotza yanari (naf kan) goseak bizi aditzezkoa haize hotza jan goseak bizi haize hotza jan el04918 Lan eginda jan zak arria! (txan kant) goseak bizi aditzezkoa harria jan goseak bizi harria jan el04919 Ezeak eta igarrak yan ditu orrek (yakin iii), Gure taxista onek jan ditu igarrak eta ezeak goiz-goizetikan jaten asita egin dituan aseak (zepai) asko jan aditzezkoa faire ripaille hezeak eta iharrak jan asko jan hezeak eta iharrak jan el04920 Baña etzuen bear adiña biotz izan arestian emandako itza jateko (test berri), Hitzeman zuen Nafarroa sei ilhtibeteren buruan itzulico zuela bere nausi zuzenari Henri Alberetecoari. Gure Erregeak hitza jan du (bi saind), Ez balinbada hori hitzaren jateaeta itsuski jatea (zez erre), Ez zaitia orain arren alde atera, prejitzen jarri nazu-ta. Len artaratu eta orain bere itza jan. Milla deabru (burrun), Ez omen zun uste Valde-Espinak, Santa Kruzek itza jango zunik. Eztakit bada: garbi aski erakutsi zion apaizak, etzedukala itza betetzeko gogo aundi aundirik. (santa kruz), Baño bestetik norbere itza jatea etzan itxurazkoa (gar), Urrengo aldiyan berriz lengo itz onak jan badakigu orrela zeiñ ibilli diran (paulo yan), Ez asi itzik jatera (itur), Bere berbia jan (voc aran), Bein emandako itza jan baño len (txan kant) agindutakoa ez bete aditzezkoa revenir sur sa parole hitza jan agindutakoa ez bete hitza jan el04921 Yango eileuke orrek idi bat adarrez aurre (yakin iii) asko jan aditzezkoa comer(se) su padre por los pies aveler un boeuf idi bat adarrez aurre jan asko jan idi bat adarrez aurre jan el04922 Gathuak altxatura jan (ats neur) dirua gastatu aditzezkoa (inori) katuak altxatura jan dirua gastatu (inori) katuak altxatura jan el04923 Gathuak bihotza yan dakozu (yakin iii) beldurt u aditzezkoa (inori) katuak bihotza jan beldurt u (inori) katuak bihotza jan el04924 Muñek jan ttio (nap esa) zorarazi aditzezkoa (inori) muinak jan zorarazi (inori) muinak jan el04925 Negarrez bildu eta farrez jan egiten ditu (nap esa) nekez lortukoa erraz galdu aditzezkoa negarrez bildu eta farrez jan nekez lortukoa erraz galdu negarrez bildu eta farrez jan el04926 Baina bizitze hunetan bakez izateko zer ere behar dugula Jainkoak baitakusa, hura guzia galdegiten dugu; gure ogia bakez jan ahal dezagun(eus prot) bakean bizi aditzezkoa ogia bakez jan bakean bizi ogia bakez jan el04927 Oilo-ipurdia yan duk ik (yakin iii) asko hitzegin aditzezkoa oilo ipurdia jan asko hitzegin oilo ipurdia jan el04928 Urrun dituzte yaten bere ontasunac (eskal), Ondasun guztik jan (barand) dirua gastatu aditzezkoa ondasunak jan dirua gastatu ondasunak jan el04929 Berriz alperrik etorriko da nere plateratik jatera (txirrit i) inoren dirutik bizi aditzezkoa (inoren) plateretik jan inoren dirutik bizi (inoren) plateretik jan el04930 Jan porreak legez (yakin iii) asko jan aditzezkoa manger comme un ogre porreak bezala jan asko jan porreak bezala jan el04931 Sits eta bits yan (yakin iii) asko jan aditzezkoa sits eta bits jan asko jan sits eta bits jan el04932 Neri beti erderaz egin bearra; nik deus ere ez baidakit erderaz. Beti tripa jaten ateratzen niñun andik (txan kant) amorratu aditzezkoa comerse las tripas tripak jan amorratu tripak jan el04933 Zankatzanak yan (yakin iii) kritikatu aditzezkoa poner verde casser du sucre sur le dos (de quelqu'un) (inori) zankatzanak jan kritikatu (inori) zankatzanak jan el04934 Ai! ahizpa falsia! ai! hi lotsagarri! ene zopa hunen jaten bethi izan hiz ari! (etxahun) norberarena ez denaz gozatu aditzezkoa (inoren) zopa jan norberarena ez denaz gozatu (inoren) zopa jan el04935 Aberatsago bada, jan beza berritan zopa (ats neur) aberatsa izan aditzezkoa zopa berritan jan aberatsa izan zopa berritan jan el04936 Hire egüzaita, oi! gizun xarmanta! hareki buruz-buru, jan diñat usu zopa (etxahun) adiskidea izan aditzezkoa (inorekin) zopa buruz buru jan adiskidea izan (inorekin) zopa buruz buru jan el04937 Jarri izan zira, zü, koblarien aita: bena janen züman gizenago zopa, hartü üken ba'zünü haiek dien plaza (etxahun) hobeki profitatu aditzezkoa zopa gizenago jan hobeki profitatu zopa gizenago jan el04938 Eztago ori albura adi yantzita (yakin iii) dotorea izan aditzezkoa albora adi ez jantzi dotorea izan albora adi ez jantzi el04939 ori betik gora yazten da (yakin iii) gizon izan aditzezkoa vestirse por los pies behetik gora jantzi gizon izan behetik gora jantzi el04940 Eta gaur, bizarrez oso jantzi danean (gar) adindu aditzezkoa bizarrez oso jantzi adindu bizarrez oso jantzi el04941 Orrek burutik bera yantzi bear luke eta ez betik gora (yakin iii) gizon ez izan aditzezkoa vestirse por la cabeza burutik behera jantzi gizon ez izan burutik behera jantzi el04942 Alkar ondo yantzi dabe (yakin iii) lagundu aditzezkoa elkar jantzi lagundu elkar jantzi el04943 Esku biakaz jantzi (yakin iii) dotorea izan aditzezkoa esku biekin jantzi dotorea izan esku biekin jantzi el04944 rraziaren larru berria jauntsi dut (onts hil) bizimoduz aldatu aditzezkoa faire peau neuve larru berria jantzi bizimoduz aldatu larru berria jantzi el04945 Ezta eman oin orori oskigorri (ats neur) zalduna edo kategoriazko persona izan aditzezkoa oskigorriak jantzi zalduna edo kategoriazko persona izan oskigorriak jantzi el04946 Pirpilin parpak jazteko bai, ez langille guxuan amaiketakorik emateko! (burrun) apaindu aditzezkoa pirpilin parpak jantzi apaindu pirpilin parpak jantzi el04947 Betik gora prakak jazten dituanik iñon bada (gar) gizon izan aditzezkoa vestirse por los pies prakak behetik gora jantzi gizon izan prakak behetik gora jantzi el04948 Badaki tzarra ez dela ona; etsaia, ez adixkide, nahi duen bezenbat ele zuri dariolarik ere (zez erre) lausenkatu aditzezkoa ele zuri jario lausenkatu ele zuri jario el04949 Orren eltziai esnia yariten ez (nap esa) zekena izan aditzezkoa (inoren) eltzeari esnea ez erion zekena izan (inoren) eltzeari esnea ez erion el04950 Esne-usai darizu (egan) gaztea izan aditzezkoa esne usaina erion gaztea izan esne usaina erion el04951 Tzarrac ezdu prezatzen nihoren unguia barneco ithurritic dario mihia (eus prot) desio izkutuak ukan aditzezkoa mihia barneko iturritik jario desio izkutuak ukan mihia barneko iturritik jario el04952 Ta aen aurrecoai eman cien, itzari cerraicala, eraman cituan Canaago bazterretara, edo promisioco lurrera (chris dot) agindutakoari eutsi aditzezkoa mantener lo dicho tenir sa parole hitzari jarraiki agindutakoari eutsi hitzari jarraiki el04953 Abiaduran yarriric, Yanci nahi çaio oneguilleari (fabl) abiatu aditzezkoa ponerse en camino abiaduran jarri abiatu abiaduran jarri el04954 Kulpa dubena ondo / da kastigatzia / bañan oinbesteraño / bera autan jartzia... (j zab) aipatu aditzezkoa andar de boca en boca ahotan jarri aipatu ahotan jarri el04955 Izarrak kendu zaizka Don Karlos Borbon'izergatik jarri zuen ainbeste armoni (lexo) iskanbila sortu aditzezkoa harmonia jarri iskanbila sortu harmonia jarri el04956 Gaitzari ataka jarriko zionik ez izaki (txan kant) geldiarazi aditzezkoa ataka jarri geldiarazi ataka jarri el04957 Edocein ezta iarrico, loriaco beguian (bir of) gai izan aditzezkoa (ezertako) begian jarri gai izan (ezertako) begian jarri el04958 Txir txir yartzeko begia maian naikoa edaria (can vas i) alaitu aditzezkoa begia txir txir jarri alaitu begia txir txir jarri el04959 Ez jarri bekozko (noizp) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekozko jarri haserretu bekozko jarri el04960 Emen jendeak barre askotxo egin zuen, eta alkatea berriz betozkodun jarri zan (sas let) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils bekozkodun jarri haserretu bekozkodun jarri el04961 Bertso batzuek ateratzeko lenguan esan dirate gauz ori ondo entzun artian jarri belarriyak tente (gazt berts) adi egon aditzezkoa aguzar las orejas tendre l'oreille belarriak tente jarri adi egon belarriak tente jarri el04963 Palta guziyak zuek izanda guretzat jarri bertsuak (txirrit i) inoren egitateak ezag ut erazi aditzezkoa chanter pouilles (à quelqu'un) (inori) bertsoak jarri inoren egitateak ezag ut erazi (inori) bertsoak jarri el04964 Hekin yende guxia yarri cen bi buru (eskal) elkarren aurka jarri aditzezkoa bi buru jarri elkarren aurka jarri bi buru jarri el04965 Erraiten zaitzu zahartzen hasi zarela, bi illetan iarri zarela, begiak lanhotzen hasi zaizkizula (gero) zahartu aditzezkoa bi iletan jarri zahartu bi iletan jarri el04966 Bildurrik gabe trabes egiten / dituzten diru pizarrak / galdutakoak kopeta beltzak / zuti jarrita bizarrak (p eraus ii) beldurtu aditzezkoa bizarrak zutik jarri beldurtu bizarrak zutik jarri el04967 Beraz hunelatan zintki eta 6ntki, maiz eta lehiatuki, behar gatzaitza azken fineko iraunpenaren eta perseberatzeko donuaren eskatu: eta hunetan geure ahal guztiaz permatu eta bulharka iarri (gero) tematu aditzezkoa bularka jarri tematu bularka jarri el04968 Buruan zerbait jarri (eus habl), Buruan jarten yacanean (voc bas) otu aditzezkoa metérse(le) en la cabeza buruan jarri otu buruan jarri el04970 Gaiztoak indar dute zoritxarrez orain eta guziak jarri zaizkigu buruz gain (p eraus iii) menperatu aditzezkoa (inori) buruz gain jarri menperatu (inori) buruz gain jarri el04971 Eran jarri (voc aran) egokitu aditzezkoa eran jarri egokitu eran jarri el04972 Aurrena zuzen asi zan Erregea, gero okertu ba zan ere. Inguruan ba zitun izateko batzuk, eta aien esanera ta egiñera jarri zanetik etzun gauz onik atera. Ordun etsi zun Santa Kruzek ere; bai karlista zintzoak ere. (santa kruz) (inoren) manupeko jarri aditzezkoa (inoren) esanera eta eginera jarri (inoren) manupeko jarri (inoren) esanera eta eginera jarri el04973 Geien geienak ditugu emen erru eta pekatuak eskuak biotz gainean jarri ondo atera kontuak (eguns txo) benetan ari aditzezkoa eskuak bihotz gainean jarri benetan ari eskuak bihotz gainean jarri el04974 Bere etxia erratzen zekusana, eskuak berotzen jar zedin (ats neur) norberaren buruaz ez arduratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) etxea erretzen ikusi eta eskuak berotzen jarri norberaren buruaz ez arduratu (neure, heure, bere...) etxea erretzen ikusi eta eskuak berotzen jarri el04975 Bere gain yarri da (yakin iii) independizatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) gain jarri independizatu (neure, heure, bere...) gain jarri el04976 Zeren ez naiz ni hargatik bekhaiztuko, eta ez mutturturik gaitzez iarriko (gero) haserretu aditzezkoa gaitzez jarri haserretu gaitzez jarri el04977 Gatza suen bezala, irakiten yarri da (nap esa) haserretu aditzezkoa monter comme une soupe au lait gatza sutan bezala irakiten jarri haserretu gatza sutan bezala irakiten jarri el04978 Aurrerapena dala esan eta gero mundun bizi izaten ez da jarri giro (mendi gain) egoera jasangaitza izan aditzezkoa (inon) giro ez jarri egoera jasangaitza izan (inon) giro ez jarri el04979 Ene gogoa nola baita zuzen iarri hargana (oler) maitemindu aditzezkoa gogoa (inorengana) jarri maitemindu gogoa (inorengana) jarri el04980 Goxoa jarriko da Egurmendi ori azaltzen danean (amab eg) ironiaz, haserretu aditzezkoa gozoa jarri ironiaz, haserretu gozoa jarri el04981 Neri jartzen dirazu ordien gradua (alz imaz) katalogatu aditzezkoa (ezeren) gradoa jarri katalogatu (ezeren) gradoa jarri el04982 Ez nuala geiago an ankarik jarriko (txan kant) ez sartu aditzezkoa (inon) hankarik ez jarri ez sartu (inon) hankarik ez jarri el04983 Eta gero sosegatuko naiz, ardura guztiak utzirik, pausatuki hatsaren ganean iarriko naiz, erraiten dudala neure baithan (gero) lasaitu aditzezkoa respirar hondo hatsaren gainean jarri lasaitu hatsaren gainean jarri el04984 Urtain, izanagatik boseuan ona onek dantzan jartzen du len iIda dagona (berts mor) ernarazi aditzezkoa hila dagoena dantzan jarri ernarazi hila dagoena dantzan jarri el04985 Pedro zu etzerala Juanen adixkiria norbaiten mingaiñ txarrak jarri du itzbiria (mend txir) hitz egiteko aitzakia eman aditzezkoa dar que hablar faire parler de soi hizpidea jarri hitz egiteko aitzakia eman hizpidea jarri el04986 Izpidean yarri (yakin iii) hitz egiteko aitzakia eman aditzezkoa dar que hablar faire parler de soi hizpidean jarri hitz egiteko aitzakia eman hizpidean jarri el04987 Idi zarrari arran berri (ref vas) alferrik apaintzea aditzezkoa idi zaharrari arran berria jartzea alferrik apaintzea idi zaharrari arran berria jartzea el04988 Illun jarri (eus habl) serio jarri aditzezkoa ilun jarri serio jarri ilun jarri el04989 Gu gaude beti nekian sobrante gutxi kofrian gastatutzeko kolpian endredo asko ez degu jartzen kasinuan ta kalian (lexo) pobrea izan aditzezkoa kasinoan endredorik ez jarri pobrea izan kasinoan endredorik ez jarri el04990 Alper gaiztuan ez nauk iyo San Estebango kaxketan / izugarriak botako'izkiyat jarritzen banaiz kasketan! (gazt berts), Edozer gauza esaten du orrek jartzen bazaio kasketan Afrikako moruak aña oraindik eztaki izketan (zepai), Bertsua paratzia jarri zait kasketan uts egingo ez banu legezko izketan (lexo) otu aditzezkoa kasketan jarri otu kasketan jarri el04991 Ortik asetzen zalla dirudi edaten asitakuan batere uste ez nuala nau jarri kattuerdikuan (goi lor) erdi mozkortu aditzezkoa katuerdikoan jarri erdi mozkortu katuerdikoan jarri el04992 Bertze bekhatuak defendatuz eta kontrakarrean iarriz, behar ditugula garaitu (gero) erasoari erantzun aditzezkoa plantar cara faire face kontrakarrean jarri erasoari erantzun kontrakarrean jarri el04993 Kontuan jarri naute ni arkitutzendala eri ez egondu balitz geldi (amod pen), Kontuan jarri naute zenbait gizon aundik beti esperantzetan izateko andik (lexo) jakinaren gainean jarri aditzezkoa kontuan jarri jakinaren gainean jarri kontuan jarri el04994 Bein andregai bat izan nuben da bera gosiak il zian a zer kopeta jarriko diran Josefatera eltzian (gazt berts) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta jarri haserretu kopeta jarri el04995 Zerbait esaten asi ezkeroz kopeta badu naiago nuan duro bat bañon azpian artu bazindu (zepai) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta beltza jarri haserretu kopeta beltza jarri el04996 Itxuak dituztenak dirade ezagun:begia triste eta kopetea illun...(seg itsua), Kopeta illun jarri (eus habl), Oi! Zer ikusten dut! Emaztea negarrez, malkoa dariola; eta Axixklo, berriz, kopeta ilun-ilun jarri, eta zokora begira! (A. J. Tronpeta) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta ilun egon / jarri haserretu kopeta ilun egon / jarri el04997 Baña aretxek jarri ziraden oso kopeta itzala ze alutako esan ziñion parranderua nintzala (gazt berts) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils kopeta itzala jarri haserretu kopeta itzala jarri el04998 Jaxinto utzi, edo bestela osabaren dirubak galdu biar ¡A zer korapillua jarri didaten! (burrun) arazoak sotu aditzezkoa korapiloa jarri arazoak sotu korapiloa jarri el04999 Zedorrek kulpak eduki eta besteri jarri lazua nai eztezula ein-aziko'izut tribunalera pausua (fer imaz) tranpa egin aditzezkoa lazoa jarri tranpa egin lazoa jarri el05001 Orai bada, orai, men menean iarri gabe, sukharrak nahasi gabe (gero) hil hurran egon nolatasunezkoa men menean jarri hil hurran egon men menean jarri el05002 Kontzientziyai beiratu gabe al dven dana arrapa mingaña ere fjerua du etzaio jartzen karranpa (j-p zab) berritsua izan aditzezkoa mingaina kanparra ez jarri berritsua izan mingaina kanparra ez jarri el05003 Mingañean jarritzen ezapazat erdoia egin bear nizuke ederra sermoia. (alz imaz) hitzegiten eragozten duen zerbait ukan aditzezkoa avoir un boeuf sur la largue mingainean herdoila jarri hitzegiten eragozten duen zerbait ukan mingainean herdoila jarri el05004 Festara juateko dezun enpeñua / oraindik jartzen dezu arruo moñua (mend txir) dotoretu aditzezkoa moinoa harro jarri dotoretu moinoa harro jarri el05005 Urrena beriz "munduban bazan" jarri du anunziyua (batista) edonori desafio egin aditzezkoa "munduan bada" anuntzioa jarri edonori desafio egin "munduan bada" anuntzioa jarri el05006 Arrazoi gabe mintzatutzea emen alfer alferri'ta motibo gabe nabilkizute munduan autan jarrita (ust ezin) aipatu aditzezkoa andar de boca en boca munduaren ahotan jarri aipatu munduaren ahotan jarri el05007 Arek jarri zigun muturra! (txan kant) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils muturra jarri haserretu muturra jarri el05008 Ez dakite ondo projimo asko nola egiten diran saiatu okasiyuak jartzen ai gabe egon leitekez kontentu (mend txir), Zer dezu pentsatzen? beti gaizki esaten okasiyo jartzen nauzu ernegatzen (paulo yan) iskanbila sortu aditzezkoa okasioa(k) jarri iskanbila sortu okasioa(k) jarri el05009 Ez det jaten da lorik egiten gau t'egun nago penetan / neria izan artean ez naiz jarriko nere onetan (amod pen) normaldu aditzezkoa (neure, heure, bere...) onetan jarri normaldu (neure, heure, bere...) onetan jarri el05010 Lehoiñ yaunarekin yarri ciren partçun (fabl) elkartu aditzezkoa partzun jarri elkartu partzun jarri el05011 Nor bere petxubetan eskuak jarri (azp. prem.) benetan ari aditzezkoa poner la mano en el corazón avoir le coeur sur les lèvres eskuak petxuetan jarri benetan ari eskuak petxuetan jarri el05012 Aiton laztana, eztira itz auek zuk naigaberik artzeko / ainbeste itzegin bearra zegon "saltxa" apurtxo bat jartzeko (eguns txo) iskanbila sortu aditzezkoa saltsa jarri iskanbila sortu saltsa jarri el05013 Kandela jarri niyon san Artoniyori bana ofrezitua baneukan biyari (lexo) senargaia bilatu aditzezkoa san antoniori kandela jarri senargaia bilatu san antoniori kandela jarri el05014 San Migeli kandela bat eta etsayari beste bat jartzen diyotenak (oroitz) aldi berean bi gauza uztartu ezinak egin aditzezkoa encender una vela a S. Miguel y otra al diablo san migeli kandela bat eta etsaiari beste bat jarri aldi berean bi gauza uztartu ezinak egin san migeli kandela bat eta etsaiari beste bat jarri el05016 Sorgiñ guziyak dantzan jartzeko eztu iñoren biarrik (gazt berts) azkarra izan aditzezkoa sorgin guztiak dantzan jarri azkarra izan sorgin guztiak dantzan jarri el05017 Bialtzalleak subizian jarri etzeramatelako (test berri) haserretu aditzezkoa monter sur ses grands chevaux su bizian jarri haserretu su bizian jarri el05018 Talkako aariak bezela, aurrez-aurre jartzen itun bereala (txan kant) haserretu aditzezkoa talkako ahariak bezala jarri haserretu talkako ahariak bezala jarri el05019 Inoiz edo bein jartzen bazaizu / eskribitzeko tankerik / beste ainbeste bueltan bialdu / sortzen badezu paperik (balen) egokitu aditzezkoa (ezertarako) tankera jarri egokitu (ezertarako) tankera jarri el05020 Jarri du trumoi nasiya, galdu zituen fueruak eta Jangoikuaren graziya (txirrit i) iskanbila sortu aditzezkoa trumoi nahasia jarri iskanbila sortu trumoi nahasia jarri el05021 Zakur guziyak zaunka jarriyaz or dabill jaiarratsian (txirrit i) barregarri ibili aditzezkoa zakur guztiak zaunka jarrarazi barregarri ibili zakur guztiak zaunka jarrarazi el05022 Sententzi ori neskatxa batek / Golori aditu ziyon / Gabian juan-ta Jenobebari / zelatan jarri zitzayon (zap anai) barrandatu aditzezkoa estar el acecho zelatan jarri barrandatu zelatan jarri el05023 Zelemon egitera jarriko litzake ori (nap esa) lotsagabea izan aditzezkoa zelemon egitera jarri lotsagabea izan zelemon egitera jarri el05024 Batek trintxera daramalako zertan jarri zipotzean aren jantziak eztu mermarik egiten nere poltsean (berts bil) haserretu aditzezkoa zipotzean jarri haserretu zipotzean jarri el05025 Zorrua pisatzian azpitikan ankak gero inpernuan bai a zer mutur jokak (berts bil) tranpa egin aditzezkoa zorroa pisatzean azpitik hankak jarri tranpa egin zorroa pisatzean azpitik hankak jarri el05026 Zuri(a)n beltza yarri ezkeroz, an gelditzen da (nap esa) idatzi aditzezkoa mettre du noir sur du blanc zurian beltza jarri idatzi zurian beltza jarri el05027 Biyotza ezin jaso det au karga barrenak! iya gastatu zaizkit indarrik geyenak (berts lan) desanimat u aditzezkoa bihotza ezin jaso desanimat u bihotza ezin jaso el05028 Jasotzen du batek bere gizon autua Ernio baño gorago (gar) goraipatu aditzezkoa ernio baino gorago jaso goraipatu ernio baino gorago jaso el05029 Kontatu bear ditut / orduko kasuak / aztu gabiak dauzkit / goguan kasuak (zap anai) gogoratu aditzezkoa gogan jaso gogoratu gogan jaso el05030 Neskatx bati etxeraño lagunduta, badakit nik gradoak jasotzen nitula (txan kant) besteren estimazioa irabazi aditzezkoa ganar puntos gradoak jaso besteren estimazioa irabazi gradoak jaso el05031 Ederki jasotzen ditu atzeko ankak! (gar.), Anka jaso ta salto libre zaudetenak trabak, tristurak eta biotzean penak (sol. ber.), Milla metron bentaja artu du aurretik San Marko-mendi'n gora anka jaso zetik (itur. berts.), Zazpi tiro tira ta ala ere zutik mendi aldera laixter ankak jaso zetik (otsolarre.), Eskupeteri kolpe eiteko aztirik barik, azkar be azkar jaso zituen ankak urren euan arbolarutz (ziri.), Arnoateko semiak esan eban moduan, ospitxalera eruan. Ta, berriz be bizkor jaso zitxuen euren ankak (ezten.) ihes egin aditzezkoa prendre ses jambes à son cou hanka(k) jaso ihes egin hanka(k) jaso el05032 al bezin laister egatzak jaso t'arrano abilla / zearka dator basorik-baso aterpe billa (nere bid) hegan egin aditzezkoa hegatza(k) jaso hegan egin hegatza(k) jaso el05033 Ta barrukoa zelan egoten dan gozo / sarritan oi deutsee eperdia jaso (enb oles) edan aditzezkoa empinar el codo lever le coude ipurdia jaso edan ipurdia jaso el05034 Kulpa gabeak jarri litezke errezelotan akaso baña kofradi ortan etzanak kandelarikan ez jaso (p eraus i), Bat edo bestek disgustoren bat izan lezake akaso / kopradiyako ez daudenak kandelarikan ez jaso (urkiolegi), Guztiz dalako al caso orra amazazpi bertso ermandadekua ez danak ez kandelik jaso! (txirrit ii), Kulpa gabia penaz egongo da akaso kofradian ez denak ez kandelaik jaso (nap esa) entzundakoa norberarentzat ez hartu aditzezkoa kandelarik ez jaso entzundakoa norberarentzat ez hartu kandelarik ez jaso el05035 Magalac jaso (voc bas) haserretu aditzezkoa magalak jaso haserretu magalak jaso el05036 Ez neri kulpa gabe makillarik jaso (txirrit ii), Makillarik jaso ez duten lau semem dauzkat arriskurik gorrienean (txan kant) eraso aditzezkoa makila jaso eraso makila jaso el05037 Areec bere, oina jaso albadaguijee, an izango dira piestaan vegui zolijaquin (gatz oz) ibili aditzezkoa oina(k) jaso ibili oina(k) jaso el05038 Nerekin ogia jaten duenak orpoa nere kontra jasoko du. (test berri) eraso aditzezkoa orpoa (inoren) kontra jaso eraso orpoa (inoren) kontra jaso el05039 Nere aurrean jartzen diranak jasotzen dituzte perrak (xenp sari) ihes egin aditzezkoa prendre ses jambes à son cou perra(k) jaso ihes egin perra(k) jaso el05040 Saritxuakin natorrenean aurpegiak argi oso nik lantxoren bat agindutzean polañak aguro jaso (berts bil), Lendik maitale ziran lagunak jasotzen die polaiñak (ait uzta), Polañak jasotzeko nik erabakiak laister egingo dizkizut (eguns txo), Erretzen para zuten lastuaren suan polañak jaso ditu sutu dan ordoan (uztarri) ihes egin aditzezkoa prendre ses jambes à son cou polaina(k) jaso ihes egin polaina(k) jaso el05041 Beste dama gaztiak ez ponturik jaso itzegin bear nuke al-bait kurioso (sol ber) entzundakoa norberarentzat ez hartu aditzezkoa punturik ez jaso entzundakoa norberarentzat ez hartu punturik ez jaso el05042 Iñork ez ditu ikusi naita / gaixo oien mixeria / neskatx gazteak, San Antoniori / jaso lenbailen begia (joxepa an) senargai bila ibili aditzezkoa san antoniori begia jaso senargai bila ibili san antoniori begia jaso el05043 Emen txakoliñ onak beti du denbora / sagardoak txapela jasotzen du gora (goi lor) (ezer) oso ona izan aditzezkoa (ezerk) txapela gora jaso (ezer) oso ona izan (ezerk) txapela gora jaso el05044 txotxik ez dut jaso (nap esa) jokoan ezer ez irabazi aditzezkoa txotxik ez jaso jokoan ezer ez irabazi txotxik ez jaso el05045 Gorphutza eroria, begithartea sarthua, coloreac hits; edo bideac aurthikia da, edopenitentzia handi zombait egina (bi saind) erromes ibili aditzezkoa (inor) bideak jaurtiki erromes ibili (inor) bideak jaurtiki el05046 Ez dezatela nehoren bizkarrerat harririk artik, baldin ez badute nahi sudurrera berei oror dakioten (zez erre) errua egotzi aditzezkoa (inoren) bizkarrera harria jaurtiki errua egotzi (inoren) bizkarrera harria jaurtiki el05047 Otoitza eta katixima fuera kanpo aurtiki zituztenean (zez erre) kanporatu aditzezkoa fuera kanpo jaurtiki kanporatu fuera kanpo jaurtiki el05048 Ez izaitekotzat zenbait erho zoro burutik jauzirik? (lan haut), Unitzeko, ez bagaude burutik jausiak (poes pop i), Gure euscara ezta burutic jauzia, sasoitan arquitzen da oraño gucia (izt oler), Baña gizona dago burutik jauzia (itur), Burutik jausi (voc bas), Sinistu etzioten, esanaz, burutik jauzi zala (test berri) zoratu aditzezkoa perdre la boule burutik jauzi zoratu burutik jauzi el05049 Dinguilin busten jausi (voc bas) bueltak emanez jausi aditzezkoa dingilin buztan jausi bueltak emanez jausi dingilin buztan jausi el05050 Jauts-arazi Frantzia, ikusten dugun erreka zolaraino (mintz aur) hondatu aditzezkoa tomber dans la déche erreka zolaraino jautsi hondatu erreka zolaraino jautsi el05051 Eta ezpere beha iazozu haserretua dabillan bati, nola mintzo den, nola ahotik abuiña darion, begietarik iharrak iauzten zaitzan (gero) haserretu aditzezkoa begietatik iharrak jauzi haserretu begietatik iharrak jauzi el05052 Kontuan jauzi zan, eta zion: zenbatek nere aitaren etxean ogia naroro jango dute, ni emen goseak iltzen naukan bitartean (test berri), Kontuan jausi gabe berso bat bota bearra daukat nik (berts txap iii) konturatu aditzezkoa caer en la cuenta kontuan jausi konturatu kontuan jausi el05053 Ene laba-aldian labea jausiko zan (ats neur) zorigaiztokoa izan aditzezkoa (inoren) labaldian labea jausi zorigaiztokoa izan (inoren) labaldian labea jausi el05054 Eta mandotik cotchera cirenac igan nahi mair,ago mandotik haiñac astora dira yauxi (fabl) kategoriaz beheratu aditzezkoa mandotik astora jausi kategoriaz beheratu mandotik astora jausi el05055 Egun orretan Bilbon odola jausiko dala diñoe (manual) iskanbila larriak gertatu aditzezkoa correr sangre odola jausi iskanbila larriak gertatu odola jausi el05056 Astokumearena yazoten dutzu zuri: andiago ta itsusiago (yakin iii) handiago eta itsusiago izan aditzezkoa astokumearena jazo handiago eta itsusiago izan astokumearena jazo el05057 Pagano bat carrica bethean jazartzen zaio (bi saind) eraso aditzezkoa karrika betean jazarri eraso karrika betean jazarri el05058 Etxea bete kaiku, ta eltzera beia yeisten (nap esa) alferra izan aditzezkoa etxea bete kaiku eta behia eltzera jetzi alferra izan etxea bete kaiku eta behia eltzera jetzi el05059 Jarri ezquero beguira / arras ezagunac dira / Vriga eta Briga / Astarloac ditu gira / nor bere amaren titira (izt oler) norberaren sailera itzuli aditzezkoa (neure, heure, bere...) amaren titira jira norberaren sailera itzuli (neure, heure, bere...) amaren titira jira el05060 Muturra barrengo aldera jirako diyot (burrun) jo aditzezkoa (inori) muturra barrengo aldera jira jo (inori) muturra barrengo aldera jira el05061 Aai, zu, politok, or zaukadaz, nori adarra io daukazunean pozik! (bein beti), Bereala jo zuen zillargillearen etxera bost milla pezeta artzeko ustean zigarrontziyarekiñ; bañan, uraxe bai zela ziriya! uraxe bai adarra jotzia! zigarrontzi ura etzan aurreko egunekoa; geyenez lau pezeta baliyo zituan (iru zir), Dirua kendu eta eman paper zara au baidala jotzia ederki adarra (urz bat), Orrela izango degu... adarra jotzia (gar), Ibilli arren eskiñan bestiak ertzeko gutxitxo dakizu guri adarra jotzeko! (zepai), Luxia gipuzkuarra Latasa naparra onek denari orai jo dio adarra (paulo yan), Gizon au beti prest dago berriz neri adarra jotzeko ez dakit zer gaitz egin diotan ni ainbat minberatzeko (goi lor), Adarra yo (yakin iii), Etzaidak adarrik jo, Ataño! Ire gilbor aundi orrek ezetz ziok (txan kant), Ez zidak beste onek bezala adarra jotzen! (amab eg), Erdara izan ohi dugunez jakite-bide, zenbat ere ez-ikasiago, hainbat ere euskaldun jatorrago. Hori ez da adarra jotzeko gogoa baizik (mitx idaz) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe adarra jo trufatu adarra jo el05062 Jo zazue agoniya (batista), Oraindik illa ez nago baño jo zidaten agoniya (berts mor) hiltzat eman aditzezkoa agonia jo hiltzat eman agonia jo el05063 Erokeri andia oi dek, nerekiko, akullo jotzea bortizki ostiko (itur) ezinezkotan saiatzea nominalizazioa dar coces contra el aguijón akuilua ostiko jotzea ezinezkotan saiatzea akuilua ostiko jotzea el05064 Akuliaren kuntre ustikua auher (ats neur) menderaezinaren aurka saiatu aditzezkoa dar coces contra el aguijón akuiluaren kontra ostikoa jo menderaezinaren aurka saiatu akuiluaren kontra ostikoa jo el05065 Argi-oilarrak yo due, eguna sentitu due (yakin iv) (can vas i) (can vas ii) eguna zabaldu aditzezkoa argi-oilarrak jo eguna zabaldu argi-oilarrak jo el05066 Ori eztek arrazoya, ori dek arpa jotzia (oroitz), Pikaru orrek ez du besterik maleziya eta tranpa gazte-gazterik ikasiya da, ederki jotzen du arpa (j-p zab), Errero-perratzale Bilabonakoa, arpa jotzeko ez dek toki txarrekoa (egan) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe harpa jo trufatu harpa jo el05067 Aurten anaia ekarri digu / bere gisako arropa / arekiñ ere ibilli dute / talentu ainbat arrunka / bire luzian ez du korritu, / laster jo zuan arroka / ortan etzuan baliyo eta / gero ekin dit borroka (txirrit i), Obeak asko dira / ez naiz orren kontra / baño itzegin nai det / sasoian nago ta / Or dabil marroka / al dana zurrupa / iya jo du arroka / ori da erropa / alabatzera nua / Pello Errota (azp. prem.) ezindu aditzezkoa tomber dans la dèche arroka jo ezindu arroka jo el05068 Ankapean, makilla, astaputz batzuk bezala, parregarri ibilli gaituzte, ta zokoratuak egon gerala, ala-zankua? Bejondaikela, motel! Ik jotzen diguk Astigarraga aldetik! (txan kant) trufatu aditzezkoa Astigarraga aldetik jo trufatu Astigarraga aldetik jo el05069 Asto hilari yoka (yakin iii) alfer lana egitea nominalizazioa empujar una puerta abierta asto hilari jotzea alfer lana egitea asto hilari jotzea el05070 Ak bere atzeko ormaa yo zuan (yakin iii) frakasatu aditzezkoa revenir bredouille atzeko horma jo frakasatu atzeko horma jo el05072 Amoina edo limosna emuten dezunean, ez aurretik soñurik jo erazo (test berri) gaztigatu aditzezkoa aurretik soinua jo arazi gaztigatu aurretik soinua jo arazi el05073 Ausua jo (voc aran) batzarrera hots egin aditzezkoa auzoa jo batzarrera hots egin auzoa jo el05074 Bat yo (yakin iii) iritzi bereko izan aditzezkoa bat jo iritzi bereko izan bat jo el05075 Conclusinoe oneec guzitok bateaa joten davee (gatz oz), Batera jotzen due (yakin iii) iritzi bereko izan aditzezkoa batera jo iritzi bereko izan batera jo el05076 Beguiaz jo (voc bas), Jartzen ziran lurrean zabal zabal, aurretiaz begiz jotako kerizpe batean (gar), Agintariyak kontentu ziran bazan mutillez aukera / begiyaz jota artu ginduzten bakoitzak beren aldera (sol ber), Begiz jua banuan neskatx bat auzuan / biartutzen banintzan alako kasuan (afr ger), Goi-Erregiñak zuan gogoan gu ala begiz jotzeko guk euskaldunok gaur egunean etzauzkagu ez saltzeko (sor zaiz), Aspalditxuan begiz jotzen ninduala (errik itsas.), Eztai aietan zan seguratar neska gazte taldetxua begiz jo bear nai eta ez bat ezpaldinbazan itxua (goi lor), Begiz yo (yakin iii), Artzairen batek laxter joko zin begiz txokon babes ordeka (txan kant) bereizi, desiratu aditzezkoa echar el ojo serrer la vis begiz jo bereizi, desiratu begiz jo el05077 Buruko zorabio bat da asko bea jo ta bizitza galtzeko (ip onak), Legorreta'tik jo zuben bia erabateko pandillekia (alkain), Ama Euskera, bei jo zendun bein eroritzen asita (amar ur), Urte batetik bestera ziaro merkatu zirean, jo eben beia... (ait uzta) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche behea jo hondatu behea jo el05078 irabazi aditzezkoa benzida jo irabazi benzida jo el05080 Bideak yo du ene seme gaztea... (yakin iii) ibiliz nekatu aditzezkoa (inor) bideak jo ibiliz nekatu (inor) bideak jo el05081 Ezin bertzez, azkenean huna zer burujo zuten (bi saind) iritsi aditzezkoa buru jo iritsi buru jo el05082 Marmitarekin burutik bera joko omen zin (txan kant) jo aditzezkoa burutik behera jo jo burutik behera jo el05083 Aiei!! Aiei!! dio capitainac, oihu samin batekin; ene iloba burutic aldaratu da, tempestac burua jo dio (bi saind) zorabiatu aditzezkoa irse la cabeza (ezerk) burua jo zorabiatu (ezerk) burua jo el05084 Edan dezagun beraz gogotik Horditziaren beldurragatik horrek ez gaitik joko burutik (chan pop) zoratu aditzezkoa perdre la boule burutik jo zoratu burutik jo el05085 Ezaguturic egunac eta orenac harentzatjo zutela, adichkide bati bezala behatu zion herioan (bi saind) hil aditzezkoa sonar (su) hora egunak eta orenak jo hil egunak eta orenak jo el05086 Guk biok alkar ola jotzian badaukagu zer kontatu (berts txap i) topatu aditzezkoa elkar jo topatu elkar jo el05087 Zeren laboraria galdua da sorho onik ez badu eta erreka joko du segurki (lab lib), Erreka yo menean, khechamenac yoco (eskal), Jainkoak begira behin gaina har emazte makurrak! erreka jo behar du etxeak (zez erre), Hor eman ziren trabeska herretan eta pumpeka jo zuten peko erreka ein ziren mila purruska (manex), Erreka yo du (yakin iii), Jakintzak erreka jo zuela aldarrikatu zuen Brunetiere-k (mitx idaz) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche erreka jo hondatu erreka jo el05088 Hanbat gaixto berentzat ni ibiliz hola zaluxko joko die errekaren zola (manex) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche errekaren zola jo hondatu errekaren zola jo el05089 Ark asko inkriño nik ere trajiño arronka jotzen geio ori ni baño (itur), Señalia jasota erronka jo genduan / munduan jaiotakoikan bazan (balentxi), Erronkak jo ta birauak bota iñun kabitu eziñik ez nuen uste ikusterikan modu ortako personaik (motz ugal) harrokeriatan ibili aditzezkoa erronka(k) jo harrokeriatan ibili erronka(k) jo el05090 Politiko asko izan ditugu orain etzaizkigu falta madriltarrekiñ parte arturik jotzen zigutenak flatua (mend txir) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe flauta jo trufatu flauta jo el05091 Azpeitiarra dago jo gabia fondo orren fabore zana.atera da ondo (udar berts) indarren azkenetan egon aditzezkoa fondo jo indarren azkenetan egon fondo jo el05092 Santa Kruzekin itzegin-naia zedukan Valde-Espinak, eta bai itzegin eta alkar ondo artu ere; baño andik iru egunera, su gaiztok artu zun Valde-Espina Santa Kruzen kontra. Joan zitzaion berriz, eta aditu omen zitun «iñorengadik aditu etzitunak, eta atzetik esaten ditutenak baño beltzagoak ere. Berak, Santa Kruzek, ez omen zun ezer nere kontra, gizon piña ta bizkorra nintzala ta; baño, berriketa gutxi; betiko mendera-gabe arrek gogoan jotzen nindula esan nion, eta karlisten alderdia berak ondatu zula». (santa kruz), Eguneroko mana aulak gogoan yo gaitu (yakin iii) gogaitu aditzezkoa gogoan jo gogaitu gogoan jo el05093 Jo oidute goitik bera, ta asko alditan gezurra da saristatua ta egia zapaldua (ip onak) hondatu aditzezkoa venirse abajo tomber dans la dèche goitik behera jo hondatu goitik behera jo el05094 Zeren baitzeakien, munduko hitzkuntzarik urguillenek, eta soberbiosoenek, erresumen ganbiadurari, amor emanik, hauts, eta herrauts jo zutela (lan haut) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche hauts eta errauts jo hondatu hauts eta errauts jo el05095 Ezurrek mami bihurtu arte joko aut! (nap esa) jo aditzezkoa hezurrak mami bihurtu arte jo jo hezurrak mami bihurtu arte jo el05096 Baña bokadu ta tragu onak barru onetan, gañera soñeko berria miriñeke, polizi ta beste gauzak, eta alare espa edo kejak? Juezaren señora baño apañago jarriko ziatut eta ez jo emen illetarik -Puera illetaz (iru zir), Iñoren itzik entzun gabe, illetarik nori jo ezta, barruko jantzia zeñek garbiturik etzuela (gar), Aizazu aita etzaidazu jo / neri oinbeste illeta / zuk badakizu zeiñ aldetara / dantzantzen den trinketa (zub.), Aitak eta amak zorretan eukela baserria ta berak ezin eikezala karga guztiak jaso, illeta joaz. (mon daka), Ori berriz beti dago ileta yoten (yakin iii), (Zer dio beste orrek?) .-Orrek?... Illeta jo ta ondo bizi! (Justo Mokoroa) kexatu aditzezkoa hileta jo kexatu hileta jo el05097 Iri onak zituzten indarretan sendo / puerte gobernatuak jo gabiak ondo (udar berts) indarren azkenetan egon aditzezkoa hondo jo indarren azkenetan egon hondo jo el05098 Ots andiak yotzen ditu orrek (yakin iii) ospetsua izan aditzezkoa hots handiak jo ospetsua izan hots handiak jo el05099 Eta itsuak inkontru ioitea, eta iragiatean aurizkitzea, ezta miresteko (gero) behaztopatu aditzezkoa inkontru jo behaztopatu inkontru jo el05100 Alper gaiztuen eztute ibili oiek oinbeste afana bein irabazi baño lenago ez dujo biar kanpana (zubel sai) oraindik lortu gabeko garaitza a urrez ospatu aditzezkoa vender la piel del oso antes de matarlo vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tué irabazi baino lehenago kanpana jo oraindik lortu gabeko garaitza a urrez ospatu irabazi baino lehenago kanpana jo el05101 Yende beharrek ez dute yotzen gure etxeko atean (elizanb) pobrea izan aditzezkoa jende beharrek (inoren) etxeko atean ez jo pobrea izan jende beharrek (inoren) etxeko atean ez jo el05102 Kallia jotxak ederki (voc aran) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe kaila jo trufatu kaila jo el05103 Argatik trabesian alako apana aurten oriotarrak jo dute kanpana (axen txan) inork uste ez duen ezer egin aditzezkoa dar la campanada kanpana jo inork uste ez duen ezer egin kanpana jo el05104 Bere kantakin iotzen zitun artua eta gariya (batista) alferra izan aditzezkoa kantarekin artoa eta garia jo alferra izan kantarekin artoa eta garia jo el05105 Kiebria juaz taller txiki asko gaizki dijuaz (balentxi .), Kiebra jo det orain ia (txapel) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute kiebra jo hondatu kiebra jo el05106 Beiak mendira bialdu nairik onek jotzen du kitarra (berts mor), Eta alkatiak zer egiten du bitartian? gitarra jo (oroitz) alferkerian egon aditzezkoa kitarra jo alferkerian egon kitarra jo el05107 Gero nagusiyana / jotzera korneta / besteren faltak esan / berenak gordeta (j zab) gaztigatu aditzezkoa korneta jo gaztigatu korneta jo el05108 Kuku jo (yakin iii) errenditu aditzezkoa darse por vencido kuku jo errenditu kuku jo el05109 Ez dezaket ez, askok bezala, esker onik horri bihur San Thomas nuen beilari lagun: kukuak jo zautan makhur (oxob), Zarrak ginaden iru irabazi naiz zerbiat diru kukuak makur jo digu (can vas i) (can vas ii), Kukuk makur jo (yakin iii) espero ez bezala gertatu aditzezkoa kukuak makur jo espero ez bezala gertatu kukuak makur jo el05110 Edo ta kontuak etzituzten ondo atera, edo ta kukuak oker jo zien; beñepein Mikolex, amabost egun barru,kartelan zegoan (urz bat), Pruebotan zerbait luzitu arren / lan txarrak ditu jokuak / aurtengo otan makiña bati / oker jo diyo kukuak (zubel sai), Trabesa galdu eta / oien arrabiyak / kukubak oker juak / San Juan da biyak (axen txan), Baña kukuak oker jo diyo (txirrit i), Batasunaren itz ederrakin oker jo digu kukuak (xenp sari), Oriyo aurretik bentajan baietz / jendia gogor zan fiyo / bañan alperrik aurtengo ontan / kukuak oker jo diyo (j zab), Askok pentsatu zuten len ere / menderatuko zutela / gero ikusi zuten kukuak / txit oker jo zietela (sor zaiz), Gaur ere gure beltz gizarajoei kukuak oker jo die (txan kant), Kukuak oker jo (yakin iii) espero ez bezala gertatu aditzezkoa kukuak oker jo espero ez bezala gertatu kukuak oker jo el05111 Baña gaizki jo zion soñua kukuak (itur) espero ez bezala gertatu aditzezkoa kukuak soinua gaizki jo espero ez bezala gertatu kukuak soinua gaizki jo el05112 Etxeparek bere liburuaren azken lerroan ipini zuen besteren hura, debile principium melior fortuna sequatur, entzun izan bagendu, beste oilar batek joko liguke orain kukurruku (mitx idaz) espero ez bezala gertatu aditzezkoa cantar otro gallo beste oilar batek kukurruku jo espero ez bezala gertatu beste oilar batek kukurruku jo el05113 Burua edo mingaña guk giñon agindu kukutxuak soñua aldrebes jo digu (arran biz) espero ez bezala gertatu aditzezkoa cantar otro gallo kukutxoak soinua aldrebes jo espero ez bezala gertatu kukutxoak soinua aldrebes jo el05114 San Pedrotarren konsuelua Bilbon Oriyok galduta / landua jotzen jardunak dira kankarta zarrak artuta (axen txan), Mendi bulartsuz inguratuta ziriontsu zera guziz lantu jotzeko motibo asko eztezu nere iritziz (laug txin) kexatu aditzezkoa lantu(a) jo kexatu lantu(a) jo el05115 bi itsuk zer egin ordea? ez ote ioko leizea (barne muin) hondatu aditzezkoa leizea jo hondatu leizea jo el05116 Ez omen zuen alegia begi onez ikusi zenbaitek orduan ere hobetze hori. Oraingo jokabidea zuritu nahi luke, gainera. Baina ez du agian lixiba behar adina jo. Zertarako aipa, aurrena, aipatzen duen edizio kritikorik? (mitx idaz) jokabide bat zuritu aditzezkoa lixiba jo jokabide bat zuritu lixiba jo el05117 Diana andiaren eliza iñork ezertan artu ez, eta laster lur joko zuela (test berri), Etorriko ere dira gizonak beren aizkorakin jo dezulako lurra (ip onak), Asi zan arram-sua askok jo eban lurra; sarrdoak estaldu eben geldika bildurra (par bide), Ameriketan genduzan gure itxaropenak, baño juan ziran betiko. Gure osaba orrek lurra jo emen zuan da (gar), Egun batian lur jotzen duben (txirrit ii), bi gauza auek lur jo baño len (ustez lag), Nik beti berdin entzuten diet bai ogeiri ta bai bati lau seme gaiztok lurra jo arte arrunt nai digute jarri (p eraus ii), Karlosek jo-arazo digu guri lurra (itur), Lur jotzeraño bajatu da ta piska bat nai det gora iyo / nik lagundu nai nuke baño bakarrik ez det baliyo (zap anai), Orra utzi gu lur jotzeraño jetxiak (goi lor), Hark eta honek, gure buruaren jabe garen aldetik lur jo nahi badugu, hor konpon (mitx idaz) hondatu aditzezkoa venirse abajo tomber dans la dèche lur(ra) jo hondatu lur(ra) jo el05118 Mando urdinak yo (yakin iii) nekatu aditzezkoa mando urdinak jo nekatu mando urdinak jo el05119 Hoik orok ez diokete onik egin haren osasunari. Odolak eiki burura jo (mintz aur) zoratu aditzezkoa perdre la boule odolak burura jo zoratu odolak burura jo el05120 Matias orrek asto txikia baña ibildun trebia bost minutuz atzetik asi laster jo dio paria (pello errot) inoren parera ailegatu aditzezkoa dar alcance parea jo inoren parera ailegatu parea jo el05121 Puxeta joten (voc aran) arropa garbitu aditzezkoa hacer la colada puxeta jo arropa garbitu puxeta jo el05122 Aizia pranko badegu, soñuak jotzen ditugu (alz imaz), Burruka orretara ni ez nijua damutu egiñ zetak soñu asko jua (itur berts) harrokeriatan ibili aditzezkoa soinua(k) jo harrokeriatan ibili soinua(k) jo el05123 Sartu zan bertan Mottero, airi pultsu artzera, eta ikusi zuan sakelak arriz beterik zeuzkatela Jauna -esan zien- teniola jo bear al da? (iru zir) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe teniola jo trufatu teniola jo el05124 Ala señoriari tronpa jo zioten (ait uzta), Tronpia jo (voc aran) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe tronpa jo trufatu tronpa jo el05125 Pirripio bat il da ainbeste axanpa mingañez bai abillak, gaur jo dute txanpa! (goi lor) ahaleginak egin aditzezkoa txanpa jo ahaleginak egin txanpa jo el05126 Txurtenean jo (yakin iii) hitzegiteko edo ekiteko biderik gabe utzi aditzezkoa darle en la madre txurtenean jo hitzegiteko edo ekiteko biderik gabe utzi txurtenean jo el05128 Alderdia joan (yakin iii) alargundu aditzezkoa (inori) alderdia joan alargundu (inori) alderdia joan el05129 Izki onetan zer egin zuten garbi nik nai adierazi auzoko ate bat itxitzera joanda etxeko denak iriki (p eraus iii) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas auzoko ateak(k) ixtera joan besteren aferetan sartu auzoko ateak(k) ixtera joan el05130 Bizkitartean ikusi zuenean azken beltzera zoazila, samurturik erran zion (zez erre) hondatu aditzezkoa azken beltzera joan hondatu azken beltzera joan el05131 Etorri orduan vasora (anuar filo) gauzak berandu egin aditzezkoa basora etorri orduan joan gauzak berandu egin basora etorri orduan joan el05132 Echera orduan beasora (anuar filo) gauzak berandu egin aditzezkoa basora etxera orduan joan gauzak berandu egin basora etxera orduan joan el05133 Hizkuntza ta herria berex ez doatzi (odol) bide banatatik joan aditzezkoa bereiz joan bide banatatik joan bereiz joan el05134 Hiltzen naizen egunean adizkiden bilkhura, / Soka-dantzan ethor bedi ni lo nagon lekhura; / Zuhurrenak buta betzat azken hitz hauk burura; / «Irriz leher egin eta guan da bertze mundura!» (p. adame), Ez da bat bakarrika beste mundura joan (itur), --Nor dala esan dabe joan dana? --Nora joan? --Beste mundura, demontrez! (lai munda) hil aditzezkoa irse al otro barrio beste mundura joan hil beste mundura joan el05135 Mutilzar batzuk bigarren zorra sekula eztute pagatzen / ala ere besteen bodara joaten eurak ez dira lotsatzen (ait uzta) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas besteren bodara joan besteren aferetan sartu besteren bodara joan el05136 Tabernatik etxera ala gau batian ain zijuan berandu bidia betian (eguns txo) mozkor ibili aditzezkoa bidea betean joan mozkor ibili bidea betean joan el05137 Bihotz handiko gizon zuzen bat zintzo eta jakintsuna / lorietan so ginagokola bixtatik joan zaukuna (ezin) ezkutatu aditzezkoa perder de vista bistatik joan ezkutatu bistatik joan el05138 Zure bostortzai etzaio juten aspaldi ontan erdoirik debalde ere ez nuke artuko asko moduzko pioirik (alkain) alferra izan aditzezkoa avoir un poil dans la main (inoren) bostortzari herdoila ez joan alferra izan (inoren) bostortzari herdoila ez joan el05139 ama gureari trenean ibilteko ezin esan leyo trenean burua joaten yakola diño ta (manual) zorabiatu aditzezkoa burua joan zorabiatu burua joan el05140 burua yoan (yakin iii), Burua joan (eus habl) aditasuna galdu aditzezkoa burua joan aditasuna galdu burua joan el05141 Burua zerbaitera joan (eus habl) adi egon aditzezkoa burua (ezertara) joan adi egon burua (ezertara) joan el05142 Luzifer ori adoratu ta despreziatu zeruba zentzutik joana egon bear du seguru gure buruba (bera ezk) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule burua zentzutik joan zoratu burua zentzutik joan el05143 Burutic gan bat iduri (fabl), Zer? nic jostagailu bat galdetu eta elizaco liburu batekin heldu zaizkit? burutic juan zare? (bi saind), Uste dut burutik joan den! ez dire perlak xerrientzat ez konditurak astoentzat ... Preparatzen! (poem bas), Beti kritikan ariko zaizko, burutik joan arazi arte... ahal badute (mintz aur), Baiña zeorrek esan ez didazu burutik joana zegoela? (amab eg) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule burutik joan zoratu burutik joan el05144 Badohaz cenbeit etche laster errecarat (eskal), Erreka goaz, hobeki esan, zuzen baino zuzenago (mitx idaz) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche errekara joan hondatu errekara joan el05145 Falxoan zoaci; guardia ifernuco lecera eman ezdezazun (card lap) erratua egon aditzezkoa faltsuan joan erratua egon faltsuan joan el05146 Mutil gorrek funtsak fanak ditu (yakin iii) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule funtsak joan zoratu funtsak joan el05147 Sinistu gero euskaldunak gu ez guazila gainberan nai det esan nik Ameriketan nola ikusita geran (etxarte), Ikusten det ez doala oraindik gainbera (berts txap i), Opera gainbehera doala uste ahal duzu? (mitx idaz), Gainbera doa (yakin iii) kategoriaz edo osas unez beheratu aditzezkoa ir de capa caída être en perte de vitesse gain behera(n) joan kategoriaz edo osas unez beheratu gain behera(n) joan el05148 amerikano bat zan guztiko apuruan ori're or juan da galtzak iya galduan (noe on) ihes egin aditzezkoa ficher le camp galtzak galduan joan ihes egin galtzak galduan joan el05149 Eztoela latsara, gatzez duena oin-zolara (ats neur) ezertan ongi prestatu gabe hasi aditzezkoa aller aux congres sans crochet gatzezko oin zolararekin latsara joan ezertan ongi prestatu gabe hasi gatzezko oin zolararekin latsara joan el05150 Haize alde, nor nahik egin dezake auzapez baten lana. (mintz aur) zirkuntstantziak alde ukan aditzezkoa ir viento en popa avoir le vent en poupe haize alde joan zirkuntstantziak alde ukan haize alde joan el05151 Baina haize kontra doanak mila sare, arteka, pezoin eta ateka baditu iragaiteko (mintz aur) zirkunstantziak aurka ukan aditzezkoa nadar a contra corriente ramer à contre courrent haize kontra joan zirkunstantziak aurka ukan haize kontra joan el05152 Andienez aurrera dijoa ori (yakin iii) kategoriaz edo osasunez beheratu aditzezkoa ir de capa caída être en perte de vitesse handienaz aurrera joan kategoriaz edo osasunez beheratu handienaz aurrera joan el05153 Amaikatxok ankaz aurrera joan bear du (txan kant) hil aditzezkoa salir con los pies por delante sortir les pieds en avant hankaz aurrera joan hil hankaz aurrera joan el05154 Baña goazen arira (kaz lanak), Esanak esan, goazen arira (mitx idaz) Ainbestekin, guazen ba arira (ezten) jardunaren funtsera jo aditzezkoa harira joan jardunaren funtsera jo harira joan el05155 Eta zu zoazilla huts egina eta bide errealetik eta zabaletik aldaratua eta errebelatua (gero) erratua egon aditzezkoa huts egina(k) joan erratua egon huts egina(k) joan el05156 baña etzan ezurrik autsi, ta ez odolik ibaira joan (iru zir) ezer larririk ez gertatu aditzezkoa no llegar la sangre al río ibaira odolik ez joan ezer larririk ez gertatu ibaira odolik ez joan el05157 Bazekiat juan eitzala-beti izan aiz abillaIparragirre'k utzitako zaku-dirubaren billa (nere bid) kimera baten atzetik ibili aditzezkoa iparragirrek utzitako zaku diruaren bila joan kimera baten atzetik ibili iparragirrek utzitako zaku diruaren bila joan el05158 Amona bere itzalarekin erritan zijoan batean (txan kant) norberaren buruarekin hizketan joan aditzezkoa (neure, heure, bere...) itzalarekin erriertan joan norberaren buruarekin hizketan joan (neure, heure, bere...) itzalarekin erriertan joan el05159 Onela zijoazen kimeran, batek eguna zala, bestiak gaba zala (urz bat) hizketan aditzezkoa kimeran joan hizketan kimeran joan el05160 Kondia asi zan oraziyuan / kontutik iya jonian; / aurra poztu zan aita ikusi-ta / ain deboziyo onian (zapi) zoratu aditzezkoa perder la cabeza perdre la boule kontutik joan zoratu kontutik joan el05161 Horla phermatuz sobera etcheak doaz lecera (fabl) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche leizera joan hondatu leizera joan el05162 Nere garai bateko ametsak lekutara joan itun! (txan kant) desegin aditzezkoa ir a parar a buen lugar (ezer) lekutara joan desegin (ezer) lekutara joan el05163 Lorrian fan (voc aran) irristaka joan aditzezkoa lorrean joan irristaka joan lorrean joan el05164 Negozio honi malkarrotera joaten utziko eztiona (obr guz i) hondatu aditzezkoa hacer quiebra faire banqueroute malkarrotera joan hondatu malkarrotera joan el05165 Publikatu egin da / asunto guziya / pentsamentu orretan / etzan asiya / madrera juan eta / daukat ikusiya / zakubaren muturra / ez egon josiya / nago ikusiya / ona edo itxusiya (azp. prem.) funtsera, iturburura jo aditzezkoa ir al fondo de la cuestión madrera joan funtsera, iturburura jo madrera joan el05166 Mendira yoan (yakin iii) gerran sartu aditzezkoa echarse al monte mendira joan gerran sartu mendira joan el05167 Joan al da mingañetik berritsu ori? (amab eg) isilean ez gorde aditzezkoa irse de la lengua mingainetik joan isilean ez gorde mingainetik joan el05168 Zar flako ta aur txikiyak oietik asko dira mundu ontik gizen juanak aietikan gutxi da (paulo yan) ongi bizi izan aditzezkoa mundu honetatik gizen joan ongi bizi izan mundu honetatik gizen joan el05169 Zenben etxetik atera eta / juan ziñaten mundo korri / bai eta ere mendi oietan / ibilli askotan larri (paulo yan) bidaiatu aditzezkoa correr mundo rouler sa bosse mundu korri joan bidaiatu mundu korri joan el05170 Mur-mur fuan (voc aran) norberaren buruarekin hizketan joan aditzezkoa murmur joan norberaren buruarekin hizketan joan murmur joan el05171 Negarrez bildu, ta parrez joan (nap esa) nekez lortutakoa erraz galdu aditzezkoa (ezer) negarrez bildu eta barrez joan nekez lortutakoa erraz galdu (ezer) negarrez bildu eta barrez joan el05172 Txiki ta aulak aspalditxotik / gaude pikotara junak / nai dun guzia editen baitu / indarrik geiena dunak (sor zaiz), Jun da pikotara, zure jantzi apaiñ hura... (Sitsak janda). (Justo Mokoroa) hondatu aditzezkoa tomber dans la dèche pikotara joan hondatu pikotara joan el05173 Neska-mutil orrek satsetan doaz (yakin iii) besotik helduta joan aditzezkoa ir de bracete satsetan joan besotik helduta joan satsetan joan el05174 Bi kaputxadun azken ethorriak bazoazin soinez soin (yakin iii) elkarren ondoan joan aditzezkoa soinez soin joan elkarren ondoan joan soinez soin joan el05175 Pultsatzera oakio tabernariari (naf kan) edatera joan aditzezkoa tabernaria pultsatzera joan edatera joan tabernaria pultsatzera joan el05176 Pultsua artzera nindoakiola tabernariari (can vas i) (yakin iv) edatera joan aditzezkoa tabernariari pultsu hartzera joan edatera joan tabernariari pultsu hartzera joan el05177 Badoa, hala nola chichparen tiroa (oxob) fite aditzezkoa hala nola txisparen tiroa fite hala nola txisparen tiroa el05178 Auntzak yokatu (yakin iii) partida empate denean ez luzatu aditzezkoa ahuntzak jokatu partida empate denean ez luzatu ahuntzak jokatu el05179 Ahuntzez yokatu eta hasi ziren kolpeka (bordel) (chan pop) errebantxa jokatu aditzezkoa ahuntzez jokatu errebantxa jokatu ahuntzez jokatu el05180 Galdu-gorde aundirik ez du jokatuko (nap esa) dirurik ez ukan aditzezkoa galdu-gorde handirik ez jokatu dirurik ez ukan galdu-gorde handirik ez jokatu el05181 Jokatzea oro-gal da mando hilarekin ehorztea arbalda (ats neur) diru guztia apustu bakarrean jokatu aditzezkoa oro-gal jokatu diru guztia apustu bakarrean jokatu oro-gal jokatu el05182 Beti segurotik yokatzen da ori (nap esa) arriskuan ez jarri aditzezkoa segurutik jokatu arriskuan ez jarri segurutik jokatu el05183 Eta mundiaren jorratzen arte hartan abusatzen (can pop iii) marmarrean ari aditzezkoa poner verde a todo el mundo mundua jorratu marmarrean ari mundua jorratu el05184 Joan ziran Santa Kruz etzin zan oera, ta oea bero bero arrapatu zuten oraindik. «Nor etzin da emen?» galdegin zioten nagusiari, ta «ni» erantzun zien. Amorruz beterik atera ziran andik, an zegoala esan zitena armaz josi bear zutela ta. (santa kruz) fusilatu aditzezkoa pasar por las armas passer par les armes armaz josi fusilatu armaz josi el05185 Aitari lenengo ille zurietatik itsasi zion, eta ezpataz josi zuen (test berri) (inork inor) hil aditzezkoa pasar a cuchillo ezpataz josi (inork inor) hil ezpataz josi el05186 Beñere enau probatu baño / tratatutzen nau goxotzat / orrek igual juzgatuko du / biligarrua xoxotzat (jj luj) tronpatu aditzezkoa birigarroa zozotzat juzgatu tronpatu birigarroa zozotzat juzgatu el05187 Atorran ezin kabituz dago (nap esa) urduri egon aditzezkoa estar sobre ascuas être sur des charbons ardents atorran ezin kabitu urduri egon atorran ezin kabitu el05188 Xota iltzeko aña kartik ez eta alare beren burubak iñon kabitu ezin (burrun) arrazoirik gabe harro egon aditzezkoa xota hiltzeko adina kartarik ez eta (neure, heure, bere...) burua inon ezin kabitu arrazoirik gabe harro egon xota hiltzeko adina kartarik ez eta (neure, heure, bere...) burua inon ezin kabitu el05189 Kakanastu, kakanaasketan daue (voc aran) nahaspilatu aditzezkoa kakanahastu nahaspilatu kakanahastu el05190 Orai hain errezki: galtcen ditudan oren hautaric baten-gatic cer eman nezake orduan? ezagutza khamusten cerait, zangoac hormatzen (card lap) adimena galdu aditzezkoa ezagutza kamustu adimena galdu ezagutza kamustu el05191 Biec gutiago ez dute bictoria cantatcen (fabl) oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu aditzezkoa biktoria kantatu oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu biktoria kantatu el05192 Xeberok kantantzen du / elizako bozan / bera baño obiagoik / ez dalako plazan (motza.) afektazioz kantatu aditzezkoa elizako bozan kantatu afektazioz kantatu elizako bozan kantatu el05193 Zuhur denak kanta beza bethi bere herritik (can pop i) dagokion ildotik ez atera aditzezkoa (neure, heure, bere...) herritik kantatu dagokion ildotik ez atera (neure, heure, bere...) herritik kantatu el05194 Bihotza kargaturik begiak bustirik (chan pop) penatu aditzezkoa bihotza kargatu penatu bihotza kargatu el05195 Baquea quendu (voc bas) iskanbila sortu aditzezkoa bakea kendu iskanbila sortu bakea kendu el05196 Lanbide oyetan guzietan, begirik kendu etzuten, zaldegin ere (test berri), Maite nuen da ez nion kentzen begirik (berts mor) barrandatu aditzezkoa no quitar ojo begirik ez kendu barrandatu begirik ez kendu el05197 ¿Zillegi da jai-egunean on edo gaitz egitea? ¿Bizia gorde edo kentzea? (test berri) hil aditzezkoa quitar la vida bizia kendu hil bizia kendu el05198 Berriz ere obira begiaa jarri zan, gorputz-illa an ikusten bazuen bezala; bada burutik ezin kendu zuen (test berri), Gogorazioa burutik kendu (eus habl) ahantzi aditzezkoa burutik kendu ahantzi burutik kendu el05199 Ostro beltz baten billa nijoa zuri elbiyak kentzeko (errik itsas) jo aditzezkoa dar una somanta secouer les puces (à quelqu'un) (inori) euliak kendu jo (inori) euliak kendu el05200 Kontratistek zarri dituzte garbi beren buriak bertzen buztanez aisago kentzen dituzte huliak (luz kan), Bertzeren buztanez uliak kendu nahi dituena (yakin iii) lan gaitzak besteri eragin aditzezkoa euliak besteren buztanaz kendu lan gaitzak besteri eragin euliak besteren buztanaz kendu el05201 Bertzen isatsakin euliak kendu (nap esa) lan gaitzak besteri eragin aditzezkoa euliak besteren isatsarekin kendu lan gaitzak besteri eragin euliak besteren isatsarekin kendu el05202 laster kenduko ostela gose egarria (can vas i) (yakin iv) (inork inor) hil aditzezkoa faire passer (à quelqu'un) le goût du pain (inori) gose egarria kendu (inork inor) hil (inori) gose egarria kendu el05203 Nik kenduko eiaz iri autsak (yakin iv), Lendabizikuari kendu zizkan autsak ta bigarrenguari, iduki arren gaitzak autsi zizkan sudurra, agiñak eta ortzak (mend txir) jo aditzezkoa dar una somanta secouer les puces (à quelqu'un) hautsak kendu jo hautsak kendu el05204 Izarrak kendu zaizka Don Karlos Borbon'i zergatik jarri zuen ainbeste armoni (lexo) umilarazi aditzezkoa bajar los humos (inori) izarrak kendu umilarazi (inori) izarrak kendu el05205 Zapi ta zapi esanagati ezin dot kendu katua (yakin iv) (eusk fol xiii) mozkortuta lo egon aditzezkoa dormir la mona cuver son vin katua kendu mozkortuta lo egon katua kendu el05206 Arri jenioa kenduko ziok aitzurrak eta palak (nap esa) hil artean ez aldatu aditzezkoa (inori) jenioa aitzurrak eta palak kendu hil artean ez aldatu (inori) jenioa aitzurrak eta palak kendu el05207 Goiko ta bekoai erruki gabe larrua kentzen (gar), Orregatikan ez diogu nai iñori kendu larrurik gure errian ez baitu iñork orretarako barrurik Zeraiñen ez da entzungo bada kutxaren aurka orrurik (xenp sari) inorengatik marmarka ari aditzezkoa (inori) larrua kendu inorengatik marmarka ari (inori) larrua kendu el05208 Errazio onak eman eta agindu fuerte moruari larrua oso kendu arte (afr ger) (inork inor) hil aditzezkoa (inori) larrua kendu (inork inor) hil (inori) larrua kendu el05209 Eta ez dioçue, khentcen guehiago Gmari biperac, eguiñ cion baino(fabl) batere ez kendu aditzezkoa limari biperak egin ziona baino gehiago ez kendu batere ez kendu limari biperak egin ziona baino gehiago ez kendu el05210 Baña, bat-batean aurrez-aurre kantatutak bertsoak liburu batean baleude, gazte ta indartsua baaiz ere, ez ioke lurrari kenduko (txan kant) aidean jaso aditzezkoa lurrari kendu aidean jaso lurrari kendu el05211 Begi maitetsuz begira niñun t'erantzun zidan negarrez / nere Mexiko kendu didate nere albotik indarrez (biozk) maiteenaz apartatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) mexiko kendu maiteenaz apartatu (neure, heure, bere...) mexiko kendu el05212 Amonai kendu zizkaten negurako otzak zorroztuak baitzeuden bestiaren ortzak (j-p zab) (inork inor) hil aditzezkoa faire passer (à quelqu'un) le goût du pain (inori) negurako hotzak kendu (inork inor) hil (inori) negurako hotzak kendu el05213 Onuria kendu (voc aran) inorengatik gaizki esan aditzezkoa onurea kendu inorengatik gaizki esan onurea kendu el05214 Nere legeari tilde bat ere kenduko etzayo (test berri) (ezer) dagoenean utzi aditzezkoa no cambiar ni una coma (ezeri) tilde bat ere ez kendu (ezer) dagoenean utzi (ezeri) tilde bat ere ez kendu el05215 Bizarrak koipetu ta musuak eztiturik zebiltzala jaten (ip onak) gustura jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines bizarrak koipetu gustura jan bizarrak koipetu el05216 eztezu an katurik, ez giltzera andrarik. Jaten det nere basoan ezeren beldurgabe. Zaude, zaude Izutz-illazu emen bizkarrak koipetzen, beti auzitan bezela katu ta etxekoakin. (ip onak) lausengatu aditzezkoa pasar la mano por el hombro passer la main dans le dos (à quelqu'un) (inori) bizkarra koipetu lausengatu (inori) bizkarra koipetu el05217 Zeñek artuko ez du / biotzian pena / gauza eskuratua / igesi juana? / Ezpaiñak koipatzeko / buruz-bide ona! (uztarri) gustura jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines ezpainak koipetu gustura jan ezpainak koipetu el05218 Abadiari eman nion erregaluz mortzilla ezpanak koipeztauta morena, a dabil mutilla (noe on) gustura jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines ezpainak koipeztatu gustura jan ezpainak koipeztatu el05219 Begui ninian colpatcen gaituztela, dioqu cerorec, bere lagunaz gaizqui mintgo direnec, o ene Jaincoa (jes imit) iraindu aditzezkoa begi ninian kolpatu iraindu begi ninian kolpatu el05220 Nork erranen denbora batez,ikusiko gintuela Euskal-Herrian, herriko langileak, igande egunaren legea kolpatzen (zez erre) legea ez bete aditzezkoa legea kolpatu legea ez bete legea kolpatu el05221 Harri hoek beren lekuan ikus ditzadan arte eztut errotarriekin komekatuko (obr guz i) gezurrak sinetsi aditzezkoa errotarriekin komekatu gezurrak sinetsi errotarriekin komekatu el05222 Gertatzen bada oker aundirik deskuiroz pasatzia bere bostien konpon dedilla nai ez badu jasotzia (itur berts) inoren laguntzarik ez behar aditzezkoa (neure, heure, bere...) bostean konpondu inoren laguntzarik ez behar (neure, heure, bere...) bostean konpondu el05223 Uste bakotan egin beban be astuana zan errua baiña gaxuai berari bere konpondu eutsen narrua (enb oles) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac larrua konpondu jo larrua konpondu el05224 Bajeza ugari eman nai besteri zer bear dit neri? bere santu-santakiñ konpondu beri! (itur berts) inoren laguntzarik ez behar aditzezkoa (neure, heure, bere...) santu santarekin konpondu inoren laguntzarik ez behar (neure, heure, bere...) santu santarekin konpondu el05225 Konposatzen da mila kozina / ez dirokete kontina (bordel) iskanbila sortu aditzezkoa mila kozina konposatu iskanbila sortu mila kozina konposatu el05226 Setan segosan orduetan? seruko ixerrak kontetan (eusk fol x) alferkerian egon aditzezkoa zeruko izarrak kontatzen ari alferkerian egon zeruko izarrak kontatzen ari el05227 Berac eguin untzitan currituz bazterrac (eskal) bidaiatu aditzezkoa correr mundo bazterrak korritu bidaiatu bazterrak korritu el05228 Oiek ateratzea gure erreiñuti kosta bear zaigula uste det larruti (xenp), Eta ongi larrutik gostarik hartaz gozatu ziren (lan haut) asko kosta aditzezkoa larrutik kosta asko kosta larrutik kosta el05229 Billatzen badigute zikiñaren antzik ez digute largatzen bizkarreko otzik (atan est) jo aditzezkoa bizkarreko hotzik ez laga jo bizkarreko hotzik ez laga el05230 Azpicoer baldiñ brida largatcen badiote, nahi orduan alderat, eciñ bill detçakete (fabl) (inori) nahi bezala ari dadila utzi aditzezkoa lâcher la bride (inori) brida laga (inori) nahi bezala ari dadila utzi (inori) brida laga el05232 Non egiñik ez zuenak, eskaratza laiatzen asi omen zen (nap esa) zentzurik gabeko gauzak egin aditzezkoa ezkaratza laiatu zentzurik gabeko gauzak egin ezkaratza laiatu el05233 Parre algaretan zeudenai kopeta lañotu zitzaien (gar) tristatu aditzezkoa kopeta lainotu tristatu kopeta lainotu el05234 Zokho luan aurkhitzen du eta lekhu berean ezpata landatzen dio bihotzaren ganean (noel) (inork inor) hil aditzezkoa (inori) ezpata landatu (inork inor) hil (inori) ezpata landatu el05235 Buruaz gaineti bear egin (yakin iii) eginahalean lan egin aditzezkoa buruaz gainetik lan egin eginahalean lan egin buruaz gainetik lan egin el05236 Hatsaren gainean lan egin (yakin iii) astiro lan egin aditzezkoa hatsaren gainean lan egin astiro lan egin hatsaren gainean lan egin el05237 Axeriaren larrutzen ari dira (yakin iii) mozkortuta lo egon aditzezkoa dormir la mona cuver son vin azeria larrutu mozkortuta lo egon azeria larrutu el05238 Guztiak bete zuten urdailla galanki, guztiak lasaitu zuten larrua ezin geiagoan (gar) asko jan aditzezkoa faire ripaille larrua lasaitu asko jan larrua lasaitu el05239 Mingañak lasaituta arronka ederrikan naparrak etzuela moztuko e urrikan (paulo yan) (gehiegi) hitz egin aditzezkoa mingaina lasaitu (gehiegi) hitz egin mingaina lasaitu el05240 Horrelakorik gerta zekigukeela pentsatze soilak buruko ile guztiak lazten zizkidan (mitx idaz), Bada zeure azken finean, heriotzeko orenean, behar ordu guztien gaiñeko behar orduan, zer damu, zer bihotz ukhaldi errezibituko duzu! Zer pena eta atsekabe sentituko duzu, Iainkoak hutsik, behar duzuna gabe, kanporat egotz zaitzanean? Nescio vos. Etzaituela ezagutzen, berandu duzula, erremediorik erran diazazunean? Eta hunela erranik, athea herts diazazunean? Badirudi, hunetan pensatzeak berak ere, sekulakotzat musut-huts gelditu behar duela ikhusteak, nehori buruko illeak latzten derautzala. (gero) beldurtu aditzezkoa poner los pelos de punta faire dresser les cheveux sur la tête buruko ileak laztu beldurtu buruko ileak laztu el05241 penatu aditzezkoa partir(se) el corazón barrena lehertu penatu barrena lehertu el05242 Abillen bideak lertuko hau (yakin iii) norberaren ihardun edo egitateek berek galdu aditzezkoa ibili bideak lehertu norberaren ihardun edo egitateek berek galdu ibili bideak lehertu el05243 Ilea leundu (yakin iii) lausengatu aditzezkoa pasar la mano por el hombro passer la main dans le dos (à quelqu'un) ilea leundu lausengatu ilea leundu el05244 Zurrutaren mendian / eztago atsegiñ / mingaña loritu ta / izketara utsegiñ (axen txan) (edanak) hizketa moteldu aditzezkoa mingaina loditu (edanak) hizketa moteldu mingaina loditu el05245 Amurrai bat ere lo-araziko zuen ark (amab eg) asperrarazi aditzezkoa amuarrain bat ere lo arazi asperrarazi amuarrain bat ere lo arazi el05246 Atari zabalean lo egin (yakin iii) kanpoan lo egin aditzezkoa atari zabalean lo egin kanpoan lo egin atari zabalean lo egin el05247 Begiak bete lo egin (yakin iii) lo piska bat egin aditzezkoa begiak bete lo egin lo piska bat egin begiak bete lo egin el05248 Zuk zeure lekuan egizu lo, nik néure lekuan egingo dot eta (yakin iii) besteren aferetan ez sartu aditzezkoa (neure, heure, bere...) lekuan lo egin besteren aferetan ez sartu (neure, heure, bere...) lekuan lo egin el05249 Lur-arras lo egin (yakin iii) lurrean lo egin aditzezkoa lur arras lo egin lurrean lo egin lur arras lo egin el05250 Oso ta santu lo egin (yakin iii) lasai lo egin aditzezkoa dormir a pierna suelta dormir a poings fermés oso eta santu lo egin lasai lo egin oso eta santu lo egin el05251 Adiskide gabe bizi den aberatza / Pikatuetan lo gitera datza (ats neur) arriskuan egon aditzezkoa pikatuetan lo egin arriskuan egon pikatuetan lo egin el05252 Zabal ta zabar lo egin (voc bas) lasai lo egin aditzezkoa dormir a pierna suelta dormir a poings fermés zabal eta zabar lo egin lasai lo egin zabal eta zabar lo egin el05253 Tximutx bigati lo zu beti zurra-zurra (alz imaz) lasai lo egin aditzezkoa dormir a pierna suelta dormir a poings fermés zurra-zurra lo egin lasai lo egin zurra-zurra lo egin el05254 Bethico heriotcearen amuari lothuren-othe naiz? (card lap) tranpa batean harrapatua izan aditzezkoa morder el anzuelo gober le morceau amuari lotu tranpa batean harrapatua izan amuari lotu el05255 Zonbat ere baituke lana bortitzago, hanbat hobeki zaio bularrez lotuko (elizanb) ezeri gogoz ekin aditzezkoa (ezeri) bularrez lotu ezeri gogoz ekin (ezeri) bularrez lotu el05256 Likurgo Thraziako erregeari iduritu zeikan ezen, etzela ordenantzat arnoaren debekatzea, zeren hura zela erroak utzirik, adarrei lotzea. (gero) arazoaren muninera ez jo aditzezkoa andar(se) por las ramas tourner autour du pot erroak utzirik adarrei lotu arazoaren muninera ez jo erroak utzirik adarrei lotu el05257 Gaitz da tratuetan eta salerosietan, bethi egiaz ibiltzea; bertzerena eskuan darabillazularik, ez kutsatzea, errotan irinik ez lotzea (gero) inguruko giroaz ez kutsatu aditzezkoa errotan irinik ez lotu inguruko giroaz ez kutsatu errotan irinik ez lotu el05258 Ez lizake begiac lurretik gaintzeko indarrarekin arkituko, ta españac lotuak idukico lituke (jes biotz) ezer ez esan aditzezkoa cerrar el pico fermer sa boite ezpainak lotu ezer ez esan ezpainak lotu el05259 Gerthu onari ilhetik loth adi (igel) zorionari gogor atxiki aditzezkoa saisir l'occasion par les cheveux gertu onari iletik lotu zorionari gogor atxiki gertu onari iletik lotu el05261 An nor zan baña ain bioztsua katu bateri lotuko eutsana inoiz arrana? (par bide) lan gaitz batetan aurrena hasi aditzezkoa poner el cascabel al gato attacher le grelot katuari arrana lotu lan gaitz batetan aurrena hasi katuari arrana lotu el05262 Mina nuen lepoan, lot nenzaten zangoan (ats neur) laguntza okerrak hartu aditzezkoa mina lepoan ukan eta zangoa lotu laguntza okerrak hartu mina lepoan ukan eta zangoa lotu el05263 Ezagutza faltatzen ari tormenta lotu burutik memento batez nuen baninduala mundutik (ezin) zoratu aditzezkoa perdre la boule tormenta burutik lotu zoratu tormenta burutik lotu el05264 Buiguireetan eguiten dira gauza batzuc ain loijac, eta desonestubac eze, turcubac eurac bere lotsatuco litzatequez, icusico balitubec (gatz oz) lotsagarria izan aditzezkoa turkoak berak ere lotsatu lotsagarria izan turkoak berak ere lotsatu el05265 Eta zorigaiztokoak gu inguruko mendietatik haruntz begiak luzatzen ez badakigu (mitx idaz) adi egon aditzezkoa abrir los ojos ouvrir les yeux begiak luzatu adi egon begiak luzatu el05266 Garaidi'ri belarriak ederki luzatu zitzaizkion! (amab eg) adi egon aditzezkoa aguzar las orejas tendre l'oreille belarriak luzatu adi egon belarriak luzatu el05267 Begi-hezurra bezain maite izan (yakin iii) asko maitatu aditzezkoa begi hezurra bezain maite izan asko maitatu begi hezurra bezain maite izan el05268 Begui-niniaren pare ere maithatu (fabl) asko maitatu aditzezkoa begi niniaren pare maitatu asko maitatu begi niniaren pare maitatu el05269 Don Antonek bere ezurrak maite zituan, eta, osorik eramatearren, iges egiñ zuan erritik (urz bat) norberaren bizia maitatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) hezurrak maitatu norberaren bizia maitatu (neure, heure, bere...) hezurrak maitatu el05270 Maite aie nula artzainek otsoa (can vas ii) (can pop iii) gorrotatu aditzezkoa nola artzainek otsoa maitatu gorrotatu nola artzainek otsoa maitatu el05271 Naute maite nola deabruak Jainkoa (orhoit) gorrotatu aditzezkoa nola deabruak jainkoa maitatu gorrotatu nola deabruak jainkoa maitatu el05272 Maite zaitut maiteago txoriak bere umea baño (can pop iii) asko maitatu aditzezkoa txoriak bere umeak baino gehiago maitatu asko maitatu txoriak bere umeak baino gehiago maitatu el05273 Nik zu zaitut maiteago usoak beren umeak baino (can pop iii) asko maitatu aditzezkoa usoak beren umeak baino gehiago maitatu asko maitatu usoak beren umeak baino gehiago maitatu el05274 Apostulu saindua zure orenetara Beharria, othoi, makhur ezazu kantetara (noel) adi egon aditzezkoa aplicar el oído prêter l'oreille (à...) belarria makurtu adi egon belarria makurtu el05275 Udarregi an zan / zerbaiten esperantzan / utsik atera zan / nere kulpa etzan / buruba makurtuta / etxera juan zan (azp. prem.), bizi da oraindik xoko batean, eta ez dago burua makurtzeko (mitx idaz) umildu aditzezkoa burua makurtu umildu burua makurtu el05277 ¡Bestelaco ergelkeria! Etzaiteala zu malmeti (jes biotz), Juduak, Jainkoaren mandatari onek egindako kiñadarekin, batere malmetitu etziran (test berri) besteren aferetan sartu aditzezkoa malmetitu besteren aferetan sartu malmetitu el05278 Odolak meetutzeko zerbait bear degu planta ederrekuak jarriko gera gu (atan est) ahuldu aditzezkoa odolak mehetu ahuldu odolak mehetu el05280 Lenago andra bat urratu eta orain artzera bestia olako gizonak merezi likek bizkar-ezurra austia (otsolarre) jipoia merezi aditzezkoa bizkar hezurra haustea merezi jipoia merezi bizkar hezurra haustea merezi el05281 Etxera joateko andrien bildurraz merezi bai bizkarrak austea egurrez (p eraus ii) jipoia merezi aditzezkoa bizkarrak egurrez haustea merezi jipoia merezi bizkarrak egurrez haustea merezi el05282 Oraiko mutilzarrek zer dute merezi? Errekan beratuta, lexiban egosi (can pop i) (naf kan) (yakin iv) jipoia merezi aditzezkoa errekan beratu eta lixiban egostea merezi jipoia merezi errekan beratu eta lixiban egostea merezi el05283 zu gauza etziñala ta / gelditua utsik / ezin bete polsik / ez bukatzen salsik / gizonaren trazik / ez daukazu kasik / orrelakuak eztu merezi galtzik (azp. prem.) gizon ez izan aditzezkoa galtzarik ez merezi gizon ez izan galtzarik ez merezi el05284 jator saiatu nai dutenari borondatia galazi orrelakuak gose danian lastua ere ez du merezi (mend txir) ezer ez merezi aditzezkoa lastoa ere ez merezi ezer ez merezi lastoa ere ez merezi el05285 Oraingo neskatxak zer dute merezi? lisiban beartuta gobaran egosi (eusk fol x) jipoia merezi aditzezkoa lixiban beratuta gobaran egostea merezi jipoia merezi lixiban beratuta gobaran egostea merezi el05286 Ai, Jaungoikua! Ori neretzat / poz geiegiya litzake / lurrak gañean edukitzia ere / merezi ez nuke (zapi) bizitzea ez merezi aditzezkoa lurrak gainean edukitzea ere ez merezi bizitzea ez merezi lurrak gainean edukitzea ere ez merezi el05287 Arrapatzen badute beren neurrikua maituko diote ondo gerrikua (nere ald) dirurik gabe utzi aditzezkoa gerrikoa miatu dirurik gabe utzi gerrikoa miatu el05288 Miazkauko dozuz atzak gozoaren gozoz (yakin i) gustura jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines hatzak miazkatu gustura jan hatzak miazkatu el05289 Mintzo dira ahoan bat, gogoan bertze bat; (lan haut) faltsua izan aditzezkoa ahoan bat gogoan beste bat mintzatu faltsua izan ahoan bat gogoan beste bat mintzatu el05291 Kaskoz mintzatzeko, ez du behar baitezpada izan eskola handikoa (zez erre) zuhurki hitz egin aditzezkoa kaskoz mintzatu zuhurki hitz egin kaskoz mintzatu el05292 Kurritu dituzun herriak mintzo dire paperetan (poem bas) ospetsua izan aditzezkoa (inork) korritu herriak paperetan mintzatu ospetsua izan (inork) korritu herriak paperetan mintzatu el05293 Batto arrunt abilla omentzen, eta bere zapela mintzatzen (barand) trebetasun handiak ukan aditzezkoa txapela mintzarazi trebetasun handiak ukan txapela mintzarazi el05294 Yo se, yo soi-ka mintzo da petan (oxob) harroa izan aditzezkoa yosoyka mintzatu harroa izan yosoyka mintzatu el05296 Urresilan da bera yarritzen, urrespiluan miratzen (can vas ii) aberatsa izan aditzezkoa urresilan jarri eta urrespiluan miratu aberatsa izan urresilan jarri eta urrespiluan miratu el05297 Chit ederki dakizu Joshe Joakiñ zarra, gaztiari pelotan moztutzen bizarra (kont) menderatu aditzezkoa (inori) bizarra moztu menderatu (inori) bizarra moztu el05298 Lujuak miseria guztiz gertuan du. Asi, bada, gaur bertan, gona oiek moztu... (ipar biz) apainkeriak utzi aditzezkoa gonak moztu apainkeriak utzi gonak moztu el05299 zarrak kantatzen ditu / berriak aztuta / berriak asmatzeko / modurik eztu-ta l/ aster para biar det / eguak moztuta (ota. ota.) eragotzi aditzezkoa cortar las alas rogner les ailes hegoak moztu eragotzi hegoak moztu el05300 Berrogei eta lau urterekin Keixetan kontra nun dia? / Aizkorarekin moztuko luke Izarraizpeko mendia (p eraus ii) indartsua izan aditzezkoa izarraizpeko mendia aizkorarekin moztu indartsua izan izarraizpeko mendia aizkorarekin moztu el05301 Belarri biak moztuko zituzkean Joanesek, Azkarragako semeak ondo ikusteagatik (gar) desiratu aditzezkoa (ezergatik) belarri biak moztu desiratu (ezergatik) belarri biak moztu el05302 Mando mozten? bai, jauna, sakelak ere bai? (iru zir) dirurik gabe utzi aditzezkoa sakela moztu dirurik gabe utzi sakela moztu el05303 Azpildurako zorria baiño geiago ez aiz mogitzen (yakin iii) batere ez mugitu aditzezkoa azpildurako zorria baino gehiago ez mugitu batere ez mugitu azpildurako zorria baino gehiago ez mugitu el05304 Segurki hec muguituco ez direla guehiago mugaharri batçu baiño (fabl) batere ez mugitu aditzezkoa mugarri bat baino gehiago ez mugitu batere ez mugitu mugarri bat baino gehiago ez mugitu el05305 Len biyotz bero dunai odolak aguro zaizka mugitzen / mundu guziyan gerra-kontra besterik ezta aditzen (fer imaz) beldurtu aditzezkoa odolak mugitu beldurtu odolak mugitu el05306 Frantses murducatzea, ez da yakitate; ichilic egotea kasic hobe dute; ezdire nihorentzat hirri eguin garri, hobe dute izanic denboraz egarri (eskal) hizketa nahasia egin aditzezkoa frantses murdukatu hizketa nahasia egin frantses murdukatu el05309 Buirua nahasi eta bixta galduz, alditxartu zen (ath gaitz), Len ere egon zan estuturik buruba nastu ta... (baratz), Burua nastua ta memoriya aitu geiago're badira esango banitu (zap anai), Nere munduko ibiller'abek oaindik eztitut aztuak / Arozamenak bere buruak ipintzen ditu nastuak (zepai) zoratu aditzezkoa perdre la boule burua nahasi zoratu burua nahasi el05310 Oso gaizki; burutik nasten espadire (pros nav), Daukagun tranze estua lenguak eziñ aztua burutik iya nastua (xenp), Beldur naiz gero ez ote dedan bear burutikan nastu (xenp sari), gizon au egon biar du / burutik nastua / andria ere or du / orruntz bialdua (atano), Semeak ama ostikoaz jo soberbiari poztuta pikardi oiek egiten dira burutik ere nastuta (zubi), Ez pentsa, Zepai, naguanikan burutik oso nastuta aldatuko naiz, gai oni ere segitzerikan eztu-ta (zepai), Ez al zaude zu burutik oso nastuba! (errik itsas), Dena du gastatu burutik da nastu / emaztiak etxian / artu nai eztu (ustez lag), Burutikan dirala nastu / dama oriyen pausuak / zeñek ondo neurtu? (paulo yan), Denborali au asi zanian / Turkiya'n eta Rusiya'n / ango jauntxuak omen zabiltzan / iya burutik nasiyan (lexo), uste al dezu zuk gu ordun e austia? zer ote da kristaba burutik nastia (berridi), Edade ortan lan aundia dula / denbora pastiak / gero gibelat itzuli bear / erdi burutik nastiak (nere ald) zoratu aditzezkoa perdre la boule burutik nahasi zoratu burutik nahasi el05311 Erri guzia ankaz-buru nastuko? (amab eg) nahaspilatu aditzezkoa (ezer) hankaz buru nahasi nahaspilatu (ezer) hankaz buru nahasi el05312 Cer nahi daiten iragan casco nahasi batean (fabl) zoratu aditzezkoa perdre la boule kaskoa nahasi zoratu kaskoa nahasi el05313 Haren illea oraiño baitcen lodi içan ahala; eta nahasia hala ema hordi baten bilhoa beçala (fabl) nahaspilatu aditzezkoa eme hordi baten biloa bezala nahasi nahaspilatu eme hordi baten biloa bezala nahasi el05314 Ez duzu ur garbirik aterako atxurrakin emanez; utzi bere kasa, bera argituko da (nap esa) ezer jardunaren jardunez lortu nahi aditzezkoa aitzurrarekin emanez ur garbia atera nahi ezer jardunaren jardunez lortu nahi aitzurrarekin emanez ur garbia atera nahi el05315 Begiko makarra baiño gutxiago ikusi nai zuten (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa no poder ver (a alguien) ni en pintura begiko makarra baino gutxiago ikusi nahi gorrotatu begiko makarra baino gutxiago ikusi nahi el05316 Begiko zikina baino geiago eztu ikusi nahi (yakin iii) (nap esa) gorrotatu aditzezkoa no poder ver (a alguien) ni en pintura begiko zikina baino gehiago ez ikusi nahi gorrotatu begiko zikina baino gehiago ez ikusi nahi el05317 Besterentzako errestua ta beretzat nai zuan sakia (txapel) lan gaitzak besterentzateta errazak norberarentzat nahi aditzezkoa besterentzat errestoa eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) sakea nahi lan gaitzak besterentzateta errazak norberarentzat nahi besterentzat errestoa eta (neuretzat, heuretzat, beretzat...) sakea nahi el05318 Ni jaio nintzen biko, eta ezin izan lauko (nap esa) ez dagokion maila hartu nahi aditzezkoa vouloir voler avant d'avoir des ailes biko jaio eta lau izan nahi ez dagokion maila hartu nahi biko jaio eta lau izan nahi el05319 Bururik ez ta txapela nai (yakin iii) (nap esa) ez dagokion maila hartu nahi aditzezkoa vouloir voler avant d'avoir des ailes bururik ez eta txapela nahi ez dagokion maila hartu nahi bururik ez eta txapela nahi el05320 Nork bere eiherara ura nahi (ats neur) norberaren alde ari aditzezkoa llevar el agua a su molino prêcher pour son saint (neure, heure, bere...) eiherara ura nahi norberaren alde ari (neure, heure, bere...) eiherara ura nahi el05321 Nere galtçac laster harc nahi lituzke (fabl) inoren dirua desiratu aditzezkoa (inoren) galtzak nahi inoren dirua desiratu (inoren) galtzak nahi el05323 Egalik gabe egatu nai (nap esa) ez dagokion malla hartu nahi aditzezkoa vouloir voler avant d'avoir des ailes hegalik gabe hegatu nahi ez dagokion malla hartu nahi hegalik gabe hegatu nahi el05325 Mendiko otsoari're ez nioke nai gaitz ori (nap esa) inori ez opa aditzezkoa (ezer) mendiko otsoari ere ez nahi inori ez opa (ezer) mendiko otsoari ere ez nahi el05326 Temaz baliente esanik ez bete / meriyo izan ez ta nai alkate (itur berts) ez dagokion malla hartu nahi aditzezkoa vouloir voler avant d'avoir des ailes merio izan ez eta alkate nahi ez dagokion malla hartu nahi merio izan ez eta alkate nahi el05327 Ogi bezambat gazna nahi luke (ats neur) azaleko gauzekin ez konformatu aditzezkoa ogi bezanbat gazta nahi azaleko gauzekin ez konformatu ogi bezanbat gazta nahi el05328 Putza izan ez ta puzkerra izan nai (yakin iii), Putze izan, eta puzkarra nai (nap esa) azaleko gauzekin ez konformatu aditzezkoa putza izan ez eta puzkerra izan nahi azaleko gauzekin ez konformatu putza izan ez eta puzkerra izan nahi el05330 Zaldizkorik ez ta oinezkorik nai ez (yakin iii) onenaren zai ezer gabe gelditu aditzezkoa zaldizkorik ez (etorri...) eta oinezkorik ez nahi onenaren zai ezer gabe gelditu zaldizkorik ez (etorri...) eta oinezkorik ez nahi el05331 Gero ariko da aztunpa bezala negarrez (nap esa) negar asko egin aditzezkoa pleurer comme une fontaine aztunpa bezala negar egin negar asko egin aztunpa bezala negar egin el05332 Eta ikhusirik andere ürguillütsü bat bere büriaren, bilhoen, begitartiaren, eta gorpitziaren soberaxe edertzen, eta afaitatzen, nigar egin zian bi begietan behera (onts hil) negar asko egin aditzezkoa fondre en larmes bi begietan behera negar egin negar asko egin bi begietan behera negar egin el05333 Bixenta'k negarra maramara egiten zuan (biz gar) negar asko egin aditzezkoa fondre en larmes maramara negar egin negar asko egin maramara negar egin el05334 Urlia dago negarrez masaila lertu bearrez (can vas ii) negar asko egin aditzezkoa fondre en larmes masaila lehertu beharrez negar egin negar asko egin masaila lehertu beharrez negar egin el05335 Upela bete negar egin zuten (sas let), Upela bete negar egin (yakin iii) negar asko egin aditzezkoa fondre en larmes upela bete negar egin negar asko egin upela bete negar egin el05336 Ceiñ guti bertceac gure buruaz neurtzen tugun (jes imit) besteak norberaren akatsen arabera epaitu aditzezkoa besteak (neure, heure, bere...) buruaz neurtu besteak norberaren akatsen arabera epaitu besteak (neure, heure, bere...) buruaz neurtu el05337 Biria ez da ondo neurtzen balkoitikan (ped ota) arriskutik at egon aditzezkoa ver los toros desde la barrera bidea balkoitik neurtu arriskutik at egon bidea balkoitik neurtu el05338 Fallorik ote daukan atzian t'aurrian alkar neurtuko dute luze-laburrian (txirrit ii) (neska mutilek) elkar besarkatu aditzezkoa luze laburrean neurtu (neska mutilek) elkar besarkatu luze laburrean neurtu el05339 ...kapitan eta tenientiak gure pausuak neurritzen zortzi eguneko arrestatuak ez bagera ongi ibiltzen (frants), Neurtu ditu biar bezela nik joxe orren pausuak begi batetik artuba dauka oso ziaro lausuak (axen txan), Orla gertatzen dira askotan kasuak neurtzen aritzen dira besteren pausuak (paulo yan) barrandatu aditzezkoa seguir los pasos (a alguien) être sur les talons (de quelqu'un) (inoren) pausoak neurtu barrandatu (inoren) pausoak neurtu el05340 Bestek gutxitan nozitzen ditu, baizikan beren bizarrak (ped ota) jasan aditzezkoa (neure, heure, bere...) bizarrak nozitu jasan (neure, heure, bere...) bizarrak nozitu el05341 Madril'dik artu ninduen da Cuba'raño aurreti gaizto batzuengatik majiña batek nozitu degu larruti (p eraus ii) ondorio gaitzak jasan aditzezkoa pagar caro larrutik nozitu ondorio gaitzak jasan larrutik nozitu el05342 Ori eztik bere putzak oilduko (yakin iii) lasaia izan aditzezkoa ne pas se fouler la rate (neure, heure, bere...) putzak ez ohildu lasaia izan (neure, heure, bere...) putzak ez ohildu el05343 Irunez oialdundu da gure andrea, ez alfer egonez (yakin iii) lan eginez aberastu aditzezkoa irunez oihaldundu lan eginez aberastu irunez oihaldundu el05344 Zuzen dabiltza kopa okertuaz! (oroitz) edan aditzezkoa empinar el codo lever le coude kopa okertu edan kopa okertu el05345 Txiri-miri, akerran putzak iri, auntzan eznea niri (yakin iv) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa akerraren putzak (opa) solasa edo harremanak haserrez hautsi akerraren putzak (opa) el05346 arkakusoak itoko al du etxe otako atsoa (can vas ii) gorrotatu aditzezkoa arkakusoak itotzea (opa) gorrotatu arkakusoak itotzea (opa) el05347 Balazo gaiztok azertuko al dik atzeko zulo beltzean(can vas ii) gorrotatu aditzezkoa balazo gaiztok atzeko zuloan azertatzea (opa) gorrotatu balazo gaiztok atzeko zuloan azertatzea (opa) el05348 Begiko makarra ere eztio opa (yakin iii) ezer ez opa aditzezkoa begiko makarra ere ez opa ezer ez opa begiko makarra ere ez opa el05349 Bernazurrak ausiko alddatak (yakin i) gorrotatu aditzezkoa berna-hezurrak haustea (opa) gorrotatu berna-hezurrak haustea (opa) el05350 Ekio ta mekio bizkar-ezurra auts balekio (yakin iv) gorrotatu aditzezkoa bizkar-hezurra haustea (opa) gorrotatu bizkar-hezurra haustea (opa) el05351 Deabru guztiek eraman ditzatela atso zantarra (haur bes) gorrotatu aditzezkoa deabru guztiek eramatea (opa) gorrotatu deabru guztiek eramatea (opa) el05352 Deabruac eramango al au (eracus), "Jo muturrean alimale hoik, bota eurrerat pilaz gora, deabruak deramatzala" dio batek (zez. erre.), Hail, deabruak heramala (riev. xi.) gorrotatu aditzezkoa deabruak eramatea (opa) gorrotatu deabruak eramatea (opa) el05353 Berantegi ohartu nuk ze pullakeria egiten dugun, Ellande, harat yuaitian, ustez eta lurra aztaparkatuz urrea ahurtaka hatzemain dugula. Debriek sardakio! (pros nav) gorrotatu aditzezkoa deabruak sartzea (opa) gorrotatu deabruak sartzea (opa) el05355 -Edari gazitoak galduko al au. -Onetik edan -erantzun zion Pernando'k (per amez) gorrotatu aditzezkoa edari gaiztoak galtzea (opa) gorrotatu edari gaiztoak galtzea (opa) el05356 Dagoan tokian lurrak irentsiko al du (gar) gorrotatu aditzezkoa (inor) egon tokian lurrak irenstea (opa) gorrotatu (inor) egon tokian lurrak irenstea (opa) el05357 Errebentauko aldau (yakin i) gorrotatu aditzezkoa errebentatzea (opa) gorrotatu errebentatzea (opa) el05358 Erre nadila, ez badu horrec erretzea merezi (bi saind) gorrotatu aditzezkoa erretzea (opa) gorrotatu erretzea (opa) el05359 Eztenda eguingo al den (eracus) gorrotatu aditzezkoa eztanda egitea (opa) gorrotatu eztanda egitea (opa) el05360 Ojola eztulka astian ezkerreko begiya eroriko balitzayoke oso osorik (oroitz) gorrotatu aditzezkoa eztulka hastean begia erortzea (opa) gorrotatu eztulka hastean begia erortzea (opa) el05361 Amaika mila demoniñok eramango alttek. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa hamaika mila demoniok eramatea (opa) gorrotatu hamaika mila demoniok eramatea (opa) el05362 Ilko alduk. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa hiltzea (opa) gorrotatu hiltzea (opa) el05363 Inpernukoak eramango al au! (gol ber) gorrotatu aditzezkoa infernukoak eramatea (opa) gorrotatu infernukoak eramatea (opa) el05364 Gorostiyako ertzian belia dago aitzian ezkabi gaizto egingo al zan ere ipurdi beltzian (axen txan) gorrotatu aditzezkoa (inoren) ipurdi beltzean ezkabi gaizto egitea (opa) gorrotatu (inoren) ipurdi beltzean ezkabi gaizto egitea (opa) el05365 Itoko alduk. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa itotzea (opa) gorrotatu itotzea (opa) el05366 Mari, ortz eder orrek ¿iretzat nai duna? katuak deramala neork nai eztuna (yakin iv) (can vas ii) gorrotatu aditzezkoa katuak eramatea (opa) gorrotatu katuak eramatea (opa) el05367 Andre Kontxesi len zerbati giñan zartu gera ta oaiñ ezer ez iñork ez digu kia ere opa eskatu arren meserez (mend txir) ezer ez opa aditzezkoa kea ere ez opa ezer ez opa kea ere ez opa el05368 Ba ote? Ba, ba, leher egin dezadala baietz (mintz aur), Leher in baleza (riev xi) gorrotatu aditzezkoa leher egitea (opa) gorrotatu leher egitea (opa) el05369 Leher eta zapart egitea opa (riev xi) gorrotatu aditzezkoa leher eta zapart egitea (opa) gorrotatu leher eta zapart egitea (opa) el05370 Lepezurra autsiko aldik. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa lepa-hezurra haustea (opa) gorrotatu lepa-hezurra haustea (opa) el05371 Bei urde ori! Lipu beltzak ilko al au, ba! (txan kant) gorrotatu aditzezkoa lipu beltzak hiltzea (opa) gorrotatu lipu beltzak hiltzea (opa) el05372 Lotsa gaizto sar dakiola (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa lotsa gaizto sartzea (opa) gorrotatu lotsa gaizto sartzea (opa) el05373 Lupuak jango al au (gar), Lupuak jango al dik. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa lupuak jatea (opa) gorrotatu lupuak jatea (opa) el05374 Albeiteruak bazekien tratu orren berri boladan ark esan dio nola dan Ai egon balitz Malagan! (noe on) (can vas ii) gorrotatu aditzezkoa malagan egotea (opa) gorrotatu malagan egotea (opa) el05376 Aspertuta, "otsoak jango al au" esanaz, ardia bilatzeari utzi ta lotaratu zan (per amez) gorrotatu aditzezkoa otsoak jatea (opa) gorrotatu otsoak jatea (opa) el05377 Bat, Matxin Parrat, bi, Matxin ipurdi, iru kolko bete miru, lau, saguak jango al au (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa saguak jatea (opa) gorrotatu saguak jatea (opa) el05378 Lau: saguzarrak jango al au. (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa saguzaharrak jatea (opa) gorrotatu saguzaharrak jatea (opa) el05379 Surtan erreko altzara andratxo gaztea (yakin iv) gorrotatu aditzezkoa sutan erretzea (opa) gorrotatu sutan erretzea (opa) el05380 Gaixotac bilhaca bitez teilla gaineco belhar nihorc ebaqui gaberik berac ditecin ihar (bir of) gorrotatu aditzezkoa teila gaineko belar bilakatzea (opa) gorrotatu teila gaineko belar bilakatzea (opa) el05381 Txanponak irabazi nai badituk, ar biurtuko al zaizkik danak (txan kant) gorrotatu aditzezkoa (inoren) txanponak har bihurtzea (opa) gorrotatu (inoren) txanponak har bihurtzea (opa) el05382 Iñori ez dion opa tximiniako kia orrela ibilli gabe eman zan pakia (mend txir) ezer ez opa aditzezkoa tximiniako kea ere ez opa ezer ez opa tximiniako kea ere ez opa el05383 Tximistak burutik sartuta orpotik atea ta errebenta arraio ingo aldik. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa tximistak burutik sartu eta orpotik atera eta errebenta arraio egitea (opa) gorrotatu tximistak burutik sartu eta orpotik atera eta errebenta arraio egitea (opa) el05384 Tximistak erreko al au! (gol ber), Tximistak erreko aldik. Amen (yakin i) gorrotatu aditzezkoa tximistak erretzea (opa) gorrotatu tximistak erretzea (opa) el05385 Urak eramango alzaitu andratxo gaztea (yakin iv) gorrotatu aditzezkoa urak eramatea (opa) gorrotatu urak eramatea (opa) el05386 Zakurraren biolina iretzat (yakin iii), Zakurraren biguliñe iretzat (nap esa) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren biolina (hiretzat, zuretzat...) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren biolina (hiretzat, zuretzat...) el05387 Nere opilla erre da? baita erreta jan ere neretzat zer da? txakurraren bost arrautzak (eusk fol x) esklamaziozkoa zakurraren bost arraultzak! zakurraren bost arraultzak! el05388 Zakurraren putza iretzat (yakin iii) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa zakurraren putza (opa) solasa edo harremanak haserrez hautsi zakurraren putza (opa) el05389 Zaparta baledi (riev xi) gorrotatu aditzezkoa zapart egitea (opa) gorrotatu zapart egitea (opa) el05390 Igo, igo! (eta ojala lertuko balitzake zapua bezela) gorrotatu aditzezkoa zapoa bezala lehertzea (opa) gorrotatu zapoa bezala lehertzea (opa) el05391 Zikatuko alaz (yakin i) gorrotatu aditzezkoa zikatzea (opa) gorrotatu zikatzea (opa) el05392 Errota oratu (yakin iii) egarritu aditzezkoa errota oratu egarritu errota oratu el05393 Ordaindu bear dezu larrrutik ederki ardatza ezpaidazu ardatza ezpaidazu neri ekartzen aurki (can pop i) asko kosta aditzezkoa pagar caro larrutik ordaindu asko kosta larrutik ordaindu el05394 Danak ez, baño geienak mingañez dakite ederki orrazten (gar) kritikatu aditzezkoa poner verde casser du sucre sur le dos (de quelqu'un) (inor) mingainez orraztu kritikatu (inor) mingainez orraztu el05395 Edozein orraztu, orrazi gabe jakiña: danak ez, baño geienak mingañez dakite (gar) kritikatu aditzezkoa poner verde casser du sucre sur le dos (de quelqu'un) (inor) orrazerik gabe orraztu kritikatu (inor) orrazerik gabe orraztu el05396 ¿Nor zaitut, Jauna? Ni naiz Jesus, ain ayer zu zatzayona, Jesus-ek erantzun zion; zuretzat akullua ostikatzea gogorra da (test berri) menderaezinaren aurka saiatu aditzezkoa dar coces contra el aguijón akuilua ostikatu menderaezinaren aurka saiatu akuilua ostikatu el05397 Burua ostu (yakin iii) ezkutatu aditzezkoa burua ostu ezkutatu burua ostu el05398 Ez naiz inoren zorduna nire diruaz pagatuko det jango deran babarruna (obr guz i) norberaren dirutik bizi aditzezkoa babarruna (neure, heure, bere...) diruaz pagatu norberaren dirutik bizi babarruna (neure, heure, bere...) diruaz pagatu el05399 Oetik salto egiñaz esan zun anaiak: oraintxe pagatzen du Fraiskuren biziak (ait uzta) hil aditzezkoa (inoren) biziak pagatu hil (inoren) biziak pagatu el05400 Norbaitek behar zuela larrutik pagatu (bordel), Ikusirik sagasti bikañak sagarraren kargakin izarditan, ler egin nayan, eta aditurik aren zumo gozua bere betiko ur gusto ederrakin eran nai duenak pagatu biarko duela larrutik (oroitz), Etzun baliyo ayen aurrera ikaratuta juatiak larrutik ondo pagatu zuten amaren seme maitiak (fer imaz), Sokan artzeko esan ziguten nagusiyaren patetik tiraka autsi gendubela ta pagau degu larrutik (p arzak), Pekatuan erortzen danak larrutik pagatutzen du (txirrit i), Makiña batek pagatuko du larrutik (lexo), Alare, txantxangorri gizajoak pagatzen ziteken larrutik (txan kant), Larrutik pagatuko dik orain (nap esa) asko kosta aditzezkoa pagar caro larrutik pagatu asko kosta larrutik pagatu el05401 Urtengo dogula lauzuri bere pagau baga (peru ab) batere ez ordaindu aditzezkoa lauzuri bat ere ez pagatu batere ez ordaindu lauzuri bat ere ez pagatu el05402 Damak berriz neri gezurra dirudi! osiñez pagatu lorezko zor ori (berts lan) amodiozko eskaerari ezetza eman aditzezkoa lorezko zorra osinez pagatu amodiozko eskaerari ezetza eman lorezko zorra osinez pagatu el05403 Garra bukatu berria dago guztiz dira aldrebesak ok dira esamesak ez pagazeko mezak (obr guz i) dagokiona ez egin aditzezkoa mezak ez pagatu dagokiona ez egin mezak ez pagatu el05404 Mendekatzea, ordaiñez ordain, moneda berean pagatzea (gero) inorekin gisa berean porta tu aditzezkoa pagar con la misma moneda payer dans la méme momraie moneda berean pagatu inorekin gisa berean porta tu moneda berean pagatu el05405 Hirriscuac odolaz pagaturen ditu (eskal) hil aditzezkoa pagarlo con la vida odolaz pagatu hil odolaz pagatu el05406 Oindio San Martiñeri olua pagau gabe ago. (ait uzta), San Martinen olua pagau (voc aran) sufritu aditzezkoa san martini oloa pagatu sufritu san martini oloa pagatu el05408 Begitarte illun paratu (eus habl) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils begitarte iluna paratu haserretu begitarte iluna paratu el05409 Erbie pasatu ta lazoa paratu (nap esa) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa erbia pasatu eta lazoa paratu ezertaz beranduegi arduratu erbia pasatu eta lazoa paratu el05410 Lau lagunek naute gaur kontuan para: netzat kontrariyon bat gaur tolosan bada (pastor) konturarazi aditzezkoa kontutan paratu konturarazi kontutan paratu el05411 Saldiz da alizaratzen, sillarrez ofrandaratzen; andik etxera datorrenian, urre-sillan dek paratzen (eusk fol xiii) aberatsa izan aditzezkoa urresilan paratu aberatsa izan urresilan paratu el05412 Bi mutil gaztek nai zizkiraten neri pastelak partitu (errik itsas) jo aditzezkoa pastelak partitu jo pastelak partitu el05413 Gasakin ez dute iñor errenditzen / asi zaizku plomozko konpitak partitzen (urkiolegi) suzko armez disparatu aditzezkoa plomozko konfitak partitu suzko armez disparatu plomozko konfitak partitu el05414 Agoteko atsoak pas(a)tuko tuzie(dituzu) (nap esa) hiztuna izan aditzezkoa agoteko atsoak pasatu hiztuna izan agoteko atsoak pasatu el05415 jaunak barka dezala gaur gure gaizkiya astelena pasatzeko au dek eguzkiya! (gazt berts) mozkorra pasa aditzezkoa dormir la mona cuver son vin astelehena pasa mozkorra pasa astelehena pasa el05416 bertan da azaltzen eiztari bat, eta du bi balaz pasatzen (itur) (inork inor) hil aditzezkoa balaz pasa (inork inor) hil balaz pasa el05417 Pentsamentuan aspalditxuan pasia naukan buruan / nola gerra bat izugarriya Europa'n izan genduan (ust ezin) pentsatu aditzezkoa buruan pasa pentsatu buruan pasa el05418 Baginakian, ba, yin beharra intzala; bana ain yaundua ikustean, burutik ere ez nikan pasatuko nor intzan (man), Alaba ikusi zuanean geiago ateratzen ez uztea lenengo burutik pasa zitzaion (biz gar) pentsatu aditzezkoa burutik pasa pentsatu burutik pasa el05419 Baña zuk zer uste dezu, gitarra jotzen eta dendeletian pasatzen degula denbora? (oroitz) alferkeriatan egon aditzezkoa estar cazando moscas passer son temps à enfiler des perles denbora kitarra jotzen eta dendeletean pasa alferkeriatan egon denbora kitarra jotzen eta dendeletean pasa el05420 Iñor etzuan berriz ereman ordena zeukan tokira uda guzia or pasatu du ontzen ojuari begira (berts bil) alferkeriatan egon aditzezkoa estar cazando moscas passer son temps à enfiler des perles denbora ontzen oihuari begira pasa alferkeriatan egon denbora ontzen oihuari begira pasa el05421 Eta paffaraci-cituen guciac ezpatan, azquenzgoiti bulharreco haurrac berac (test cahar i), hetako jendeak ezpatan aristokratatzat pasatu (poem bas) (inork inor) hil aditzezkoa pasar por el filo de la espada passer au fil de l'épée ezpatan pasa (inork inor) hil ezpatan pasa el05422 Beldur-naiz paffa-detçan ezpataren puntatic (test cahar i) (inork inor) hil aditzezkoa pasar por el filo de la espada passer au fil de l'épée ezpataren puntatik pasa) (inork inor) hil ezpataren puntatik pasa) el05423 Aren odola aben lanakin etzegola nastutzeko ura. zan asko jentill apaizak ezpataz pasatutzeko (p eraus iii) (inork inor) hil aditzezkoa pasar por el filo de la espada passer au fil de l'épée ezpataz pasa (inork inor) hil ezpataz pasa el05424 Ezkondu nintzan orduan fraka zuriak nituan axelburua pasa liteke aien atzeko zuloan (yakin iv) pobrea izan aditzezkoa fraken atzeko zuloan azeri burua pasa pobrea izan fraken atzeko zuloan azeri burua pasa el05425 gogoan pasatzen othe duten minduaren artean (lan haut), koplari aprendiz batek gogoan pasatu badu bertsu hotz batzuen bidez lapurdi gobernatu (poem bas), ori adituta gure etxian goguan dute pasako benito ai zer mutill txintxua itxu aurrean jartzeko (sol ber) pentsatu aditzezkoa gogoan pasa pentsatu gogoan pasa el05426 Eta gogorrak pasa bear zituan (biz gar) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres gogorrak pasa sufritu gogorrak pasa el05427 Uda honetan beroarekin pasatu ditut gorriak (obr guz i) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres gorriak pasa sufritu gorriak pasa el05428 geren begiyakin ikusi nai degu guziya, zergatik guri etzaigu aizerik ere pasatzen (oroitz) adi egon aditzezkoa haizerik ere ez pasa adi egon haizerik ere ez pasa el05429 Besteri eman nairik zeuden naigabiak zuk ere pasa itzatzu zere azkuriak (nekaz mi) sufritu aditzezkoa (neure, heure, bere...) hazkureak pasa sufritu (neure, heure, bere...) hazkureak pasa el05430 Itsasoa phasa niro zure gatik igeri (chan pop) (can pop ii) asko maitatu aditzezkoa (inorengatik) itsasoa igeri pasa asko maitatu (inorengatik) itsasoa igeri pasa el05431 Ba-dakizu zer esango nuken? Oialean jostorratza aririik gabe ta pasa ari izatea litzakela ori. (jain bil) alferreko lenean ari aditzezkoa jostorratza haririk gabe oihalean pasa eta pasa ari alferreko lenean ari jostorratza haririk gabe oihalean pasa eta pasa ari el05432 Zenbait naigabe pasatu dezu kayeko portal izkiñan / Oraiñ e noski etzera egongo hotel maria. Cristiñan (fer imaz) apustua galdu aditzezkoa kaiko portal izkinan nahigabeak pasa apustua galdu kaiko portal izkinan nahigabeak pasa el05433 Mundu pixka au pasa dezagun aingeruaren moduan / Desgustorikan izan ez dedin eriotzako orduan (atan est) bizi aditzezkoa mundua pasa bizi mundua pasa el05434 Bertze nunbait pasa niro yaun hori puñal batean (naf kan) (inork inor) hil aditzezkoa puinal batean pasa (inork inor) hil puinal batean pasa el05435 Sisipasau (voc aran) hitzak gaizki ebaki aditzezkoa sasipasa hitzak gaizki ebaki sasipasa el05436 Xastain-xilotik pasatuko litzate gizon ori sos baten gatik (yakin iii) diruzalea izan aditzezkoa sos batengatik xastain zilotik pasa diruzalea izan sos batengatik xastain zilotik pasa el05437 Non ez daducasun chedean Yaincoa Bilitzeco hetaric, çaiena prestatu, Maiz ukhalditara beharda pasatu, Behar da eman hauci, behar eguin gudu (fabl) borrokatu aditzezkoa llegar a las manos en venir aux coups ukalditara pasa borrokatu ukalditara pasa el05438 Sinistu zazu ur au pasia daukanaren esanian (ped ota), Ur ortan pasia ez danak, urrutitik begiratzen baiziok eta etzekik zer dan ere ori (txan kant) ezer ezagutu, eskarmentua ukan aditzezkoa ur (hau, hori, hura...) pasa ezer ezagutu, eskarmentua ukan ur (hau, hori, hura...) pasa el05439 Asitzerako pentsatu fusillak nola dantzatu (xenp) ezeri ekin aurretik pentsatu aditzezkoa fusilak nola dantzatu pentsatu ezeri ekin aurretik pentsatu fusilak nola dantzatu pentsatu el05440 Perrau neuen gogoa, axeak bestera naroa (ats neur) ustea finkatu aditzezkoa gogoa perratu ustea finkatu gogoa perratu el05441 Emantcen beraz,cen gucia, gudu hei bidea picatcerat (test cahar i) eragotzi aditzezkoa cortar el paso (ezeri) bidea pikatu eragotzi (ezeri) bidea pikatu el05442 Bainan emaztec ere badituzte lanac, gauza ungui pisatuz, ez naski chumenac (eskal) aztertu aditzezkoa gauza ongi pisatu aztertu gauza ongi pisatu el05443 Illek piztuko ttik orrek (nap esa) azkarra izan aditzezkoa hilak piztu azkarra izan hilak piztu el05444 Okasiorik pizten badegu / geurok alkarren artian / alkate jaunak sartuko gaitu / kartzela illun batian (leunda) iskanbila sortu aditzezkoa okasioa piztu iskanbila sortu okasioa piztu el05445 Eta tentatzaillea ere eztatza behin ere lo: hark eraikitzen du erbia, pizten du sua, gogoratzen du bekhatua (gero) gordean da goena ager erazi aditzezkoa sua piztu gordean da goena ager erazi sua piztu el05446 Neuk dauket kulpia: neu izen karnizero eta erradore plantatia (barand) nor berarena ez den lanbidean (kalterako) sartu aditzezkoa karnizero izan eta herradore plantatu nor berarena ez den lanbidean (kalterako) sartu karnizero izan eta herradore plantatu el05447 Erraiek puskatuko dizkiet! (nap esa) jo aditzezkoa erraiak puskatu jo erraiak puskatu el05448 Izenez aldatzen gara, haizeaz putziturik (obr guz i) harrotu aditzezkoa haizeaz putzitu harrotu haizeaz putzitu el05449 Beltza sakatu (yakin iii) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change beltza sakatu tronpatu beltza sakatu el05450 Antzumeak saltzen ari alzerate (yakin iii) alferkeriatan egon aditzezkoa estar de brazos cruzados antxumeak saltzen ari alferkeriatan egon antxumeak saltzen ari el05451 Marie Bousquet izena Orthez'en azia / argati sal nezake ama ez bertzia (amod pen) desiratu aditzezkoa (inorengatik) ama ez bestea saldu desiratu (inorengatik) ama ez bestea saldu el05452 Arnoa kridatzen dute, eta minagre saltzen: sugearen propietatea dute (lan haut) faltsua izan aditzezkoa ardoa kridatu eta minagrea saldu faltsua izan ardoa kridatu eta minagrea saldu el05453 Etzaio damutzen tabernan egona ardo truke saltzen du andrearen gona (berts bil), Salduko badet ere andriaren gona beste baso bat bete biezu amona (bakallo) edalea izan aditzezkoa (ardo truke) andrearen gona saldu edalea izan (ardo truke) andrearen gona saldu el05454 Azpitik saldu(voc bas) traizio egin aditzezkoa azpitik saldu traizio egin azpitik saldu el05455 Ene parean dagon usoak bizia saltzen du merke (ezin) bizia ez estimatu aditzezkoa bizia merke saldu bizia ez estimatu bizia merke saldu el05456 Erosi bezala saltzen dut (yakin iii) (nap esa) entzun bezala esan aditzezkoa erosi bezala saldu entzun bezala esan erosi bezala saldu el05457 aizik saldu zittioin (nap esa) beldur arazi aditzezkoa haizeak saldu beldur arazi haizeak saldu el05458 Iñoiz eztela saltceco hartaren larrua berac dabilçaiño (fabl) oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu aditzezkoa vender la piel del oso antes de matarlo vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tué hartzaren larrua bera dabileno saldu oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu hartzaren larrua bera dabileno saldu el05459 Ez sal, bera hil gabe, hartzaren larrua! (ahal dena) oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu aditzezkoa vender la piel del oso antes de matarlo vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tué hil gabe hartzaren larrua saldu oraindik lortu gabeko garaitza aurrez ospatu hil gabe hartzaren larrua saldu el05460 Ogei ta amar dirutan saldu zuen errege guzien errege (gol ber) traizio egin aditzezkoa vender por treinta monedas dirutan saldu traizio egin dirutan saldu el05461 Naiz gero berak saldu Judasen antzera (amar ur) traizio egin aditzezkoa vender por treinta monedas Judasen antzera saldu traizio egin Judasen antzera saldu el05462 Ezkontzeagatik mototsa salduko luteken neskatxak (gar) desiratu aditzezkoa (ezergatik) mototsa saldu desiratu (ezergatik) mototsa saldu el05463 oxkeala, ozkeala. Ez ozkeala sal (yakin iii) piskanaka ordaintzekotan saldu aditzezkoa ozkeala saldu piskanaka ordaintzekotan saldu ozkeala saldu el05464 Ustean saldu (voc bas) gero ordaintzekotan saldu aditzezkoa ustean saldu gero ordaintzekotan saldu ustean saldu el05465 Ez uste pilotari haic saltzen direla cecenen picadore batzuec bezala: (eskal) norberaren burua erraz saldu aditzezkoa zezenen pikadoreak bezala saldu norberaren burua erraz saldu zezenen pikadoreak bezala saldu el05466 Etxe oneko alaba baizan, eta badakik zer istiIluak ekartzen ditu askotan orrek. Neskak berak salta zizkin kroska guziak (txan kant) trabak desegin aditzezkoa superar los obstáculos kroskak saltatu trabak desegin kroskak saltatu el05467 Pultsu guziyak salta zitzaizkan / kolore danak zuritu / izketan ere aztu zitzaion / pausoa ezin segitu (zapi) zorabiatu aditzezkoa pultsuak saltatu zorabiatu pultsuak saltatu el05468 Odolik gabe sangeratzeko, oriek, ay... zer peonak (gol ber) dirurik gabe utzi aditzezkoa odolik gabe sangratu dirurik gabe utzi odolik gabe sangratu el05469 Auzo guziyak enredatu eta geiago egin ezma ojola zure kopetetikan santiguatzen bazina (txirrit i) inoren aferetan ez sartu aditzezkoa (neure, heure, bere...) kopetatik santiguatu inoren aferetan ez sartu (neure, heure, bere...) kopetatik santiguatu el05470 Sartu nai baliguke etsaiak adarra jesus ari eskatu garaitzeko indarra (bera ezk) eraso aditzezkoa adarra sartu eraso adarra sartu el05471 Nolabit ere sartu bear zan arian / bapo jan eta edan lertzeko zorian / ez giñan bildu noski eliz-atarian / mutillak, etzan giro apal ondorian! (goi lor) hasi aditzezkoa arian sartu hasi arian sartu el05472 Aterik elki eta leotik sar (yakin iii) aditzezkoa atetik elki eta leihotik sartu atetik elki eta leihotik sartu el05473 Ez nindun utzi nai paradero itxusian banderilla ederra iye sartu zian (balentxi) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change banderila sartu tronpatu banderila sartu el05474 sartu zan begui bietaraño idolatrian (chris dot) zeharo sartu aditzezkoa (ezertan) begi bietaraino sartu zeharo sartu (ezertan) begi bietaraino sartu el05475 Garaidi'ri beintzat ez zitzaion begi onetik sartu (amab eg) ez maitatu aditzezkoa entrar por el ojo izquierdo begi onetik ez sartu ez maitatu begi onetik ez sartu el05476 Erresuma honetako judizio-kodizeetan sartu dugu begia, hea nunbaitetik agertzen zen gure hauziaren berriren bat (obr guz i) gainbegiratu aditzezkoa echar un vistazo begia sartu gainbegiratu begia sartu el05477 Balentia sinplea da andren gaitz-erraitea bat gaitz-erran nahi badu oro bardin sartzea (oler) berdintzat jo aditzezkoa berdin sartu berdintzat jo berdin sartu el05478 Ondasunakin zer egin bear duen, eta oyetan biotza geyegi sartu gabe, nola bizi bear dan (test berri) ezertaz zaletu aditzezkoa (ezertan) bihotza sartu ezertaz zaletu (ezertan) bihotza sartu el05479 Eztena sartu dezu zuk nere birikan gerok ez du emango txit inbirikan (berts mor) mindu aditzezkoa (inoren) birikan eztena sartu mindu (inoren) birikan eztena sartu el05480 Ez da ene buruan sartzen ahal, nola mirakulu ez duten oraiko etxaldeetarik zenbaitek lehenago leher egiten (zez erre) ez ulertu aditzezkoa no caber en la cabeza buruan ez sartu ez ulertu buruan ez sartu el05481 Mundu guztia arek darabil bera ibilli zan modura arrokerien aize okerra sartutzen digu burura (berts bil) zoratu aditzezkoa burura haize okerra sartu zoratu burura haize okerra sartu el05482 Eta len baño mutuago geldituzan, ederra sartu zion! (amab eg) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner la baie ederra sartu tronpatu ederra sartu el05483 Elarretik atera ta sasiare sartu (nap esa) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa elarretik atera eta sasian sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu elarretik atera eta sasian sartu el05484 Epelak sartu dizkiok aitari; baña bapo zeok motel (txan kant), Sartu diote epela (amar ur) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change epela(k) sartu tronpatu epela(k) sartu el05485 Eraentzalle diruzale ark San Pablo-ren esanai itz-bitarteak sartu, eta geroko epea ematen zien, ea itxitik ateratze-truke ezer eskañtzen ote zion, ikusteko. (test berri) inoren esana aldatu aditzezkoa (inoren) esanari hitz bitarteak sartu inoren esana aldatu (inoren) esanari hitz bitarteak sartu el05486 Eta bertze guztien artetik, hasi zaizkidan niri neroni aditzera emaiten, lehen bizian kheinuz eta zieruz, eta gero azkenean, klarki eta agerriz, nik behar nituela egiteko hartan eskuak sarthu (gero), Eztuzu beraz zer bekhaiztu: zeren eginbide hunetan eskuak sarthu tudan ezen parada etzaizu behin ere faltako zerbaiten egiteko (lan haut), Eskua sartu (yakin iii), Gerora ere, berriro alkarrekin jardunak gera, ta diotenez guk, Euskaltzaleak, eztegu Kirirkiño Sari artan eskua sartzerik (kaz lanak) interbenitu aditzezkoa meter las manos (en algo) (ezertan) eskua(k) sartu interbenitu (ezertan) eskua(k) sartu el05487 Gure etxean Pittiri sartu da (nap esa) gosetea heldu aditzezkoa (inoren) etxean petiri sartu gosetea heldu (inoren) etxean petiri sartu el05488 Poz-pozik entzun degu ori, ta lengoan eztena gogortxo sartu bagenizun ere, barkatu (kaz lanak), Bein bear eta Manuel dago zirikatzalle jarriya, ezten gogorrak sartzen ditula ni're nago igarriya (noizp), Botikariuak bere eztena sartuko zien azkenengo lekuan itzegiñaz. (nem etxa) zirikatu aditzezkoa eztena(k) sartu zirikatu eztena(k) sartu el05489 Eia zoinek erreko dion bertzeari burua tiroaz; edo zoinek sartuko duen bertzea gerrenean! (zez erre) menderatu aditzezkoa mettre (quelqu'un) dans sa poche (inor) gerrenean sartu menderatu (inor) gerrenean sartu el05490 Ez sartzeko amaika kanako kamisan (ustez lag) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas hamaika kanatako kamisan sartu besteren aferetan sartu hamaika kanatako kamisan sartu el05491 Anka sartuaz dabiltz hondo-hondoraño euskera euskal gaizto biurtutzeraño (goi lor) tronpatu aditzezkoa meter la pata hasta el fondo mettre les pieds dans le plat hanka hondoraino sartu tronpatu hanka hondoraino sartu el05492 Ez nin ankik ere sartu geiago eskoletan (txan kant), Zumardi ontan anka sartu zuen jai-eguardi-goxo artan ere, alki geienak, batetik eta bestetik beteak zeuden (amab eg) sartu aditzezkoa poner pie (en) hanka sartu sartu hanka sartu el05493 orain esango diat nere iritzia: ezin daitekek sartu arrian iltzia (sas let) ezinezko gauzak egin aditzezkoa decrocher la lune avec les dents harrian hiltzea sartzea ezinezko gauzak egin harrian hiltzea sartzea el05494 Amaika bidar sartzen dau atza agin-artean (yakin iii) indiskrezio edo huts bat egin aditzezkoa meter la pata se mettre le doigt dans l'oeil hatza hagin artean sartu indiskrezio edo huts bat egin hatza hagin artean sartu el05495 Gaizki ekustera galdurik euskera orlako izkera sar zagun auts-pera (lexo) desegin aditzezkoa hautspera sartu desegin hautspera sartu el05496 Ordea nola ni sarthuko naiz itsas hondar gabe hunetan? eta ezin athera naiteken egitekotan? (lan haut) eginkizun handitan sartu aditzezkoa itsas hondar gabean sartu eginkizun handitan sartu itsas hondar gabean sartu el05497 Itzal aundia sartu xao (yakin iii) beldurtu aditzezkoa itzala sartu beldurtu itzala sartu el05498 Lakatz ederra sartu (yakin iii) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner le change lakatza sartu tronpatu lakatza sartu el05499 Baña makil ausiyakin ez sartu emen iñor (noizp), Makilla autsiakiñ ez sartu tartean (goi lor), Makila autsiekin ez oien tartean sartu (yakin iii), Makil autsiekin oien tartean ez sartu (nap esa) norberaren ahalmenez gaineko eginkizunetan sartu aditzezkoa (inon) makil hautsiarekin sartu norberaren ahalmenez gaineko eginkizunetan sartu (inon) makil hautsiarekin sartu el05500 Nik ez diyot sartutzen iñori maula baziñikizun familikua nitzala (nekaz mi) gezurra esan aditzezkoa maula sartu gezurra esan maula sartu el05501 Murgillian sartu (voc aran) uretan buruz behera sartu aditzezkoa murgilean sartu uretan buruz behera sartu murgilean sartu el05502 Utzi ditezkeen gauzetan ez dezazula oñic sartu (jes biotz), Eldu ciran Belengo errira, eta etzuen arquitu, non oñac sartu, horduco alabaña beteac ceuden ostatu, eta eche guciac (chris dot), Ni ere etsita nago, bai, noizpait aberastuko banintz, ezetz sasi-arte latz auetan oñik sartu (kaz lanak) sartu aditzezkoa poner pie (en) (inon) oina(k) sartu sartu (inon) oina(k) sartu el05503 Osin andian sartu da (yakin iii) lanbide ona aurkitu aditzezkoa osin handian sartu lanbide ona aurkitu osin handian sartu el05505 Poltxikuban sartu ta aisa ibiliko nuke bera (batista) menderatu aditzezkoa mettre (quelqu'un) dans sa poche (inor) poltxikoan sartu menderatu (inor) poltxikoan sartu el05506 Ya orain neure aldia da ta zeta zatoz ni tentetan? zeure lekuan konpondu zaitez ez sartu iñon praketan (nere apur) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas (inoren) praketan sartu besteren aferetan sartu (inoren) praketan sartu el05507 Dezakenak dezake puzkerra gerrenain sartu (nap esa) trebetasun handiak ukan aditzezkoa puzkerra gerrenean sartu trebetasun handiak ukan puzkerra gerrenean sartu el05508 juan dan urtian izan galera / aurten orbei zimurrak sartu sakelera (mend txir) pobrea izan aditzezkoa sakelera orbel zimurrak sartu pobrea izan sakelera orbel zimurrak sartu el05509 Motibo aundi gabe sartu naute salsan ariyo ori egitia prezisua al zan (fer imaz) arazo edo istuilu batetan sartu aditzezkoa saltsan sartu arazo edo istuilu batetan sartu saltsan sartu el05510 Sasibide ederrean sartu-arazi zuen sartu ere! (amab eg) galbidean sartu aditzezkoa sasibidean sartu galbidean sartu sasibidean sartu el05511 Sasi txikitik atera aundian sartu (nap esa) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa sasi tipitik atera eta handian sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu sasi tipitik atera eta handian sartu el05512 Batzungandik igesi ta besteakin topo egin: sasitik aldegin eta loiean sartu (santa kruz) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa sasitik aldegin eta lohian sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu sasitik aldegin eta lohian sartu el05513 Sasitik atera eta lar tartean sartu (nap esa) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa sasitik atera eta lahar tartean sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu sasitik atera eta lahar tartean sartu el05514 Sasitik atera ta txaparrean sartu (nap esa) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa sasitik atera ta txaparrean sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu sasitik atera ta txaparrean sartu el05515 ehun mila zeretan sudurraren sartzeaz (mintz aur), nai badute, txokolateran sugurra sartzia edo bazter guziyak eta oipiak errejistatzia (oroitz), sudurra sartu (yakin iii) besteren aferetan sartu aditzezkoa meter las narices besteren aferetan sartu (inon) sudurra sartu el05516 Ganadu melarrak / jan dizten belarrak / zuk sartu nai ziztetzun / txasko ederrak! (balentxi) tronpatu aditzezkoa txaskoa(k) sartu tronpatu txaskoa(k) sartu el05517 Baditeke ukalondoa sartzea idazle berritzat edo ez-aritzat jotzen zaitudala (kaz lanak), Ukondoa sartu (yakin iii) indiskrezio edo huts bat egin aditzezkoa meter la pata mettre les pieds dans le plat ukalondoa sartu indiskrezio edo huts bat egin ukalondoa sartu el05518 Denborarekin urak sartuko al zaizkigu arrastora (sor zaiz) egoera normaldu aditzezkoa volver las aguas a su cauce urak arrastora sartu egoera normaldu urak arrastora sartu el05519 Zakarditik atera, eta sasi(a)n sartu (nap esa) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa zakarditik atera eta sasian sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu zakarditik atera eta sasian sartu el05520 Ez dituzu oro zaku berean sartuko (odol) berdintzat jo aditzezkoa meter en el mismo saco zaku berean sartu berdintzat jo zaku berean sartu el05521 Eztot sartuko zaku eten ta zulatuan (peru ab) ez ahantzi aditzezkoa no meter en saco roto zaku eten eta zulatuan ez sartu ez ahantzi zaku eten eta zulatuan ez sartu el05522 Nor nahik sartzen nauela zakuan (odol) menderatu aditzezkoa mettre (quelqu'un) dans sa poche (inor) zakuan sartu menderatu (inor) zakuan sartu el05523 Bethi beldur aintzinegi zangoa sar dezadan (can pop i), Zangoric ez hartan sar! hartan sarthuz zureac egin luke (bi saind), eskua-ildoan zango bat barna sartuko (mintz aur), Gure lurretan zangoa eman orduko igan (mintz aur) sartu aditzezkoa poner pie (en) (inon) zangoa eman / sartu sartu (inon) zangoa eman / sartu el05524 Ezadi sar zazpi baratako atorran (yakin iii) besteren aferetan sartu aditzezkoa meterse en camisa de once varas zazpi baratako atorran sartu besteren aferetan sartu zazpi baratako atorran sartu el05525 Sekule ez aiz zentzuen sartuko (nap esa) zoroa izan aditzezkoa zentzuan ez sartu zoroa izan zentzuan ez sartu el05526 Ustez seguru zuten bandera irabaziya Oriyo / zezen gaixtua izanagatik banderilla sartu diyo (gazt berts) menderatu aditzezkoa (inor) zezen gaiztoa izanagatik banderila sartu menderatu (inor) zezen gaiztoa izanagatik banderila sartu el05527 Zipotz ederra sartu zion! (amab eg) tronpatu aditzezkoa dár(sela) con queso donner la baie zipotza sartu tronpatu zipotza sartu el05528 Bañan zubek ere ezer ez bezela ta burubari atzegiñaz, erdizka esan ta osorik adiazitzeko gisan sartzen dituzute ziri onak (baratz), Ta, Filemon akulumendi zar ori're, egon ixilixilik, ia ziriya sartzen ote zigun (burrun), Ta urrengoan berak saltzera datozenean ez die iñork ziririk sartuko, ez. (j-p zab), Ez nak sartu ziriya gaur, Pello, neri ik ez daukak arturikan geyo errialik (ustez lag), Ikusi dezagun oriñ nolako ziria sartu zien bi ganbeluei (urz bat), Ezta makala sartu didazun ziria (sas let), Uste zuan onek Zirilori ziri bat sartuko ziyola (iru zir), Iritxi zan zergetxe aurrera, ta zergari batek galdetu zion: --Zer daramazu zorro ortan? --Etxeko zakurra. --Zakurra e? ta arategira beraz? Nik emango dizut zuri! --Zakurra dala, gizona! Jauregi bateko baratza zaintzeko daramat. --Ez diguzu sartuko ziri ori. Tira, tira, sabaldu zorroa beriala. (ipn lab), Demonie patatas Periko ei orri, etzigukan nai ziri charra sartu guri (kont), Ziria sartu nai diak, baño ez nauk ain motza (gar), Ortatik sartu nai nik iru edo lau ziri (noizp), Eta guk ziri galantak sartu dizkagu emen elkarri (berts txap iii), Ziri galantak iñori sartzen ark artutzen du astiya (balen), Ez didak neri olako ziririk sartuko! (txan kant), Ziria sartu (yakin iii), Ez dakit konpotarrei ziririk sartuko diegun (mitx idaz) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe ziria(k) sartu trufatu ziria(k) sartu el05529 Sasiau eitten dau (berbia) (voc aran) hitzak gaizki ebaki aditzezkoa hitza sasiatu hitzak gaizki ebaki hitza sasiatu el05530 Lenago sinistuko niken arraiak legorrian dabiltzala (urz bat) ez sinetsi aditzezkoa (ezer baino) arrainak lehorrean dabiltzala lehenago sinetsi ez sinetsi (ezer baino) arrainak lehorrean dabiltzala lehenago sinetsi el05531 Itzalako guzurrak esan deutsaz Peruk Manuri eta Manuk bete-betean sinistu (manual) osotara sinetsi aditzezkoa betean sinetsi osotara sinetsi betean sinetsi el05533 Edo poltsatik ote diran oso soildu (urz bat) dirugabetu aditzezkoa poltsatik soildu dirugabetu poltsatik soildu el05534 Arentzat ere somatu zuben uste etzuen alia (txirrit i) inor tronpatzeko bidea asmatu aditzezkoa (inorentzat) alea somatu inor tronpatzeko bidea asmatu (inorentzat) alea somatu el05535 Arto beroaren usaia sumatzen det nik (nap esa) inori harroa iritzi aditzezkoa (inori) arto beroaren usaina (somatu, hartu...) inori harroa iritzi (inori) arto beroaren usaina (somatu, hartu...) el05536 Batzuren gatzontzian ere harrak sortzen dira (ats neur) alproja izan aditzezkoa (inoren) gatzontzian ere harrak sortu alproja izan (inoren) gatzontzian ere harrak sortu el05537 Begia lausotuta belarriak gortu filia zuritu ta ankak berriz sortu (urz bat) mozkortu aditzezkoa hankak berriz sortu mozkortu hankak berriz sortu el05538 Ortzekin sortu da (yakin iii) zorte onekoa izan aditzezkoa nacer de pie être né coiffé hortzekin sortu zorte onekoa izan hortzekin sortu el05540 Ez dire bathaiatu etchen icenekin guciac sortuu dire larru berriekin (eskal) aldatu aditzezkoa larru berriekin sortu aldatu larru berriekin sortu el05541 Lore berririk ez da neretzat sortuko (can pop ii) hil aditzezkoa (inorentzat) lore berririk ez sortu hil (inorentzat) lore berririk ez sortu el05542 Su bezalakorik ezta sortu Sebilatik onaraino (yakin iv) (can vas i) aparta izan aditzezkoa sevillatik honeraino (inor) bezalakorik ez sortu aparta izan sevillatik honeraino (inor) bezalakorik ez sortu el05543 Ur bizietan sortua da mutil ori (yakin iii) ikusgarria izan aditzezkoa ur bizietan sortu ikusgarria izan ur bizietan sortu el05544 bost sufritu biar dik / Agustin Zakarrak / neri jan dizkidate / tabako ederrak (zakarra) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas en voir des vertes et des pas mûres bost sufritu sufritu bost sufritu el05545 bidegabe zabiltza / sututzen sasiyak (azp. prem.), Ibilli sasi guztiyak sututzen (itur), Bertso-saio ederrik egiñak giñun biok. Arek sutuko zin sasia, eta ene erruz ez uan itzaliko (txan kant) iskanbila edo sesioa sortu aditzezkoa sembrar cizaña sasia(k) sutu iskanbila edo sesioa sortu sasia(k) sutu el05546 Zorion biak bear gendukez orduan pozik benetan / baiña nok daki eperdi bataz zillo bi ondo tapetan? (nere apur) aldi berean bi gauza uztarezinak egin aditzezkoa être au four et au moulin ipurdi batez bi zulo tapatu aldi berean bi gauza uztarezinak egin ipurdi batez bi zulo tapatu el05547 Harek ba-daki zer.phentsa: murria gaxki egin eta erdiuak lohiz thapa (etxahun) (chan pop) oker egina gaizki disimulatu aditzezkoa murrua gaizki egin eta tarteak lohiz tapatu oker egina gaizki disimulatu murrua gaizki egin eta tarteak lohiz tapatu el05548 Ecen guhurtcia handi bat da guigonen hitz vanoen mezpregatcea, eta syrena perillofen canta eftiei eta laufengu charmagarriei beharria tapatcea (jes imit) munduko atseginei ez erreparat u aditzezkoa sirenen kanta eta lausenguei belarria tapatu munduko atseginei ez erreparat u sirenen kanta eta lausenguei belarria tapatu el05549 Zure txapelak tapatu ditu oraindañoko guziyak (txirrit i) ezertan lehena izena aditzezkoa (inoren) txapelak (inor) tapatu ezertan lehena izena (inoren) txapelak (inor) tapatu el05550 -Dana dala: uste det jaun ori zurekin aserre izango dala -Tenplatuko diogu kitarra (urz bat) haserrea joan arazi aditzezkoa (inori) kitarra tenplatu haserrea joan arazi (inori) kitarra tenplatu el05551 Kapatik thira zaitzan, abisa zaitzan (gero) gaztigatu aditzezkoa kapatik tira gaztigatu kapatik tira el05552 Ondria tiratu dau (voc aran) kanposanturako kortejuan buru izan aditzezkoa presidir el cortejo mener le deuil ondra tira kanposanturako kortejuan buru izan ondra tira el05553 Bertsolari zein dan ezta declaratcen sasitic asi zaizkit arri tiratcen (izt oler) ezkututik eraso aditzezkoa tirar la piedra y esconder la mano jeter la pierre et cacher le bras sasitik harri(a) tira ezkututik eraso sasitik harri(a) tira el05554 Ago, ago, ice laurriko zapata topatuko duk ik ere (nap esa) nor beraren gisakoa topatu aditzezkoa encontrar la horma de su zapato neurriko zapata topatu nor beraren gisakoa topatu neurriko zapata topatu el05555 Oiñatzarria lez edonun topetan da ori (yakin iii) edonon topatu aditzezkoa encontrár(selo) hasta en la sopa oinatzarria lez topatu edonon topatu oinatzarria lez topatu el05557 Tragatu nai zituben biak eta goiak / alegiña egin du Kiriko patroiak / Donostiko arraunlari / pizkor panparroiak (j zab) guztiak zenbatasunezkoa beheak eta goiak guztiak beheak eta goiak el05558 Geza eta gaziak tragatu dituztela notiziak (alz imaz) asko jan aditzezkoa faire ripaille geza eta gaziak tragatu asko jan geza eta gaziak tragatu el05559 ardua eskañi ta kalian igeska tragatuko luteke zagia trabeska (udar berts) edalea izan aditzezkoa zagia trabeska tragatu edalea izan zagia trabeska tragatu el05560 nehondik ahal balin baduzu zure semeain bitartez / lagun nezazu estura huntan tronpa ez nadien atez (ezin) egitekoak oker egin aditzezkoa atez tronpatu egitekoak oker egin atez tronpatu el05561 Ascoc ez dute munduan funts gueiago buruan laborariac nahi du goldea pluman trukatu (fabl) bizimodua hobeagotu aditzezkoa goldea pluman trukatu bizimodua hobeagotu goldea pluman trukatu el05562 Oraindik ere itxoingo det / nai bazenduke mudatu / ain zan umilla jenobeba ta / itzik etziyon trukatu (zapi) ezer ez esan aditzezkoa hitzik ez trukatu ezer ez esan hitzik ez trukatu el05563 Bainan trufatzea, ororen gainera; eta trufa baino musika gehiago, erlisionearen alde daukatenez, irri karkara egin nahi ukhaitea oraino sudurrera; ostiko edo sistako emaitearekin, tu egitea begietara, zer ditake handiagorik? (zez erre) trufatu aditzezkoa mear(le) al ojo begietara tu egin trufatu begietara tu egin el05564 Batzuen farrak, bestien burlak ezin zituen sufritu / injeniyua txartu zitzaion biyotza berriz gogortu (j-p zab) zoratu aditzezkoa injenioa txartu zoratu injenioa txartu el05565 Choromorotu (voc bas) erdi mozkortu aditzezkoa txoromorotu erdi mozkortu txoromorotu el05566 Gaizki gelditu dira txerririk ill gabez beatzak txupatzeko alibiorik ez (uztarri) gustura jan aditzezkoa chuparse los dedos s'en lécher les babines behatzak txupatu gustura jan behatzak txupatu el05567 Egia duk, bai, yokuak adarrak makur ditik nik nekez irabaziak ostalerak yanen tik (naf kan) (can vas i) ustegabeko aldaketak ukan aditzezkoa (ezerk) adarrak makur ukan ustegabeko aldaketak ukan (ezerk) adarrak makur ukan el05568 Adausia eta ausikia behinkoaz uken-tut (ats neur) gaztigua eta kaltea batera ukan aditzezkoa adausia eta ausikia behingoaz ukan gaztigua eta kaltea batera ukan adausia eta ausikia behingoaz ukan el05570 Baculua arturic apropos iltzera joan izandu z ala det nic aditzera (izt oler), Aditzera detanez dama begi alai zure ondoren dabil makiña bat galai (berts lan), zuk ere bai al dezu nere aditzera? oñez jun ezin da iyo det kotxera (uztarri), Ta ordu beranduan lagundu etxera dezula zure galai nik det aditzera (mend txir), Bikario jaunak lengo jayian enkargu bat eman du nik aitzera dedanez publikuak sakrifizioa egin du (gazt berts), Txapelketa dagola degu aditzera besterik gabe goaz bera ikustera(goi lor) entzuna egon aditzezkoa aditzera ukan entzuna egon aditzera ukan el05571 Meltxor txoko, errejidore atera bada're! eztezu tronpeta biarrik, arrayietan, aitzea emateko zer egin duten! (oroitz) (ezer) ezaguna izan aditzezkoa aditzera emateko tronpeta beharrik ez ukan (ezer) ezaguna izan aditzera emateko tronpeta beharrik ez ukan el05572 Ago-bizarrik eztauko (yakin iii) jatuna izan aditzezkoa aho bizarrik ez ukan jatuna izan aho bizarrik ez ukan el05574 Ihardetsi zion ahoan legarrik gabe (yakin iii) garbiki, ausart (esan, mintzatu, ihardetsi...) nolatasunezkoa sin pelos en la lengua ahoan legarrik gabe garbiki, ausart (esan, mintzatu, ihardetsi...) ahoan legarrik gabe el05575 Agotan ditu sarri jainkoaren itza, semea, maitea, laztana (jain bil), Hor duzu zer den beti ahotan duzuen haurrarentzako eraztasun hori (mitx idaz) aipatu aditzezkoa ahotan ukan aipatu ahotan ukan el05576 Agotik sudurrera idukirik eztu (yakin iii) isilean ezin gorde aditzezkoa ahotik sudurrera edukirik ez ukan isilean ezin gorde ahotik sudurrera edukirik ez ukan el05577 Aita zuen langile (yakin iii) alferra izan aditzezkoa aita langile ukan alferra izan aita langile ukan el05578 Aita zarra ta bese etena ezta gerena (ref vas) pobrea izan aditzezkoa aita zaharra eta bese etena ukan pobrea izan aita zaharra eta bese etena ukan el05579 Zuen erriko janarik beti dizkie aitzakik (fer berts) (inori, ezeri) errua egotzi aditzezkoa (inori, ezeri) aitzakia ukan (inori, ezeri) errua egotzi (inori, ezeri) aitzakia ukan el05581 Gero gure nahiaz ala zakurraren buztanaz axola bera: gizontasuna da hori? (zez erre) ez arduratu aditzezkoa (ezertaz) ala zakurraren buztanaz ajola bera ukan ez arduratu (ezertaz) ala zakurraren buztanaz ajola bera ukan el05582 Zaldi bat badaukat bentajaquicoa beti contrario du aldapa picoa (izt oler) alferra izan aditzezkoa aldapa pikoa beti kontrario ukan alferra izan aldapa pikoa beti kontrario ukan el05583 Onekin alderdirik ez du familiyak (udar berts) pobrea izan aditzezkoa alderdirik ez ukan pobrea izan alderdirik ez ukan el05585 Aliak oso dituenari ori etzaio tokatzen (txirrit i) zentzuduna izan aditzezkoa aleak oso ukan zentzuduna izan aleak oso ukan el05586 Kantuz konsolatu nai ditugu tristiak aleluyak baditu onela ikustiak (sol ber) (ezer) pozgarria izan aditzezkoa (ezerk) aleluiak ukan (ezer) pozgarria izan (ezerk) aleluiak ukan el05589 Amandrerik eztaukazu? (yakin iii) norberaren burua laudatu aditzezkoa no tener abuela amandrerik ez ukan norberaren burua laudatu amandrerik ez ukan el05590 Amonik eztezu? (yakin iii) norberaren burua laudatu aditzezkoa no tener abuela amonarik ez ukan norberaren burua laudatu amonarik ez ukan el05591 Ardiak bi bordetan dituzte (yakin iii) (inorekin) haserre egon aditzezkoa ardiak bi bordetan ukan (inorekin) haserre egon ardiak bi bordetan ukan el05593 Bertzeek, sos puska bat eginik, funts baten erosterat eta emaztegai baten bila eldu zela. Bekaitzkorrek, aldiz, arditik ere etziela (man) dirurik ez ukan aditzezkoa no tener ni un céntimo n'avoir pas un sou arditik ere ez ukan dirurik ez ukan arditik ere ez ukan el05594 Arnasa aiñe gezur (nap esa) gezurtia izan aditzezkoa arnasa adina gezur ukan gezurtia izan arnasa adina gezur ukan el05595 artoak aitu eta dirua mejikon ez jakin tripatzarrok nork beteko ittugun (yakin iv) pobrea izan aditzezkoa artoak ahitu eta dirua mexikon ukan pobrea izan artoak ahitu eta dirua mexikon ukan el05596 Artozuritzea al degu gaur emen? (amab eg) berriketan egon aditzezkoa artozuritzea ukan berriketan egon artozuritzea ukan el05597 Arrosia merke du gorrek (yakin iii) alferra izan aditzezkoa aharrausia merke ukan alferra izan aharrausia merke ukan el05598 Asots aunitz ta gilzaur guti (yakin iii) itxura handiak eta egitate eskasa k ukan aditzezkoa asots anitz eta intxaur gutxi ukan itxura handiak eta egitate eskasa k ukan asots anitz eta intxaur gutxi ukan el05599 Astoputzak baño fundamentu geiago ez du orrek (nap esa) axolagabea izan aditzezkoa astoputzak baino fundamentu gehiago ez ukan axolagabea izan astoputzak baino fundamentu gehiago ez ukan el05600 Donostiyan alproja esaten dutena / Tomas zapatariya deitzen diyotena / aste guztiya ustez du ark astelena / lanikan egin gabe joaten zayo dena (ustez lag) alferra izan aditzezkoa aste guztia astelehena ukan alferra izan aste guztia astelehena ukan el05601 asteak guretzat bi ostiral baditu (nap esa) pobrea izan aditzezkoa (inorentzat) asteak bi ostiral ukan pobrea izan (inorentzat) asteak bi ostiral ukan el05602 Astian ostirala badugu (nap esa) pobrea izan aditzezkoa astean ostirala ukan pobrea izan astean ostirala ukan el05603 Astorik nai ez, eta zaldirik izan ez (nap esa) onenaren zain ezer gabe gelditu aditzezkoa astorik nahi ez eta zaldirik ez ukan onenaren zain ezer gabe gelditu astorik nahi ez eta zaldirik ez ukan el05605 Atea iotzen ez dugu lanik dena den dago zabala etxe ontako iende noblea launak bedeinka dezala (barne muin) (sarrera) zabalik egon aditzezkoa atea jotzen lanik ez ukan (sarrera) zabalik egon atea jotzen lanik ez ukan el05606 Desio nuke modu obian jenerua eramatia nik badet borondatia zabaldutzeko atia. (lexo) akordio bat lortzeko borondatea ukan aditzezkoa atea zabaltzeko borondatea ukan akordio bat lortzeko borondatea ukan atea zabaltzeko borondatea ukan el05608 Atorra girbinez yauntia du (yakin i) haserre ibili aditzezkoa atorra girbinez jantzia ukan haserre ibili atorra girbinez jantzia ukan el05609 Orrek eztik atxia-matxiak baño fundamentu geiago (nap esa) axolagabea izan aditzezkoa atxiamatxiak baino fundamentu gehiago ez ukan axolagabea izan atxiamatxiak baino fundamentu gehiago ez ukan el05610 Bai, bai; zuk atzo ere "atxur" ederra bazendun zedorrekiñ (urz bat) mozkortu aditzezkoa coger una mona prendre une cuite atxurra ukan mozkortu atxurra ukan el05611 Pobria izan arren atzaparrak garbi eztiyot egundaño alerik ekarri (jaio biz) ondratua izan aditzezkoa tener las manos limpias avoir les mains propes atzaparrak garbi ukan ondratua izan atzaparrak garbi ukan el05612 Atzealdea lurretik bertaratxo duana, gizonetan beñepein ankamotxa ta ao larrikoa nekez prestuk izan oi dira (biz gar) prestua ez izan aditzezkoa atzealdea lurretik bertaratxo ukan prestua ez izan atzealdea lurretik bertaratxo ukan el05613 Orrek bere izango dau atzean zuloa. (yakin iii) akatsak ukan aditzezkoa atzean zuloa ukan akatsak ukan atzean zuloa ukan el05614 Bolsilloa pasa du inposible ezpadu / atzeko patrikaran ikutua badu (garate) dirua ukan aditzezkoa atzeko patrikan ukitua ukan dirua ukan atzeko patrikan ukitua ukan el05615 izan genuen arpegiric escatzeco, azken eguneraño geldi zedilla gurekiñ? (jes biotz) ausartu aditzezkoa aurpegia ukan ausartu aurpegia ukan el05617 Gure auzoan beiak erroak andiak, orroak galantak (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa auzoan behiak erro handia pobrea izan auzoan behiak erro handia el05618 Eta itzetik ortzera ara non azaltzen dan Santa Kruz Berrobin, Abenduaren seigarrenetik zazpigarrenera gaubean ¡Ba zun azala! (santa kruz) ausarta izan aditzezkoa azala ukan ausarta izan azala ukan el05619 Boseo-lan orretan ondo ikasia / azeri zar soil batek ainbat malizia (mend txir) trebetasun handiak ukan aditzezkoa azeri zahar soil batek ainbat malizia ukan trebetasun handiak ukan azeri zahar soil batek ainbat malizia ukan el05620 Zuretzat baizik ez dut begirik, zare ene iguzkia gau eta egun zuri pentsatzen deramat ene bizia (ezin) maitatu aditzezkoa no tener ojos mas que para... (inorentzat) baizik begirik ez ukan maitatu (inorentzat) baizik begirik ez ukan el05621 Iñori gaizki itzegiteko Lasartek ez du barrenik (berts mor) traba moralak eduki aditzezkoa barrenik ez ukan traba moralak eduki barrenik ez ukan el05622 Bataquin itzac eta besteaquin lanac cer eguin uste dezu ala bici danac (izt oler) faltsua izan aditzezkoa batekin hitzak eta bestearekin lanak ukan faltsua izan batekin hitzak eta bestearekin lanak ukan el05623 Orrek bazter beltzak ditu (pros nav) ondorio txarrak ukan aditzezkoa bazter beltzak ukan ondorio txarrak ukan bazter beltzak ukan el05624 Tabernariak begi zioan Ganbeluen etxeari, bada zegoan leku onian (urz bat), Askok diyo bada begi arpegi txuri eder orri (amod pen) maitatu aditzezkoa begi ukan maitatu begi ukan el05625 Politika-izenez orain dagon miña begi-bista ona eta ikusi eziña (mendi gain) gorrotatu aditzezkoa begi bista ona eta ikusi ezina ukan gorrotatu begi bista ona eta ikusi ezina ukan el05626 Zorretan bizitze orrek begi gorriak dizkik neretzat (txan kant) larritasunean bizi aditzezkoa (ezerk inorentzat) begi gorriak ukan larritasunean bizi (ezerk inorentzat) begi gorriak ukan el05627 Zuen mutillak gureari begi andia deutsa (manual) maitatu aditzezkoa (inori) begi handia ukan maitatu (inori) begi handia ukan el05628 Gure aurrekoak ez zuten, agi denean, begi lauso handirik Gaizkiari, estalirik zegoenean ere, antzemateko (mitx idaz) azkarra izan aditzezkoa begi lausorik ez ukan azkarra izan begi lausorik ez ukan el05629 Begui onic zuhurrac nihoz ez diote (eskal), Begi on diotela inguru begira diren nesketxeri (ath gaitz), Eztiote Madalenari, Madalenari, beinolako begi onik (yakin iv), Begiona daust orrek niri. Begi ona daustsat nik orri (yakin iii) maitatu aditzezkoa ver con buenos ojos (inori) begi on ukan maitatu (inori) begi on ukan el05630 Begia estea baiño luzeago du orrek (yakin iii) ezinezkoa zaiona lortu nahi aditzezkoa avoir les yeux plus grands que le ventre begia hestea baino luzeago ukan ezinezkoa zaiona lortu nahi begia hestea baino luzeago ukan el05631 Begiac buruan savioac; eta eroac oñetan (tex arc) (yakin iii) zuhurra izan aditzezkoa begiak buruan ukan zuhurra izan begiak buruan ukan el05632 Begiac buruan savioac eta eroac oinetan (tex arc) (yakin iii) zoroa izan aditzezkoa begiak oinetan ukan zoroa izan begiak oinetan ukan el05633 Pixka bat eran eta begitan lausue; argatik eskatu'izut sututa lastue, hermano, etzera beti gaur bezin txintxue (muno) mozkor egon aditzezkoa begietan lausoa ukan mozkor egon begietan lausoa ukan el05634 erbi gaxoak biziagatik / saiatu baña alperrik / Luis Lasao'k ez omen zeukan / begietako makarrik (zub.) bista ona eduki aditzezkoa begietako makarrik ez ukan bista ona eduki begietako makarrik ez ukan el05635 Fitsa du hura begiko (yakin iii) gorrotatu aditzezkoa (inor) begiko fitsa ukan gorrotatu (inor) begiko fitsa ukan el05636 Santa Kruz begi begiko zuten Lizarragaren taldeak ere. Bein batez, Zarautzen zegoala, len esan degun bezela, Lizarragaren mutillak Viva Santa Cruz! otsegin zuten. (santa kruz), Begiko izan (yakin iii), Begiko dut mintegi honena (mitx idaz) maite izan aditzezkoa begiko ukan maite izan begiko ukan el05637 Ez dugu nehor bereziki begietan (zez erre), Betiko gorri gaixtoek, tzarrek, lehen xuriak bezen edo gehiago begietan baitituzte orai (mintz aur), Guztien jabe bera izanik ezkutatua ogitan askok daukate begitan sinismenian artu biarrez (mendi gain), Bosgarrena oso begitan baizun (txan kant) gorrotatu aditzezkoa tener entre ojos begi(e)tan ukan gorrotatu begi(e)tan ukan el05638 Behi baten buztanik eztu bererik (yakin iii) pobrea izan aditzezkoa behi baten buztanik (neurerik, heurerik, bererik...) ez ukan pobrea izan behi baten buztanik (neurerik, heurerik, bererik...) ez ukan el05639 Eta bekhatoreac baduque bada bekhoquia errencuratceco bere nahicabez eta sofricariez (test cahar i), Ordaindurik nahi izateko aski bekokirik baldin baduzu bederen (haur bes), Horren errateko're badu bekokia erlisionia berak ongi badakia? (ezin) ausartu aditzezkoa bekokia ukan ausartu bekokia ukan el05640 egia latzak entzun aditzezkoa belarriak bero ukan egia latzak entzun belarriak bero ukan el05641 Beso makalak eta agiñak zorrotzak / euskeraz ikasteko belarriak motzak (ust ezin) erdalduna izan aditzezkoa belarriak motzak ukan erdalduna izan belarriak motzak ukan el05642 Belaun gozo ona du gizon orrek (yakin iii) zalua izan aditzezkoa belaun gozo ona ukan zalua izan belaun gozo ona ukan el05643 Nehoren ganik beltzuri handirik ukan gabe (zez erre) gorrotatua izan aditzezkoa (inorengandik) beltzuri ukan gorrotatua izan (inorengandik) beltzuri ukan el05644 Gaur medikuak belarriak bero dituez (manual), Emazteki korrek baditu berrogei axkixalu, (yakin iii) ha urdun egon aditzezkoa berrogei hazkazal ukan ha urdun egon berrogei hazkazal ukan el05645 Bertze kopetarik zuen itsasun (zez erre) bestelako umorez egon aditzezkoa beste kopetarik ukan bestelako umorez egon beste kopetarik ukan el05646 Bi azaleko kopeta dala diyote neska orrena (errik itsas) faltsua izan aditzezkoa tener dos caras bi azaletako kopeta ukan faltsua izan bi azaletako kopeta ukan el05647 Eskualdunak baduela, bi begitarte (zez erre) faltsua izan aditzezkoa tener dos caras bi begirarte ukan faltsua izan bi begirarte ukan el05648 Zerekin eiñak ditu Atanok / besuak eta belaunak / tamaña orretan menderatzeko / pelotaririk onenak? / Bibote beltzak biarko zitik / ori autsiko duenak! (atano) ausarta aditzezkoa bibote beltzak ukan ausarta bibote beltzak ukan el05649 gizon onek beizkitela nei eguak moztu Errekaldek olako biboterik eztu (kortazar) ez ausartu aditzezkoa biboterik ez ukan ez ausartu biboterik ez ukan el05650 Nik baitzitut ofensatu bide estudan bezala (oler) eskubide ukan aditzezkoa bide ukan eskubide ukan bide ukan el05651 Askotan ixilago joan dira zazpi eta bide guzia ez ginuen aski (odol) mozkor ibili aditzezkoa bide guztia aski ez ukan mozkor ibili bide guztia aski ez ukan el05652 Lan zion landan; biar San Bartolome, ta soñekoa dendan (nap esa) berandu ibili aditzezkoa bihar san bartolome, eta soinekoa dendan ukan berandu ibili bihar san bartolome, eta soinekoa dendan ukan el05653 Bisaamon galanta (voc aran) festa ondoko tontaldia ukan aditzezkoa biharamona ukan festa ondoko tontaldia ukan biharamona ukan el05654 Emakumeak etzuen biotzik izan, geyago ezer erantzuteko (test berri), Bihotzic guehien çutenac, baçohala bera Aaron eta hurequin mendi garat (test cahar i), Becatari mota hau chit nequez sendatzen da, ceren biotzic ez duen beren griña cutuna utzitzeco (eracus), Nik ez ote det erantzuteko gaur izango biotzikan (berts txap iii), Ezak biotz, galai gazte, or duk iretzat emazte! (barne muin), Aski bihotz izan zuen azkenengo mehatxu hau egoztekotz (haur bes), Yoko orrentzat eztudala ainitz biotz (berts txap iii), Kantari bera ez ditaike ar beti alegrantzietan bihotzik badu parte har beza protsimoaren penetan (ezin) ausartu aditzezkoa tener agallas bihotz ukan ausartu bihotz ukan el05655 Biotz tolestua dutenak, igo oi dute sarri leku goietara (ip onak) faltsua izan aditzezkoa bihotz tolestua ukan faltsua izan bihotz tolestua ukan el05656 Biotz zabal aundi dun gizona txit maite gaitu baña guk ez degu ezagutu (goi lor) pertsona ona izan aditzezkoa bihotz zabala ukan pertsona ona izan bihotz zabala ukan el05657 Eskuak ditu oinetan, eta bihotza zangoetan. Hori erraiten da bihotz-gabeaz, eta eskukara behar denean ihes ari denaz. (ats neur) gaiztoa izan aditzezkoa bihotza zangoetan ukan gaiztoa izan bihotza zangoetan ukan el05658 ezda odolic behar bihotz batzuetan herria kausten dute toki gucietan (eskal) bihotzgogorra izan aditzezkoa bihotzean odolik ez ukan bihotzgogorra izan bihotzean odolik ez ukan el05659 eztituk birikak toki txarrean (yakin iii) lasaia izan aditzezkoa birikak toki txarrean ez ukan lasaia izan birikak toki txarrean ez ukan el05661 Apuro aundiyan bigaldu ziyon aita santuari ordena / eskomulgatu zitzala laixter bestela biziya pena (bera ezk) heriotzaren zigorra ukan aditzezkoa bizia pena ukan heriotzaren zigorra ukan bizia pena ukan el05662 Bizkarrean eztezu izango otzikan (alz imaz) jipoitua izan aditzezkoa bizkarrean hotzik ez ukan jipoitua izan bizkarrean hotzik ez ukan el05663 bixenta'ri dena arrigarria iruditzen zitzaion. Jendearen izaera, itz egiteko tankera ta batezere ainbeste zilimoni edozein gauzetarako ibiltzea. Bizkarrezurra biguña zuela esaten zuen. (biz gar) lausenkaria izan aditzezkoa bizkarrezurra biguna ukan lausenkaria izan bizkarrezurra biguna ukan el05664 Orrek eztin dirurik; ortxe zeraman boltsa aundi bat zorri zuriz beterik (can vas ii) dirurik ez ukan aditzezkoa loger le diable dans sa bourse boltsa zorri zuriz betea ukan dirurik ez ukan boltsa zorri zuriz betea ukan el05665 Alferrak eskuko larrua guri, moltsa zuri, athorra beltz (yakin iii) dirurik ez ukan aditzezkoa loger le diable dans sa bourse boltsa zuri ukan dirurik ez ukan boltsa zuri ukan el05666 ezagutceco eta erraiteco dina buru badut (card lap), yende gucia irriz yartzen da inguru, ez duela deusentzat guehiago buru (eskal), burua badu (eus habl) talentua ukan aditzezkoa talentua ukan buru(a) ukan el05667 Buru argia izan (eus habl) zuhurra izan aditzezkoa estar en su sano juicio buru argia ukan zuhurra izan buru argia ukan el05668 Iduri luke horrelako ahapaldi buru buztanik ez duten horien aipatzea bera kasik nardagatti dela (zez erre), Eztakozut bururik ez buztanik ikhusi (yakin iii) zentzugabea izan aditzezkoa no tener ni pies ni cabeza buru buztanik ez ukan zentzugabea izan buru buztanik ez ukan el05669 Lege bat bada Frantzian aspaldi egina, bainan egia errateko, buru buztanik... ez eta adarrik ez duena (zez erre) zentzugabea izan aditzezkoa no tener ni pies ni cabeza buru buztanik ez eta adarrik ez ukan zentzugabea izan buru buztanik ez eta adarrik ez ukan el05670 Ba,an burua betiko lepotik, batetik, eta oituera zarreri agur egin naia, bestetik (biz gar), Betiko lepotik burua (amab eg) iritziz edo ohituraz ez aldatu aditzezkoa burua betiko lepotik ukan iritziz edo ohituraz ez aldatu burua betiko lepotik ukan el05671 Bizkar-gañean burua dezun irakurlea (biozk) zuhurra izan aditzezkoa burua bizkar gainean ukan zuhurra izan burua bizkar gainean ukan el05672 Haritz urguillusua haiñ du tormentatcen non hedoien hauzo burua duena (fabl) harroa izan aditzezkoa burua hodeien auzo ukan harroa izan burua hodeien auzo ukan el05673 Baña gizona, zuk lengo lepotik orain ere burua (per amez), Batek jarraitzen dion oitura tzarrei: leengo lepotik burua bezalakoa, (pros nav), Lengo lepotik burua (yakin iii), Arek ere lengo lepotik burua (nap esa), ...bai, zera! lehengo lepotik hark burua (mitx idaz) iritziz edo ohituraz ez aldatu aditzezkoa burua lehengo lepotik ukan iritziz edo ohituraz ez aldatu burua lehengo lepotik ukan el05674 Burua oso duenak ihardets dezoke (zez erre) zuhurra izan aditzezkoa estar en su sano juicio burua oso ukan zuhurra izan burua oso ukan el05675 Aize-girizirik ez dik nere burutk zorririk eziñ izan dik kasko soillduak (paulo yan) burusoila izan aditzezkoa (inoren) buruak haize gerizarik ez ukan burusoila izan (inoren) buruak haize gerizarik ez ukan el05676 Mutilak buruan bere esteak daukez (yakin iii) jatuna izan aditzezkoa buruak ere esteak ukan jatuna izan buruak ere esteak ukan el05677 Eztu burutik maingurik bere aldeko (nap esa) (norberarentzat) probetxua bilatu aditzezkoa buruak (neure, heure, bere...) aldeko maingurik ez ukak (norberarentzat) probetxua bilatu buruak (neure, heure, bere...) aldeko maingurik ez ukak el05678 Eztela nehor munduan bruma aphurño bat ez dueric buruan (fabl) zoroa izan aditzezkoa buruak bruma ukan zoroa izan buruak bruma ukan el05679 Ez nuben uste zure buruban orrenbeste gatz egongo zanik (burrun) azkarra izan aditzezkoa avoir du vif-argent dans les veines buruan gatz ukan azkarra izan buruan gatz ukan el05680 Satisfaziyoz asiya nintzan / ustez leku seguruan / ez nuben uste oinbeste aize / zenduenikan buruan (jj luj) zoroa izan aditzezkoa buruan haizea ukan zoroa izan buruan haizea ukan el05681 Portamonedak bete ziraden aurretik ustu ziranak / gero buruan azkura zuten presentatu etziranak (berts bil) damutu aditzezkoa buruan hazkurea ukan damutu buruan hazkurea ukan el05682 Txoriak buruan (yakin iii) zoroa izan aditzezkoa tener la cabeza a pájaros avoir une araignée dans le plafond buruan txoriak ukan zoroa izan buruan txoriak ukan el05683 Zeure buruaren eder-itxusirik eztezu (yakin iii) ez arduratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaren ederitsusirik ez ukan ez arduratu (neure, heure, bere...) buruaren ederitsusirik ez ukan el05684 Arrazoirik ez dula esaten dutenak ez dauzkate sanuak buruko garunak (mend txir) zoroa izan aditzezkoa buruko garunak sanoak ez ukan zoroa izan buruko garunak sanoak ez ukan el05685 Buruko andia ta jate urria (ref vas) aberats itx ura egin eta pobrea izan aditzezkoa buruko handia eta jate urria ukan aberats itx ura egin eta pobrea izan buruko handia eta jate urria ukan el05686 burutik badu, edo nik ez dakit nolakotzen ari den (zez erre) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis burutik ukan zoroa izan burutik ukan el05687 Pixkat arindu gera gorputzez, buruz ez degu errenik (berts mor) zuhurra izan aditzezkoa buruz herrenik ez ukan zuhurra izan buruz herrenik ez ukan el05688 buztana lastozcoa duena suaren bildur (tex arc) kontuz ibili aditzezkoa buztana lastozkoa ukan kontuz ibili buztana lastozkoa ukan el05689 Deabru guziak berekin zituen, eta sukalde-zai irugarren semea zuan arek arrapatu nai zuan (txan kant) haserre egon aditzezkoa deabru guztiak (neurekin, heurekin, herekin...) ukan haserre egon deabru guztiak (neurekin, heurekin, herekin...) ukan el05691 Denetarako bazeukek orrek maratilla (nap esa) larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan aditzezkoa tener respuesta para todo denetarako maratila ukan larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan denetarako maratila ukan el05692 dirurik zuririk ez beltzikan Joxantoniok etzeukan (yakin iv) dirurik ez ukan aditzezkoa no tener ni un céntimo n'avoir pas un sou dirurik ez zuririk ez beltzik ez ukan dirurik ez ukan dirurik ez zuririk ez beltzik ez ukan el05693 Gambaratic atheratzen dire sartzean baino alegerago, elgarrekin ihardokiz behingo gizon badela oraino Aita Iñazio. Aita Iñazioc eder begia zuen (bi saind) itxura oneko izan aditzezkoa eder begia ukan itxura oneko izan eder begia ukan el05694 Hurbil eliza, aldarea urrun (yakin iii) itx ura egin aditzezkoa eliza hurbil eta aldarea urrun ukan itx ura egin eliza hurbil eta aldarea urrun ukan el05695 Eztadukat nekerik oik emana jaten apenas tripatikan enredatu nauten (amar ur) norberaren lanaz bizi aditzezkoa (inork) emana jaten nekerik ez ukan norberaren lanaz bizi (inork) emana jaten nekerik ez ukan el05696 Entzueria baxuat (voc aran) entzutetik ezagutu aditzezkoa entzuera ukan entzutetik ezagutu entzuera ukan el05697 Entzutea baduzu nitaz lehen ere: nor naizen erraitera ez nuzu herabe (naf kan) entzutetik ezagutu aditzezkoa entzutea ukan entzutetik ezagutu entzutea ukan el05698 Ahalge-gabeak bitu epher erreak; zer ahalgorrak? Ogi-mokorrak. (ats neur) ondoriorik onena eskuratu aditzezkoa quedarse con la parte del león prendre la part du lion eper erreak ukan ondoriorik onena eskuratu eper erreak ukan el05699 Xankoak ederregi tiat hor erabilteko (yakin i) (ezertarako) kategoria handiegia ukan aditzezkoa (inon, ezertan) erabiltzeko zangoak ederregi ukan (ezertarako) kategoria handiegia ukan (inon, ezertan) erabiltzeko zangoak ederregi ukan el05700 Errai onac ditu guzientzat; baña beretzat beti da gogorra (jes biotz) pertsona ona izan aditzezkoa ser de buen corazón errai onak ukan pertsona ona izan errai onak ukan el05701 Bai, erlisioneko fedeak erroak barna ditu euskaldunaren bihotzean (ath gaitz), Erruak barna ditu jenden maleziak. (bordel) finkatua egon aditzezkoa erroak barna ukan finkatua egon erroak barna ukan el05702 Errosarioa eskutan ta deabrua kolkoan (yakin iii) on itxura egin eta gaiztoa izan aditzezkoa errosarioa eskuetan eta deabrua kolkoan ukan on itxura egin eta gaiztoa izan errosarioa eskuetan eta deabrua kolkoan ukan el05704 Eta arekiñ sartzen ta escu andia duen gizon bat agertuco balitz zure etsean (jes biotz) boteretsua izan aditzezkoa esku handia ukan boteretsua izan esku handia ukan el05705 Etxeko nagusitzan hik daukak eskua (odol) agintea ukan aditzezkoa (ezertan) eskua ukan agintea ukan (ezertan) eskua ukan el05706 Kennedi-k ere bolara ontan eskuk bete lan baditu (amar ur) lan asko ukan aditzezkoa eskuak bete lan ukan lan asko ukan eskuak bete lan ukan el05707 Mehatxu zalapartatsuak, gupida ditu eskuak, eta ez obratzen (ats neur) alferra izan aditzezkoa eskuak gupida ukan alferra izan eskuak gupida ukan el05708 Eskuak ditu oinetan,eta bihotza zangoetan. Hori erraiten da bihotz-gabeaz, eta eskukara béhar denean ihes ari denaz (ats neur) alferra izan aditzezkoa eskuak oinetan ukan alferra izan eskuak oinetan ukan el05709 Nahiz ukaitzen dutan maiz gisoña beltza eta larrua badut eskuetan latza ez da zer gaitza?... (oxob) langilea izan aditzezkoa n'avoir pas les mains gourdes eskuetan larrua latza ukan langilea izan eskuetan larrua latza ukan el05710 Munduan den on guztia duelarik eskuko heiatxo bat iauregitzat hautatu du sortzeko (noel), Nola geure borondatea guere eskuko baitugu (gero), Eta hek guciak, adoratcecotan erresuma guciac bere efcuco cituena (test cahar i), Cerua eta infernua biac escuco ditut orai (card lap), Eskaldun ona bere eskuko ez izana gatik (mintz aur), Ez dut aukeran eure eskuko (mitx idaz) menpean ukan aditzezkoa eskuko ukan menpean ukan eskuko ukan el05711 Alferrak eskuko larruaguri, moltsa zuri, athorra beltz (yakin iii) alferra izan aditzezkoa avoir un poil dans la main eskuko larrua guri ukan alferra izan eskuko larrua guri ukan el05712 Sara duk herri guzietan maithagarriena eta famatuena; ez nauk hola mintzo segurki, neroni Saratarra naizelakotz... Ez!... gaizki lukek bere buruaz espantu egitea (p. adame), Ezen eskual-herriko gure deputatuek badute hartaz eta beren buruez espantu (mintz aur) (ezer) gauza handitzat hartu aditzezkoa (ezertaz) espantu egin / ukan (ezer) gauza handitzat hartu (ezertaz) espantu egin / ukan el05713 Orain degu aukera batera edo bestera estaziuak parian Jaunak gizona etzuen egiñ besterentzako irian (mendi gain) aukera ona ukan aditzezkoa estazioa(k) parean ukan aukera ona ukan estazioa(k) parean ukan el05714 Etxia lurtatu denian,harrien gaxtuak falta (etxahun) oker eginaren errua besteri egotzi aditzezkoa etxea lurtaratu denean falta harrien gaiztoak ukan oker eginaren errua besteri egotzi etxea lurtaratu denean falta harrien gaiztoak ukan el05715 Orrek ez dik euliak baño fundamentu gei(ag)o (nap esa) axolagabea izan aditzezkoa euliak baino fundamentu gehiago ez ukan axolagabea izan euliak baino fundamentu gehiago ez ukan el05716 Ikusi orduko maite nuena nik ditudan indar oro? harek ordainez ez du enetzat ez begi eta ez, bihotz (ezin) (odol) ez maitatu aditzezkoa (inorentzat) ez begi eta ez bihotz ez ukan ez maitatu (inorentzat) ez begi eta ez bihotz ez ukan el05717 Ez duzue uste? Kanorerik ez luke; ez itxurarik, ez buru-buztanik... (zez erre) zentzugabea izan aditzezkoa no tener ni pies ni cabeza ez itxurarik ez buru buztanik ukan zentzugabea izan ez itxurarik ez buru buztanik ukan el05718 Onla faltatzen diyonak señora biri, eztu ez kriantzik eta ez jantzi dezente bat (oroitz) alproja izan aditzezkoa ez kriantzarik ez jantzi dezenterik ukan alproja izan ez kriantzarik ez jantzi dezenterik ukan el05719 Barkatu jauna, bainan zin-zinez erraten dautzut, ez dudala nik urrerik, ez zilarrik ez eta arditik (zez erre) dirurik ez ukan aditzezkoa no tener ni un céntimo n'avoir pas un sou ez urrerik ez zilarrik ez eta arditik ez ukan dirurik ez ukan ez urrerik ez zilarrik ez eta arditik ez ukan el05720 Pameliya det aundiya eta alderdirikan ez deusen ortik pentsatu besterik ezta ni nola biziko naizen (berridi) pobrea izan aditzezkoa ezeren alderdirik ez ukan pobrea izan ezeren alderdirik ez ukan el05721 Geroztik kalte besterik egin ez diguten gaztelu zar satorzulo oiek or geratu itun betiko txutik. Zer gerta ere, lepoan beti ezpata (txan kant) arriskuan egon aditzezkoa ezpata lepoan ukan arriskuan egon ezpata lepoan ukan el05722 Oinguak eta lenguak; nik aspalditik ikasia nauk orrelako pandanguak (berts txap iii) esperientziaduna izan aditzezkoa (halako) fandangoa(k) ikasia(k) ukan esperientziaduna izan (halako) fandangoa(k) ikasia(k) ukan el05723 Fraka beltzean puntada zuria, umeak iñorenak, eta andra nagia ezta gizonentzako bizimodu andia (yakin iii) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa fraka beltzean puntada zuria ukan etxean gobernu txarra ukan fraka beltzean puntada zuria ukan el05724 Etxe ontan brakak ere emaztiak dituela bazekiau-ta (burrun) agintea ukan aditzezkoa llevar los pantalones frakak ukan agintea ukan frakak ukan el05725 Zure galtza-kordak izain du korapillo ori (nap esa) probema (hau, hori, hura...) ukan aditzezkoa korapilo (hau, hori, hura...) (neure, heure, bere...) galtza kordak ukan probema (hau, hori, hura...) ukan korapilo (hau, hori, hura...) (neure, heure, bere...) galtza kordak ukan el05726 Ik esaten dek toki aundia detala galtza-zorruan (txapel) dirurik ez ukan aditzezkoa galtza zorroan toki handia ukan dirurik ez ukan galtza zorroan toki handia ukan el05727 Bainan hor aita bixtan emanik-galtzak soinean baititu / Bi hitz zautan adrezatu: Bortxaz nuen obeditu (manex) agintea ukan aditzezkoa galtzak soinean ukan agintea ukan galtzak soinean ukan el05728 Ai, gure galtzak tokia pranko baditek ipurdietan (jaio biz) goseak bizi aditzezkoa (inoren) galtzek ipurdietan tokia ukan goseak bizi (inoren) galtzek ipurdietan tokia ukan el05729 Escun locatcen ohi da nola miragarria hitz çucen eta iustuen duelaric garria (bir of) zaletasuna ukan aditzezkoa (ezeren) garria ukan zaletasuna ukan (ezeren) garria ukan el05730 Artzaintzaren geroak triste du begia (odol) etorkizun beltza ukan aditzezkoa (ezeren) geroak begia triste ukan etorkizun beltza ukan (ezeren) geroak begia triste ukan el05731 Oraiko mutil zarek duten fantasie soinean gerrikoa bestek erosie (can vas i) inoren dirutik bizi aditzezkoa gerrikoa bestek erosia ukan inoren dirutik bizi gerrikoa bestek erosia ukan el05732 Hemengo etxeko endereak golkoan du gezurra (can vas ii) gezurtia izan aditzezkoa gezurra golkoan ukan gezurtia izan gezurra golkoan ukan el05733 Gibel-aire bat badu (yakin iii) lotsatia izan aditzezkoa gibel aire bat ukan lotsatia izan gibel aire bat ukan el05734 Ez dezu gibel txarra-zion Iñaki'k irurok alkartu ziranean (amab eg) eraman handikoa izan aditzezkoa tener buen estómago gibel txarra ez ukan eraman handikoa izan gibel txarra ez ukan el05735 Joan-etorri aietan begiak irauliko zitun noski, bide-baztarren bat arkitzen ote zun, igesegiteko. Gibela bear du! Baño etzegoan igesegiterik. Ala ere etzun etsitzen, eta igesegin ote zezaken, eta nola, ari zan bere buruarekin. (santa kruz) ausardia ukan aditzezkoa gibela ukan ausardia ukan gibela ukan el05736 Gibelean eztik arri asko (yakin iii) (nap esa) osasun ona ukan aditzezkoa gibelean harri asko ez ukan osasun ona ukan gibelean harri asko ez ukan el05737 Ba bainan zera da: gider handiak omen zituen (mintz aur) influentzia ukan aditzezkoa avoir le bras long gider handiak ukan influentzia ukan gider handiak ukan el05738 Zenbat balio duen ondo portatzea aizkolariena dauka Keixetak giltzea (p eraus ii) ezertan lehena izan aditzezkoa giltza ukan ezertan lehena izan giltza ukan el05739 Ez emanik hártzari behar zen tiroa, ikhara daldaretan, lanhotsu gogoa emekiro jausten da zuhaitz gainekoa eta etzanik dagon haren gana doa (oxob) zorabiatu aditzezkoa gogoa lainotsu ukan zorabiatu gogoa lainotsu ukan el05740 Eta emakumeak au guzia gogoan zuela, gisa onetan erantzun zion (test berri), Bai halaber adirazten ere berak gogoan tuenak (lan haut), Ori du gogoan etxerako (eus habl), Jose Antonio det nik beti gogoan nere galai ederra nun ote dagoan (amod pen), oraiñdañokuan konseju obenak eman dituzte eleizan obe genduke entzutera juan ta illa arte goguan izan (mend txir) gogoratu aditzezkoa tener en cuenta gogoan ukan gogoratu gogoan ukan el05741 Ez ikaratu, Maria, bada Jainkoak bere gogokoa zaitu (test berri), Beren gogoko ez dituztenak (zez erre), Orretxek nor ote du orren gogokoa (yakin iv), Gogoko zituen bur argiz ulertzen zuten euskaldunen gauzak (mitx idaz) maitatu aditzezkoa gogoko ukan maitatu gogoko ukan el05742 Bibote-dun ori da polita pausuan gorbatak etxian da diruba auzuan (axen txan) pobrea izan eta aberatsaren itxurak egin aditzezkoa gorbatak etxean eta dirua auzoan ukan pobrea izan eta aberatsaren itxurak egin gorbatak etxean eta dirua auzoan ukan el05743 Aizkolariyak ere Euskal-errikuak dira dituztenak pare bana gorringo bikuak (mend txir) ausarta izan aditzezkoa tener un par de pelotas gorringo biko pare bana ukan ausarta izan gorringo biko pare bana ukan el05744 Gorhua garrian ta gogoa kirolan (ref vas) alferra izan aditzezkoa gorua gerrian eta gogoa kirolan ukan alferra izan gorua gerrian eta gogoa kirolan ukan el05745 Tinta onetik dakit guardasol guziyak dituela zulatuak, gaztañak erretzeko danboliña bezela (oroitz) alproja izan guardasol guztiak zulatuak ukan alproja izan guardasol guztiak zulatuak ukan el05746 Kanpora jali ondoan haize hotza janari! (can pop i) goseak bizi aditzezkoa haize hotza janari ukan goseak bizi haize hotza janari ukan el05747 Ez dute ariaric batere behar heiequin (test cahar i), Guehienec badute heiekin aria (eskal) harremanak ukan aditzezkoa (inorekin) haria ukan harremanak ukan (inorekin) haria ukan el05748 Arille txarra du (nap esa) ezin geldirik egon aditzezkoa haril txarra ukan ezin geldirik egon haril txarra ukan el05749 Badakinagu, tresna makurra, ezdunala hik hatsa laburra (elizanb) edale handia izan aditzezkoa hatsa laburra ez ukan edale handia izan hatsa laburra ez ukan el05750 Atsa ere gezurrra du (yakin iii) (nap esa) gezurtia izan aditzezkoa hatsa ere gezurra ukan gezurtia izan hatsa ere gezurra ukan el05751 Biziak diraneiño, hatsa sabelean deiño, arima gorputzetik iltki arteiño (gero) bizirik iraun aditzezkoa hatsa sabelean ukan bizirik iraun hatsa sabelean ukan el05752 Bainan hatsa zail duela bederen erakutsi du engoitik. (mintz aur) hilgaitza izan aditzezkoa hatsa zail ukan hilgaitza izan hatsa zail ukan el05753 Ausi-osorik eztu gizon orrek (yakin iii), Orrek ez du ausiosorik (nap esa) soluziorik ez ukan aditzezkoa hautsi osorik ez ukan soluziorik ez ukan hautsi osorik ez ukan el05754 Erdoirik gabe mingaiña (xenp sari) pentsatzen dena garbi esan aditzezkoa herdoilik gabeko mihingaina ukan pentsatzen dena garbi esan herdoilik gabeko mihingaina ukan el05755 Exur berri badin emazteki korrek (yakin iii) haurdun egon aditzezkoa hezur berri ukan haurdun egon hezur berri ukan el05756 Ezur nausiko miñe du alperrak (nap esa) alferra izan aditzezkoa hezur nagusiko mina ukan alferra izan hezur nagusiko mina ukan el05757 Ilda're aldatzerik etzun arek iguel (berts txap ii) egoskorra izan aditzezkoa hilda ere aldatzerik ez ukan egoskorra izan hilda ere aldatzerik ez ukan el05758 Iru apez anai alkarrekin aldarean meza ematen baino bribilegio geiago du (yakin i) pribilejio asko ukan aditzezkoa hiru anai elkarrekin aldarean meza ematen baino pribilejio gehiago ukan pribilejio asko ukan hiru anai elkarrekin aldarean meza ematen baino pribilejio gehiago ukan el05759 han nintzan harrapatua / aginduaz dolutua / urruntzeko izan banu hirur arditen lekua / gizonez inguratua / iduri preso hartua (can pop ii) (naf kan) inguratua egon aditzezkoa hiru arditen lekurik ez ukan inguratua egon hiru arditen lekurik ez ukan el05760 Nik hitz dautzut, adiskidea, bertzela argi lezaketela oraiko etxe zaharrek bai eta ere oraiko mutil neskato gaztek? (zez erre), Hitz darotzut, aita maitea, ez dutela ahanztera utziko gaurko solas ederra (lab lib) prometatu aditzezkoa dar (su) palabra donner sa parole (inori) hitz ukan prometatu (inori) hitz ukan el05761 Mutillec begaitue oyen moducoac bataqui itzac eta ascorequin contuac (izt oler) faltsua izan aditzezkoa hitzak batekin eta kontuak askorekin ukan faltsua izan hitzak batekin eta kontuak askorekin ukan el05762 Berbok eder aoan / orapiloa kolkoan / leen legez egongo enaiz / zure ukaondoan (barrutia) gezurretan ari aditzezkoa hitzak eder ahoan eta kolkoan korapiloa ukan gezurretan ari hitzak eder ahoan eta kolkoan korapiloa ukan el05763 Itzak ederrak eta putzak minak (yakin iii) faltsua izan aditzezkoa hitzak ederrak eta putzak minak ukan faltsua izan hitzak ederrak eta putzak minak ukan el05764 Itzak merke, ta poltsan diru gutxi (nap esa) hiztuna izan aditzezkoa hitzak merke ukan hiztuna izan hitzak merke ukan el05765 Ecus dezan zure Jaunac ezpañac baño biotzac zati andiagoa duela zure itzetan (jes biotz) pentsatzen dena garbi esan aditzezkoa avoir le coeur sur les lévres (inoren) hitzetan ezpainak baino bihotzak zati handiagoa ukan pentsatzen dena garbi esan (inoren) hitzetan ezpainak baino bihotzak zati handiagoa ukan el05766 ogeitaamarreko ederra izan degu (nap esa) bazkari ona egin aditzezkoa hogeitamarreko ederra ukan bazkari ona egin hogeitamarreko ederra ukan el05767 Aurrak ondo gabeko estea du (yakin iii) (nap esa) jatuna izan aditzezkoa hondo gabeko estea ukan jatuna izan hondo gabeko estea ukan el05768 jateko ortzik ez duenak, iltxaurrek izaten ttik (nap esa) ez dagokiona ukan aditzezkoa hortzik ez eta intxaurrak ukan ez dagokiona ukan hortzik ez eta intxaurrak ukan el05769 Otsik asko badu; intxaurrak eztakit zenbateraiño izango diran (sas let) itxurak egin aditzezkoa hotsak ukan itxurak egin hotsak ukan el05770 Bai, jango dik, idiak baño urdall obea zeukak eta (gar) jatuna izan aditzezkoa idiak baino urdail hobeagoa ukan jatuna izan idiak baino urdail hobeagoa ukan el05771 Igel-begiak tuk hik (yakin iii) mozkor egon aditzezkoa igel begiak ukan mozkor egon igel begiak ukan el05772 Sudurpian bai zuk idarra! (nap esa) hitzez ausarta izan aditzezkoa írse(le) la fuerza por la boca indarra sudurpean ukan hitzez ausarta izan indarra sudurpean ukan el05773 Intzizu batek aña malezi bazuben Fernando zanak barruti gutxi erosi eta beti ardiyak gizenak (txirrit i) trebetasun handiak ukan aditzezkoa intxixu batek adina malezi ukan trebetasun handiak ukan intxixu batek adina malezi ukan el05774 bazkaririk ez al ditek eman eguardiyan? berriz e ola egoten baiz egunan erdiyan tximia izango dek ire ipurdiyan! (itur berts) goseak bizi aditzezkoa ipurdian txima ukan goseak bizi ipurdian txima ukan el05775 Irinik adina lauso, izango du (yakin iii) akatsak ukan aditzezkoa irin adina lauso ukan akatsak ukan irin adina lauso ukan el05776 Ez du orrek iturri txarra! (nap esa) irabazbide ona ukan aditzezkoa iturri txarra ez ukan irabazbide ona ukan iturri txarra ez ukan el05777 Pekatubak konfesatu barkatzia jakiña naiz-ta izan itxasuan ondarrikan aña (zubi) (ezertan) aberatsa izan aditzezkoa (ezer) itsasoan hondarrik adina ukan (ezertan) aberatsa izan (ezer) itsasoan hondarrik adina ukan el05778 Ta ez aitari itzal andia ziolako bakarrik (gar) errespetoa ukan aditzezkoa (inori) itzala ukan errespetoa ukan (inori) itzala ukan el05779 Xurkia alde dute (nap esa) zirkunstantziak alde ukan aditzezkoa ir viento en popa avoir le vent en poupe ixurkia alde ukan zirkunstantziak alde ukan ixurkia alde ukan el05780 Ez duela harekin ele bat eginik / Jainkoak baño gehiago nik ez dut hobenik (luz kan) errugabea izan aditzezkoa jainkoak baino hoben gehiago ez ukan errugabea izan jainkoak baino hoben gehiago ez ukan el05781 Azindak ere deabruak dira kolera emangarriyak Judasek ainbat tranpa badute Amerika'ko ardiyak! (david) bihurria izan aditzezkoa judasek hainbat tranpa ukan bihurria izan judasek hainbat tranpa ukan el05782 Hunek izan behar du Juif Errant-en adina (igel) zaharra izan aditzezkoa ser más viejo que Matusalén plus vieux que Mathusalen Juif Erranten adina ukan zaharra izan Juif Erranten adina ukan el05783 Onek, kayeko portalia baña buru aundiyagua dik (oroitz) buruhandia izan aditzezkoa kaieko portalea baino buru handiagoa ukan buruhandia izan kaieko portalea baino buru handiagoa ukan el05784 Kaiser-en kañoi baño indar geiago izango zuala itxuaren erretolikak (iru zir) indartsua izan aditzezkoa kaiserren kainoi guztiek baino indar gehiago ukan indartsua izan kaiserren kainoi guztiek baino indar gehiago ukan el05785 kara anitz ta orroltze guti (yakin iii) itxura bes terik ez ukan aditzezkoa kara anitz eta arraultz guti ukan itxura bes terik ez ukan kara anitz eta arraultz guti ukan el05786 Gure arimaz kargu dugu Iaingoikuak emanik (oler) (ezertaz) arduratu aditzezkoa estar al cargo (de...) (ezertaz) kargu ukan (ezertaz) arduratu (ezertaz) kargu ukan el05787 Karrika guzia ez zuten aski zabal berentzat. Biak bardin hordi arrail. (zez erre) mozkor ibili aditzezkoa karrika guztia aski zabal ez ukan mozkor ibili karrika guztia aski zabal ez ukan el05788 erhoekin trebe ican nahi denac ez duke cascoa betheena berac (fabl) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis kaskoa beteena ez ukan zoroa izan kaskoa beteena ez ukan el05789 Lissardy, diruz bezala kascoz cimenduac lodi (eskal) zuhurra izan aditzezkoa kaskoz zimenduak lodi ukan zuhurra izan kaskoz zimenduak lodi ukan el05790 Katu zarrak baño bizi luzeagoa izan oi dute (biz gar) hilgaitza izan aditzezkoa tener más vidas que un gato katu zaharrak baino bizi luzeagoa ukan hilgaitza izan katu zaharrak baino bizi luzeagoa ukan el05791 Jose Mondragonekok dauko katua por gala, gurean bere eztago ta, monona, ain bere ta argala (can vas ii) mozkortia izan aditzezkoa katua por gala ukan mozkortia izan katua por gala ukan el05792 Queac ditu (voc bas) gutiziatsua izan aditzezkoa picar alto menacer le ciel keak ukan gutiziatsua izan keak ukan el05793 Gu gaude beti nekian sobrante gutxi kofrian gastatutzeko kolpian (lexo) pobrea izan aditzezkoa kofrean sobrante guti ukan pobrea izan kofrean sobrante guti ukan el05794 Koipe asko ta urdai gutxi (yakin iii) itxura besterik ez ukan aditzezkoa koipe asko eta urdai gutxi ukan itxura besterik ez ukan koipe asko eta urdai gutxi ukan el05795 Mingañian koipia txit gutxi eltzian otordu txarra dago alako etxian (jaio biz) berrits ua eta alferra izan aditzezkoa koipea mingainean eta eltzean ez ukan berrits ua eta alferra izan koipea mingainean eta eltzean ez ukan el05796 Baztandarrak itzek eder, baño opille kolkoan (nap esa) asmo izkuturen bat ukan aditzezkoa kolkoan opila ukan asmo izkuturen bat ukan kolkoan opila ukan el05797 Zorroztuak baitzeuden bestiaren ortzak izan ere gosiak ditu kontu motzak (j-p zab) funtsera zuzenean edo leunkeriarik gabe jo aditzezkoa no andarse con miramientos kontu motzak ukan funtsera zuzenean edo leunkeriarik gabe jo kontu motzak ukan el05798 Hain xehero, bat banaka, beregainki, eta bereziki daki Iainkoak gauza guztien berri, non gure buruko illeak ere, kontatuak baitadutza eta ezpaitzaiku batere haren iakin gabe galtzen eta ez erortzen. Are badaki zenbat parabisurako diren, eta bai zenbat ifernurako diren ere [Lc. 12 et 21]. Eta hark berak daki eta ez bertzek. Badu guztien kontua, eta kontu segura eta gerthua. (gero) (ezeren) kontaduria egin aditzezkoa llevar la cuenta (ezeren) kontua ukan (ezeren) kontaduria egin (ezeren) kontua ukan el05799 Bere contua ukhan çuen, nola mereci baitçuen (fabl) hil aditzezkoa (neure, heure, bere...) kontua ukan hil (neure, heure, bere...) kontua ukan el05800 Askok añeko irebaziak enplio onek bazetik bañan jendiak gu bajatzian kontuak izango zetik (itur berts) larri egon aditzezkoa kontuak ukan larri egon kontuak ukan el05801 Hik badukak tupeta horren erraiteko orai ez nuk trenpian mokoko aritzeko (luz kan), Eztikiegi mintzo da eskualduna. Ez duzue aski kopeta. Behar zintzukete gorri horiek erratusi (zez erre), Ez dutela kopetarik, etsaiari ihardokitzeko (mintz aur) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara kopeta ukan lotsagabea izan kopeta ukan el05802 Bei, txekor txerriak saldutzera gu errira jetxi gaitzala zerbait kentzeko oso argia zuen kopeta-azala (p eraus iii) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara kopeta azala argia ukan lotsagabea izan kopeta azala argia ukan el05803 PANTXO. Lan egin ezak. TXILBORRA. Hori da: lehertu hadi hor. PANTXO. Mutil: zazpi azal badituk kopetan. (b. urtian.), Zazpi bat azal gutxinez dauzka Lexoti orren kopetak (amar ur) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara (inoren) kopetak zazpi azal ukan lotsagabea izan (inoren) kopetak zazpi azal ukan el05804 Litxerreri txar orietatik Jainkoak libra nazala sospetxa ori egin duenak baute kopetan azala (nekaz mi), Etzuten erakutsi uso-saill makala, auek badute gero kopetan azala! (goi lor) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara kopetan azala ukan lotsagabea izan kopetan azala ukan el05805 Lotsagabekoa dun kopetan azala (can vas ii) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara kopetan lotsagabeko azala ukan lotsagabea izan kopetan lotsagabeko azala ukan el05806 Zazpi azal ditu kopetan (yakin iii) (nap esa) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara kopetan zazpi azal ukan lotsagabea izan kopetan zazpi azal ukan el05807 Ajolarikan etzaiotenak korajia bekokian gezur kontari eskian (mend txir) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara korajea bekokian ukan lotsagabea izan korajea bekokian ukan el05808 Nere buruba maitatuko det beste gatikan ez det izango kornadu baten ajolarikan (kont) ez arduratu aditzezkoa importar un bledo kornadu baten ajolarik ez ukan ez arduratu kornadu baten ajolarik ez ukan el05809 Alde nai ez duana amaren ondoti amak kutun itxu izango du beti (berts bil) maitatu aditzezkoa kutun ukan maitatu kutun ukan el05811 Orren labanak ere ba'itu bi ago(ao) (nap esa) behin alde batera eta bestean bestera jo aditzezkoa (inoren) labanak bi aho ukan behin alde batera eta bestean bestera jo (inoren) labanak bi aho ukan el05812 Ez dute beti labean gañean (nap esa) aberatsa izan aditzezkoa labearen gainean ukan aberatsa izan labearen gainean ukan el05813 Laguntzat hor nuela... sotoko oporra (can pop i) mozkortia izan aditzezkoa laguntzat sotoko oporra ukan mozkortia izan laguntzat sotoko oporra ukan el05814 Ingelesak lan dik mokodurik onena alemanak jan dik (j gar), Oiek bear zutena traidoriak jan du sinistiak lan du (zap anai), Aukeran beti bizi nai duenak lan du (yakin iv) zaila gertatu aditzezkoa costar trabajo (ezerk) lan ukan zaila gertatu (ezerk) lan ukan el05815 Nahiz berenaz jite azkarrekoa zen, lanak izan ditu, hogeita bortz urtez Afrikako iguzki dorpearen jasaiten (mintz aur), Buruzagiak ordu arte lanak izan zituen irria ezin atxikiz (zez erre), Lan aundiak izan nituan enparantzara igarotzen (gar), iluntzen asi zuelarik lanak ziten (pros nav), Itzbiriak lanak izan ditu emen denok lagunak gera guzitok elkarren (gazt berts), Zer aldakuntzak urte gutxian sinisteak lanak ditu gailurretara begiratuta ixilik ezin gelditu (sor zaiz) zaila gertatu aditzezkoa costar trabajo lanak ukan zaila gertatu lanak ukan el05816 Ikusten dan guztia lau ikaratan dau ta etzara bildurtzen ori baiño geiau (enb oles) beldurt u aditzezkoa lau ikaratan ukan beldurt u lau ikaratan ukan el05817 Inposible da lau zientziak ote dituen osuak (txirrit i) arlotea izan aditzezkoa lau zientziak osoak ez ukan arlotea izan lau zientziak osoak ez ukan el05818 Lau zuriren pupua eta lau marairen mantarra (yakin iii) behar baino gehiago kexatu aditzezkoa lau zuriren pupua eta lau marairen mantarra ukan behar baino gehiago kexatu lau zuriren pupua eta lau marairen mantarra ukan el05819 ¿Nork ezteutsa izango lege andia norbera jayo dan erriari? (manual) maitatu aditzezkoa (inori) lege handia ukan maitatu (inori) lege handia ukan el05820 Eta onelaco bazkarietan emakumeak ezbazuten ere lekarik izaten (test berri) debekatua ukan aditzezkoa (ezertan) lekurik ez ukan debekatua ukan (ezertan) lekurik ez ukan el05821 Pozak etzuen lokarririk Zabaletan (gar) mugarik ez ukan aditzezkoa no tener límites (inork, ezerk) lokarririk ez ukan mugarik ez ukan (inork, ezerk) lokarririk ez ukan el05822 Arto-zati bat beste gauzik ez orain malkotan bustia (nere bid) pobrea izan aditzezkoa malkotan bustitako arto zati bat beste gauzarik ez ukan pobrea izan malkotan bustitako arto zati bat beste gauzarik ez ukan el05823 Mainka luzeago ezik besoa (yakin iii) ez dagokiona ukan aditzezkoa manga besoa baino luzeago ukan ez dagokiona ukan manga besoa baino luzeago ukan el05824 Ark adiñako muturrik eztu mendian dagon otsuak (trini ur) haserre egon aditzezkoa mendia dagoen otsoak (inork) adinako muturrik ez ukan haserre egon mendia dagoen otsoak (inork) adinako muturrik ez ukan el05825 Orrek mii altzairetue du (nap esa) hiztun zorrotza izan aditzezkoa mihi altzairatua ukan hiztun zorrotza izan mihi altzairatua ukan el05826 Orrek miie ere lekuen du (nap esa) hiztun egokia izan aditzezkoa mihia bere lekuan ukan hiztun egokia izan mihia bere lekuan ukan el05827 illeric eztaumiñean (voc bas) pentsatzen dena garbi esa n aditzezkoa no tener pelos en la lengua n'avoir pas la langue à la poche mihian haririk ez ukan pentsatzen dena garbi esa n mihian haririk ez ukan el05828 Eztu miian erdoirik (nap esa) pentsatzen dena garbi esan aditzezkoa no tener pelos en la lengua n'avoir pas la langue à la poche mihian herdoilik ez ukan pentsatzen dena garbi esan mihian herdoilik ez ukan el05829 Handic harat ez zuen aski laudorio Iñaziorentzat; haren eztitasuna, haren umiltasuna, haren caritatea, mihian zituen bethi (bi saind) aipatu aditzezkoa mihian ukan aipatu mihian ukan el05830 Mozkortutzian erari eske gero emateko ordia lagun artian ejenplo txarra mingaña ere berdia (nekaz mi) hiztun lizuna izan aditzezkoa mingaina berdea ukan hiztun lizuna izan mingaina berdea ukan el05831 Mingaña lasaitxua begiyak zuriyak oiek dira Agedaren bentaja guziyak (xenp) hiztun ausarta izan aditzezkoa tener la lengua ligera mingaina lasai ukan hiztun ausarta izan mingaina lasai ukan el05832 Mingaña lijero zuk nagi atzaparrak (alz imaz) berritsua eta alferra izan aditzezkoa mingaina lijero eta atzaparrak nagi ukan berritsua eta alferra izan mingaina lijero eta atzaparrak nagi ukan el05833 Mingaña lijero ta atzea nagia (alz imaz) berritsua eta alferra izan aditzezkoa mingaina lijero eta atzea nagia ukan berritsua eta alferra izan mingaina lijero eta atzea nagia ukan el05834 Mingañean ez du aririk (nap esa) pentsatzen dena garbi esan aditzezkoa no tener pelos en la lengua n'avoir pas la langue à la poche mingainean haririk ez ukan pentsatzen dena garbi esan mingainean haririk ez ukan el05835 Bai, ez du mingainpian aririk (nap esa) pentsatzen dena garbi esa n aditzezkoa no tener pelos en la lengua n'avoir pas la langue à la poche mingainpean haririk ez ukan pentsatzen dena garbi esa n mingainpean haririk ez ukan el05836 Moltsa banuela, bainan, dirurik ez (yakin iv) pobrea izan aditzezkoa moltsa ukan baina dirurik ez ukan pobrea izan moltsa ukan baina dirurik ez ukan el05837 Monta ysan (mikol) balio aditzezkoa monta ukan balio monta ukan el05838 Muki(r)ik ez ta pañuloa (nap esa) ez dagokiona ukan aditzezkoa mukirik ez eta painueloa ukan ez dagokiona ukan mukirik ez eta painueloa ukan el05839 Odola zuri xamarra duen gizona da ori (amar ur) beldurtia izan aditzezkoa odola zuria ukan beldurtia izan odola zuria ukan el05840 Iraki errexa du mañexek odola eskualdun gehienek dute hola-hola (manex) haserrekorra izan aditzezkoa odola irakin erraza ukan haserrekorra izan odola irakin erraza ukan el05841 Gayça, cenduan leintztarroc Urruxolaco lecayoa, sendo cenduan odolari bihurtu jacu gaçatua (tex arc) ausarta izan aditzezkoa odola sendo ukan ausarta izan odola sendo ukan el05842 Ahalge-gabeak bitu ephererreak; zerahalgorra? Ogi-mokorrak (ats neur) ondoriorik eskasena eskuratu aditzezkoa ogi mokorrak ukan ondoriorik eskasena eskuratu ogi mokorrak ukan el05843 Eta oillarraren cantua bethi çuela aitcindua (fabl) goiz jaiki aditzezkoa oilarraren kantua beti aitzindua ukan goiz jaiki oilarraren kantua beti aitzindua ukan el05844 Oñaztura andi ta euri gitxi (yakin iii) itxura handiak eta egitate eskasak ukan aditzezkoa oinaztura handi eta euri gutxi ukan itxura handiak eta egitate eskasak ukan oinaztura handi eta euri gutxi ukan el05845 Polboraren usaya entzun ondorean erbiac arantzaric etzuen oñean (izt oler) zalua izan aditzezkoa oinean arantzarik ez ukan zalua izan oinean arantzarik ez ukan el05846 Gatelauna negia senar, oñean ar ta begian negar (ats neur) sufritu aditzezkoa oinean har eta begian negar ukan sufritu oinean har eta begian negar ukan el05847 Erbiak oinetan ez du ez berunik (oxob) zalua izan aditzezkoa oinetan beruna ez ukan zalua izan oinetan beruna ez ukan el05848 Oñezkorik nai ez ta zaldizkorik izan ez (nap esa) onenaren zain ezer gabe gelditu aditzezkoa oinezkorik nahi ez eta zaldizkorik ez ukan onenaren zain ezer gabe gelditu oinezkorik nahi ez eta zaldizkorik ez ukan el05850 Seme zarrena il zioten moroak gerratean / Geroztik ez zuan onik ez etxe t'ez lanean (biozk) tristaturik edo etsirik bizi aditzezkoa onik ez ukan tristaturik edo etsirik bizi onik ez ukan el05851 Utsa zan kariño artu ezpanio; ark amorio ziran ta nik oponio, hai, nere biotzeko Jose Antonio (amod pen) maitatu aditzezkoa (inori) opinio ukan maitatu (inori) opinio ukan el05852 Engoitik ordu zinuke hontu eta nizaz eduki kontu nahi ezpanuzu net hil urhetu (ats neur), Ordu du gaztetasuneko maiañen eta tornuen utzteko (gero), Ordu zuten bai oherako (haur bes) ezertarako garaia izan aditzezkoa ordu ukan ezertarako garaia izan ordu ukan el05853 Orratzak bano hariak luzeago behar du izan (ats neur) itxura handiak eta egitate eskasak ukan aditzezkoa orratza haria baino luzeago ukan itxura handiak eta egitate eskasak ukan orratza haria baino luzeago ukan el05854 Egirik ez dau pagatuta're (amar ur) gezurtia izan aditzezkoa pagatuta ere egiarik ez ukan gezurtia izan pagatuta ere egiarik ez ukan el05855 nahi du nagiak Iainkoaren erresuman pate (gero), jaunaren auharian eztugu ukhanen parterik (onts hil), Badu etsayakin parte (alz imaz), Ez genduke nai deabruarekin berriz parterik (errik itsas), Jesusekin parterik eztu (alz imaz) harremanak ukan aditzezkoa tener parte (inorekin, ezertan) parte ukan harremanak ukan (inorekin, ezertan) parte ukan el05856 Ezta piru(b)at ere ez dut (nap esa) pobrea izan aditzezkoa no tener ni un céntimo n'avoir pas un sou piru bat ere ez ukan pobrea izan piru bat ere ez ukan el05857 Ezin dot oriorik porrusaldarentzat (yakin iv) pobrea izan aditzezkoa porrusaldarentzat oliorik ez ukan pobrea izan porrusaldarentzat oliorik ez ukan el05858 Ez erran, frantsesa dugula poxolu gure lurretan. Hauk ateraldia orai berriz hau: frantsesa poxolu guk? gu frantsesaren etsai? (mintz aur), Batere ez dute elgar poxolu; emailearentzat da poxolua. (zez erre) gorrotatu aditzezkoa poxolu ukan gorrotatu poxolu ukan el05859 Creditic gabe eta sakelan diabrua (fabl) dirurik ez ukan aditzezkoa loger le diable dans sa bourse sakelan deabrua ukan dirurik ez ukan sakelan deabrua ukan el05860 Sala bat utse du (nap esa) zoroa izan aditzezkoa faltar(le) un tornillo manquer d'une vis sala bat hutsa ukan zoroa izan sala bat hutsa ukan el05861 Ez nuke horrentzat Salamancaco burdinentzat baino beldur gehiago (bi saind) beldur ez ukan aditzezkoa (inorentzat, ezertan) salamancako burdinentzat baino beldur gehiago ez ukan beldur ez ukan (inorentzat, ezertan) salamancako burdinentzat baino beldur gehiago ez ukan el05862 Ez det Salamankara jun biar ortako (gab kaiku) erraza izan aditzezkoa (ezertarako) salamancara joan beharrik ez ukan erraza izan (ezertarako) salamancara joan beharrik ez ukan el05863 Salda asko ta koipe gutxi (yakin iii) itxura besterik ez ukan aditzezkoa salda asko eta koipe gutxi ukan itxura besterik ez ukan salda asko eta koipe gutxi ukan el05864 Sangria baten beharra nere ustez badukeçu çoin, lehenca çu niri (fabl) zoroa izan aditzezkoa sangria baten beharra ukan zoroa izan sangria baten beharra ukan el05865 Nahiz lamiez dutan aditu ederrik hetan eztut alafe sineste mikorik (manex) batere ez sinetsi aditzezkoa (ezertan) sineste mikorik ez ukan batere ez sinetsi (ezertan) sineste mikorik ez ukan el05866 Ni akordatzen naizenez askori pasia soñian galak eta buruban aizia (gazt berts) zentzugabea izan aditzezkoa soinean galak eta buruan haizea ukan zentzugabea izan soinean galak eta buruan haizea ukan el05867 Soiñeko baltzean ari zuria (yakin iii) etxean gobernu txarra ukan aditzezkoa soineko beltzean hari zuria ukan etxean gobernu txarra ukan soineko beltzean hari zuria ukan el05868 -Lengoa utsa da, utsa Oñatiko aundiekin aberastasuna nere anaiarenaren ondorako. -Soñua badu beintzat (gar) itxurak egin aditzezkoa soinua ukan itxurak egin soinua ukan el05869 Sots baten mina eta bi sotsen lothura (yakin iii) behar baino gehiago kexatu aditzezkoa sos baten mina eta bi sosen lotura ukan behar baino gehiago kexatu sos baten mina eta bi sosen lotura ukan el05870 Ez dauzkak sudur makalak! nondik nora antz eman diok nere lana dala ori? (txan kant) igerri aditzezkoa sudur makalak ez ukan igerri sudur makalak ez ukan el05871 Ez du sudurretik aborañoko astirik (nap esa) isilean ezin gorde aditzezkoa sudurretik ahorainoko astirik ez ukan isilean ezin gorde sudurretik ahorainoko astirik ez ukan el05872 Txantxangorriak baño buru geiago eztik orrek (nap esa) zentzugabea izan aditzezkoa txantxangorriak baino buru gehiago ez ukan zentzugabea izan txantxangorriak baino buru gehiago ez ukan el05873 Txepetxak añe buruik ez du orrek (nap esa) zentzugabea izan aditzezkoa txepetxak adina bururik ez ukan zentzugabea izan txepetxak adina bururik ez ukan el05874 Automoille-zaleak dutelako txin-txin edozer egin baña ik eta nik ezin (sas let) aberatsa izan aditzezkoa txin txin ukan aberatsa izan txin txin ukan el05875 Eztakit nundik sortu dituzun / zuk orrelako moduak / nik artaldiak bezela ditu / Txirritak ere soruak (artz txi) pobrea izan aditzezkoa Txirritaren soroak ukan pobrea izan Txirritaren soroak ukan el05876 Ukalondo andia dutenak (yakin iii) influentzia ukan aditzezkoa avoir le bras long ukalondo handia ukan influentzia ukan ukalondo handia ukan el05878 Aitaren urak daukaz orrek, aitabitxiren urak ditu (yakin iii) inoren antza ukan aditzezkoa (inoren) urak ukan inoren antza ukan (inoren) urak ukan el05879 Urdail ona beharko du izan irakurleak horrelako aditz-pilo egoskogorrak egosteko (mitx idaz) eraman handikoa izan aditzezkoa tener buen estómago urdail ona ukan eraman handikoa izan urdail ona ukan el05880 Indetaco urrhatsa ukhan zuela Franzizcoc (bi saind), Hamabortzetarik hamabitan, onak dira sartu oraino ere, edo hots, onerateko urratsa dutenak (zez erre) (ezertaz, inortaz) zaletu aditzezkoa (ezertarako, inorako) urratsa ukan (ezertaz, inortaz) zaletu (ezertarako, inorako) urratsa ukan el05881 Zahagi zahar batek baino sentimendu gehiago ez duen gizona (mintz aur) batere sentimendurik ez ukan aditzezkoa zahagi zahar batek baino sentimendu gehiago ez ukan batere sentimendurik ez ukan zahagi zahar batek baino sentimendu gehiago ez ukan el05882 Huntsa bikheztatua dik horrek zahatoa (yakin iii) edanagatik ez mozkortu aditzezkoa zahatoa ongi bikeztatua ukan edanagatik ez mozkortu zahatoa ongi bikeztatua ukan el05883 Zeren erran komuna da, gezurrak zaiñak labur dituela (gero) funtsik gabekoa izan aditzezkoa zainak labur ukan funtsik gabekoa izan zainak labur ukan el05884 Justo gizagaisoa! eztek indar asko i baino obe likek zamerdi bat lasto (can vas ii) ezertarako ez balio aditzezkoa (inor baino) zamerdi bat lasto hobe ukan ezertarako ez balio (inor baino) zamerdi bat lasto hobe ukan el05885 Zapatadunik nai ez, ta zaldunik izan ez (nap esa) onenaren zain ezer gabe gelditu aditzezkoa zapatadunik nahi ez eta zaldunik ez ukan onenaren zain ezer gabe gelditu zapatadunik nahi ez eta zaldunik ez ukan el05886 Zartagie eskutik dauke (nap esa) agindu aditzezkoa tener la sartén por el mango tenir la queue de la poêle zartagina eskutik ukan agindu zartagina eskutik ukan el05887 Saspi saldi deukadas ixeras jantzi-ta; sortzigarrentxoa; barriz, perlas estali-ta (eusk fol xiii) aberatsa izan aditzezkoa zazpi zaldi izeraz jantzita ukan aberatsa izan zazpi zaldi izeraz jantzita ukan el05889 Bildur geyago ziyon, zezen salamanquino bati baña (oroitz) (inori) beldur handia ukan aditzezkoa zezen salamankino bati baino beldur gehiago ukan (inori) beldur handia ukan zezen salamankino bati baino beldur gehiago ukan el05890 Eztezu txilborra makala! (gar) eraman handikoa izan aditzezkoa tener buen estómago zilbor makala ez ukan eraman handikoa izan zilbor makala ez ukan el05891 Zilo guzien petatxuek ba'itu orrek (nap esa) larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan aditzezkoa tener respuesta para todo zulo guztien petatxuak ukan larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan zulo guztien petatxuak ukan el05892 Zuri baten pupua, eta lau zuriren trapua (yakin iii) behar baino gehiago kexatu aditzezkoa zuri baten pupua eta lau zuriren trapua ukan behar baino gehiago kexatu zuri baten pupua eta lau zuriren trapua ukan el05893 Bere burua ukatu (voc bas), Nere ondoren etorri nai duanac uca beza bere burua, edo bere griña charrac, esaten dizu Jesus-Cristoc (eracus) norberaren buruaz ez arduratu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua ukatu norberaren buruaz ez arduratu (neure, heure, bere...) burua ukatu el05894 Arri ta orma ukatu (yakin iii) zeharo ukatu aditzezkoa harri eta horma ukatu zeharo ukatu harri eta horma ukatu el05895 Joseph, ordu hartan, ijan-cen uquitua bihotzaren golaraino (test cahar i) aditzezkoa llegar al alma toucher au coeur bihotzaren zolaraino ukitu bihotzaren zolaraino ukitu el05896 Erraiten diozu eztakizula othoi gauza hartzaz mintza, zeren sobera zaudela errea, zaurtua, eta giharran ukitua (gero) hunkitu aditzezkoa tocar en la herida toucher au vif giharran ukitu hunkitu giharran ukitu el05897 Arkabusariak xuria honkitu nahi dianian (onts hil) dianaren erdian jo aditzezkoa dar en el blanco faire mouche txuria ukitu dianaren erdian jo txuria ukitu el05898 Eta deus erran gabe ere, ukhondoaz utki dezan edo begiaz kheiñu egin diazon (gero) abisatu aditzezkoa ukondoaz ukitu abisatu ukondoaz ukitu el05899 Oek ere ez al lute maiz urardotuko mintza zeran garbiro eni erakasteko (barne muin) adulteratu aditzezkoa urardotu adulteratu urardotu el05900 Galdez zaudete zer izanen den zuetzaz: inoiz iltkiko zareten hortik. Iguirikazue oraiño aphur bat, goiz urgoitu zarete (gero) aspertu aditzezkoa urgoitu aspertu urgoitu el05901 Andiz urkatu, gosez makurtu (yakin iii) harroa izan aditzezkoa handiz urkatu harroa izan handiz urkatu el05902 Exaiic borthizenac garaitceco eta urmariatceco (test cahar i) deuseztatu aditzezkoa urmariatu deuseztatu urmariatu el05903 Orai bihotza urtua daukat gatza urean bezala (amod pen) (can pop i) maitemindu aditzezkoa bihotza gatza urean bezala urtu maitemindu bihotza gatza urean bezala urtu el05904 Aizazu Mari Aldarte farrandan gastatu arte etxiak saldu, diruak urtu orain guziontzat kalte (xenp) diruak gastatu aditzezkoa diruak urtu diruak gastatu diruak urtu el05905 Muñak urtu gabe, zerbait, alarik ere, gogo-yolas baizik? (btz beg) gogor pentsatu aditzezkoa romperse la cabeza se creuser la tête muinak urtu gogor pentsatu muinak urtu el05906 Aura pitxer artean / tabernan sarturik / ta ni aura billatzen / nere burua urratzen (munibe), Burua larregi urratu baga (peru ab), ¿Orretarako burua urratu? (manual) gogor pentsatu aditzezkoa romperse la cabeza se creuser la tête burua urratu gogor pentsatu burua urratu el05907 Israel darrac urratu zuen Jaincoari eman cioen itza (chris dot), zuk dezula giltza / erronkaz zabiltza / nai badezu mintza / orain da agintza / ez nago ukatzeko / nik nere itza (azp. prem.) agindutakoa ez bete aditzezkoa faltar a la palabra revenir sur sa parole hitza ukatu / urratu agindutakoa ez bete hitza ukatu / urratu el05908 Ik besterangatik zapata-pare gutxi urratuko dituk (nap esa) ez lagundu aditzezkoa (inorengatik) zapata pare gutxi urratu ez lagundu (inorengatik) zapata pare gutxi urratu el05909 Itsuen argui dire, onen segurantza ezbezote nihori urrezta khaliza (eskal) gustokoa ez dena zurikeriaz onar arazi aditzezkoa dorar la píldora dorer la pilule (inori) kaliza urreztatu gustokoa ez dena zurikeriaz onar arazi (inori) kaliza urreztatu el05910 Getariarrok gauz onen zaliak besigua zala uste al zenduten balia? (arran biz) (ezeri) eskura erraza iritzi aditzezkoa balea bisigua dela uste (ezeri) eskura erraza iritzi balea bisigua dela uste el05912 bere burua asko uste izan (eus habl) harroa izan aditzezkoa bere burua asko uste harroa izan bere burua asko uste el05913 Intxaur beteak arki ustetan zenbat or naigabetuak / arpegi beltzez ikusten dira erabat asarretuak (laug txin) mauka aurkitu uste aditzezkoa intxaur beteak aurkitu uste mauka aurkitu uste intxaur beteak aurkitu uste el05914 Kaka ere izan ez ta mokordoa dala uste (yakin iii) norberaren buruari gehiegi iritzi aditzezkoa kaka ere izan ez eta mokordoa izan uste norberaren buruari gehiegi iritzi kaka ere izan ez eta mokordoa izan uste el05915 Aiek eguzkitara aterako zitun kristaurik ez uan, bada, gure etxean. Ezta markesaren alabak izan balira ere (txan kant) norberaren burua handitzat eduki aditzezkoa markesaren alaba(k) izan uste norberaren burua handitzat eduki markesaren alaba(k) izan uste el05916 putza ere izan ez ta puzkarra dala uste (yakin iii) norberaren buruari gehiegi iritzi aditzezkoa putza ere izan ez eta puzkarra izan uste norberaren buruari gehiegi iritzi putza ere izan ez eta puzkarra izan uste el05917 Udaren erdiyan gaudela uste al dezu ta madriltarrekin ari zeala tratuban? (gab kaiku) (inor) erraz tronpatu aditzezkoa tratuan madrildarrekin ari uste (inor) erraz tronpatu tratuan madrildarrekin ari uste el05918 Zer uste duk? zeuria tipulaz den? (yakin iii) ezer erraza dela uste aditzezkoa uste zerua tipulaz dela uste ezer erraza dela uste uste zerua tipulaz dela uste el05919 Ezta au sasi-ondoan ustelduko (yakin iii) azkarra izan aditzezkoa sasi ondoan ez usteldu azkarra izan sasi ondoan ez usteldu el05920 Orrek ao bete aginegaz itxi gaituez (manual), Agoa bete aginegaz itxi nabe (yakin iii) txunditurik nolatasunezkoa con la boca abierta bouche béante aho(a) bete haginekin txunditurik aho(a) bete haginekin el05921 Ni ahoan kurutze utzi naute (yakin iii) txunditurik nolatasunezkoa con la boca abierta bouche bée ahoan gurutze txunditurik ahoan gurutze el05922 Ah! eguigu, othoi, ere Jainco maitea munduaren, eta guiçonen baithaco sosegua alde bat utciric, cure baitan eguin deçadan ere arimaren pausua (jes imit), Jocoa ala baña asmatu zan atseguin artzeco, ta barruna alaitzeco utziric beste quezcac alde bat (eracus), Bainan egina erran behar da oroz geinetik, lausenguak alde bat utzirik (man), Aizu, Fernando, orra zuretzat jarri orrenbeste bertso beste lan danak alde bat utzi ta ortan jarduan naiz atzo (gazt berts), Alde bat utzirikan beren gurasoak (itur), Beste lan danak alde bat utzi gertatutzen naiz batera, Paulino Uzkudun ospatsuari nairik bertsoak atera (p eraus iii) baztertu aditzezkoa alde bat utzi baztertu alde bat utzi el05923 Utziko zuen aran moria baño moriago (oroitz) jo aditzezkoa aran morea baino moreago utzi jo aran morea baino moreago utzi el05924 Laister dek amasa utzita (amar ur) hil aditzezkoa tourner de l'oeil arnasa utzi hil arnasa utzi el05925 Ez dugu utziko auzokuendako (chan pop) profitatu aditzezkoa auzokoentzat ez utzi profitatu auzokoentzat ez utzi el05926 Erraten dautzuet zinez eta jostetak bazter utziz, harrigarri dela zein gutik dakiten gutartean orroitzen (zez erre), Zapuzkeria baztar utzita Amarengana biltzeko atzerritarrak gu bizirikan dabiltza lurperatzeko (p eraus ii), Guk ez dakigu zergaitik duten oriek orlako kasketa / eusko aberria baztar utzita / maitekiro erbestea (p eraus iii), Frantses melodrama eta euskaldun artzaindrama bazter utzirik (igel) baztertu aditzezkoa dejar a un lado bazter utzi baztertu bazter utzi el05927 Ezta utzik iñor ere bazterrean (alz imaz) gutietsi aditzezkoa dejar de lado bazterrean utzi gutietsi bazterrean utzi el05928 Merke uzten zituela bazterrerat xede gaixtoko gizonak (mintz aur) gutietsi aditzezkoa dejar de lado bazterrera utzi gutietsi bazterrera utzi el05929 Ez ditzatela begietatic utzi (jes biotz), Bada, pauso batean ere begietatik uzten etzuten (test berri) begira egon, zaindu aditzezkoa no perder de vista avoir l'oeil sur (quelqu'un) begietatik ez utzi begira egon, zaindu begietatik ez utzi el05930 Heltcen ciren seirehun milla guerla- guigonetarainocoan, emaztequiac eta haurrac berech utciric (test cahar i) baztertu aditzezkoa dejar a un lado bereiz utzi baztertu bereiz utzi el05931 Eguneroko gauerdiko hamabietan telebista bertan uzten dudan bitartean Pater Noster bat errezatu behar dut (obr guz ii) bat batez abandonatu aditzezkoa bertan utzi bat batez abandonatu bertan utzi el05932 Gaztetako kontuak bertan bera itxi bestelan bearko dok goitik bera jetxi (enb. oles.), Bertan bera utzi naute langille guztiak (gar), Etzazula, gero, lan ori utzi bertan-beera, jarrai zatzakio astiro-astiro, ori da benetako literatura (barne. muin.), ¿Laguna bertan beera itxita zatoz? (manual.), Bertan bera itzi (yakin iii), Eta viktima bertan-bera uzten da (igel.), Mesie bertan bera itxita urte'eban erbije atrapetan (barand.), Landare haziak bertan behera utzirik (mitx. idaz.) Etxera juatiari bertan bera laga-ta, lelengo billau eban baserrian "Eup!" egiñaz sukalderaño sartu zan (ziri.), egur zamaua bertan-bera lagata, zatoz ona (ezten.) bat batez abandonatu aditzezkoa bertan behera utzi / laga bat batez abandonatu bertan behera utzi / laga el05933 Zahartu nizanian indarrik gabe orok utziren naie bertan fera-futre (etxahun) bat batez abandonatu aditzezkoa bertan fera-futre utzi bat batez abandonatu bertan fera-futre utzi el05934 Galdu eta batzuek atzera ez daditezen gelditu bistatikan asko utzi gabe alde samartik segitu (paulo yan) begi aurretik galdu aditzezkoa perder de vista bistatik utzi begi aurretik galdu bistatik utzi el05935 Pagodi'ri gertatakoa Egurmendi'ren bizkar utzi nai (amab eg) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (inoren) bizkar utzi (inoren) ardurapean utzi (inoren) bizkar utzi el05936 Egiñ dirazun ariyo ez det burutik utziko modu orretan baldin bazabiltz etzera iasai biziko (j-p zab) ahantzi aditzezkoa burutik utzi ahantzi burutik utzi el05937 Asco itguliren harc berri baçakien: are batailletan buztana utci çuen (fabl) esperientziaduna izan aditzezkoa buztana batailetan utzi esperientziaduna izan buztana batailetan utzi el05938 Erdiz erdizean norbait itxi (yakin iii) bat batez abandonatu aditzezkoa erdiz erdizean utzi bat batez abandonatu erdiz erdizean utzi el05939 Len eskarmentaturik jaun zan moroa igesi egin zuten utzirik errestoa (afr ger) azken ahaleginak egin aditzezkoa echar el resto faire son reste errestoa utzi azken ahaleginak egin errestoa utzi el05940 Baño ez oraingo gobernuari, ez lengoai ere, ez dite gogoak eman ere euskaldunen legeak ukitzerik ere. Neri dagokidanez, beren esku utziko dizkiet Fueroak, eta eskatuko diot gobernuari, Bizkaian pakea egingo dan bezain laister bildu ditezela batzarreak Gernikan, bear dan bidez, eta Bizkaiak moldatu dezala bere Diputazioa ta ordezkoak, Fueroari dagokion bezela. (santa kruz) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (inoren) esku utzi (inoren) ardurapean utzi (inoren) esku utzi el05941 Egon laite presto, eta bijilant loak eliro atrapa; eta bere etxia eliro xillatzera utzi: hortakotz ziek ere zaudezte presto, bijilant, eta iratzarriak (onts hil) adi egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) etxea zulatzen ez utzi adi egon (neure, heure, bere...) etxea zulatzen ez utzi el05943 Gogotik utzi (eus habl) ahantzi aditzezkoa gogotik utzi ahantzi gogotik utzi el05944 Ezta asko ondokoei kargu utztea (gero) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (inori) kargu utzi (inoren) ardurapean utzi (inori) kargu utzi el05945 Etxe ontako andreak ez du etxaminetik kea ere utzi nai at(e)ratzen (nap esa) zekena izan aditzezkoa kea ateratzen ere ez utzi zekena izan kea ateratzen ere ez utzi el05946 Egaberan itxi (yakin iii) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (inoren) hegaberan utzi (inoren) ardurapean utzi (inoren) hegaberan utzi el05947 Azur utsakaz itxi naube (yakin iii) beldurtu aditzezkoa hezur hutsekin utzi beldurtu hezur hutsekin utzi el05948 Ez at -dio- utziko ortzetako miñez! (itur) jo aditzezkoa hortzetako minez ez utzi jo hortzetako minez ez utzi el05949 irurogei ta bi urte dira / Xenpelar jauna il zala / aren anima mundutik juan zan / emen utzita itzala (urrutia) oroitzapen edo inpresioa utzi aditzezkoa dejar huella itzala utzi oroitzapen edo inpresioa utzi itzala utzi el05950 Pedroren kontura.utzi zuen, ez bakarrik arkumeakin adierazten zituen kristau beekin, baita ardiakin adierazotako Artzai eta Apaiz-ondriak ere (test berri) (inoren) ardurapean utzi aditzezkoa (inoren) kontura utzi (inoren) ardurapean utzi (inoren) kontura utzi el05951 Bekhatiaren larru zaharra utzirik (onts hil) ohituraz aldatu aditzezkoa (ezeren) larru zaharra utzi ohituraz aldatu (ezeren) larru zaharra utzi el05952 Eskribau ori lo itxi eban (yakin iii) txunditu aditzezkoa dejar cortado river son clou (à quelqu'un) lo utzi txunditu lo utzi el05953 katuarentzat papurrik ere utzi gabe mai gañean (txan kant) asko jan aditzezkoa mahain gainean katuarentzat papurrik ere ez utzi asko jan mahain gainean katuarentzat papurrik ere ez utzi el05954 Moztuta utzi zuen (yakin iii) txunditu aditzezkoa dejar cortado river son clou (à quelqu'un) moztuta utzi txunditu moztuta utzi el05955 Ori mullo utzirik (nap esa) baztertu aditzezkoa mullo utzi baztertu mullo utzi el05956 Ain zuzen ere, noren mendean egon Santa Kruz eta Ernialden musuuts utzi zuen batalloiaren beraren mendean (santa kruz), Musututs utzi nabe (yakin iii) tronpatua izan, espero zena ez lortu aditzezkoa dejar con un palmo de narices laisser bouche béante musututs utzi tronpatua izan, espero zena ez lortu musututs utzi el05957 Ezdu harc odolari utzi nahi zorric; ez da baliosago nihon haltzairuric (eskal) arbasoen parekoa izan aditzezkoa no desmerecer de su casta odolari zorrik ez utzi arbasoen parekoa izan odolari zorrik ez utzi el05958 Ona baino hobea, hiru jabeeri ondorioz utzirik hiru mila zorri! (oxob) pobrea izan aditzezkoa ondorioz hiru mila zorri utzi pobrea izan ondorioz hiru mila zorri utzi el05959 Itxi xao bere sadorra gaitz orrek (voc aran) ondorioa utzi aditzezkoa sadorra utzi ondorioa utzi sadorra utzi el05960 Nihoiz segurecoa, airecoaren menturan ez dela utztecoa (fabl) eskura erraza eskuragaitzaz trukatu aditzezkoa segurekoa airekoaren menturaz utzi eskura erraza eskuragaitzaz trukatu segurekoa airekoaren menturaz utzi el05961 Apaizak meza ematekoan, xapelean usten dituela bere bekatuak (barand) ahantzi aditzezkoa (ezer) txapelan utzi ahantzi (ezer) txapelan utzi el05962 Zabalerik zabalera gauzak itxi (yakin iii) nahasian utzi aditzezkoa zabaletik zabalera utzi nahasian utzi zabaletik zabalera utzi el05963 Andres emaztegaiaz itxutua zegoan: Dionisiak, paperrean ezartzen zaigun musker baten antzera eutsi zion senargaiari, ta etzion utziko zazpi errietako kanpaiak jota era (gar) beti elkarrekin ibili aditzezkoa no dejar ni a sol ni a sombra ne pas quitter (quelqu'un) d'une semelle zazpi herrietako kanpaiak jota ere ez utzi beti elkarrekin ibili zazpi herrietako kanpaiak jota ere ez utzi el05964 Zeintzat aintzat itxi (yakin iii) gutietsi aditzezkoa zeintzat aintzat utzi gutietsi zeintzat aintzat utzi el05966 Belarriac zabaldu badira hipui ciquinac, eta araguizco hitzac gustoz aditzeco (eracus) adi egon aditzezkoa aguzar las orejas tendre l'oreille belarriak zabaldu adi egon belarriak zabaldu el05967 Mundu guziyak jakiñ dezala zabalduko det gazeta gezurrez eta testimoniyoz ondo naukazu aseta (txirrit i) adierazi aditzezkoa gazeta zabaldu adierazi gazeta zabaldu el05969 alde egin aditzezkoa ficher le camp lekua zabaldu alde egin lekua zabaldu el05970 Partiak laster zabaldu ziran / udan eguna bezela: / zazpi urtian iltzat zeukaten / kondesa etorri zala (zapi) jakinarazi aditzezkoa dar parte parteak zabaldu jakinarazi parteak zabaldu el05971 Jeiki eta zangopilaturic ezarri zuen ohea (bi saind) nahasi aditzezkoa zangopilatu nahasi zangopilatu el05972 Mesea entzun ta gosaldu gero lekua zabaldu (par bide), Halarik ere begitartea zapuztu zitzaion senargaiak, ea itxi ta giltzatu ondoren, beste edozer baino lehen liburutegi baten barrutik pattarbotila bat hartu eta botilatik bertatik xurrut egin zuenean (haur bes) haserretu aditzezkoa fruncir el ceño froncer les sourcils begitartea zapuztu haserretu begitartea zapuztu el05973 Haren peko zamaria urhez da zelatzen (chan pop) (poes pop i) (can pop i) aberatsa izan aditzezkoa (inoren) peko zamaria urrez zelatu aberatsa izan (inoren) peko zamaria urrez zelatu el05974 Atzaparretan zenbat beatz dauzkatan sudurrarekin zenbatu biarko ditu (burrun) jipoitua izan aditzezkoa (inork) atzaparretan zenbat hatz dauzkan sudurrarekin zenbatu jipoitua izan (inork) atzaparretan zenbat hatz dauzkan sudurrarekin zenbatu el05975 Beha iazozu bada halako bati eta zentza zaite haren baithan (gero) bestetatik ikasi aditzezkoa escarmentar en cabeza ajena (inoren) baitan zentzatu bestetatik ikasi (inoren) baitan zentzatu el05976 Mandoa yoan ta borda zerra (yakin iii) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa mandoa joan eta borda zerratu ezertaz beranduegi arduratu mandoa joan eta borda zerratu el05977 Oro zerratzen ditut itz baten barnian oraiko sujetada frantzesen gainian (luz kan) bildu edo erres umitu aditzezkoa oro hitz baten barnean zerratu bildu edo erres umitu oro hitz baten barnean zerratu el05978 Zaldia jouan oundouan establia zera (igel) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa zaldia joan ondoan establoa zerratu ezertaz beranduegi arduratu zaldia joan ondoan establoa zerratu el05979 Jai artan egiñ zan mitiñ oso andia, eta illuntzian an zeuden zerrepeldurik Xaguxarko trabenan Axeri, Millon, Tropel, Tomate eta beste auen moduko batzuek (iru zir) erdi mozkortu aditzezkoa zerrepeldu erdi mozkortu zerrepeldu el05980 Zanbroak sortzeraño zigortzen zituan, erruki gabe, ta oso leunki, izuturik bezela erantzuten zioten mutil pardelak. (gar) jo aditzezkoa flanquer une pilée zanbroak sortzeraino zigortu jo zanbroak sortzeraino zigortu el05982 Abenduaren bian señalaramente jokuan sakelatik zoatu naute (p eraus iii) dirurik gabe utzi aditzezkoa (inor) sakeletik zikiratu dirurik gabe utzi (inor) sakeletik zikiratu el05983 Eta ez dira centzatu heren buruac cumirturic ecusi dituen artean (eracus) zahartu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua zimurtu zahartu (neure, heure, bere...) burua zimurtu el05984 Bizimodua joango zaio am ilka aldapa bera begiak illun, sakela zimur, eta urtiak aurrera (eguns txo) dirugabetu aditzezkoa sakela zimurtu dirugabetu sakela zimurtu el05985 Artzain gaizoen modura heiek ez dira aise bihurtzen / Baratzetako lanari ere sudurra dute zimurtzen (manex) mesprezatu aditzezkoa poner mala cara faire grise mine (inori, ezeri) sudurra zimurtu mesprezatu (inori, ezeri) sudurra zimurtu el05986 Ain gutxi asarratu, naiz tripa zimurtu gosiak nunbait zebait ezin topatu (mend txir) gosetu aditzezkoa tripa zimurtu gosetu tripa zimurtu el05987 Arnasea bere zorko duzu (peru ab) zor handiak ukan aditzezkoa arnasa ere zor ukan zor handiak ukan arnasa ere zor ukan el05988 Baña ez ote gera goiztxo astoratu egoaizerik gabe onela zoratu (goi lor) gutirekin larritu aditzezkoa ahogarse en un vaso de agua se noyer dans un verre d'eau hego haizerik gabe zoratu gutirekin larritu hego haizerik gabe zoratu el05989 ¿Nork uste, ain geldi ta kuzkur, bi begiak liburura zorroztuta ari zanak alakorik egin zezakenik? (santa kruz) adi egon aditzezkoa begiak (inorengana, inora) zorroztu adi egon begiak (inorengana, inora) zorroztu el05990 Garoinak sulatu (voc aran) hots handia aditu aditzezkoa garoinak zulatu hots handia aditu garoinak zulatu el05992 Behin baino gehiagotan, bere buruaren jabe zelarik eta nehor bazen on, bere makilaren xurizeko, bereak aditurik dago hementxet Arrotako auzapez ohia (mintz aur) inor kritikatu aditzezkoa (inoren) makila zuritu inor kritikatu (inoren) makila zuritu el05993 Nausiac dio furian: nere baistoia non da? escu biez hau harturic, comeni cen bejala, lujaro asto gaiçoari çurratzen dio açala (fabl) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac azala zurratu jo azala zurratu el05994 Ileac chutic dire buru gucietan (eskal), Illiak zutikan (azp. prem.) beldur arazi aditzezkoa poner los pelos de punta faire dresser les cheveux sur la tête ileak zutitu beldur arazi ileak zutitu el05995 Hala bada guri ere Iainkoak, bere azken finean, hiltzeko denbora hurbildu zeikanean, erran zerakun: Iende onak, badakusazue nola nagoen neure azken pontuaren bezperan (gero) heriotza nominal singularra (mi, tu, su...) última hora (neure, heure, bere...) azken pontua heriotza (neure, heure, bere...) azken pontua el05996 eta zeramazkiten eskuerakutsi biotz onekoak emanik, ardietan itzuli ziran. (test berri), esku-erakutsi onak egiñaz (j-p zab) opari nominal mugagabea eskuerakutsi opari eskuerakutsi el05997 agindu zien, zer ikusi zuten, ez iñori esateko, alik eta illen artetik bera Biztutzen zan arteraino. (test berri) loturazkoa ahalik eta (...) arte(raino) ahalik eta (...) arte(raino) el05998 Norbaiten aldera eguin (voc bas) (inor) defendatu aditzezkoa (inoren) aldera egin (inor) defendatu (inoren) aldera egin el05999 Narrua bero bero egin (yakin iii) jo aditzezkoa zurrar la badana passer à tabac narrua bero bero egin jo narrua bero bero egin el06002 Baiña gehienek erabaki zutenari "amen" esan behar izan nion. (nem etxa) onartu aditzezkoa amen esan onartu amen esan el06003 Koplak alde batera utzi ta hasi gara, beraz, gure galde-erantzunetan. (nem etxa) zuzenean jo aditzezkoa koplak utzi zuzenean jo koplak utzi el06004 Loiolako seme ta tolosar jator dugun aita hau ez nundik ta ez handik sortu zitzaigun egun batean gure Diputazioan euskal bertsolariak gai hartu ta hizketaldi bat egiten. (nem etxa) ustegabean nolatasunezkoa ez nondik eta ez handik ustegabean ez nondik eta ez handik el06005 Herrialde bakoitzak ere beste herrialdeko albistarietan sarri sartu ohi du sardea. (nem etxa) besterenean ari aditzezkoa (inon) sardea sartu besterenean ari (inon) sardea sartu el06013 Ezpaizuten egosi izan gure hizkera. Beti erdibidean geldituak zirenez, gure hizkera baldartzat jotzen zuten. (nem etxa) hasitakoa amaitu gabe nolatasunezkoa à mi-chemin erdibidean hasitakoa amaitu gabe erdibidean el06038 Karakas-ko Gudari-k haize eman zien eta handik etorri zen nahastea. (nem etxa) sustatu aditzezkoa dar alas haize eman sustatu haize eman el06039 Euskaltzaleak deritzan bazkunak gai orri aize eman ta ots-arazitzea erabaki zuan (kaz lanak), Karakas-ko Gudari-k haize eman zien eta handik etorri zen nahastea. (nem etxa) sustatu aditzezkoa haize eman sustatu haize eman el06040 Nola hurrengo gizaldiko ume-punta horiek gure lekuan jarri? Lurrean ez dira agirita! (nem etxa) txikia izan aditzezkoa lurrean ez ageri txikia izan lurrean ez ageri el06041 Eta hala gelditu giñen odola galduta bezela. Artetxe hil dela!!! (nem etxa) durduzaturik noiztasunezkoa odola galduta durduzaturik odola galduta el06042 Zeukana emateko zuen eta gero eskatzeko ta ematen ziotena hartzeko, etzeukan koplarik. (nem etxa) itxurakeriarik ez egin aditzezkoa (ezertarako) koplarik ez eduki itxurakeriarik ez egin (ezertarako) koplarik ez eduki el06043 Ikusi gizonak askotan bere buruari arria nola ekartzen dion. Urreak zorioneko egingo zinduala uste zenduan, eta zure ondamena ekarri dizu. (nem etxa) norberaren kaltez ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri norberaren kaltez ari (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri el06044 Egun osoan lanari bizkarra emanaz, bere etxerako etzuan ale askorik ekarriko. (nem etxa) uko egin aditzezkoa dar la espalda (ezeri) bizkarra eman uko egin (ezeri) bizkarra eman el06045 Baiña etxean etzuten uste zuten girorik arkitu. Emazte guziak asarre eraso zien beren senarrei:-Leku ederrean ipiñi nazu, gizon.(nem etxa) ironiaz, lotsagarri gelditu aditzezkoa dejar en mal lugar leku ederrean gelditu / jarri / ipini / utzi ironiaz, lotsagarri gelditu leku ederrean gelditu / jarri / ipini / utzi el06047 Aizkorben guziak gauza batean ziran berdiñak, agin zorrotzekoak izaten. Eztakigu ango aideak edo zerk eragingo zien lan ura, baiña norbait jatun exkaxa izanik, Aizkorben sartzen bazan, egundoko goseak erasoko zion bereala ta besteak bezin tripazai biurtuko zan. (nem etxa) jatun izenlaguna hagin zorrotzeko jatun hagin zorrotzeko el06049 Izeba aspergarriagorik! Leporaiño egiña du bere illoba Endrike. (nem etxa) gogaitu aditzezkoa leporaino egin gogaitu leporaino egin el06050 Mutil ura narru zarra baiño legorragoa zaio neskatillari ta Ireneri eztio arreta pittinik ere artzen. (nem etxa) lehorra(k) izenlaguna narru zaharra baino lehorragoa(k) lehorra(k) narru zaharra baino lehorragoa(k) el06052 Jendeari musutik emateko, gaur arratsaldean alkarrekin ibilliko gera. (nem etxa) trufatu aditzezkoa (inori) musutik eman trufatu (inori) musutik eman el06053 Ez emen asi iñozo plantak egiten, Niko. (nem etxa) itxuratu aditzezkoa plantak egin itxuratu plantak egin el06055 Esan bezela, besperatik begiak zorroztu zituzten, ibaian zein zebillen ikusteko, ta urrengo egunean, goizeko irurak aldean-edo, biak Altzibartik gora zijoazen ibaia errekistatzera. (nem etxa) barrandatu aditzezkoa begiak zorroztu barrandatu begiak zorroztu el06056 Trabenan jendea esteak bota bearrean parrez lertzen gelditu zan. (nem etxa) barre handiak egin aditzezkoa hesteak bota beharrean barre egin barre handiak egin hesteak bota beharrean barre egin el06057 Marrakatx bere lo betetik esnatu ta an jetxiko zan prijipriji eginda atea irekitzera. (nem etxa) haserre nolatasunezkoa priji eginda haserre priji eginda el06058 Aren legatza legorrekoa zan; Goiko trabenan-edo eskuratutakoa. (nem etxa) mozkorra nominal singularra lehorreko legatza mozkorra lehorreko legatza el06059 Mitxelek gabero egundoko legatza arrapatzeko oitura santua zuen. (nem etxa) mozkortu aditzezkoa legatza harrapatu mozkortu legatza harrapatu el06060 Sartu da Maltimponean, eta an du laster mostradore aurrean gure Benita esku-legor. (nem etxa) zeken izenlaguna eskulehor zeken eskulehor el06061 Sartu da Maltimponean, eta an du laster mostradore aurrean gure Benita esku-legor. (nem etxa) zeken izenlaguna eskulehor zeken eskulehor el06062 Errezilek eman digu bere semearen neurriko jai ta billera ahaztu-eziña. Basarrik eztu gure hitzaren eta zorionen beharrik. Herriak eman dio jo ta pasakoa. (nem etxa) handi izenlaguna jo ta pasako handi jo ta pasako el06063 Hezibide honetan aurrenetako premia ikastolarena, eskolarena da. Ta eskolak bere batean jartzeko, maixu ta maistrek ongi ordainduta egon behar dute. (nem etxa) egoki, sendo nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) batean egoki, sendo (neure, heure, bere...) batean el06064 Gure zahar eta gazteen arteko alperrikako ezpaiak txoritara bial ditzagun... (nem etxa) uxatu aditzezkoa txoritara bidali uxatu txoritara bidali el06065 Aita Felipe zenak begi luzea zuen, eta egun batean buruan hau sartu zitzaion: "Euskal haurrei euskeraz lan eragitea". (nem etxa) etorkizuna kontuan hartu aditzezkoa begi luzea ukan etorkizuna kontuan hartu begi luzea ukan el06066 Lan zailla, mantuxetan zeuden ikasaldiak mailla goi hartara jasotzeko. (nem etxa) hasi berritan egon aditzezkoa estar (algo) en mantillas (ezer) mantuxetan egon hasi berritan egon (ezer) mantuxetan egon el06067 Askoz harrigarriago ta txalogarriago da beren lana, dena musutruk, xentimorik hartu gabe egiten dutelarik. (nem etxa) dohainik nolatasunezkoa musutruk dohainik musutruk el06068 Ez dela egoki gure gauzetan artabero usaia zabaltzea, sortzen diren euskal liburuak gorapenez bakarrik hartuaz. (nem etxa) harrokeria nominal singularra artabero usaina harrokeria artabero usaina el06070 Hamaika aldiz paper guziak txakurraren zerera bialtzeko gogoa egingo zaizu. (nem etxa) abandonatu, bota aditzezkoa txakurraren zerera (bidali) abandonatu, bota txakurraren zerera (bidali) el06071 Badu, beraz, euskaldun berriaren usai pixka bat noizik behin. Ezta harritzeko, ta Txillardegi azkarrak hartuko zion bere ume honi usai hori. (nem etxa) igarri aditzezkoa (ezeri) usaina hartu igarri (ezeri) usaina hartu el06072 Euskeraz ikasten hasi, ta zazpi urterako honelako liburua ematen duen gizona ezta bazterrerako egiña. (nem etxa) baloitsua izan aditzezkoa bazterrerako egina ez izan baloitsua izan bazterrerako egina ez izan el06073 Badu eskua, badu argia, honoko luma-jorratzaille honek. Azpijorra ederra egiten dio bilbotar idazleari. Euskera eztela gauza aurrerapiderako? (nem etxa) kritika nominal singularra azpijorra kritika azpijorra el06075 Bere okerrean, Unamunok badu zerbait ona. Erlijio gaietan hillak bizi zirenei turuta jotzen die. (nem etxa) deitu, ohartarazi aditzezkoa turuta jo deitu, ohartarazi turuta jo el06076 Ezpaizuten egosi izan gure hizkera. Beti erdibidean geldituak zirenez, gure hizkera baldartzat jotzen zuten. (nem etxa) hasitakoa ez amaitu aditzezkoa quedarse a medio camino erdibidean gelditu hasitakoa ez amaitu erdibidean gelditu el06077 Azkenengo hauetan ere badira koxkak; bakoitzak, alegia, berea dela uste du erdibide jatorra. (nem etxa) Batez besteko jarrera edo erabaki nominal mugagabea (el) término medio erdibide Batez besteko jarrera edo erabaki erdibide el06078 Eta norbaitek hari entzunaz esan omen zuena: bai gauza ederrak esaten dituela kertenpiko horrek! (nem etxa) ergel izenlaguna kertenpiko ergel kertenpiko el06079 Sartu da Maltimponean, eta an du laster mostradore aurrean gure Benita esku-legor. (nem etxa) zeken izenlaguna eskulehor zeken eskulehor el06080 Sartu da Maltimponean, eta an du laster mostradore aurrean gure Benita esku-legor. (nem etxa) zeken izenlaguna eskulehor zeken eskulehor el06081 Mitxelek gabero egundoko legatza arrapatzeko oitura santua zuen. (nem etxa) mozkortu aditzezkoa legatza harrapatu mozkortu legatza harrapatu el06082 Aren legatza legorrekoa zan; Goiko trabenan-edo eskuratutakoa. (nem etxa) mozkorra nominal singularra lehorreko legatza mozkorra lehorreko legatza el06083 Marrakatx bere lo betetik esnatu ta an jetxiko zan prijipriji eginda atea irekitzera. (nem etxa) haserre nolatasunezkoa priji eginda haserre priji eginda el06084 Trabenan jendea esteak bota bearrean parrez lertzen gelditu zan. (nem etxa) barre handiak egin aditzezkoa hesteak bota beharrean barre egin barre handiak egin hesteak bota beharrean barre egin el06085 Esan bezela, besperatik begiak zorroztu zituzten, ibaian zein zebillen ikusteko, ta urrengo egunean, goizeko irurak aldean-edo, biak Altzibartik gora zijoazen ibaia errekistatzera. (nem etxa) barrandatu aditzezkoa begiak zorroztu barrandatu begiak zorroztu el06087 Ez emen asi iñozo plantak egiten, Niko. (nem etxa) itxuratu aditzezkoa plantak egin itxuratu plantak egin el06088 Jendeari musutik emateko, gaur arratsaldean alkarrekin ibilliko gera. (nem etxa) trufatu aditzezkoa (inori) musutik eman trufatu (inori) musutik eman el06089 Besteek ere guk bezela jokatuko lutekela uste al dezute?... Ederki eman ere! (kaz lanak), -Jendearen kontura parre egingo degu. Atoz arratsaldean Zezilirekin eta egundoko jostaketa asiko degu alkarrekin.-Ederki eman ere!-Zergatik ez? Bostetan ementxe itxoingo dizut.(nem etxa) ezezko harridura, ironiaz esklamaziozkoa ederki eman ere! ezezko harridura, ironiaz ederki eman ere! el06090 Mutil ura narru zarra baiño legorragoa zaio neskatillari ta Ireneri eztio arreta pittinik ere artzen. (nem etxa) lehorra(k) izenlaguna narru zaharra baino lehorragoa(k) lehorra(k) narru zaharra baino lehorragoa(k) el06093 Aizkorben guziak gauza batean ziran berdiñak, agin zorrotzekoak izaten. Eztakigu ango aideak edo zerk eragingo zien lan ura, baiña norbait jatun exkaxa izanik, Aizkorben sartzen bazan, egundoko goseak erasoko zion bereala ta besteak bezin tripazai biurtuko zan. (nem etxa) jatun izenlaguna hagin zorrotzeko jatun hagin zorrotzeko el06094 Botikariua irri gaiztoz zebillen lagunak ao bete ortzekin uzten zituala ikusiaz. (nem etxa) txunditurik nolatasunezkoa con la boca abierta bouche béante aho bete hortzekin txunditurik aho bete hortzekin el06096 Egun osoan lanari bizkarra emanaz, bere etxerako etzuan ale askorik ekarriko. (nem etxa) uko egin aditzezkoa dar la espalda (ezeri) bizkarra eman uko egin (ezeri) bizkarra eman el06097 Ikusi gizonak askotan bere buruari arria nola ekartzen dion. Urreak zorioneko egingo zinduala uste zenduan, eta zure ondamena ekarri dizu. (nem etxa) norberaren kaltez ari aditzezkoa echar piedras a su propio tejado (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri norberaren kaltez ari (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri el06098 Zeukana emateko zuen eta gero eskatzeko ta ematen ziotena hartzeko, etzeukan koplarik. (nem etxa) itxurakeriarik ez egin aditzezkoa (ezertarako) koplarik ez eduki itxurakeriarik ez egin (ezertarako) koplarik ez eduki el06099 Nola hurrengo gizaldiko ume-punta horiek gure lekuan jarri? Lurrean ez dira agirita! (nem etxa) txikia izan aditzezkoa lurrean ez ageri txikia izan lurrean ez ageri el06100 Loiolako seme ta tolosar jator dugun aita hau ez nundik ta ez handik sortu zitzaigun egun batean gure Diputazioan euskal bertsolariak gai hartu ta hizketaldi bat egiten. (nem etxa) ustegabean nolatasunezkoa ez nondik eta ez handik ustegabean ez nondik eta ez handik el06101 Herrialde bakoitzak ere beste herrialdeko albistarietan sarri sartu ohi du sardea. (nem etxa) besterenean ari aditzezkoa (inon) sardea sartu besterenean ari (inon) sardea sartu el06102 Eta hala gelditu giñen odola galduta bezela. Artetxe hil dela!!! (nem etxa) durduzaturik noiztasunezkoa odola galduta durduzaturik odola galduta el06103 Karakas-ko Gudari-k haize eman zien eta handik etorri zen nahastea. (nem etxa) sustatu aditzezkoa haize eman sustatu haize eman el06104 Koplak alde batera utzi ta hasi gara, beraz, gure galde-erantzunetan. (nem etxa) zuzenean jo aditzezkoa koplak utzi zuzenean jo koplak utzi el06106 Bere larogeita bost urteak, etziren bertan behera galtzekoak. Bizi luze ondoren joan zaigu jesulagun saiatua. (nem etxa) alferrik galdu aditzezkoa bertan behera galdu alferrik galdu bertan behera galdu el06107 Hitzeketeria eta curiostasuna / ahaide hurbillac dire: hascasi bereco haur dire (fabl) antzeko izenlaguna azkazi bereko antzeko azkazi bereko el06108 Errezilek eman digu bere semearen neurriko jai ta billera ahaztu-eziña. Basarrik eztu gure hitzaren eta zorionen beharrik. Herriak eman dio jo ta pasakoa. (nem etxa) handi izenlaguna jo ta pasako handi jo ta pasako el06110 Gure zahar eta gazteen arteko alperrikako ezpaiak txoritara bial ditzagun... (nem etxa) uxatu aditzezkoa txoritara bidali uxatu txoritara bidali el06112 Lan zailla, mantuxetan zeuden ikasaldiak mailla goi hartara jasotzeko. (nem etxa) hasi berritan egon aditzezkoa estar (algo) en mantillas (ezer) mantuxetan egon hasi berritan egon (ezer) mantuxetan egon el06113 Askoz harrigarriago ta txalogarriago da beren lana, dena musutruk, xentimorik hartu gabe egiten dutelarik. (nem etxa) dohainik nolatasunezkoa musutruk dohainik musutruk el06117 Badu, beraz, euskaldun berriaren usai pixka bat noizik behin. Ezta harritzeko, ta Txillardegi azkarrak hartuko zion bere ume honi usai hori. (nem etxa) igarri aditzezkoa (ezeri) usaina hartu igarri (ezeri) usaina hartu el06120 Norbaitek usai txarra har lezaioke idazti berri honi. Unamuno haundiestea, goraipatzea, katoliko jatorrarentzat bide ona ote? (nem etxa) susmo txarra hartu no oler bien (algo) (ezeri) usain txarra hartu susmo txarra hartu (ezeri) usain txarra hartu el06121 Bere okerrean, Unamunok badu zerbait ona. Erlijio gaietan hillak bizi zirenei turuta jotzen die. (nem etxa) deitu, ohartarazi aditzezkoa turuta jo deitu, ohartarazi turuta jo el06122 Ezpaizuten egosi izan gure hizkera. Beti erdibidean geldituak zirenez, gure hizkera baldartzat jotzen zuten. (nem etxa) hasitakoa ez amaitu aditzezkoa quedarse a medio camino erdibidean gelditu hasitakoa ez amaitu erdibidean gelditu el06124 Eta norbaitek hari entzunaz esan omen zuena: bai gauza ederrak esaten dituela kertenpiko horrek! (nem etxa) ergel izenlaguna kertenpiko ergel kertenpiko el06125 Izana gatik horko andreak eder eta pinpirina nik aditzea badaukat beti hobe dela eskualduna (manex), Aditzea badut bizkitartean ez-direla bethi on chitchuriak (lab lib), Dugun edan berriz ere; bethi dut aditzea Bien ondotic on dela hirugarren colpea (poem bas), -Ezagutu zenduan Andrestxo? -Ez; baiña aditzea badet (sas let), Biztu zan liberalan gorrotoa ere, ta Santa Kruz ezinda, bere arreba, ta Sasiain lengusu apaiza atxitu zituten eta kartzelara sartu. Aditzea izan zun Santa Kruzek eta, atsegin zan arekin! Ogei mutil berekin zitula jetxi zan Tolosara, Mixerikordi zarraren ondotik. (santa kruz), Basa-zaldi ta leoi, koiote domadorien moduan animali oien izenak beti aitzia banuan (david), Aditzia badiat zaharretarikan surik ez den lekutik ez dela kerikan (naf kan) entzuna egon aditzezkoa aditzea eduki / ukan entzuna egon aditzea eduki / ukan el06126 Aditzen tu errechqui hitz horiec, eta esta unhatcen horien maiz ahoan igateaz (jes imit) aipatu aditzezkoa ahoan igan aipatu ahoan igan el06127 Izen maitagarri, beti ahoan erabilli bear gendukeana! (test berri), , aipatu aditzezkoa ahoan erabili aipatu ahoan erabili el06128 Ikhusten duzunean ezen presuna bat dela erasle handi, minzatzaille, aha-zabal. (gero) berritsu izenlaguna boquirroto franche caillette ahazabal berritsu ahazabal el06129 Ziñetsi, aizkidea: zuk azaldutakoa ere kolkoko det. (kaz lanak) maite izan aditzezkoa kolkoko ukan maite izan kolkoko ukan el06130 Aurretik ioazan bien oiñ-otsak entzueran, berak baiño obeto apaldu bear izan ebela gogoratu iakon Erriojako kaltza laburdunari; atsen egin da lotaratutea bere, buruak emon eutsan, baiña zer esango eban Txilik, besteagaz burrukara ioan da beren laguntasunaren bearrean aurkituezkero? (bein beti), Baiña oraindik, ezin buruak eman dit (amab eg), Buruak eztaust emon inoiz olako gauzarik (yakin iii), Buruak emon (voc bas), Buruac eman, ta asmatu cituen (chris dot), Geren esanak arinki, atsegiñez, al danean parregarriro, eskeñiaz. Zelebrekeriren bat buruak eman digula? An ziak zelebrekeria!... (kaz lanak) Nok uste izan eikean, agura zimel arek egin ebala barrabaskeria? Ezta buruak emon-be! (big. abk.) otu aditzezkoa buruak eman otu buruak eman el06131 Betor bertsoa. Ona ez bada, ordea, begira sorbalda gañeko kalabaza eder orreri, artaburuen batek, uste ezean, mallatu ez dizazun!... (kaz lanak) burua nominal singularra sorbalda gaineko kalabaza burua sorbalda gaineko kalabaza el06132 Enaiz baserritar, txankame kaletar kaskariña baizik. (kaz lanak) delikatu (mesprezuz) izenlaguna txankame delikatu (mesprezuz) txankame el06133 Tira ba, ene baserritar jator, ene langille alper xamar, ene arrantzale minberakor, ene... edozein eta nun-naiko irakurle kolkokuok! (kaz lanak) maite izenlaguna kolkoko maite kolkoko el06134 ikasteari, bañan, emanik burua, emakumea zeukan guztiz baztertua... (kaz lanak) pentsatu aditzezkoa burua (ezeri) eman pentsatu burua (ezeri) eman el06135 O, Per Eltze, Peru Eltze! [...] Eltze soillari ez-eze, bazera zu Eltzekondo omentsuari urre emateko ere! (kaz lanak) antzekoa izan aditzezkoa (inori) hurre eman antzekoa izan (inori) hurre eman el06136 Izaeraz patxarako gizasemea ta ogi-puska utza (kaz lanak) ona izan aditzezkoa ser un pedazo de pan ogi puska hutsa izan ona izan ogi puska hutsa izan el06137 ogi-puska utza, iñork sakelean atzimurka egingo ez dizun bitartean (kaz lanak) dirua eskatu aditzezkoa (inori) sakelan atximurka egin dirua eskatu (inori) sakelan atximurka egin el06138 Ezkontzakiko izu ori nundik letorkezun jakiteko axkurea izan degu (kaz lanak) ezertarako gogoa ukan aditzezkoa (ezertarako) azkura ukan ezertarako gogoa ukan (ezertarako) azkura ukan el06139 Baldar moldakaitz parragarria ta zere bizian amaika trakeskeri, itsumustu ta zalapast egiña ote zeran (kaz lanak) tupust egin itsumustu egin tupust egin itsumustu egin el06140 Patxiren aserrekoiari su-eman bearko ez ote diozun maiztxo (kaz lanak) sustatu aditzezkoa (inori) su eman sustatu (inori) su eman el06141 Badik, gero, makil bat kerten makurduna ta aren eskutan nekez ditekek biguna... Ernai abilkek, Peru, ez aiz-ta motela: txoriz bete berar dik kaskarra, bestela, atadiko gerexi nerea bezela (kaz lanak) buruan jo aditzezkoa kaskarra txoriz bete buruan jo kaskarra txoriz bete el06142 Badik, gero, makil bat kerten makurduna ta aren eskutan nekez ditekek biguna... Ernai abilkek, Peru, ez aiz-ta motela: txoriz bete berar dik kaskarra, bestela, atadiko gerexi nerea bezela... Tira, gaurkoz itzali dezadan kandela (kaz lanak) lana amaitu aditzezkoa kandela izali lana amaitu kandela izali el06143 errekondo! sendo bat bota ondorean asi zan ingelesez diran beltzenak esaten (kaz lanak) iraindu aditzezkoa beltzenak esan iraindu beltzenak esan el06145 Astakirten aundia ingeles zerria, gozoa laga didak lastozko berria (kaz lanak), bazterretan ainbeste asta-kerten daude. (laug txin), zer dio asto-kirten orrek. (amab eg), askok agiyan deituko naute asta-kirtena. (kont) ergel izenlaguna astakirten ergel astakirten el06146 Etzun Petra Gorrak biotzondoko makala artu, aspaldi eder bateko Peruk ostatuko atean burua ezagutzera eman zionean (kaz lanak), biotz-ondoko (yakin iii) zirrara nominal mugagarria bihotzondoko zirrara bihotzondoko el06147 Askotan egon natzaio ezberdintasun asegarri orreri begira nere gogoa nekatzen, baña alperrik... Alkirik asko berotuarengatik al-diteke?... Gizonezkoak baño patxara obeko bizimodua izan oi dutelako emakumeak ete? (kaz lanak) eserita egon aditzezkoa aulkia berotu eserita egon aulkia berotu el06148 Gizonezkoak baño patxara obeko bizimodua izan oi dutelako emakumeak ete?... Batek badaki bost. (kaz lanak) esklamaziozkoa batek badaki bost! batek badaki bost! el06149 Petrari ezkon-eskabidea egiña, ta Petratxok emandako kalabazak... (kaz lanak) maitasuna ukatu aditzezkoa dar calabazas kalabazak eman maitasuna ukatu kalabazak eman el06150 Orko salda garbiak, orko koipe-xaltxak, orko kroketak eta ollo-ixter goxoak! Pasaiako ingeles arro ari olakorik emango ziotek bost, Donostiko Hotel Londresesan!... (kaz lanak) ezer ez eman aditzezkoa bost eman ezer ez eman bost eman el06151 eta aurreko ateari begirik kendu gabe, andik etortzekoa baitzun, ustez beintzat, sopa lurruntsu-zuzpergarria (kaz lanak) adi nolatasunezkoa sin quitar ojo (ezeri) begirik kendu gabe adi (ezeri) begirik kendu gabe el06152 onetxek ere, nor balitz, bazkaritxo bat eman bear liguke debalde, egiten diogun otsaren ordain. (kaz lanak) famatu aditzezkoa (inori) hotsa egin famatu (inori) hotsa egin el06153 Peruk iritzitako gizatxar zital-txakerre uraxe izan zan, bai gazteak!, atean agertu zana... (kaz lanak) haserrekor izenlaguna txakerre haserrekor txakerre el06154 Ingelestzakoak, ingeles benetakoa balitz bezela, ez aitaren ez amaren egin gabe, berak aulkia aurreratuz, burruntzaliari elduz... (kaz lanak) zeremoniarik gabe nolatasunezkoa ez aitaren ez amaren egin gabe zeremoniarik gabe ez aitaren ez amaren egin gabe el06155 total-totelka ingelesez diren "arraiepola" mardulenak aotik boteaz... (kaz lanak) esklamaziozkoa arraiepola! arraiepola! el06156 ta, bereala, Patxiri, bulardetsu, aurre emanaz: Patxi (egin dio, oiuka) Gaztañondoko Patxi!!!... (kaz lanak) erantzukizuna norberaren gain hartu aditzezkoa dar la cara aurre eman erantzukizuna norberaren gain hartu aurre eman el06157 eta agudo ta txitik be atera barik (abk), ez nua esatera Patxiren sudurreko garatxoak zenbat goraka-beeraka egin zituan, ezpañak txintik atera artean (kaz lanak), ez zuen inork txintik atera. (mitx idaz) ezer ez esan aditzezkoa no decir ni mu txintik ez atera ezer ez esan txintik ez atera el06158 Norbait umore oneko bazegoan agi danez, bazterren batean... Nor, ordea? (kaz lanak) itxuraz por lo visto agidanez itxuraz agidanez el06159 Eta geroxeago, arro-aobete, onela ziotsan Peruri (kaz lanak) esana puztuz nolatasunezkoa ahobete esana puztuz ahobete el06160 Ene, bada-ba!... Peruren poza ain txutxen beste atetik neskamea, eltzekari ederra eskuetan zekarrela, agertu zanean! (kaz lanak) esklamaziozkoa ene bada ba! ene bada ba! el06161 Oa emendik pikuetara (yakin iii) (nap esa) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa mandar a paseo envoyer balader pikuetara (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi pikuetara (bidali) el06162 gaur eguzkiak ez berotzen omen gure euskel-mendixka au... Ikastetxeetan, zakurraren... zerera bialiko omen ginduzkete (kaz lanak), Hamaika aldiz paper guziak zakurraren zerera bialtzeko gogoa egingo zaizu (nem etxa) utzi, eten aditzezkoa mandar al carajo zakurraren zerera bidali utzi, eten zakurraren zerera bidali el06163 bi etchetako horac. (tex arc) bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria nominal singularra bi etxetako ora bi nagusi edo helburu desberdinen zerbitzaria bi etxetako ora el06164 Ematen die escua, ta laguntzen die (jes biotz) lagundu aditzezkoa eskua eman lagundu eskua eman el06165 Lo egonda irabazi? Nori eman oraiñ auzi? Obe zuan artu balu zimaur eta guzi. (goi lor) protestatu aditzezkoa auzi eman protestatu auzi eman el06166 Dana dala, askoek diote gizakumeak bere artean, igerri gaberik eta azitarako gordea bezela, euki izaten duala bate betean dagokion maitagarriaren, emaztegaiaren, iruditxo ezkutu bat (kaz lanak) ongi gorderik nolatasunezkoa hazitarako gordea bezala ongi gorderik hazitarako gordea bezala el06167 Gau artan, apalondoan, alkarri ezer adirazi ezpazioten ere, maitetasunaren urduriak ernai zeuzkan, ta logaleak betazalik aztunduko etziela igerri zuenean... (kaz lanak) logaletu aditzezkoa betazalak astundu logaletu betazalak astundu el06168 ingelesezko paperean ikusitako jakingarriren batzuk irakatsi bear zizkiola, aurrerakoan len bezin azaburu aundia izan etzedin (kaz lanak) ergel izenlaguna azaburu ergel azaburu el06169 Koipe-ur zikin patsetan, Tiadoraneko apari-ontzi-garbiketaren kondarrak blei blei eginda, ez genduke ba ain pozik ere egon bear (kaz lanak) bustirik nolatasunezkoa blei eginda bustirik blei eginda el06170 baita, gau artan, eltxoak alde batetik eta len esandako zentzugabekeria bestetik lagun izanda, begirik ez itxi ta amets ipurtzuriei zearo burua emanik etzatea (kaz lanak) alferrikako izenlaguna ipurtzuri alferrikako ipurtzuri el06171 baita, gau artan, eltxoak alde batetik eta len esandako zentzugabekeria bestetik lagun izanda, begirik ez itxi ta amets ipurtzuriei zearo burua emanik etzatea (kaz lanak) lorik ez egin aditzezkoa begirik ez itxi lorik ez egin begirik ez itxi el06172 Betozkoa illunik, ezpañak zuri, surpekoa (bibotea) belaxka (kaz lanak) mustatxa nominal mugagarria surpeko mustatxa surpeko el06173 To!, esan zion arri ta belarri egiñik zegoan Patxiri (kaz lanak), orain, euskaraz ikusirik, harri eta belarri eginik geldituko ginakeen. (mitx idaz) harriturik nolatasunezkoa harri eta belarri eginik harriturik harri eta belarri eginik el06174 Ta gorroto ikaragarriaz begirakun beltzenaz josten zuala, alde egin zion, aoa bete agin utzirik (kaz lanak) harriturik nolatasunezkoa ahoa bete hagin harriturik ahoa bete hagin el06175 -Ba, bertsolariekin asi bear...! Zer derizkiok, aiskidea? Enbeita ta Erauskin: utsa! -Iaufiii! Jo ta keak atera bear dizkiagu! (kaz lanak) giroa alaitu aditzezkoa jo eta keak atera giroa alaitu jo eta keak atera el06176 Edozein albistak, entzun-barrian, arritu ta konkortuten eban Txanton, da etzan asko Leberiñen berbaak entzuten aoa zabalik gelditutea. (bein beti), Asko egoten dira oso urduriturik eta itxasokoari ziñuka; danak, era batzuetan, aoa zabalik, arnasarik artu ezinda, ari albañu etengarri batetik esegita balegoz legez --gaztelarren antzera esateko--, erriko gizonik sendoenak noiz itoko ete jakuezan bildurrez da ikaraz (kresala), Peru ahoa zabalik begira zegokiola ohartuta (kaz lanak), Beste bein, eibartar guztiak gogoratuko dira, Eibarrera zelan agertu zan iñoiz ezautu eztan moduko "Rolls-Royce" automobil dotore bat. Uste dot erri guztia aua zabalik laga ebala (ezten) harriturik nolatasunezkoa ahoa zabalik harriturik ahoa zabalik el06177 Zuek beintzat, Zumarragako gurasoek, Euskal-Egunari begira ekin diozute zeuen umeei euskera berriro irakasten. Eztedilla ori egun bateko garra izan: euskaldundu zazute, zuen erri maitagarri ori. (kaz lanak) susperraldi faltsua nominal singularra egun bateko garra susperraldi faltsua egun bateko garra el06178 begikoa izan zait il onen ogeitabian Donostiko El Pueblo Vasco'n zuk azaldutakoa (kaz lanak) maitatu aditzezkoa (ezer inori) begikoa izan maitatu (ezer inori) begikoa izan el06179 Ezta gutxi gaur dan egunean, Arroxpe aizkidea, euskerazko itz batek iñoren muñak berotzea (kaz lanak) pentsarazi aditzezkoa muinak berotu pentsarazi muinak berotu el06180 Beraz, Arroxpe betazal guri ta oe-zuloa, etzaiteala geiago estutu (kaz lanak) loti izenlaguna betazal-guri loti betazal-guri el06181 piperra baño serioagoko gizakumeak ere parrez ito-bearka jartzen ditu (kaz lanak) barre handiak egin aditzezkoa barrez ito barre handiak egin barrez ito el06182 piperra baño serioagoko gizakumeak ere parrez ito-bearka jartzen ditu (kaz lanak) serioa(k) izenlaguna piperra baino serioagoa(k) serioa(k) piperra baino serioagoa(k) el06183 Aguro antz eman genion -zakur zarrak baigera ortan- udazaleak baño ere areago gaitz aren errudun dirala (kaz lanak) esperientzia ukan aditzezkoa zakur zaharra(k) izan esperientzia ukan zakur zaharra(k) izan el06184 Pralle prantziskotarrak biotzez maite ditugu. Eriotzari belarriak ikusi diozkagunean, aien laguntzaz lotu nai izan degu zerura-bideko pardeltxoa (kaz lanak) sumatu aditzezkoa (ezeri) belarriak ikusi sumatu (ezeri) belarriak ikusi el06185 Gauzak ala izanik ordea, ¿praka-gonadunak ere, zenbait praka-uts ainbat, "eguzkia-nora"koak ote ditugu? (kaz lanak) oportunista izenlaguna eguzkia norako oportunista eguzkia norako el06186 zere ipurmamiok alki baten atsedenari (deskantsuari) eman, begiak ernaitu, ta zutitu belarriak, besterik ez (kaz lanak) adi egon aditzezkoa belarriak zutitu adi egon belarriak zutitu el06187 Gaitzerdi -esango dezu- auek baikere, egite al-ditek zedozer euskeraz!... Bai! Zakurraren... zera!... (kaz lanak) esklamaziozkoa zakurraren zera! zakurraren zera! el06188 Kalean iñork jan, ala miñ artutakoek giltzapean sartzen ezpanaute, baditeke urrena ere zerbait geiago maxiatzea (kaz lanak) kartzelaratu aditzezkoa giltzapean sartu kartzelaratu giltzapean sartu el06189 Oraingoan, anaitxoak, ukondoa ondo-ondoraño sartuak ote geran diote (kaz lanak) oker egin ukondoa hondoraino sartu oker egin ukondoa hondoraino sartu el06190 Benetan, ezer oberik ez litzake: euskeltzale zintzo aberats batek bere gain ta begipean egunkaria artzea. (kaz lanak) babestu aditzezkoa begipean hartu babestu begipean hartu el06191 Otoi, bada -eskabide au iñola ezpadagokit ere- idazkortza kertenetik artzen dakizuten guztiok, naiz txiki naiz aundi, euskel-egunkari-gaiaz zenbait idazlan biali ditzazute "Euzkel-Atal" ontara (kaz lanak) zuzen jardun aditzezkoa (ezer) kertenetik hartu zuzen jardun (ezer) kertenetik hartu el06192 Eder zait, batez ere --ta ontan, bada-ezpada aitor dezadan, nere aoz, ez iñorenez, diardut-- euskeltzale alderdien arteko elkar-artu-nai apurrenik somatzea (kaz lanak), lotuagoa baitago beti itzulketan ari dena bere ahoz, horrelako lokarririk gabe, mintzatzen dena baino. (mitx idaz) norberaren iritziz nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) ahoz norberaren iritziz (neure, heure, bere...) ahoz el06193 Ori bai: ari-mutur guziak lotu bear dira len-lenik. Ibiltzen asi baño lenago, oñazpian lur ibilkorra ala geldia degun ikusi behar. (kaz lanak) antolatu aditzezkoa hari-mutur guztiak lotu antolatu hari-mutur guztiak lotu el06194 Jaun-andreak: makal samar nenegoalarik -ibilia bainaiz soro aundirako langa zabaldu ez zabaldu-, idazki bat, karta bat, etorri zan gurera (kaz lanak) hil aditzezkoa soro handirako langa zabaldu hil soro handirako langa zabaldu el06195 Eusko Ikaskuntzako jaun begiragarri oiek, kolkorako esan dute, noski: -Bai, eee?... Berriketarako gogoa, beraz?... (kaz lanak) pentsatu aditzezkoa kolkorako esan pentsatu kolkorako esan el06196 Eta orain berriz egunkariaren alde, alajainkia!... Kristau orrek alkandora maiz-samar aldatzen ote-duan esango nikek... (kaz lanak) iritziz aldatu aditzezkoa alkandora aldatu iritziz aldatu alkandora aldatu el06197 Eta orain berriz egunkariaren alde, alajainkia!... Kristau orrek alkandora maiz-samar aldatzen ote-duan esango nikek... Bai, alaxe da. Egi-egia atorra aldatzearena. Ta eskar-natzaio gizarteari, aldatze ori egite omengarritzat etsia duelako. (kaz lanak) iritziz aldatu aditzezkoa atorra aldatu iritziz aldatu atorra aldatu el06198 Irudimenari lokarriak etenik, uste dezakegu are bizigabeak ere edermiñik badutela... (kaz lanak) askatu aditzezkoa (ezeri) lokarriak eten askatu (ezeri) lokarriak eten el06199 Gizona, ordea, jare baita, buru-aalmenen jaurbidea bere esku baitu (kaz lanak) menpean ukan aditzezkoa (neure, heure, bere...) esku ukan menpean ukan (neure, heure, bere...) esku ukan el06200 jolasa ta oporrerako bakarrik ote zaigu berotzen odola? (kaz lanak) zaletu aditzezkoa (ezertarako) odola berotu zaletu (ezertarako) odola berotu el06201 or goazkizu esaten itzez laburtxoak gerala, baña... egitez, ordea?... egitez lukaika baño luzeagoak!... Au ere ezta ziri makala. (kaz lanak) luzea(k) izenlaguna lukainka baino luzeagoa(k) luzea(k) lukainka baino luzeagoa(k) el06202 Oa ostikoketa-zelaietara: an ere jendea zakarra bezela; bi, lau, seina laurleko aizatu bear izan badituzte ere. (kaz lanak) ugari nolatasunezkoa zakarra bezala ugari zakarra bezala el06203 Gutxi, (naiz berak onak) kendu ezkero bada, gure aberatsak arlote gorriak dituzu, irabazirik, atsegiñik ala puztubiderik eztakartzen eginbearretan. Orain gutxi, adibidez, Bilboko arpidean lerrotxo bat agertu da, eusko-langilleak Kirikiño Sarirako emandako berreun laurlekoz. Eusko-otseñak zirala esan dute gero. Berdintsu da, langille deritzanak baño beartsuago oi baitira, askotan, otseñak. Diranak dirala, ezta zenbaitentzat ikasbide txarra. Baña, ain baigera bizkar bigunak! Eta bizkarrak uzkurtzen ain jaioak geranontzat, alperrikako baitira ikasbiderik larrienak!... (kaz lanak) manukor izenlaguna bizkar-bigun manukor bizkar-bigun el06204 Gutxi, (naiz berak onak) kendu ezkero bada, gure aberatsak arlote gorriak dituzu, irabazirik, atsegiñik ala puztubiderik eztakartzen eginbearretan. Orain gutxi, adibidez, Bilboko arpidean lerrotxo bat agertu da, eusko-langilleak Kirikiño Sarirako emandako berreun laurlekoz. Eusko-otseñak zirala esan dute gero. Berdintsu da, langille deritzanak baño beartsuago oi baitira, askotan, otseñak. Diranak dirala, ezta zenbaitentzat ikasbide txarra. Baña, ain baigera bizkar bigunak! Eta bizkarrak uzkurtzen ain jaioak geranontzat, alperrikako baitira ikasbiderik larrienak!... (kaz lanak) manukorra izan aditzezkoa bizkarra(k) uzkurtu manukorra izan bizkarra(k) uzkurtu el06205 Bekokia ere gorritzen zaigu, ontaz erbestetarrak zer esango luteken gogoeta egiñik (kaz lanak) lotsatu aditzezkoa bekokia ere gorritu lotsatu bekokia ere gorritu el06206 Zortziretan abitzekoak zirala, ta zortziak oraintxe... ¡Auxe dek lana! esklamaziozkoa hauxe lana! hauxe lana! el06207 Beraz, Arroxpe betazal guri ta oe-zuloa, etzaiteala geiago estutu (kaz lanak) loti izenlaguna ohe-zulo loti ohe-zulo el06208 Badu ark etorria, alazainkoa, neurtitzez ainbatsu itz askatuz ere!... (kaz lanak) esklamaziozkoa alazainkoa! alazainkoa! el06209 Nik eztizutet oraindaño esan, baña Uitzi zintzo orrek nere anaiaren nora-agiria darama, alkarren antzik bai baitute, ur-tantoak ardoarenaren ainbat... (kaz lanak) desberdina(k) izan aditzezkoa ur tantoak ardoarenaren hainbat antza ukan desberdina(k) izan ur tantoak ardoarenaren hainbat antza ukan el06210 Tarteka, ordea, geldi ta beera, sasiari ipuiak esatera... Maskuri txikiagorik egundaño!... (kaz lanak) txiza egin aditzezkoa sasiari ipuinak esan txiza egin sasiari ipuinak esan el06211 Meza, mintzoaldi xamurrez; batzarrea, aurtengo gora-beerez ta etorkizunerako asmoez, apainduak; euskaltzale izandu baten gorazarrez oroitz-arria agertzea... oiek guziak, zer? Urdalla zerk berotua badegu?... Argatik zan, ba, goizean asarre Uitzi: oiek ez genituala-ta atzemango... Orrek, ala ere, eztu esan nai Uitzi jale bizkorra eztanik (kaz lanak) jan aditzezkoa urdaila berotu jan urdaila berotu el06212 Badakizute: bi sari edo "cuota" usaindu ezkero askoek uzkur egiten dute (kaz lanak) atzera egin aditzezkoa uzkur egin atzera egin uzkur egin el06213 Belarrietara datorkidanez, askoek uste omen dute Andonitar Gaztediarekiko aurtengo eztabaidan arnasean igeri eziñean naizela, ta, ezizen batez ezezik, biez, txakurrenak esanaz. Luzia doneak gorde dezaiela begiaren zorrotza erritar kutun oiei (kaz lanak) (egia) latzak esan aditzezkoa txakurrenak esan (egia) latzak esan txakurrenak esan el06214 bultzakarik txikienak amilduarazten, katilluka bat uretan itotzen gera (kaz lanak) larritu aditzezkoa katiluka bat uretan ito larritu katiluka bat uretan ito el06215 Ta ordun, Arrasateko euskel-egunez, orain gauden areto ontan bertan, txiki ta aul, ume axal-gorri, Euskaltzaleak deritzan elkartea sortu zan (kaz lanak) sortuberri izenlaguna axalgorri sortuberri axalgorri el06216 Donostiko antzokirik ederrenean, udaaren gorrienean, jendea abea jotzeraño erakarri (kaz lanak) beterik nolatasunezkoa habea jotzeraino beterik habea jotzeraino el06217 lotsari ta erantzunbear larria ere, ordea, eginbearrari gibel-ematen badiozute (kaz lanak) ez arduratu, ukatu aditzezkoa (ezeri) gibel eman ez arduratu, ukatu (ezeri) gibel eman el06218 nerekiko, urrengo auxe da egia, ta auzi ontako iltzea (kaz lanak) funtsa nominal singularra auziko iltzea funtsa auziko iltzea el06219 Baña, probentzeraz egin zun leenik: asmoz, ta kutsuz, ta jantziz. Or zegok bada iltzea! Gero erederaz, bear bezela. (kaz lanak) funtsa esklamaziozkoa hor (dago) iltzea! funtsa hor (dago) iltzea! el06220 Ik duk bizar, adiskide, ta ik egiari aurrez aurre begiratzeko bekoki (kaz lanak) adorea ukan aditzezkoa bizar ukan adorea ukan bizar ukan el06221 Ik duk bizar, adiskide, ta ik egiari aurrez aurre begiratzeko bekoki (kaz lanak) adorea ukan aditzezkoa bekoki ukan adorea ukan bekoki ukan el06222 Adiskide artean ez berunezko baizik illaunezko tiroa bear dala uste dute askoek (kaz lanak) kritika onbera nominal singularra ilaunezko tiroa kritika onbera ilaunezko tiroa el06223 Aurrera jo bear degu, ta poliki jo; au da, ez beti leengo tokian egon, ez al da ala? Arako Peru Kurrillo arraio ark ez jaio bear berriro! (kaz lanak) egia nabarmenen pertsonifikazioa peru kurrillo egia nabarmenen pertsonifikazioa peru kurrillo el06224 Nere bizarragan geiegi ez sinisten ta, zarata orren bidez, nere burua iñorena baño leenago eginbearrera lotu nai izan det (kaz lanak) norberaren ahalmenaz seguru ez egon aditzezkoa (neure, heure, bere...) bizarragan ez sinetsi norberaren ahalmenaz seguru ez egon (neure, heure, bere...) bizarragan ez sinetsi el06225 Noiz atertuko nengoan, azken argipen batzuk, laburki, Etxegarai jaunari emateko Bergarako Saski-Naski aldiaz. Nik, an ta egun artaz egokiago izan-izango zala itzaurreak euskeraz egitea. Etxegarai jaunak, an eta egun artaz ere, erderaz egiña ongi zegoala. Argi dago elkarrekin bat ez geundela (kaz lanak) iritzi bereko izan aditzezkoa bat egon iritzi bereko izan bat egon el06226 Baña, alaz guztiaz ere, zati orren eraltzalle Euskaltzaleak ez izan arren, norbait beronen buruetarik izketatu zan Sasi-Nakikoekin (kaz lanak) loturazkoa halaz guztiaz ere halaz guztiaz ere el06227 Egi biribil-samarrak bota bear zituala agindu zigun Etxegarai jaunak, eta ona emen batzuk: odol-berotxo, bazternastalle, eztabaidakari alperrikako, arroxko ta artoberouxai omen naiz (kaz lanak) suhar izenlaguna odolbero suhar odolbero el06228 Egi biribil-samarrak bota bear zituala agindu zigun Etxegarai jaunak, eta ona emen batzuk: odol-berotxo, bazternastalle, eztabaidakari alperrikako, arroxko ta artoberouxai omen naiz (kaz lanak) istilu sortzaile izenlaguna bazter-nahastaile istilu sortzaile bazter-nahastaile el06229 Egi biribil-samarrak bota bear zituala agindu zigun Etxegarai jaunak, eta ona emen batzuk: odol-berotxo, bazternastalle, eztabaidakari alperrikako, arroxko ta artoberouxai omen naiz (kaz lanak) harro izenlaguna artobero-uxain harro artobero-uxain el06231 Ta Jainko onari dakiola ordurako beste gazte sail bat agertu izatea, guri zirika, guri bultzaka, gu baño aurrerago-naiekoa. Txakurrarenak esango dizkiotegu, bearbada. Aitatuko dizkiotegu "odolkera", aundi-ustea, naastu-bearra, burgoikeria ta buruarlotetza (kaz lanak) (egia) latzak esan aditzezkoa txakurrarenak esan (egia) latzak esan txakurrarenak esan el06232 Arrokeririk eta artobero-usairik gabe gure arlo apalari lotu gatzaiola (...) Barkatu, ontan ere artobero-usaia badarigu, geren buruok gaztetzat jotzez (kaz lanak) harrokeria nominal singularra artobero usaina harrokeria artobero usaina el06233 Ikaskizun ori ere jasoa degu, ta oñak labur ibiltze'aal ditugu aurrerakoan (kaz lanak) kontuz ibili aditzezkoa andar con tiento oinak labur ibili kontuz ibili oinak labur ibili el06234 Baña, bidenabar, ezin aserrerik darakuskegu, gaur erri xee orretxek, noizpait ere aundikien urratsei darraikiolarik, euskera baztertu ta, alperrikako lorra bailuken, betirako bizkarretik bota nai badu (kaz lanak), , zamak edo trabak kendu aditzezkoa quitarse de encima bizkarretik bota zamak edo trabak kendu bizkarretik bota el06235 Baditeke ukalondoa sartzea idazle berritzat jotzen zaitudala. Baña, zerorrek baitiozu illunpetik zatozela. Egia bada, ongi etorri, ta, gañera bizar-berri bazaitugu, ongi ta obeki etorria (kaz lanak) gazte izenlaguna bizar-berri gazte bizar-berri el06236 Nere aolkurik ezertakotzat badezu, eragin maiz lumari, otoi ez illunpera itzul (kaz lanak) kontsideratu aditzezkoa (inor, ezer) ezertakotzat ukan kontsideratu (inor, ezer) ezertakotzat ukan el06237 Ez jauna, ez orrelakorik uste. Enatorkizu gorapen berriez belarriak eztiagotzera: naikoak entzunik aal zera (kaz lanak) lausengatu aditzezkoa flatter les oreilles belarriak eztitu lausengatu belarriak eztitu el06238 gauden ixil-ixilik... Zer esan det?... Ixil-ixilik!... Or zegok, bada, korapilloa! Nork ixillarazi orain gu, gu gallenduok? (kaz lanak) funtsa esklamaziozkoa hor (dago) korapiloa! funtsa hor (dago) korapiloa! el06239 Erdi-bearra... erditu bearra... Orra zein izurrik jo gaituan, gorapen xuxpergarri aiek dirala bide. Ai, goratzalle xoxokumeok: laister zaitutegu, bai, damuturik! (kaz lanak) inozo izenlaguna xoxokume inozo xoxokume el06240 Onez on ean etorri nai badezute, oskide otxanok, ongi etorri. Nai eztezutenak, antola or. (kaz lanak) esklamaziozkoa antola hor! antola hor! el06241 Baña, arloaz ertzeka diardut. Natorren arira. (kaz lanak) gaiaz kanpo nolatasunezkoa arloaz ertzeka gaiaz kanpo arloaz ertzeka el06242 Gizaxoak, arrebari laztan estu bat emanik, azken arnasa bota du! (kaz lanak) hil aditzezkoa azken arnasa bota hil azken arnasa bota el06243 Ta guk berriz, agiñak ere salduko, eder-batzaldiak parregarri uztearren. (kaz lanak) desiratu aditzezkoa (ezergatik) haginak ere saldu desiratu (ezergatik) haginak ere saldu el06244 Amaika oroitzapen gazi-gozo astindu dizkit gogoan antzerki bizkor ori irakurtzeak! Euskozaleentzat etorri bait ziran zazpi bei makal, leenetan bazirudigun ezin-urtuzko odei-sabelean geundela ta ez zitekela guretzat geiago eguzkiaren dirdai bizigarririk. (kaz lanak) eskasaldian bizi aditzezkoa zazpi behi makal etorri eskasaldian bizi zazpi behi makal etorri el06245 Giro otzaren eta goikoien ezin-ikusi ta zital-agintearen gañetik, edo azpitik, ado tartetik, arkitu zuten aiek euskal-gurdia nola berbideratu; ta jai aien bitartez asi giñan antziñako gogakideak arpegia elkar-berrikusten ta odola elkar-berotzen. Irizarretik Iriberrirako bidea, Ayanbe nerea, ordun lanbropean zuritzen asi zalako zalantza diat (kaz lanak) aurrerapena nominal singularra irizarretik iriberrirako bidea aurrerapena irizarretik iriberrirako bidea el06246 Ta ondo bazkari alai ura? Zabalean, lareun bat lagun, bai, danok sarbide ederrekoak, arraioak ezpadu! (kaz lanak) esklamaziozkoa arraioak ez badu! arraioak ez badu! el06247 Zenbat joan-etorri, ta itzul-inguru, ta diru-biltze ta bizkar-ezur biguntze ta amorrazio latz! (kaz lanak) apaltze nominalizazioa bizkar-hezur biguntze apaltze bizkar-hezur biguntze el06248 Beti, agintarien azken-erabakia zer izango. Baimenik iritxiko bazan, zirauna lurrean baño areago ibilli bear (kaz lanak) arrastaka, figuratuan nolatasunezkoa zirauna lurrean baino areago arrastaka, figuratuan zirauna lurrean baino areago el06249 Burruka, ixilla, ori bai: ezpañetako irriparre biguñez ezkerreko eskuan biltze'aal zenduan zuurtasun apurrez irabazi-bearrekoa (kaz lanak) zuhurtziaz jokatu aditzezkoa ezkerreko eskuan bildu zuhurtziaz jokatu ezkerreko eskuan bildu el06250 Baiña, barkatu: ariak aldegin'in dit. Aitari buruz ari nazute ta umearekiko etsia nuen eman bearra (kaz lanak) solasaren funtsetik aldendu aditzezkoa hariak alde egin solasaren funtsetik aldendu hariak alde egin el06251 Sekretarioak jasotako "kuiatoa" ustegabean azia, biribilki emana ta ongi irabazia du (kaz lanak) maitasuna ukatu aditzezkoa dar calabazas kuiatoa jaso maitasuna ukatu kuiatoa jaso el06252 Ta onuzkero, bear bada, esaten asirik zera: "baña, irekin zer diat nik zer-ikusia? Arraio ori nork egin dik kofradiko?... (kaz lanak) gaian edo arazoan sartu aditzezkoa dar vela en (este) entierro kofradiko egin gaian edo arazoan sartu kofradiko egin el06253 Ta onuzkero, bear bada, esaten asirik zera: "baña, irekin zer diat nik zer-ikusia? Arraio ori nork egin dik kofradiko?... Bidez ala bidegabe, ori ez dakit, zure itzok ipiñi didate eskuetan kandela. (kaz lanak) gaian edo arazoan sartzeko aukera eman aditzezkoa eskuetan kandela ipini gaian edo arazoan sartzeko aukera eman eskuetan kandela ipini el06254 Aren aurrean, bai, atera dezakegu txapela biok, eta beste zenbaitek ere (kaz lanak) miretsi aditzezkoa (inoren aurrean) txapela atera miretsi (inoren aurrean) txapela atera el06255 Beldur naiz, azkenerako jendeak, zure zaar-zale goriari axola gutxi izanik, ez ote zaituan gure kofradian sartuko (kaz lanak) inoren kideko egin aditzezkoa (inoren) kofradian sartu inoren kideko egin (inoren) kofradian sartu el06256 Ao oneko gizona ageri da ortan ere. Iduri oso taiuzkuak ditu, esku antzetsuz ebakiak (kaz lanak) gustu landuko izenlaguna aho oneko gustu landuko aho oneko el06257 Gau atan ezekian mandazaiñak zer erabillen esku-artean. Txiliri erraiak ardaoz berotuezkero, beren alabea emaztetzat eskatu ta baietz entzutea, atzerapen bagako gauzea izan bear ebela uste izan eban: ezeutsan ezetz erantzun, baiña baietz bere ez; eta gizonak, beren ustez, zerbait eskatu dakionean bai edo ez, garbi garbi, zeatz zeatz, soil soil da luzapen baga erantzun bear dau. (bein beti), Orrelako idazti labur, mamitsu, errezak bear ditu euskerak ugari, ta Markiegi jaunak eman lezazkio. Badakit besterik ere esku-artean darabilkiena (kaz lanak) ezer egiten edo antolatzen ari aditzezkoa tener entre manos esku artean erabili ezer egiten edo antolatzen ari esku artean erabili el06258 Arraiotan!, aulki urdiña ez ikusten noizean bein altxata ez bada!... (kaz lanak) esklamaziozkoa arraiotan! arraiotan! el06259 Gizontxo bat zutitu da, Unamuno ta maura tartean. Arraioa!, onixe ez nitxion bada nik begi-eman. Ta bera duk orratik: gogai-eltze aundixkoa atxe-samarretik ille orraztuz ebakia, bekain-lerroa aldero-antxa, itsusi aurpegiz, elez eder (kaz lanak) buru nominal mugagarria gogai eltze buru gogai eltze el06260 Tarteka, ministroak, idazkariak-eta, ara igotzen dituzu, ta idazki garrantzitsu zenbait irakurtzen diardute. Atariko aizeari baño jaramon geiago ez die iñork egiten. Egin nai liekenak ere, belarriak arrotzea alperreko lana luke, ango marmario otsaz ezpaitago ezer entzuterik (kaz lanak) adi egon aditzezkoa belarriak harrotu adi egon belarriak harrotu el06261 Bereala, eldu zidak eskuko beatz lodia, nagon alkitik derriorrean jaiki-arazi, ta an naramatxik (kaz lanak) bortxaz nolatasunezkoa derrigorrean bortxaz derrigorrean el06262 Eskuak eta ipurdiak, elkarrekikoan oi duten ots berezia ere aguro asi uan, ala bear ere, ta maiz samarka arranoak ez badu; ta nekez bederik, noizpaiten, batzu erdi errenka ta bestetzu oso narrazka, zuzendu nizkian danak sukalderuntz (kaz lanak) esklamaziozkoa arranoak ez badu! arranoak ez badu! el06263 Nik beti nai izan det, kolko-kolkotik alare!, euskal baratzan, oraingoz, iskribatzalle errezak gaitzak baño erruzago sortzea (kaz lanak) zinez nolatasunezkoa kolkotik zinez kolkotik el06264 bera idazten asten danean, luma biurritzen zaio, ta inork ez dio kolperik konprenditzen (kaz lanak) ezer ez zenbatasunezkoa kolperik ez ezer ez kolperik ez el06265 Kuitauak, bada, egiñalak egiten zitun, ni naiz testigu; ustez, aingeruak berak baño malizi gutxiagokin itzak josten zitun; gustoa egin ziolakoan eskaleari bere lantxoa ematen zion; ondorenen zai gelditzen zan, begi zearka... Otza ta kopetean zimurra besterik etzan nabari izaten bazterretan, eta geiago gabe atsekabez beterik etxera sartzen zan. Ez izan nonbait Billabonakoa. (kaz lanak) traketsa izan billabonakoa ez izan traketsa izan billabonakoa ez izan el06266 Baña, zer arraio dala-ta idatzi bear ez dek izketan aritzen aizen bezela?... Berak ere etzekien ezer asko, ezintasun aren zuztarra ezin zun sumatu. Noizbait ere, orratio, eman diote zearoko etsia. (kaz lanak) kalterako argitu aditzezkoa etsia eman kalterako argitu etsia eman el06267 Gure olerkari baten bertso jator errikoi bat irakurri-berria zan, eta egillea ikusi zuneko an dijoakio bostekoa estutzera (kaz lanak) eskua tinkatu aditzezkoa chocar la mano bostekoa estutu eskua tinkatu bostekoa estutu el06268 Bai-ta ere, gerta oi da, iñoiz, etxe berrira aldatutako txindurtza, ezin-etsiz, edo lengoaren miñez, bertan-bera sallean zarrera itzultzea (kaz lanak) aldamiñotik bera jausi zan, eta danen errukirako, bertan-bera golpian, siku, il da geratu zan (ezten) tanpez nolatasunezkoa bertan behera tanpez bertan behera el06269 Niri ez, ez eta erlisione mikorik eta ardit baten zentzurik (zez erre) ezer ez zenbatasunezkoa mikorik ez ezer ez mikorik ez el06270 Arnoa kridatzen dute, eta minagre saltzen: sugearen propietatea dute (lan haut) faltsua izan aditzezkoa sugearen propietatea ukan faltsua izan sugearen propietatea ukan el06271 Gu emen gabiltza geure / onetik aterarik / illabetiak neska bat / ikusi bagerik (etxarte), Gero ni zaitzera etorri uan bat, jeiki ez nendin edo beste zerbait okerrago egin ez nezan, nere onetik ia aterea bainengoen (txan kant) haserretu aditzezkoa (neure, heure, bere...) onetik atera haserretu (neure, heure, bere...) onetik atera el06272 dotriñen kontu artutzen gogor asi zitzaion jesusi / etxe orretan tormentu gutxi etzuan beregan ikusi (zubi) argitasunak eskatu aditzezkoa kontu hartu argitasunak eskatu kontu hartu el06273 gizajoa il da gero ta gero be. (manual) azkenik noiztasunezkoa gero eta gero ere azkenik gero eta gero ere el06274 Plazan sartu bezaiñ laster, asi zan jendia, txapelak erantzi ta ayei agurrak egiten, bai eta iru edo lau mutiko, ez zuzenenetakoak, burlaz adar aundiakin soñu jotzen. Ori're bai?... Bai gustatu Ganbelu anayei soñu ura. -Bai -esaten zuten gero eta gero ere- guri jo diguten soñu ura... uraxe bai uraxe... (urz bat) gerora gero eta gero ere gerora gero eta gero ere el06275 Eta orai bereon, presenteon hasten naiz: ezta ia gehiago, geroko gerorik, luzamendurik, eta ez ephetan ibiltzerik. (gero), Hala erran zuen Aingiruak ere, gaiñekoaz zin egiñik, etzela izanen gehiago denborarik, akhabatuko zirela geroko gero guztiak. luzamendu geroko gero luzamendu geroko gero el06276 Eta guztiz ere zure zerbitzari ttipi hunen trabaillu aphur haur, gerotik gerora egitekoen luzatzeak, zenbat kalte dakharkeien, zuk hain ongi dakizun pontu haur, nori egonen zaika zuri ezpadagotzu? (gero) luzatu aditzezkoa (ezer) gerotik gerora luzatu luzatu (ezer) gerotik gerora luzatu el06277 eta behi ere gerotik gerora ikas dezagun hire maiestate sainduaren suiet eta obedient izaten. (eus prot), guerotik guerora berthutean aitciñatcera behar dugula lehiatu. (jes imit), guerotic guerora gueyago itsutzen da modetara. (eracus) denboraren poderioz noiztasunezkoa gerotik gerora denboraren poderioz gerotik gerora el06278 Zergatik bada nahi duzu zuk ere benturaz zeure adimenduan egonen etzaren denborako, eta astirik ere izanen eztuzuneko, zeure egitekoa eduki eta luzatu? (gero), plazer haren erdiesteko, zenbat trabaillu, gau eta egun gaixto iragan behar den pensatzera: eta guztien gaiñetik, plazer eztheus hark, hasi deneko edo hasi gabe akhabatzen den hark, zenbat pena eta atsekabe emaiten duen: eta zein ondore gaixtoa bere ondotik utzten duen konsideratzera, eztut uste, lizatekeiela bat ere egiteko hartan sar litekeienik; ez behintzat adimenduan dagoenik, zentzua buruan duenik, zoro eta itsu eztenik. (gero) zentzuduna izan aditzezkoa adimenduan egon zentzuduna izan adimenduan egon el06279 Zeren eztia darion beraska bezala dira haren ezpaiñak, eta olioa baiño leunago haren lephoa, ordea ondorea, azken fina, abszintio belharra bezain min eta gozo gabe. (gero) ondorio nagusia nominal singularra azken fina ondorio nagusia azken fina el06280 eta zerere bekhatu, eta gaixtakeria oraiñokoan erabili baitugu, hek guztiak utzirik, prestutasun batean iartzera deliberatu: eta halako moldez, thailluz, eta suertez aitzinerat gobernatu, non azken finean, Iainkoaren miserikordiarekin batean erdiets dezagun guretzat ordenaturik eta prestaturik dagoen bozkarioa, zein baita zeruko loria. (gero) azkenean, bururatzean azken finean azkenean, bururatzean azken finean el06281 hortzekin sortu da (orotarikoa) adur onekoa izan aditzezkoa nacer de pie hortzekin sortu adur onekoa izan hortzekin sortu el06282 Horren gatik ez uste izan alfer dagola, hortzez iguzkiari, aphez khartsua (orotarikoa) alferkerian nolatasunezkoa hortzez eguzkiari alferkerian hortzez eguzkiari el06283 Aufa gazteak! Ez lotsaz eon eta berma zuen ahal guziaz, hortzez eta haginez. (orotarikoa) ahaleginean nolatasunezkoa hortzez eta haginez ahaleginean hortzez eta haginez el06284 Guillermo Etxebarria irakaslearen informazioa (Baiona,) jateko gogoa sortu aditzezkoa hacerse la boca agua venir l'eau à la bouche hortzak izerditu jateko gogoa sortu hortzak izerditu el06285 Piesta onetan zenbait jaleri ortzetan ura egingo litzakioe. (orotarikoa) jateko gogoa sortu aditzezkoa hacerse la boca agua venir l'eau à la bouche hortzetan ura egin jateko gogoa sortu hortzetan ura egin el06286 Bizia...! Bizia...! A, zer nolako ollaskoa ortzak zuritzeko! jateko gogoa sortu aditzezkoa poner los dientes largos hortzak zuritu jateko gogoa sortu hortzak zuritu el06287 Orain egin behar duk igarotakoak aztu eta len bait lasterren sendatzera (orotarikoa) lehentasunez noiztasunezkoa cuanto antes lehenbailasterren lehentasunez lehenbailasterren el06288 Beste baten juzkue egin ziñebenan ((Jose Luis Otamendik jasoa; Azpeitia, 2000)) susmatu aditzezkoa (inoren) juzkua egin susmatu (inoren) juzkua egin el06289 esku artien ibili beharrekua. ((Jose Luis Otamendik jasoa; Azpeitia, 2000)) ezindutako gaixoa(k) izenlaguna esku artean ibili beharrekoa(k) ezindutako gaixoa(k) esku artean ibili beharrekoa(k) el06290 Ume hau ezertakue izango den behintzet ((Jose Luis Otamendik jasoa; Azpeitia, 2000)) ernea izan aditzezkoa ezertakoa izan ernea izan ezertakoa izan el06291 Arikaute gerau ber, egun guztiyen gelditu gabe ((Jose Luis Otamendik jasoa; Azpeitia, 2000)) nekatu harikatuta gelditu nekatu harikatuta gelditu el06292 "Hi, joiok amamari erroberan kontu horrekin!" ((Jose Luis Otamendik jasoa; Azpeitia, 2001)) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa joiok/n amamari erroberan! inori haserrea adierazteko joiok/n amamari erroberan! el06293 Esaera destaintsu lez erabilten da. Iñoiz ez da esaten Zure ama, beti zeuena baiño. (Itxas.) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa ama zeuena! inori haserrea adierazteko ama zeuena! el06294 Gero, destaiñez eta amorruz erabilten dira beste antzeko oneik: Ama zeuenaren tangi! (tangia) (tangia sabel ordez erabiliaz) edo ta Ama zeuenan moñeti (Moñetia), moño txikia. (Itxas.) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa ama zeuenan tangi! inori haserrea adierazteko ama zeuenan tangi! el06295 Gero, destaiñez eta amorruz erabilten dira beste antzeko oneik: Ama zeuenaren tangi! (tangia) (tangia sabel ordez erabiliaz) edo ta Ama zeuenan moñeti (Moñetia), moño txikia. (Itxas.) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa ama zeuenan moñeti! inori haserrea adierazteko ama zeuenan moñeti! el06296 Dongillak. Pelota txikiak.Dongillak. Aman dongillak. Destaiñezko esaera da. Amandongillak, erderazko albondiguillak dira. (Itxas.) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa aman dongilak! inori haserrea adierazteko aman dongilak! el06297 Joan zaite pikotara, esatea lez (Itxas.) inori haserrea adierazteko esklamaziozkoa zeure zurdak! inori haserrea adierazteko zeure zurdak! el06298 Aitak haserre egiten zien beti mendian ibiltzeagatik ((Alberto Iñurrategik emana; 2001, Aretxabaleta)) erasiatu aditzezkoa (inori) haserre egin erasiatu (inori) haserre egin el06299 Pliza bat hartu. Antxiña, tolla arrantzaten zanean, molla gaiñera atara eta jo egiten eben makillekin, biguntzeko. Txalopan bertan be bai bestetan. Oroigaitik esaten da tollanak artu, au da, makillakadak artu. (Itxas.) jipoitu aditzezkoa toilarenak emon / hartu jipoitu toilarenak emon / hartu el06300 Eta Martin zatoarekin ikusi zutenean, artu omen zuten berak ere zatoa, eta sarri samar bidean ikutu egingo zioten da nobioa zelebre jarri. (sas joan) ardoa edan aditzezkoa (zahatoari) ikutu egin ardoa edan (zahatoari) ikutu egin el06301 Eta Martin zatoarekin ikusi zutenean, artu omen zuten berak ere zatoa, eta sarri samar bidean ikutu egingo zioten da nobioa zelebre jarri. (sas joan) mozkortu aditzezkoa zelebre jarri mozkortu zelebre jarri el06302 Larogei ta amalau urte zituan Martiñek il zanean, da andreak larogei ta amar. Biak ere mundu-aldi ederra pasa zuten. (sas joan) bizi aditzezkoa mundualdia pasa bizi mundualdia pasa el06303 Aizarna'tik Donosti ez dago gero atzaparrean, opizio bat ikasteraoiñez ibiltzeko. (sas joan) hurbil atzaparrean hurbil atzaparrean el06304 [...] danak goizetan abesten dute / beren musika arturik, / bein asten dira eta ez dute / ixildutzeko konturik. (sas joan) presarik ez ukan aditzezkoa (ezertarako, ezer egiteko) konturik ez ukan presarik ez ukan (ezertarako, ezer egiteko) konturik ez ukan el06305 [...] bertsolariak zeuden / umorez antzian / parra egiten zuten / gaiak azaltzian / apenas gelditu zan / babarik eltzian. (sas joan) kritikatu no dejar títere con cabeza eltzean babarik ez gelditu / utzi kritikatu eltzean babarik ez gelditu / utzi el06306 Orain irurogei ta / sei urte jaiotza / izan nuela ez naiz / esateko lotsa / geroztik probatua / berua ta otza [...]. (sas joan) eskarmentua eduki aditzezkoa hotza eta beroa probatu eskarmentua eduki hotza eta beroa probatu el06307 Gurasuak gai ori dala-ta / askotan dute utsegin / naiz-eta berak akordatzian / gero buruai atzegin [...] (sas joan) damutu aditzezkoa buruari hatz egin damutu buruari hatz egin el06308 [...] frutua duten zugaitzarekin / ornituta mendi-gaiñak / basa-urdiak gozatze'ituzte / ederki beren ezpaiñak. (sas joan) gustura jan aditzezkoa ezpainak gozatu gustura jan ezpainak gozatu el06309 Zu bertsotako beti ederki / egoten ziñan gatzian / baita jarraitu ere itxuran / orretarako jartzian [...] (sas joan) sasoiko egon aditzezkoa gatzean egon sasoiko egon gatzean egon el06310 [...] Aserretu nai izanda ere / arekin alper-alperrik / oraindik izan gabiak gera / itz erdi baten okerrik. (sas joan) Ez haserretu aditzezkoa hitz erdi baten okerrik ez ukan Ez haserretu hitz erdi baten okerrik ez ukan el06311 Semiak adiña kulpa / badu gurasuak / eman dizka eskola / kuriosuak / orren izketak daude / gogotan jasuak (azp. prem.), gizon gutxi dirade / olako gozuak / aren egintzak ditut / goguan jasuak. (sas joan) oroitu aditzezkoa gogo(t)an jaso oroitu gogo(t)an jaso el06312 Orain zertako jardungo degu / onlako gauzak esaten? / Ura joanda geroko presak / ez du balio izaten [...]. (sas joan) berandua nominal singularra ura joanda geroko presa berandua ura joanda geroko presa el06313 Oraindaiñoko geienarekin / konpondu naiz itzegiñez / bañan arekin gelditu nintzan / kaskarrari atzegiñez / gauz ori ikusi nuenian ni / lorikan ezin egiñez. (sas joan) susmo txarra hartu aditzezkoa kaskarrari hatz egin susmo txarra hartu kaskarrari hatz egin el06314 [...] aldegiteko kontua esan / ziguten egun batian / etzuten onik izan gu andik / bialdu giñun artian. (sas joan) setasua, tematia izan aditzezkoa (ezer egin) artean onik ez eduki setasua, tematia izan (ezer egin) artean onik ez eduki el06315 [...] nere anaiak laguntzen ziran / beiari jana biltzeko / eta etsian jarria nintzan / basarri artan iltzeko. (sas joan) ideia edo asmo batean irmo egon aditzezkoa (ezertarako) etsian jarri ideia edo asmo batean irmo egon (ezertarako) etsian jarri el06316 Zer jana oso gutxi da emen / lanez bai aberatsena / aspaldi ontan emen gabiltza / ezin egiñik gatzena [...]. (sas joan) bizitzekoa irabazi aditzezkoa gatzarena egin bizitzekoa irabazi gatzarena egin el06317 [...] len esandako gizon oietxek / ez dira oso bapuak / bizkarra ongi berotutzia / merezi du olakuak. (sas joan) bere semia il zala ta kontuk eskatze alde Kristori bizkarra berotzeko asmuz (ezten) jipoitu aditzezkoa bizkarra berotu jipoitu bizkarra berotu el06318 Korrika eta beste lanetan / badira mutil bikaiñak / ortan asitzen diradenian / astintzen dituzte oiñak [...]. (sas joan) lasterka egin aditzezkoa oinak astindu lasterka egin oinak astindu el06319 Zenbait alditan eguna pasa / ta askatu gabe poltsa / ordaindu gabe aldegitia / gizonarentzat txit motza [...]. (sas joan) ordaindu aditzezkoa poltsa askatu ordaindu poltsa askatu el06320 Arakin ori basarrietan / saiatuko da tratuan / ortzak baño're aurretik itza / ziririk ezin sartuan [...]. (sas joan) azkarra izan aditzezkoa hortzak baino aurretik hitzak ukan azkarra izan hortzak baino aurretik hitzak ukan el06321 Bat ikaratutzen da burua galtzian edo gorputzetikan kejak azaltzian eta gaitz berri batek zarrak estaltzian aguro sartu bear ollua eltzian (sas joan) heriotza etorri, hildakoa zerraldoan sartu aditzezkoa oiloa eltzean sartu heriotza etorri, hildakoa zerraldoan sartu oiloa eltzean sartu el06322 Ogei ta iru-lau urte ditu / sasoi ederra mutillak / gutxi ikusi ditut munduan / ori dan bezin sotillak / aurrian jartzen badiozu're / ez du bildurtzen jantillak [...]. (sas joan) ausarta izan aditzezkoa jentilak ez beldurtu ausarta izan jentilak ez beldurtu el06323 [...] irabaziak justuak zitun / gabaz egiten zan lanak / gutxi dira lan orretatikanitxuran jarri diranak. (sas joan) aberastu aditzezkoa itxuran jarri aberastu itxuran jarri el06324 [...] eskarmenturik ez gendun eta / bertsotan franko eskasi / andikan ara asi giñan da / guk ere zerbait ikasi. (sas joan) ordudanik noiztasunezkoa handikan hara ordudanik handikan hara el06325 Mendi geiago ere badaude: / Errenga eta Bianditz / aspertu eziñik egona nago / begira amaika aldiz / txapela erantzi bear zaiote / eta errespetu aundiz [...]. (sas joan) errespetatu, begiramena erakutsi aditzezkoa txapela erantzi errespetatu, begiramena erakutsi txapela erantzi el06326 [...] ura esaten asitzen bazan / jaian pasa zan guztia / aldi askotan ibillia naiz / ederki galtzak bustia. (sas joan) barre handiak egin aditzezkoa galtzak busti barre handiak egin galtzak busti el06327 [...] iñoiz etxera etortzen giñan / ederki asko jarriak / baña munduan pasa ditugu / egun gogoangarriak. (sas joan) mozkortu aditzezkoa ederki jarri mozkortu ederki jarri el06328 Ura izan zan Zepain da nere / lendabiziko saiua / aren mingaiñak etzun trabarik / ain bertsolari iaiua [...]. (sas joan) berritsua izan aditzezkoa (inoren) mingainak trabarik ez ukan berritsua izan (inoren) mingainak trabarik ez ukan el06329 Gure sasoia lenago etzan / ortikan onerakua / aspaldi ontan nengon bertsotan / piska bat ikaratua [...]. (sas joan) ona izan, garrantzia duena izan aditzezkoa (ezer) hortik honerakoa ez izan ona izan, garrantzia duena izan (ezer) hortik honerakoa ez izan el06330 [...] ari esaten zitzaion ona / onik iñor baldin bazan / pakia sortu zuten tokian / Zubeltzu zarra're an zan. (sas joan) baketsua izan aditzezkoa bakea sortu zuten tokian izan baketsua izan bakea sortu zuten tokian izan el06331 Nolanai itza ateratzen det / berritsu batzuk bezela / bat edo bestek esan lezake / gaizki mintzatzen naizela [...] (sas joan) hitz egin aditzezkoa hitza atera hitz egin hitza atera el06332 [...] andik eroso zegon eskola / ta lanerako tokia / ori etxetik alde daukanak / ez du alderdi txikia. (sas joan) abantaila eduki aditzezkoa alderdi txikia ez ukan abantaila eduki alderdi txikia ez ukan el06333 Mezetara juan gabe / izaten zan kezka / askotan gaiñezka / bati burua jartzen / zitzaion trabeska [...] (sas joan) zoratu aditzezkoa burua trabeska jarri zoratu burua trabeska jarri el06334 Aspaldi ontan elurrak / estalita dauzka lurrak / eta etxetik ateratzeko / jarriak gaude bildurrak / amaika ardik eta beorrek / utzi beaitu ezurrak. (sas joan) hil aditzezkoa hezurrak utzi hil hezurrak utzi el06335 Gizonak lan eginda / ez badu jatenik / orrela dabillenak / ez du iraupenik / iñoiz tripatik arin / etxetik ertenik / bi lagunek ez dute / egingo batenik. (sas joan) gosetuta nolatasunezkoa tripatik arin gosetuta tripatik arin el06336 Milla peztako txartela / artu du Roschild bezela / iñork uste dun baño geiago / berotzen sakela [...]. (sas joan) dirua irabazi aditzezkoa sakela berotu dirua irabazi sakela berotu el06337 Ardiak ere tristetzen ditu / neguko busti ta otzak / ori ezer ez balitz bezela / gaiñera gastatu sosak / artzaiak berak uste baiño len / zimurtzen dirade poltsak [...]. (sas joan) pobretu aditzezkoa poltsak zimurtu pobretu poltsak zimurtu el06338 Nundikan nora sortu zera zu / olako erri prestua? [...]. (sas joan) nolatan galderazkoa nondikan nora nolatan nondikan nora el06339 Guregatikan zenbat / egin zuan amak / gogoratutzen ere / badirade lanak [...]. (sas joan) zaila izan aditzezkoa (ezertan) lanak izan zaila izan (ezertan) lanak izan el06340 Urtiaren buruan / zutik gera asten / bitartian eskutik / ez digute uzten / orretan ere lana / dago erakusten / noiz eroriko geran / beti buru austen / ortik pentsa amak zer / supritzen dituzten. (sas joan) kezkatan egon aditzezkoa buru hausten (egon) kezkatan egon buru hausten (egon) el06341 Urtiaren buruan / zutik gera asten / bitartian eskutik / ez digute uzten / orretan ere lana / dago erakusten / noiz eroriko geran / beti buru austen / ortik pentsa amak zer / supritzen dituzten. (sas joan) zaila izan aditzezkoa (ezertan) lana egon zaila izan (ezertan) lana egon el06342 Ikusirik lanian / lengo gizon zarrak / astindu oi zituzten / beren atzaparrak [...]. (sas joan) lan egin aditzezkoa atzaparrak astindu lan egin atzaparrak astindu el06343 [...] eta ementxen besarkatu giñan biok aspaldiko partez eta itz aspertu bat artu genduan. (sas joan) solastatu aditzezkoa hitz aspertu bat hartu solastatu hitz aspertu bat hartu el06344 Baña ni ezin nintzan onetara jarri. Batetik, naikoa lana genduan. Astean bi edo iru saio bertsotan egin bear izaten giñuzen. Bertsotik leporaño egiñak egoten giñan. (sas joan) aseta, beteta egon aditzezkoa (ezertatik) leporaino egina egon aseta, beteta egon (ezertatik) leporaino egina egon el06345 Aita eta ama maite nebazan, baina aitita eta amuma ez neukazan saltzeko. (biz joan) maite izan aditzezkoa (inor) saltzeko ez eduki maite izan (inor) saltzeko ez eduki el06346 Halan gertatu zan. Bestearen lepo geratu ziran gastu guztiak. // Halan eta guztiz ere, ezer jazotzen zanean euskaldunen lepo izaten zan errua (biz joan) norberarenak besteratu aditzezkoa (ezer) (inoren) lepo izan / geratu norberarenak besteratu (ezer) (inoren) lepo izan / geratu el06347 Honetan gengozala, txapelgorri bat ondoratu jakun, bihotz baltza euken errekete horreetariko bat. (biz joan) gaiztoa izan aditzezkoa bihotz baltza eduki gaiztoa izan bihotz baltza eduki el06348 Bihotza erdi bi eginda utzi ninduen gazte harek. (biz joan) hunkituta partizipiala bihotza erdi bi eginda hunkituta bihotza erdi bi eginda el06349 Baietz erantzun eutsen, baina baietz hori txakurrak jan eban. (biz joan) bestela gertatu aditzezkoa llevarse el viento (algo) (ezer) txakurrak jan bestela gertatu (ezer) txakurrak jan el06350 Honetan gengozala, han dator sarjento tripa erre bat eta diño: Todavía están cantando con lo que está pasando en el Ebro? (biz joan) zakar izenlaguna tripa-erre zakar tripa-erre el06351 Presozainek ezin eben gauza onik egin. Palua eta arrantza eguneroko soinua zan. (biz joan) maiz gertatzen dena nominal singularra eguneroko soinua maiz gertatzen dena eguneroko soinua el06352 Guri be, lehen begi bakarragaz begiratzen euskuenak, biekin begiratzen hasi jakuzan. Batzuek betaurreko baltzakin, baina tira, ez genduan entzuten "habla en cristiano" eta gorri adardunak ginanik etabar. (biz joan) gorrotatu aditzezkoa begi bakarragaz begiratu gorrotatu begi bakarragaz begiratu el06353 Basarri lehendiko laguna neban, gerra aurretik alkarrekin ibiliak, eta ikusi ninduanean hatz egin eban esanaz: Horra gure aspaldiko Enbeita. (biz joan) erakutsi, hatzarekin seinalatu aditzezkoa hatz egin erakutsi, hatzarekin seinalatu hatz egin el06354 Goi mailako bertsoilari batzuek txapelketa hau ez egitera egozan eta ez eben bertan parterik hartu. Nagusitzako egozanak hutsa emoten baeben, bertsolariei entzutera jendetza eskasa batuko zalako surrumurrruak izan ziran. (biz joan) erratu, espero zena ez egin aditzezkoa hutsa emon erratu, espero zena ez egin hutsa emon el06355 Atsalderako ziran / zuri beilegiek / ederto hasitakoan / egiten arraiek / Baina azkenerako / ilundu begiek / gehiau izan zirala / aurreko txikiek. (biz joan) nekatu aditzezkoa begiak ilundu nekatu begiak ilundu el06356 kanpotar batzuk, ondo eukiak ziran antza, berebil eder baten heldu ziran. Ondo eukiak izan behar, garai haretan berebilagaz ibilteko. (biz joan) aberatsak izan aditzezkoa ondo edukiak izan aberatsak izan ondo edukiak izan el06357 Heuren arteko autumautuetan pozik egoten ziran, kuartiluko pitxertxuak ondoan ebezela. (biz joan) solas, kontu nominal mugagabea hautu-mautu solas, kontu hautu-mautu el06358 [...] boza bajatu zaioestutu petxueargatik askok bentajaartutzen dizue.(ezk itsua) abantaila hartu aditzezkoa bentaja hartu abantaila hartu bentaja hartu el06359 [...] boza bajatu zaioestutu petxueargatik askok bentajaartutzen dizue.(ezk itsua) abantaila hartu aditzezkoa bentaja hartu abantaila hartu bentaja hartu el06360 Ozta ikasi due musua garbitzenberen buruaz dabiltze ezkontzak egitenez det ikusi baña ala det aditzenoraingo gazte asko zer moduz dabiltzen.(ezk itsua) umea izan aditzezkoa musua garbitzen ez ikasi umea izan musua garbitzen ez ikasi el06361 Ozta ikasi due musua garbitzenberen buruaz dabiltze ezkontzak egitenez det ikusten baña ala det aditzenoraingo gazte asko zer moduz dabiltzen.(ezk itsua) independentziaz nolatasunezkoa (neure, heure, bere...) buruaz independentziaz (neure, heure, bere...) buruaz el06362 Begien itxi idiki bat degu konparatzenmunduko denborea bestearen alden...(ezk itsua) denbora laburra oso nominal singularra begien itxi-ireki bat denbora laburra oso begien itxi-ireki bat el06363 Neure andria ez da burutik mankia erderaz ere badaki euskaldun garbia...(seg itsua) azkarra izan burutik manka / mankoa ez izan azkarra izan burutik manka / mankoa ez izan el06364 Maleziyan sartu da, urtez aberastukantuan laguntzeko petxutikan estu...(seg itsua) zahartu aditzezkoa urtez aberastu zahartu urtez aberastu el06365 Ikaskille gaxuak dijuaz basoraabua bizkarrian, eskuan aizkoraamaika ta erdiyak bastante deshoramagiaren zokuan ipurdiaz gora. (eperra) etzanda ipurdiaz gora etzanda ipurdiaz gora el06366 Sotera Mitxelena da orren kondutaonik batere ez daukagaiztoa kendutakorrituan ipiñi du neri arrapatutaezin leike garbitu lixiban sartuta.(eperra) oso gaiztoa izan, bekatari handia izan aditzezkoa lixiban sartuta (ere) ezin garbitu oso gaiztoa izan, bekatari handia izan lixiban sartuta (ere) ezin garbitu el06367 ...zenbat familietan egin du kaltia?Au da asto guziyen errematantia.(eperra) trebea izan (inozoak tronpatzeko) aditzezkoa asto guztien errematantea izan trebea izan (inozoak tronpatzeko) asto guztien errematantea izan el06368 Fede santua aumentatzera atera ziran mendiraobra ederrak egin dituzte, denboraz agertuko dira,motibo gabe eman diyote bosti negarra begira...(eperra) sufriarazi aditzezkoa negarra begira eman sufriarazi negarra begira eman el06369 Belaunak pisu, estiak zimur, begiyetako tristura,zer deabrutako atera ziran goiko mendiyen kaskura?...(eperra) gosetuta nolatasunezkoa hesteak zimur gosetuta hesteak zimur el06370 Aiendolan kozinan eta Intzentson josten ikastenmodista ona ateratzeko leku ederrera juan zen...(krixox) okerrera jo aditzezkoa leku ederrera etorri / joan okerrera jo leku ederrera etorri / joan el06371 Etxeko alaba, nun zera? Iñun ageri etzera; ate ondora etorri zaite guri illuna kentzera.(krixox) argitu aditzezkoa iluna kendu argitu iluna kendu el06372 Oker xixtrin honengatik behatza operatu behar deala? Kaka alu bat egiten ziot ni horri! ((Balentin Barandiaran; Altza, 1993)) mesprezatu aditzezkoa (ezeri) (inori) kaka alu bat egin mesprezatu (ezeri) (inori) kaka alu bat egin el06373 Eliza zihoala memoria galdu zitzaion, ziplo erori zan. ((Balentin Barandiaran; Altza, 1999)) ondoeza egin aditzezkoa memoria galdu ondoeza egin memoria galdu el06374 Tipo hori harroa dela gero, hizketan hasita ahotik behera eroriko dek halako batean. ((Josu Zabaletak emana, 1980)) harroa izan aditzezkoa ahotik behera erori harroa izan ahotik behera erori el06375 Gure X.X. dobleko bidetik etorri zaiguk orain ere. ((Josu Zabaletak emana; 1979)) mozkorturik ibili aditzezkoa dobleko bidetik etorri / joan mozkorturik ibili dobleko bidetik etorri / joan el06376 Horrek oloa dauka galanki! (Joxe Izagirreri jasoa; Pasaia,). [Informatzailearen argibidea: oloa izugarri puzten da uretan]) harroa izan aditzezkoa oloa eduki harroa izan oloa eduki el06377 Kontra-maixua biarreratu zanian, laster juan jakon ipur-garbitzalleren bat kontuakin. (ziri.), Biargiñak gogor be gogor eren eureniean, eta, ara nun, arratsalde baten ipur-garbitzalle edo ezkirol bat biarrera zoiala, inguratu dabe biargiñak eta esan detsez kristonak eta bi (ezten.) ugazabaren esaneko nominal mugagabea lameculos ipur-garbitzaile ugazabaren esaneko ipur-garbitzaile el06378 Lorak geizki be geizki einda euazela sartu jakon buruan da kontau zetsazen uezabari ziranak eta ez-ziranak. (ziri.) garratzak bota / esan... aditzezkoa zirenak eta ez zirenak bota / esan... garratzak bota / esan... zirenak eta ez zirenak bota / esan... el06379 Baña, mozkorrak zentzuna guztiz galtzeka eukan da konturatu zan tabernariak lapurretan aitea nai zetsana, ta suak eta garrak artuta asi zan erretolika batian. (ziri.) haserre bizian nolatasunezkoa suak eta garrak hartuta haserre bizian suak eta garrak hartuta el06380 Zaliak dira txurrutari emoten, ta iñoiz, azken orduko "atal" makalak arrapatzen dituez. (ziri.) mozkortu aditzezkoa atala harrapatu mozkortu atala harrapatu el06381 Ta, ez ori bakarrik, musikiak pe azkenerako ala-alakuak urten dau; baña, plaentxiarreri ez esan olakorik, euren ustez Eibar'tik pasatzen danik bandarik onena da. (ziri.) txar samar hala-halako txar samar hala-halako el06382 Plaentxiarrak, zaliak dira takian-potian afariren bat dala edo meriendaren bat dala, ibaira edo errekaren batera arrain billa juaten. (ziri.), Ez zan ajiagaz sarri juaten zana, baiña takian-potian izaten zitxuan beriak (ezten.) inoizka de vez en cuando takian-potian inoizka takian-potian el06383 Eurak ziran emakume agirakari guztien buru ta nagusi; agiraka egitea zan euren poza; nasan batuten zireanen artean gogorrenak eta gaiztoenak izatea euren arrotasuna. (kresala.), Gautxoria'ri alper-alperrik zan agiraka eitia; da andriak, nai ta nai ez, obeidu biar izaten eban. (ziri.) erasiatu agiraka egin erasiatu agiraka egin el06384 Berekautan (berekautan, berekikoetan) esaten ei eban: "Gaur nere andriak pe ez najok sentiduko..." (ziri.), Baña, berekautan esanaz: "Erdi tontuak pe iñoiz ba-jitxuek animaren kezkak..." (ezten.) gogoetan (neure, heure, bere...)-kautan gogoetan (neure, heure, bere...)-kautan el06385 Berekautan (berekautan, berekikoetan) esaten ei eban: "Gaur nere andriak pe ez najok sentiduko..." (ziri.) gogoetan (neure, heure, bere...)-kikoetan gogoetan (neure, heure, bere...)-kikoetan el06387 Gu, pipia joten bizi gaituk. Uezabak guri, berak nai daben beste pagatzen jeskuk, ta, gero guk pe, geuk nai dogun beste biar ein. (ziri.) alferkerian egon pipa jo alferkerian egon pipa jo el06388 Zirikatzaille okerrak pe nun nai izaten dira eta onelakua gendun Trapu-trapu be. Beti, norbaiti zirikadaren bat nundik sartuko ibiltzen zan (ziri.) zirikatu zirikada sartu zirikatu zirikada sartu el06389 Neri don Jose'k esan zestanez eskerrak bera denporaz ibili zana, anka bat kanposantuan eukala ei jeuan da. (ziri.), Don Nikanor medikuak esan jestak anka bat kanposantuan duala (ezten.) eri larri egon hanka bat kanposantuan eduki / ukan eri larri egon hanka bat kanposantuan eduki / ukan el06390 Bein, alemaniarra, ba ei ebillen panpana joten, Plaentxia'n ez euala bera lango murgilaririk esaten. (ziri.) harrokeriaz hitz egin panpana jo harrokeriaz hitz egin panpana jo el06391 Ori entzun ebanian, bildurtu ei zan alemaniarra ta arrio ein ei-eban. Andik aurrera ez ei-eban erabilli panparreriarik. (ziri.) atzera egin (erronka batean, zin batean...) arrio egin atzera egin (erronka batean, zin batean...) arrio egin el06392 Baña, plaentxiatarrak konturatu ziran euskeraz tautik pe ez-ekiala. (ziri.), Erriko jueza ta euskerarik tautik pe jakin ez (ezten.) ez jakin tautik ere ez jakin ez jakin tautik ere ez jakin el06393 Aretariko batek, zerbait somatu ei eban, plaentxiatarrak euren dako oztasuna eukela, eta batengana urreratuta, esan ei zetsan. (ziri.) ez maite (inorenganako) hoztasuna eduki ez maite (inorenganako) hoztasuna eduki el06394 Oingo gaztiak, kanpo-larrosa ta etxe-kardo. Euskeria gure erriaren anima ber-bera izanik, era-bat baztertuta or dabixak inportantzia gutxiago gauzekin Euskalerria salbatzeko asmuetan. (ziri.) etxez kanpo itxura ona ematen duena kanpolarrosa etxez kanpo itxura ona ematen duena kanpolarrosa el06395 Oingo gaztiak, kanpo-larrosa ta etxe-kardo. Euskeria gure erriaren anima ber-bera izanik, era-bat baztertuta or dabixak inportantzia gutxiago gauzekin Euskalerria salbatzeko asmuetan. (ziri.) kanpoan hobea dena etxean baino etxekardo kanpoan hobea dena etxean baino etxekardo el06396 Aintzina batian, ba ei ziran Eibar'en lagun bi, beti biarrari nundik zirkin eingo ibiltzen ziranak. (ziri.), Bazan, olako, Urdei edo deitzen zetsan etxekalte bat, beti biarrari nundik tati edo zirkiñ eiñgo ibiltzen zana (ezten.) (ezeri) ihes egin, ebitatu aditzezkoa (ezeri) zirkin egin (ezeri) ihes egin, ebitatu (ezeri) zirkin egin el06397 Penagarriena, jaiak ain laburrak izatia dok: San Juan, San Juan!, nekez etorrri ta bizkor juan! Baña orraitiok, ondo bagara, guk izango jituagu ezteguak. (ziri.) gozatu, ondo pasa ezteguak ukan gozatu, ondo pasa ezteguak ukan el06398 Eiñalako euriak artuta mela-mela jo ei eben ango etxe batera. (ziri.) bustita nolatasunezkoa hecho una sopa trempé jusqu'aux os mela-mela eginda bustita mela-mela eginda el06399 Plaentxiatarren umoria barriz amaierarik bakoa da, ta aren urterak atzeko otsik bakoak izaten dira. (ziri.) mutu uzten duena, maila berean ezin erantzuna izenlaguna atzeko hotsik bako mutu uzten duena, maila berean ezin erantzuna atzeko hotsik bako el06400 Baña, mundu onetako geienak iñoren begiko samarra obeto ikusten dabien letxe, Arrautziak bererik ez eban ikusten. (ziri.), Iñon begiko samarra erreza ei da ikusten (ezten.) besteren akatsak ikusi (eta norberarenak ez) aditzezkoa ver la paja en ojo ajeno (inoren) begiko samarra ikusi besteren akatsak ikusi (eta norberarenak ez) (inoren) begiko samarra ikusi el06401 Ba, etxuat uste burutik ain endredauta ibilliko aizenik. (ziri.) zoratu aditzezkoa burutik endredau zoratu burutik endredau el06402 Txerrikumeok merke artziakin gangaren bat ei ebalakuan, artiak artu ezin-da ibilli ei zan Erratxu. Baña, gero izan ei ziran kontuak, auspuakin be ez ei zeuan arek loditzerik. (ziri.) pozak urduri arteak hartu ezinda pozak urduri arteak hartu ezinda el06403 Basarriko morroiak, domeka gabian, jo eban etxerutz berandu batian, zerbaitx txilibrizkauta. (ziri.) erdi-mozkortu aditzezkoa txilibrizkau erdi-mozkortu txilibrizkau el06404 Morroia betozkuakin oeratu zan. (ziri.) haserre nolatasunezkoa bekozkoarekin haserre bekozkoarekin el06405 -Orixe dok pa perretxikuak probatzen dituana. -Sekula olakorik! (ziri.) harridura esklamaziozkoa sekula horrelakorik! harridura sekula horrelakorik! el06406 -Zu, Kapela, atzo eruan neban ogiak kukaratxia eukan. Eta Kapela'k atzeko-otsik barik erantzun zetsan: -A! ta nik ogibitxartekua kobrau biarrian ogia bakarrik kobrau. Ni naiz, ni, etxekalte. (ziri.) mutu utzirik, maila berean ezin erantzunik nolatasunezkoa atzeko hotsik barik mutu utzirik, maila berean ezin erantzunik atzeko hotsik barik el06407 -Gizonak! Zer da au? Erlojuak ixildu barik kanpaiak jo ta jo diardu. Eta "teknikuak" erantzun zetsan: -Ez estutu andra! Etorriko da bere zenera. Atzeratutakuak partzen diardu ta. (ziri.) sendatu, zorabiotik piztu aditzezkoa (neure, heure, bere...) senera etorri sendatu, zorabiotik piztu (neure, heure, bere...) senera etorri el06408 Joxe Moko etxeratu zan gaberdi aldian, bestetan baño basotxoren bat geiago klink eginda, astrapalia darixola. (ziri.) edan aditzezkoa klink egin edan klink egin el06409 Gaua ilunetarik zen. Hiru urrats aitzinago etzen bihirik ageri. (man) bat ere ez zenbatasunezkoa bihirik ez bat ere ez bihirik ez el06410 Adixkide min batek kausitu zien "amerikanoa" karrikan, eta bere harriduran, besoak altxatuak besarkatzeko, badoa harenganat: -Debrien arima! to, nundik agertu hiz, Erramun? (man) harridura esklamaziozkoa ¡por todos los demonios! debrien arima! harridura debrien arima! el06411 Berantegi ohartu nuk zer pullakeria egiten dugun, Ellande, harat yuaitian, ustez eta lurra aztaparkatuz urrea ahurtaka hatzemain dugula. íDebriek sardakio! ízonbat aldiz ez nizan oroituko hemengo marrakukiaz, han zonbait aldiz gose hamikatua nintzalaik! madarikazioa esklamaziozkoa ¡que se lo lleve el diablo! debriek sar dakio! madarikazioa debriek sar dakio! el06412 neskatxa ederra ortxe / zeukeat alperrik / bart ere artu ziak / zapaldu ederrik (atano) maitaketa egin aditzezkoa zapaldu (bat) eman / hartu maitaketa egin zapaldu (bat) eman / hartu el06413 berriz Manolok jasotzen badu / Españiyako batuta / eliz-gizonak egon litezke / maletak preparatuta (j zab) agindu aditzezkoa batuta jaso agindu batuta jaso el06414 Garbi gure dotriña / eun urte oitan / etsaia asko izan / arren be ta goitan (j zab) nonahi nontasunezkoa behe eta goitan nonahi behe eta goitan el06415 Jesus onaren besoetan il da / garagarrillaren iruan / Euskalerriko bertsolariyak / gelditu gera lutuan (j zab) inoren heriotza deitoratu aditzezkoa lutoan gelditu inoren heriotza deitoratu lutoan gelditu el06416 besteren ona ezin / sufritu dutenak / santo-paperak egin / berak okerrenak (j zab) itxura eman aditzezkoa (ezer) paperak egin itxura eman (ezer) paperak egin el06417 orra jendiari esan / daguen jakinta / nik gose-irrintza / zu eunpo eginta / oiera igo ezinta / ukulluan etzinta (paulo yan) edanez bete aditzezkoa eunpo egin edanez bete eunpo egin el06418 tasketan sartuta / naikua zurruta / joradak bilduta (paulo yan) mozkortu aditzezkoa jorada bildu mozkortu jorada bildu el06419 Zer nai dok pa, putz einda aberastia ala? (ziri.) erraz putz eginda erraz putz eginda el06420 Patxiko Garratza, balian lazkotxe mutilla da; jaten barriz gutxik emongo zetsen ur, Plaentxia ta inguruetan (ziri.) (ezertan) (inor) gainditu (inork inori) hur emon (ezertan) (inor) gainditu (inork inori) hur emon el06421 -Ezer il dok? -Bai... Abendua. -Demontre! Euk apurtu dituk oin artekuak; abendua il? (ziri.) gauza harrigarriren bat egin batir todas las marcas orain artekoak apurtu gauza harrigarriren bat egin orain artekoak apurtu el06422 Eskopetak artu ta tipi-tapa juan ziran mendian gora, eurak eta beste askok begia jota euken leku batera (ziri.) hautatuta begia jota hautatuta begia jota el06423 Domeka gabe baten "Artobero" zerbait edanda, "albo-kargiakin", Kontseju osterutz joan zan (ziri.) mozkorra albo-karga mozkorra albo-karga el06424 Beragoko atian euan "Txepetxa" ta aguro bialdu eben, egaztada batian, "Moxolosia" azurkonpontzalliaren billa (ziri.) arin hegaztada batean arin hegaztada batean el06425 Gure auzoko dirudun ori, zelan alangoa ta bada-ezpadakotxua ta ortik emendikoa ta guztia bearrekoa dala batzuk esanarren, euskaldun garbia ta euskaldun garbien semea dozu; onez ganera kristiñaua, Eliza onetantxe bateaturikoa. (bein beti), -Da, zer iritzi jak konziertua? -Etxakiat ba! dana biarrekua zuan. Pentsaik, pieza bat bi aldiz kantau biarra izan juek. (ziri.), Guzia bearrekoa agertu zan gizajo ura... (Justo Mokoroa) hondatu, txar, kalitate bako dana / guztia beharreko hondatu, txar, kalitate bako dana / guztia beharreko el06426 beti izaten zituan bere inguruan beste adar-jotzalle batzuek pe axaxa emoten, bereren bat ein deixan (ziri.), orregaitik ez ei ziran faltatzen zirikatzalliak diskursua eiñ zeixan axaxa emonaz (ezten.) akuilatu, laineza eman axaxa emon akuilatu, laineza eman axaxa emon el06427 "Auspua" deitzen ei zetsen, ta ez ei zetsan ezerk su geiago emoten berari "Auspua" deitziak baño. (ziri.) haserrarazi (ezerk) (inori) su eman haserrarazi (ezerk) (inori) su eman el06428 Juari azkar, an aixelakuan emen. (ziri.) arin han (haizelakoan, zarelakoan...) hemen arin han (haizelakoan, zarelakoan...) hemen el06429 Astelen goiz baten an euan tallarrian Zozua deitzen zetsen bat sekulako ajiakin zutiñik egon eziñik. Uezabak ikusi eban eta beragana urreratu zan. -gaur be badok pa ik zeozer. -Bai, atzo be "alondigako txakurrak" aginka ein jestan. -Sarri pasatzen jaz iri alakuka, ori dok familixako gizonan xaxaria; astelen guztietan bardin. Gañera, iri medikuak ezeuan ba edana debekatu. (ziri.) mozkortu alondigako txakurrak haginka egin mozkortu alondigako txakurrak haginka egin el06430 zure bigarren bertso orretan / sartu dirazu zirikoa (ziri.) zirikatu tomar el pelo zirikoa sartu zirikatu zirikoa sartu el06431 Eztula bear dik izan / guretzat laguna / eztula ixildu ezkero / jun dek eztulduna... (ziri.) hil eztula isildu hil eztula isildu el06432 Berorren burua erreteko egur-bila dabil ori (yakin iii) norberaren aurkako armak eman echar piedras a su propio tejado donner des bâtons pour se faire battre (neure, heure, bere...) burua erretzeko egur bila ibili norberaren aurkako armak eman (neure, heure, bere...) burua erretzeko egur bila ibili el06433 Ifrañuko Patxi (inpernuko Patxi) demoniuari esaten jako Eibarren (ziri.) deabrua ifrainuko Patxi deabrua ifrainuko Patxi el06434 Tximiñuari biarrian erakustia erreza ian biar dala, ta ganoraz erakutsi ezkero, zelan jornalik pagau biar ez jakuen, otxinak eitxeko bidia izango dogula (ziri.), Bere ferreterixakin, Eibarko errixan, erremintxa saltzen otxiñak eiñdakua (ezten.) dirutu otxinak egin dirutu otxinak egin el06436 egunen baten ein bear dot eitxekoren bat. Bai. Egunen batian botako dot nere burua ibaira ta kito (ziri.) gauza zail edo izugarri bat egin egitekoren bat egin gauza zail edo izugarri bat egin egitekoren bat egin el06437 -Da, zenbat? -Jangoikuka aña -Bat orduan? -Ez, bapez! Aze ziria sakatu zetsan. (ziri.) trufatu tomar el pelo faire la barbe ziria sakatu trufatu ziria sakatu el06438 -Zer? Gaur eztok juan errekadistarik ala? -Zer errekadista? -Ze errekadista izango zuan ba. Paulo, gizona, Paulo. Pakete ori emon biar zetsana. Orduantxe gure mutilla astotik jausi (ziri.) okerretik atera caerse del guindo astotik jausi okerretik atera astotik jausi el06439 Uezabak pe ez eban beste erremedixorik euki "irekin jai dagok" esan da barre ein baño (ziri.) (inorengandik) ezer ez espero (inorekin) jai egon (inorengandik) ezer ez espero (inorekin) jai egon el06440 Karlos kanpandegi zalakua, jaietan, gabera orduko sarri azaltzen zan albo-kargiakin gorputzari eutsi eziñik; gañerakoan gizon ona zan baña... Aretxek bai izanten zituala benetako astelenak. edan ondoko ajea eduki astelehena ukan edan ondoko ajea eduki astelehena ukan el06441 -Juari gurera -alako ta alako kalia ta etxia zirala esanaz-, ta gure andriari esaiok meriendia emoteko; arrautza pare bat urdei-azpikuaaz. Pintxe barriak, ori entzundakuan, pozik altzau zituan ankak. (ziri.), Ibaixan bestaldia artu nebanian, bixkor altzau najitxuan ankok mendian gora (ezten.) alde egin hankak altxatu alde egin hankak altxatu el06442 Gure uezaba dok gizona jatorra, lelengo egunetik meriendak emoten asi dok. Edozein modutan be begi-oneko jausi nok (ziri.) inoren gustukoa izan caer(le) bien (a alguien) begi oneko jausi inoren gustukoa izan begi oneko jausi el06443 -Ederto! Ik oin-arteko guztiak tapau dituk! Ba, ikusten dotenez, guretako baño geiago dakik (ziri.) gauza harrigarriren bat egin batir todas las marcas orain arteko guztiak tapatu gauza harrigarriren bat egin orain arteko guztiak tapatu el06444 Urrengo egunian, goizeko maiko legiak bete ondoren, ardau-botia gizen-gizen ipiñita, aldaz gora abixau zan (ziri.) jan mahaiko legeak bete jan mahaiko legeak bete el06445 -Dudarik barik. Berba txarrekin, diabrua, zure barruan sartzen dan moduan, aitiaren egindakuan azker iges egiten dau. Mutikua elizatik urten zanian, onela asi zan eliz-atarian: -Makaguen... tal..., eta aitxiaren egin; makaguen... kual..., eta berriz be aitxiaren egin. Orrela ziarduala, pasau zan gizon bat. -Txo, txo: zertan diarduk? -Demoniuari ankak berotzen (ziri.) lasterka eragin (inori) hankak berotu lasterka eragin (inori) hankak berotu el06446 berak etzirala aprobetxatzen da / Unioa nai borratu / orrelakoari iraurrarekin / bizkar-ezurrak urratu (p eraus ¡) jipoitu iraurrarekin bizkar-hezurrak urratu jipoitu iraurrarekin bizkar-hezurrak urratu el06447 Ixildu ote dira / betarran marrukak? / Aspaldian etzeuden / gutxi barruntak / Uste ez dan tokian / jo ditu arrokak / bote okerra egin / diete pelotak / orien burruntak / ziraden galantak / aurretik erronkak / ondoren derrotak (p eraus ii) uste ez bezala gertatu uste ez den tokian (inor) arrokak jo uste ez bezala gertatu uste ez den tokian (inor) arrokak jo el06448 Padarra zan bat, Ameriketa aldian urte illara bat urratu ondoren pltzia berotzeke etorri zana (ezten) dirutu poltsa berotu dirutu poltsa berotu el06449 beste bein, Plaentxiako Meltxor-enian, bere inguruan izugarrizko korrillua ebala, olako ao-zabal batek zeroian sakia; bazan an ollagorra, erbia, tiro otsa ta abarra (ezten) hitza gehien edo goren egin sakea eroan hitza gehien edo goren egin sakea eroan el06450 -Bosteun ez-pazitxuan be ez zitxuan urrin ibilliko -A, ori beste gauza bat dok. Kendu beruana, kendu. -Bueno, eunen bat bazitxuan baintzat (ezten) handiegi edo larregi esandakoa zuzendu beroarena kendu handiegi edo larregi esandakoa zuzendu beroarena kendu el06451 Errebiro be, ez ezan kazari makala. Ezeuan lekutik pe mordua ekartzen ei zitxuan. Lagunartian, bestiak txist bat eitxeka euazen artian, ur-bitzetan kontatzen ebillen (ezten) harro ur bitsetan harro ur bitsetan el06452 Errebiro be, ez ezan kazari makala. Ezeuan lekutik pe mordua ekartzen ei zitxuan. Lagunartian, bestiak txist bat eitxeka euazen artian, ur-bitzetan kontatzen ebillen (ezten) isilik txist bat egin gabe isilik txist bat egin gabe el06453 Kontau zetsaten ipi-apa euren arteko gora-berak guztiak (ezten) dena (esan, kontatu...) ipi-apa dena (esan, kontatu...) ipi-apa el06455 Denporadatxo bat pasau zan alkar ikusteka, ta urrengo kalian alkarregaz trink eiteko okaziñua izan ebenian (ezten) topatu trink egin topatu trink egin el06456 Asi nitzan juezari dirua, eperrak, zargu-eskalluak, amorrañak eta iñun diranak bialtzen ta irabazi neban (ezten) guztiak inon direnak guztiak inon direnak el06457 Olako kakanarru alperrak tallarrari jateko besterik eztitxuk izaten (ezten) txikitxoa kakanarru txikitxoa kakanarru el06458 gure tallarian eztagok iñor neri adarra jotzeko, ta au be laster bialduko juat txakurran salan pasiatzera (ezten) solasa edo harremanak haserrez eten txakurraren salan paseatzera bidali solasa edo harremanak haserrez eten txakurraren salan paseatzera bidali el06459 -Baña, ezin zeikie igarri Toulouse-n zer ikustera eldu nintzan. -Zer? -lagun danak ago-batera (ezten) ados, iritzi berean aho batera ados, iritzi berean aho batera el06460 Ta, aitzen emon biarrian nago on Mateo Mujika beasaindarra danez, Bergarako errian balantza guztiak ez dituala bere alde (ezten) guztien gustukoa ez izan balantza guztiak (neure, heure, bere...) alde ez eduki guztien gustukoa ez izan balantza guztiak (neure, heure, bere...) alde ez eduki el06461 Kaporalak amar durokua atara, bere kozkak bardintzeko (ezten) zorrak ordaindu koskak berdindu zorrak ordaindu koskak berdindu el06462 -Karmentxu maitia, zein anka zan miñez neukana? Ezkerra ala eskumia? Ta, don Josek, piparminduta: -Astuan arrantzia, min gabia (ezten) haserretu piparmindu haserretu piparmindu el06463 oitura euken Osintxu aldera, tipi-tapa, ibillitxo bat egiteko (ezten) oinez tipi-tapa oinez tipi-tapa el06464 sabtu madarikatu onek egurkada ederrak artu biar jestaz (ezten) jipoitu egurkadak eman / hartu jipoitu egurkadak eman / hartu el06465 Kristo badok pe, kristonak ikusi bear jitxuk. Neuk kenduko jetsadaz, bartzak ez-ezik, baita milagru usañak pe! (ezten) jipoitu bartzak kendu jipoitu bartzak kendu el06466 elizatik urtetzera zoiala, atian tope eiñ eban beste zingaro antzeko arpegidun batekin (ezten) topatu tope egin topatu tope egin el06467 Joxentzako be, ezkondu aurretiko kontuak akabau ziran, bein sakristian firmak jaurti ondoren (ezten) ezkondu sakristian firman jaurti ezkondu sakristian firman jaurti el06468 Txistuk, orrek maniobra guztiok, berari begira pasau zituan, asarrian-asarrez, zerbait esateko baño erriago, ta arrituan-arrituz txistik eiñ barik, bere begietatik suak urtetzen ebala esan zeikian (ezten) haserretu begietatik suak urten haserretu begietatik suak urten el06469 Txistuk, orrek maniobra guztiok, berari begira pasau zituan, asarrian-asarrez, zerbait esateko baño erriago, ta arrituan-arrituz txistik eiñ barik, bere begietatik suak urtetzen ebala esan zeikian (ezten) haserre zerbait esateko baino erreago haserre zerbait esateko baino erreago el06470 Txistuk, orrek maniobra guztiok, berari begira pasau zituan, asarrian-asarrez, zerbait esateko baño erriago, ta arrituan-arrituz txistik eiñ barik, bere begietatik suak urtetzen ebala esan zeikian (ezten) isilik txistik egin barik isilik txistik egin barik el06471 Mediku guztiak, buru batez, urtiak artu nai baditxut, erretziari lagatzeko esan jestek. (ezten) zahartu urteak hartu zahartu urteak hartu el06472 Txistuk, orrek maniobra guztiok, berari begira pasau zituan, asarrian-asarrez, zerbait esateko baño erriago, ta arrituan-arrituz txistik eiñ barik, bere begietatik suak urtetzen ebala esan zeikian (ezten) adostasunez buru batez adostasunez buru batez el06473 Beiñ, ondotxo afaldu ondoren, konturatu ziran lagunok Joxe Mari okotzerañok jan-edanez beteta, lo gogorrak artu ebala (ezten) aseta kokotseraino beteta aseta kokotseraino beteta el06474 Eztakiguz egiak izango ziran plaentxiar arek kontatzen zituanak, ala Tarascon-go Tartariñen antzerako aiziak euskazen (ezten) harro ibili haizeak eduki harro ibili haizeak eduki el06475 Troke guria, Txitxi baño arruago ebillen bere semia zala-ta (ezten) harro Txitxi baino harroago harro Txitxi baino harroago el06476 Gipuzkoako Goierri aldean "aliritzira" esaten da, eta Elhuyar hiztegian ere hala dago jasota (Mielanjel Haranak emana) ustez, zehaztasunik gabe, gutxi gora behera kalkulatuta a ojo (de buen cubero) aliritzira ustez, zehaztasunik gabe, gutxi gora behera kalkulatuta aliritzira el06477 Bestiak barriz, argi ta garbi agerti zetsan ez eukala xemeikorik. -Eztaukazula xemeikorik pe? -Ezta lameikorik pe. (ezten) dirudik ez eduki xemeikorik (ere) ez eduki dirudik ez eduki xemeikorik (ere) ez eduki el06478 Bestiak barriz, argi ta garbi agerti zetsan ez eukala xemeikorik. -Eztaukazula xemeikorik pe? -Ezta lameikorik pe. (ezten) dirurik ez eduki lameikorik (ere) ez eduki dirurik ez eduki lameikorik (ere) ez eduki el06479 Nere senitxartian, koxketatik len be ondo gabiz. Neri, bada ezpada, ezta gorantziarik pe ez deste emoten (ezten) ezer ez eman, dirurik ez eman goraintziak ere ez eman ezer ez eman, dirurik ez eman goraintziak ere ez eman el06480 Elgetako babia, egozkorra; ta jentia gogorra. Txomiñ be, angua zanez, bertako urak zeroiazen. (ezten) inongo ohiturak edo espiritua eduki (inork) (inongo) urak eroan inongo ohiturak edo espiritua eduki (inork) (inongo) urak eroan el06481 Elgetako babia, egozkorra; ta jentia gogorra. Txomiñ be, angua zanez, bertako urak zeroiazen. Ala biar be, jatorrizko ezpalekua izango bazan (ezten) inongo ohiturak edo espiritua eduki (inongo) ezpalekoa izan inongo ohiturak edo espiritua eduki (inongo) ezpalekoa izan el06482 Bazan, olako, Urdei edo deitzen zetsan etxekalte bat, beti biarrari nundik tati edo zirkiñ eiñgo ibiltzen zana (ezten) (ezeri) ihes egin, ebitatu (ezeri) tati egin (ezeri) ihes egin, ebitatu (ezeri) tati egin el06483 Deba erreka naikua izardi emondakua da, ola zaarrak zirala ta geiago (ezten) lan egin dar el callo izerdia emon lan egin izerdia emon el06484 Izendautako egunien, juan zan Urdei, pipia jotia agindu zetsen tallar aretara (ezten) alferkerian egon pipa jo alferkerian egon pipa jo el06485 I, mutiko. Mezedez, esango al deskuk "neska txikien" etxia nun dan? -Zer? -Ba... badakik, beste zerak... -...? -Bai mutil. Beste etxia... (ezten) prostituta neska txikia(k) prostituta neska txikia(k) el06486 I, mutiko. Mezedez, esango al deskuk "neska txikien" etxia nun dan? -Zer? -Ba... badakik, beste zerak... -...? -Bai mutil. Beste etxia... (ezten) prostibulua beste etxea prostibulua beste etxea el06487 Eldu paparretik eta begietatik sua zerixola, esan ei zetsan: -Aitxizu ia... "Mixpillao" será usteé... Intendentia, y tu tía. Kakatsu!...Kakatsu! (ezten) guztiz haserretu begietatik sua erion guztiz haserretu begietatik sua erion el06488 Beraaz gogoratzen garanok, iñoiz mozkortuta ezautu genduan, da batzuetan zuzen. Korriuanian jardun eban biarrian. Urte batzuetan Otuan aldamenian. Bein, banku gañeko erremintxa artian aztartzen ebillela, -Zer pasatzen jak, Txanboliñ? -esan zetsan Otuak. -Konpasa galdu juat. Da, Otuak erantzun zetsan, bere "konpasian": -Sarri ibiltzen aiz i "konpasa" galduta. (ezten) mozkortuta konpasa galduta mozkortuta konpasa galduta el06489 Urtetxuak zeroiezen alkar ikusteka, kolejixotik urten ebenetik. Ta, lengunian alkartu ziran, aspaldiko aldiz, Bilboko kale baten. Alkarri zekulako buenajeria eiñ ondoren, asi ziran bata-bestiari euren barrixak kontatzen (ezten) agur gozoa egin buenajeria egin agur gozoa egin buenajeria egin el06490 Maskuelok, ezetz. Eukazen aginduak sits da mits kunplidu biar zitxuala (ezten) zehazki sits eta mits zehazki sits eta mits el06491 Baña, Maskuelo ez zan pozik geratu, usterik olako txaplata birentzako "biriarro", "zozo"-ren ordez esatia, gutxitxo zala. "Beste uso-tortolak ez ete ditxuk gañera" (ezten) prostituta uso-tortoila prostituta uso-tortoila el06492 plaentxiatarra baño mutil morrozkuaua za, da emon-emon eiñ da kolpez maspilduta laga ei eban (ezten) jipoitu emon-emon egin jipoitu emon-emon egin el06493 Komedixak amaitu ziranian, baztarretan aldenduta ebizen gizon guztiok asi ziran bana-bana etxeratzen. Mariño pelotaria be azaldu zan, alakoren batian, Eibarrera, burua lengo samatik ebala. (ezten) iritziz edo ohituraz ez aldatu burua lehengo samatik ukan iritziz edo ohituraz ez aldatu burua lehengo samatik ukan el06494 Kontratistiak, begiak markoz beteta esan eban: -Au dok au arriabarra etorri jakuna. (ezten) galera, hondamendia harri abarra galera, hondamendia harri abarra el06495 Or etorri aiz muturrak apurtu biarrian, arnasarik artu ezinda. (ezten) presaka muturrak apurtu beharrean presaka muturrak apurtu beharrean el06496 Or etorri aiz muturrak apurtu biarrian, arnasarik artu ezinda. (ezten) presaka arnasarik hartu ezinda presaka arnasarik hartu ezinda el06497 Ezºdakigu Eibarko aiziak ala Plaentxikuak ikututa, baña gizajua ganbaratik eiñ-da ebillen (ezten) eroturik ganbaratik eginda eroturik ganbaratik eginda el06498 Txofer bat hegaztada guztian ei zoian errian, ta aguazillak txistuka gelditu erain zetsanian (ezten) arin hegaztada guztian arin hegaztada guztian el06499 Lelengo sozialismua defendituz, maltusianismuan alde asi ei zan jotake, baña gero, miña berotu jakonian, aren elizak eta obispuak erre biarrak ez ei ekan akaburik (ezten) hizketan gero eta ausartago jardun mihia berotu hizketan gero eta ausartago jardun mihia berotu el06500 Geixotuta, ilzorian, azkenetan euala, eruan zetsen Enbil parroku jauna (ezten) hil zorian egon azkenetan egon hil zorian egon azkenetan egon el06501 Eibarren beti izanten ei ziran erreglatik kanporakuak. Eibartarrak apartak ziralako (ezten) aparta, berezia erreglatik kanporako aparta, berezia erreglatik kanporako el06502 Biargiñak gogor be gogor eren eureniean, eta, ara nun, arratsalde baten ipur-garbitzalle edo ezkirol bat biarrera zoiala, inguratu dabe biargiñak eta esan detsez kristonak eta bi (ezten) egia latzak entzun, esan... kristorenak eta bi (entzun, esan...) egia latzak entzun, esan... kristorenak eta bi (entzun, esan...) el06503 Guri eskerrak, gaur odolik jausi ez bada errixan, baña beti orretara gauzak juanko ez diranez, agintarixak kriminal ori sartu deixela karselan (ezten) arazoa bakean konpondu no llegar la sangre al río odolik ez jausi arazoa bakean konpondu odolik ez jausi el06504 Laugarren astian sartu gara erriko biargin zintzuak uelgan gaozela, ta oindiok puntarik pe ez da ikusten (ezten) (ezeri) konponbiderik ez ikusi (ezeri) puntarik ez ikusi (ezeri) konponbiderik ez ikusi (ezeri) puntarik ez ikusi el06505 Ta, emen gare, ukalonduak mai gañian ezarrita, kinzenako egunian, egun alegria izan biarrian (ezten) zer egin ezean, lanik gabe ukalondoan mahai gainean ezarrita zer egin ezean, lanik gabe ukalondoan mahai gainean ezarrita el06506 Jangoikua aguan da demoniua kolkuan, azpijanian nundik biargiñari odola txupauko. Orrek eta abade-pralliak, egu bariko belak, pobre izurratzalliak, gu esnatzen ez bagara, jan biar gaituela (ezten) apaiza(k), frailea(k) hego bariko belea(k) apaiza(k), frailea(k) hego bariko belea(k) el06507 Baña, ardi errebaño guziak izaten ei dabe euren ardi baltza ta, Plaentxiak pe baeukan beria; eztula eitxeko baño alperraua (ezten) oso alferra(k) eztula egiteko baino alferragoa(k) oso alferra(k) eztula egiteko baino alferragoa(k) el06508 Noiz izan aiz ba i argia? Pentsatzeko baño be alperraua aiz ta (ezten) oso alferra(k) pentsatzeko baino alferragoa(k) oso alferra(k) pentsatzeko baino alferragoa(k) el06509 -Bilbora juan diranak pe, eztira etorriko Aramaitxakua jo aurretik. -Ez, Joxepa; oingo gizonak ez dira ez galduko. -San Franzisko deboziñozkua dabe -Birjiñarik eztagon lekua (ezten) putazale izan San Frantzisko debozinokoa ukan putazale izan San Frantzisko debozinokoa ukan el06510 Etxaplio batzuen ondorian, Itxuzabalgo soñujolia asi zan pasadoble bati antza emon naixan (ezten) (ezer) berdindu (ezeri) antza emon (ezer) berdindu (ezeri) antza emon el06511 Rufinok, serbait esan biar ta berba eitxeko baño alperrago, esan ei zetsan: Felix, usuak ei dabixak (ezten) oso alferra(k) berba egiteko baino alferragoa(k) oso alferra(k) berba egiteko baino alferragoa(k) el06512 Anton Ezkerdo sartu zan medikuan etxera, illeta darixola, eskuak gerriaren ezkerreko alderdian zitxuala (ezten) kexatu hileta erion kexatu hileta erion el06513 Ta, Takurra min-zikiñekua zanez, berba garratzak bota zetsazen aguazillari biraolari bocanegra mihi zikineko biraolari mihi zikineko el06514 Ogie baike jan dezala (Zegamako lokuzioa, Arantzazutik bidalia, 2004ko maiatza) besterik ez bada ere baike besterik ez bada ere baike el06515 Mutillak arpegi illunduagaz: --Gaur ederrak emon dausties. --Zer ba? Jo egin aue ala? (abk) jipoitu ederrak emon jipoitu ederrak emon el06516 Es estutu, ene gizon, atonduko gara zelan-alan, Jaungoikoa lagun. (abk) nolabait zelan-halan nolabait zelan-halan el06517 Onetara, sustarrik sustar urrintxo jatzi ezkero, uste dot andikiak eta txikikiak ezkeunkela alde andirik izango; aren baten danok. (abk) antzekoak izan aren baten (egon...) antzekoak izan aren baten (egon...) el06518 Nik orain gomuta eztodan etxaguntza baten bizi ei zan bigarrenez ezkonduriko emakume bat, buru-barrua utsik edo beiñik bein ondo beterik etzeukana (abk) ergela izan buru barrua hutsik eduki ergela izan buru barrua hutsik eduki el06519 Nik orain gomuta eztodan etxaguntza baten bizi ei zan bigarrenez ezkonduriko emakume bat, buru-barrua utsik edo beiñik bein ondo beterik etzeuakana (abk) ergela izan buru barrua beterik ez eduki ergela izan buru barrua beterik ez eduki el06520 Baña Zeutako kartzelatarrak arima zarra euki, ta otu yakom baten bat urten litzakela bere atzean; eskutau eban maletatxoa sasiarte baten eta jesarri zan erregebidetik urteten zan bide zidor baten asieran (abk) amarruak ezagutu ser perro viejo arima zaharra eduki amarruak ezagutu arima zaharra eduki el06521 Urrengo bakar-aldian arakatu ebazan bere eskutuleku guztiak, eta kortakoa utsik aurkitu eban. Ederrak emon yeustazak aretxek! --egiten eban bere artean ostatari zuurrak-- Zelan igarri ete yoan or dirua edoala? Auxe dok ona! (abk) tronpatu ederrak emon tronpatu ederrak emon el06523 Arrañak baizen mutua ezpalitxok esango gayeutsokan; baña orixe yagok ba! etxok iñogaz itz egiten isila izan arraina baizen mutua izan isila izan arraina baizen mutua izan el06524 Emen kantauko ete-yoagu, mutillak? --Bai bein! igaz-be emon yeskuean-da claro que sí! bai behin! bai behin! el06525 Bein-edo-bein gizon guztiak burua jarten dabe; eta zuri-be eldu yatzu aldia. zentzatu asentar la cabeza burua jarri zentzatu burua jarri el06526 Au dok izatekoa!... Ez au i ain arin goseak galduko, daukuazan azerikeriekaz! (abk) bizkorra izan, trebea izan (inor) goseak ez galduko bizkorra izan, trebea izan (inor) goseak ez galduko el06527 lau bidar geiago diru jaso dabelako' poza pozaz praketan artu eziñik (abk) harro praketan hartu ezinik harro praketan hartu ezinik el06528 Gibel gaizto ta demontretakoa zan; eta bada-ezpadakoan aizto luze bat gerrikoan erabilten ebana... (abk) zakar, jenio biziko gibel-gaizto zakar, jenio biziko gibel-gaizto el06529 Ut! etzaree ezetako-be ta, lelo ustelok! Nik etxakiat zetan urtetan zareen amandrean gona artetik; arra beteko uretan itoten zaree-ta! gutirekin larritu ahogarse en un vaso de agua se noyer dans un verre d'eau arra beteko uretan ito gutirekin larritu arra beteko uretan ito el06530 Ze Motroillo ta ze morrollo! aurreko oni kendu dautsot biotza: lora Kutun au' eztago astotzar aren ezpanetarako! (abk) maiteminarazi (inori) bihotza kendu maiteminarazi (inori) bihotza kendu el06531 Arrañak baizen mutua ezpalitxok esango gayeutsokan; baña orixe yagok ba! Etxok iñogaz itz egiten..., bere burutatik ibilten dok (abk) (...) Eure burutatik oa, ala aginduta? (big. abk.) inoren esanetara ez egon (neure, heure, bere...) burutatik ibili /joan inoren esanetara ez egon (neure, heure, bere...) burutatik ibili /joan el06532 Asi zan mutilla neskeari atera gurarik ea nor zan itza artuta egoana; baña neskeak ez eutson esan gura. (abk) inoren agindua eduki hitza hartuta egon inoren agindua eduki hitza hartuta egon el06533 Abadeak eta alkateak emakume bat bialdu eben gabeko ordu batak baño bakarrago egoan gizon errukarria zaindu egian. bakarrik egon gaueko ordubatak baino bakarrago egon bakarrik egon gaueko ordubatak baino bakarrago egon el06534 Gure baserritarrak bakarrean bizi izateko igoñik eztauke Ameriketako basamortu zabaletan (abk) (ezertarako) gai izan (ezertarako) higuinik ez eduki (ezertarako) gai izan (ezertarako) higuinik ez eduki el06535 Iñoz agaz burrukan asten baaz ez akit ondora etorri burua austen ezpadautsak: ezpabe neuk saietsok berotuko dauskadaz jipoitu (inori) saihetsak berotu jipoitu (inori) saihetsak berotu el06536 Erriko mutillik yasekoena narrua ondo berotu dautsie, batek biri. (abk) jipoitu (inori) narrua berotu jipoitu (inori) narrua berotu el06537 Prakerre txakur jezarri bat baño andiagoa etzan. (abk) tipia izan txakur jezarri bat baino handiagoa ez izan tipia izan txakur jezarri bat baino handiagoa ez izan el06538 Garaunetan gatzik bauko gero gizon orrek? (big. abk.) ergela izan garunetan gatzik ez eduki ergela izan garunetan gatzik ez eduki el06539 Nire txapel au ikusi gura eztaunak eztaiala begitu! Niri ardura yaustak bost... zuen kopla guztiekaitik!... Zer ba? Gizona ez al dok bere buru bere janzkeran, ala? (big. abk.) independentea izan (neure, heure, bere...) buru izan independentea izan (neure, heure, bere...) buru izan el06540 Nire txapel au ikusi gura eztaunak eztaiala begitu! Niri ardura yaustak bost... zuen kopla guztiekaitik!... (big. abk.) batere ez axola (ezer inori) bost ardura izan batere ez axola (ezer inori) bost ardura izan el06541 Nundik-edo-andik lurruna artu eben gorroto eutsoen argin batzuk eta injiñerua jakitun ipiñi eben (big. abk.) sumatu (ezeren) lurruna hartu sumatu (ezeren) lurruna hartu el06542 Peru ta Marien aldiko erara jantzi bear ete-dogu, aita? (big. abk.) antzina Peru eta Mariren aldia antzina Peru eta Mariren aldia el06543 Biar ara joateko moduan egoten banaz egon neuk garbituko yuat a lapurmosu arraioa! (big. abk.) maltzur lapurmosu maltzur lapurmosu el06544 Bakea gurago yoagu; baña alkarren eskuetara sartzen bagara jo, jo gogor, erruki-barik (big. abk.) liskartu (elkarren) eskuetara sartu liskartu (elkarren) eskuetara sartu el06545 ori gora-beera arto-zatia lakoa zan, ona, ixilla, sekulan berba txar bat entzuten etxakona (big. abk.) onbera izan arto zatia lakoa izan onbera izan arto zatia lakoa izan el06547 Gero emakumeakaitik esaten yuek!... Or doiazan mutil gazteok-be azurbakoak listo yaukeezak ba! (big. abk.) mihia la sinhueso hazurbakoa mihia hazurbakoa el06548 Etxe-aurrera eldu diranean atea zabalik ikusten dabe; barrua upea baño baltzago (big. abk.) oso beltz upea baino baltzago oso beltz upea baino baltzago el06549 Aspaldian ibilli da gure aita bekoki astunaz. (big. abk.) haserre bekoki astunagaz haserre bekoki astunagaz el06550 Au entzunik sarjentuak alde egin eban. Eta berak eperdia emon-orduko iru mutillak dantzan asi ziran etxekoandrearen inguruan... (big. abk.) itzuli eperdia emon itzuli eperdia emon el06551 Burdizain edo chaufferra zutunik onduan, besuak eunduta, itxaroten (...) An egoan, denda andi baten aurrean zutunik, besoak eunduta etxekandrea dendatik noz urtengo zan. (big. abk.) besoak gurutzatuta cruzado de brazos besoak ehunduta besoak gurutzatuta besoak ehunduta el06552 Uleak zutiñik edo zutunik eta gorputza ikarapean eukiten dauz Gizaburu-ko gizonak, au gomuta izaten daben bakoitxean. (bein beti),buruko ule guztiak zutindu yakozan, eta azkenerako bildurren-bildurrez konortea-be galdu eban. (big. abk.) ikaratu buruko uleak zutindu ikaratu buruko uleak zutindu el06553 Lana guztiz ondo ta salneurri begiratuan egiñik entzutea artu eban; eta burdiña urtu-lanetan bera baño oberik ez egoala esaten eben danak aurrez. (big. abk.) ospetsu bihurtu entzutea hartu ospetsu bihurtu entzutea hartu el06554 Zure "analfabeto" dalako orri guk "eskolabakoa" esan oi dautsogu. (big. abk.) analfabeto eskolabako analfabeto eskolabako el06555 Lan-egin-barik zegaz bizi eukeen-ezkero, euren oillo-lurrera etortea erabagi eben. (big. abk.) sorterria oilo-lurra sorterria oilo-lurra el06556 Ordura-arte eleiz atan, alako eske-aldietan, ez ei-zan txakur-dirua baño ikusten (big. abk.) sos xehe txakur-diru sos xehe txakur-diru el06557 Zintzoa, apala, argia, langillea, euskaltzalea da berau; ta gauza guztien lenengo ta ganetik, kristinau ona (big. abk.) oroz gain gauza guztien lehenengo oroz gain gauza guztien lehenengo el06558 "Indianuak" deitzen yaken gizon areei, batez-be kata-narrua gizen-samar baekarren (big. abk.) dirua ukan katanarrua gizen ekarri dirua ukan katanarrua gizen ekarri el06559 Mediko arraio arek jeurti eusten destañiek neuken odol apurre irekiten ipiñi eusten. (big. abk.) sutu odola irakiten ipini sutu odola irakiten ipini el06560 Añeketan ollarra irabazteko moduan enago; baña, astiro bada-be' ibilli nabil. (big. abk.) ibili motelekoa egon arineketan oilarra irabazteko moduan ez egon ibili motelekoa egon arineketan oilarra irabazteko moduan ez egon el06561 Atzo zortzi ezkondu zan Txorokilletako neskea; eta bere gizon gazteagaz ortik zear ezti-aldia eginda bart etorri ziran etxera (big. abk.) ezkontondoko bidaia luna de miel lune de miel eztialdi ezkontondoko bidaia eztialdi el06562 Arek gizonak solo-ondoan aterpe bat jaso eban; eta antxe egoten zan arkolo zabal jazarrita; pipea erre ta beti-be zato bategaz; soloan ostera, oñik ipiñi-bez (big. abk.) lanik ez egin (inon) oinik ez ipini lanik ez egin (inon) oinik ez ipini el06563 Al ebanean ukondoa goitik erabilten zalea zan. (big. abk.) zurruta egin empinar el codo lever le coude ukondoa goitik erabili zurruta egin ukondoa goitik erabili el06564 Egia esan bear bada, Maripa lango emazte zintzoa, iasekoa, ganoraduna ta maratza daukan gizakume edo gizasemeak eztau arrapataka ibilli bear. Ez au i aizeak beingoan eroango!... (bein beti) ongi babestua egon (inor) haizeak behingoan ez eramango ongi babestua egon (inor) haizeak behingoan ez eramango el06565 Txanton: i ez balio ioateko nigaz Riojara. --Nora? itaundu eutsan Errokek mandazaiñari. Gabaz bakarrik ibilli bear baleu, taketa legetxez gogorturik topako genduke au. Eztago leku txarrean gauzea. Nora... ta Errioja-ra? Nor... ta Txanton, bai zera!! (bein beti) (ironiaz) bestela izan (ezer, inor) leku txarrean ez egon (ironiaz) bestela izan (ezer, inor) leku txarrean ez egon el06566 Txiki-txikitatik, aita ta ama esaten ikasi genduanetik, bata-bestean lagun izan-arren, ez ete-dogu ba alkar ezagutu, Maripa? (bein beti) txikitatik aita eta ama esaten ikasiz geroztik txikitatik aita eta ama esaten ikasiz geroztik el06567 --Itzat, ostera, guztiak dozak ezin obeak, guztiak zintzoak, guztiak biotz-beraak, eta au uste izatea zer dan edonok daki. Ezai beste bein orregaz batu, buru-arin ori. Ezetedago Lekeition Txantonentzako lagun erazkorik edo aiuturik? Zori onean aurkitu daizala ire Aita ta enea, arek itzoazan gizonak, arek!! ùEta mandazaiña ta erbestekoa dala ta txakur amurratuagandik legez alde egin, igesi ioan, lepoa erakutsi, begiratu bere ez egin gura? ùAi Txanton, Txanton barritsu! I ta ni aren antzekoak izan-orduko, amaika amaika ta erdiko agertuko iakuz uri onetan!! (bein beti) lotsagabe hamaika terdiko lotsagabe hamaika terdiko el06568 --Itzat, ostera, guztiak dozak ezin obeak, guztiak zintzoak, guztiak biotz-beraak, eta au uste izatea zer dan edonok daki. Ezai beste bein orregaz batu, buru-arin ori. Ezetedago Lekeition Txantonentzako lagun erazkorik edo aiuturik? Zori onean aurkitu daizala ire Aita ta enea, arek itzoazan gizonak, arek!! --Eta mandazaiña ta erbestekoa dala ta txakur amurratuagandik legez alde egin, igesi ioan, lepoa erakutsi, begiratu bere ez egin gura? --Ai Txanton, Txanton barritsu! I ta ni aren antzekoak izan-orduko, amaika amaika ta erdiko agertuko iakuz uri onetan!! (bein beti) (inorengandik) aldendu (inori) lepoa erakutsi (inorengandik) aldendu (inori) lepoa erakutsi el06569 Bildur az, oskil ori? --Ez, arrausika legetxez erantzun eban; eta zelan ezekiala, orduantxe aoak emon eutsan beren bizitza guztiko lenengo guzurra. (bein beti) esanarazi ahoak emon esanarazi ahoak emon el06570 Buru-auste nekagarria ta garaitu-eziña izango litzakit zugan Abbadieko iakituna baiño ikusi ezik, nire gogamenak erara ta egoki adierazotea; baiña zugan Abbadieko euskalduna ta euskaldunen aitalena dakustanez gero eztaukat zeri burua ausi, zeri nekatu ta armindu bere ez. (bein beti) kezkatu (ezeri) burua hautsi kezkatu (ezeri) burua hautsi el06571 Euskaldunak gara biok. Euskaldunak euskaldunagaz iardu ta erausteko, buruan argi andirik euki ezarren, biotzeko garra dau naikoa. (bein beti) bizkorra ez izan buruan argi andirik ez eduki bizkorra ez izan buruan argi andirik ez eduki el06572 Etzara zu asko erreko, itxasoak betondo illuna agertuarren; legorrean ondo zagoz (bein beti) haserre egon betondo iluna agertu haserre egon betondo iluna agertu el06573 Aaaur dabil nire senar taketa bere: umezain (aurzain edo sein-iagole ez esatearren), dindirri-urtika ta kaleak austen. (bein beti) promenatu kaleak hausten ibili promenatu kaleak hausten ibili el06574 Goiz guztian ortxe euki augu, tautik ez murtik ez deusik eraso eziñik. (bein beti) ezer ez murtik (ez) ezer ez murtik (ez) el06575 Etxean sartuaz batera, agur nire barruko bakea: suetera badator, galerazo baiño besterik eztaki egiten; suetera etorri ezik, or guztion artean txutxuputxu barriketan iarduten dau. Neure erraietako semetxua berorren eriko zirimara bat izan ezpalekit! (...) Maripak, ixilla izan ezarren, miñari baiño eskuai gogo obeaz eragiten eutsen; ak beren egimen edo egitade guztietan ziramaratxu bat irudian; onek beronenetan emakume ganoraduna ta oartua zana agiri eban (bein beti) afera guztietan ibili zale zirimara afera guztietan ibili zale zirimara el06576 Etxean sartuaz batera, agur nire barruko bakea: suetera badator, galerazo baiño besterik eztaki egiten; suetera etorri ezik, or guztion artean txutxuputxu barriketan iarduten dau. Neure erraietako semetxua berorren eriko zirimara bat izan ezpalekit! (...) Perrandes ezta orren erikoa, izango bere ez. Esatea bere! Perrandes lango mutillak eztira orma-bedarra legez nungura ta lekuan lekuan ikusten. (bein beti) antzeko (inoren) eriko antzeko (inoren) eriko el06577 Eskuei eragiten daraue: orduan bere artea, antzea, maiña eta ahal guztia enplegatzen du (gero), Maripak, ixilla izan ezarren, miñari baiño eskuai gogo obeaz eragiten eutsen; ak beren egimen edo egitade guztietan ziramaratxu bat irudian; onek beronenetan emakume ganoraduna ta oartua zana agiri eban (bein beti) lan egin eskuei eragin lan egin eskuei eragin el06578 Maripak, ixilla izan ezarren, miñari baiño eskuai gogo obeaz eragiten eutsen; ak beren egimen edo egitade guztietan ziramaratxu bat irudian; onek beronenetan emakume ganoraduna ta oartua zana agiri eban (bein beti) hitz egin mihiari eragin hitz egin mihiari eragin el06579 Txanton baiño senar egokiagorik topa-orduko, edo neskazartu edo bigarrenean iaio bear izango eban Maripak; eta oni, arpegiz arpegi edo bekoz beko ak Mari-droga esanarren, bakarren Mari-patxo-geurea esaten eutsan beren biotzak. Eztaiogun baiña Txantoni beren itzik atzeratu: ùEztagoala zorgiñik esaten dabe gero. (bein beti) hitza ukatu (inori) hitza atzeratu hitza ukatu (inori) hitza atzeratu el06580 Itzat, Maripa, eu bakarrik az ona, eu bakarrik langillea, eu bakarrik biotz-berea; eta ori uste izatea… neuk badakit. (bein beti) on bihotz-bera on bihotz-bera el06581 Beti langoxe bazkaria ta sekulako gogoa euki ebezan egun atan bere Txantonek eta Maripak : katillukada bi salda aurretik, esteria oneko aza-lapikoa, urdai ta okela gazituaz gozatua; arto-erregutadaak ugari edo iori, unean unean txakoliña, sagar eder bi atzetik, umearentzat euki eroen salda garbia nora eztala. (bein beti) (ironiaz) nahikoa ez balitz por si fuera poco nora ez dala (ironiaz) nahikoa ez balitz nora ez dala el06582 Txanton barriz, emaztearen errespeari iaramonik egin baga ta atsakabe andiren batek io bear izan baleu legez, katillua mai-ganean laga, umeari eskutik oratu ta zirkiñik egiten ezebala, katillura begira gelditu zan luzaro (bein beti), Oiei etzaie jaramonik egiñ bear (iru zir), Etxerontz zijoala ezezagun batek, gurka bat egiñaz, esan zion: --Adi zazu adizkide: norakoa da bide au? Bañan Mikelek txoriak zeuzkan ginbelian ta agurrari erantzuteko ginbela kendu bear, ta... txoriak iges-egiteko bidean jarri baño len, oldoztu zuen bere artean: --Nik zer zeukat ze-ikusi ezezagun onetzaz?-- ta jaramonik egin gabe jarraitu zion bideari. (ipn lab), Eztiegu beste jendalla oriei jaramon bear (jes biotz), Ez ordia inork jaramonik egiten (per amez) ez arduratu, (ezertan, inori) arretarik ez ipini jaramonik ez egin ez arduratu, (ezertan, inori) arretarik ez ipini jaramonik ez egin el06583 Txanton, iagi ta isil isillik, umea ez iratzartu edo esnatutearren kaleratu zanean «bai, esan eban Maripak: egia diño; gure Lorentzotxu izen andiko gizona izango dogu.» (bein beti), Sendakin orrek, toki askotako eltzeak ikusi ditu izen andiko lau-ortza dauka; gaisoari begiratzen bai, baña, ostaturik onenetan, lagun arteko janbatzarretan gertatzen ere badaki (gar) ospetsu izen handiko ospetsu izen handiko el06584 Ni, Txanton emakume-iantziakaz, arpegi agiriaz da kalerik kale ikustearren, artz ezeze deabru bere iantziko nintzake: noiznai, zeinbat lenago pozago. (bein beti) además de ez eze ez eze el06585 Autuak azatz okerra eroala ikusi ebenean, mandazaiña ta lagunak, Txiliren da Txantonen erdian arteturik, Txiliren sumiña zelan edo alan amata edo itzali al izan eben. (bein beti) gaiztotu (ezerk) azatz okerra eroan gaiztotu (ezerk) azatz okerra eroan el06586 Baiña nogaz diardut buru bagako onek? Oilloen ekiñak oillotu enaien, nagoan geldi geldi (bein beti) ergel burubagako ergel burubagako el06587 Talapean ianari-billa ebilzan itxas-txoriak ikusian, ume bat pitxiai begira legetxez geldituko zan, edo katua saguen zain, da mirua txindor papar-gorriaren zelatean egoten direan antzera: eztitan da adurra eriola. (bein beti), Otuten jat neuri txakur handi-zulotik sakelean neukan arandela bat jaurtitea eta, arraioetan!, bardin-bardin daragoio beren arloan txakur handia balitz legez. Gure barruko algortar batek gaur egun guztian ez dau beste beharrik egin txakur handiaren neurriko burdina zatitxu biribilak egin baino. Zapasto barriz, adurra dariola dago. Algortarrari kafea eta enpaiduak dubarik damotsoz uste izanik hainbat txanpon jaurtitzen dauela piano horren barrura. (hau mundu) pozak leloturik egon adurra erion pozak leloturik egon adurra erion el06588 Torreko txiliñak sua nonbait egoala iragarri euskuneko, gure Maripa umea neure besoetan itxi ta txioa baiño ariñago kale-barrenera ioan zan. (bein beti) oso arin txioa baino arinago oso arin txioa baino arinago el06589 Bai Erroke: orbelak legetxez etozan teillatuak beera; beren moduko aize batek, nik bein ez bein ezautu eztodan modukoak, putz egiten eutsan suari (...) Ezaz i, Txili, bein ez bein da baten ez baten bildur izan? (bein beti) inoiz ez behin ez behin inoiz ez behin ez behin el06590 Ezaz i, Txili, bein ez bein da baten ez baten bildur izan? (bein beti) inoiz ez baten ez baten inoiz ez baten ez baten el06591 Nik zorgiñik dagoan edo eztagoan eztiñot. Leberiñen amama zorgintzat dauke guztiak: nik eztakit. Baiña nik bildur ez izatearren eztot arren egiten: aur dago bada untzea. (bein beti) ahí está la cuestión! hor dago untzea! hor dago untzea! el06592 Esan daust Errokek, eta badakit zer esan gura dauan. Ni gaurrarte enaz iñoren bildur izan, izango bere ez. Eta au dala ta eztala, zerua aztu gizonak? Iaungoikoaren gomuta eztan gizona, Txanton bera baiño bere ortik emendikoagoa da: Txanton, oilloa; orretariko gizona, ganbelua. (...) Gure auzoko dirudun ori, zelan alangoa ta bada-ezpadakotxua ta ortik emendikoa ta guztia bearrekoa dala batzuk esanarren, euskaldun garbia ta euskaldun garbien semea dozu; onez ganera kristiñaua, Eliza onetantxe bateaturikoa. (bein beti) eskas, kaskar hortik hemendiko eskas, kaskar hortik hemendiko el06593 Berarizko garatzen bat erabillen esku-artean mandazaiñak: Txiligandik aldendu gura ez, Txili nondik pozarren eukiko, Txili gora, Txili beera ta beti Txili. Ardao barria edan eragiteko atxakia edo estakuruaz, alkarregaz ioan zirean bata ta bestea, mandazaiña egoan ostatura. (bein beti) amoa edo proiektua ukan (ezer) eskua artean erabili amoa edo proiektua ukan (ezer) eskua artean erabili el06594 Ezekian Txantonek euren artu-emonen barririk, eta iakin-guratsua zana ez ukatutearren, Errokeri ta Leberin zaarrari itandu eutsen zegaitik eteebilzan arek orratza ta aria, edo argia ta gerizea legez. (bein beti) elkarrekin orratza eta haria legez elkarrekin orratza eta haria legez el06595 Ezekian Txantonek euren artu-emonen barririk, eta iakin-guratsua zana ez ukatutearren, Errokeri ta Leberin zaarrari itandu eutsen zegaitik eteebilzan arek orratza ta aria, edo argia ta gerizea legez. (bein beti) elkarrekin argia eta geriza legez elkarrekin argia eta geriza legez el06596 —Txilik txokoa egingo dau, Erroke; esan eban Leberiñek. —Bai zera! —Ez zera! eztitan da adurretan dabil beragaz beiñik bein. —Nire alabea balitz, iakingo neuke zer egin. (bein beti) (inon) bertakotu txokoa egin (inon) bertakotu txokoa egin el06597 —Txilik txokoa egingo dau, Erroke; esan eban Leberiñek. —Bai zera! —Ez zera! eztitan da adurretan dabil beragaz beiñik bein. —Nire alabea balitz, iakingo neuke zer egin. (bein beti) ezezkoa ez zera ezezkoa ez zera el06598 --Txilik txokoa egingo dau, Erroke; esan eban Leberiñek. --Bai zera! --Ez zera! eztitan da adurretan dabil beragaz beiñik bein. --Nire alabea balitz, iakingo neuke zer egin. (bein beti) maitemindurik (inogaz) adurretan ibili maitemindurik (inogaz) adurretan ibili el06599 Gure Txanton lango gizonik! Ordurik ezin izenta lekio. Esan neutsan orduan etorri balitz, onezkero Elizan gengozan. Nire agindu guztiai baietz erantzuten dautse aoz, egimenez ezetz. Katalin: ire senargei dontsu ori nire senarra baiño esangiñagoa izan dailla. (bein beti) zintzo, esandakoa egiten duena esangin zintzo, esandakoa egiten duena esangin el06600 Zer orrek, orrek zer? Ondasun billa abil Katalin? Orretara-ezkero ez beste baten zain egon: geure auzoan bizi da Ameriketatik oraintsu erriraturiko mutil zaar bat, orrazi zaarren aginduna. (bein beti) hortz apurtudun orrazi zaharren hagindun hortz apurtudun orrazi zaharren hagindun el06601 Ori larregi esatea da. Ziur iakinarte, etxako gizoni orrelango iraiñik ezarri bear; ziur iakin da bere, kontuz kontuz, ezin bestez da miiña labanegitu barik (bein beti) zuzenak edo esatekoak ez direnak esan mihia labandu zuzenak edo esatekoak ez direnak esan mihia labandu el06602 Perrandes ezta orren erikoa, izango bere ez. Esatea bere! Perrandes lango mutillak eztira orma-bedarra legez nungura ta lekuan lekuan ikusten. (bein beti) esatea bere! esatea bere! el06603 Perrandes ezta orren erikoa, izango bere ez. Esatea bere! Perrandes lango mutillak eztira orma-bedarra legez nungura ta lekuan lekuan ikusten. (bein beti) ugari, arrunt horma-bedarra legez ugari, arrunt horma-bedarra legez el06604 Zapatari orrek, beetik ikusi ta bere, ona eritxon; da ziurtzat euki leikenez, zeruan baldin badago, amaika bidar beren erritarrakaz batu ta guri begira dagoanean pozezko adurretan esan izango dau ak ederra da gero Lekeitioko uriaren biotza! (bein beti) pozak leloturik adurretan pozak leloturik adurretan el06605 Gau atan Txiliren alabea Elizan ikusi-ezkero, betuleai zirkin eragin baga altarara begira ta beren ezpanak motzaillen artazi edo guraizak legez gelditu baga alkar ioten, zein gurasok ezeutsan Iaungoikoari bera langoxe alaba elizarakoi bat eskatuko? (bein beti) erne, tinko behatuz betuleari zirkin eragin baga erne, tinko behatuz betuleari zirkin eragin baga el06606 Ezkonduteko banengo (ondo entzun gero, ondo: ez albokera begiratu, kaltza nasaidunik ezton agiri-ta) ezkonduteko banaiengon, berreun mandazain euren antzeko bi milla mando ta guzti baiño naiago izango naieuken Txanton bat soiñeko utsakaz (bein beti) aberats kaltza nasaidun aberats kaltza nasaidun el06607 Alkarri loturiko txakur asarratu bi legetxez, ibilliago ta ariñago ioazan biak: murmur bata, agiñak agirian bestea. Mariparen etxe-ingurura eldu zireanean, Katalin bekoki txordoaz da zerbait atzeraturik, «iñok nai ezpadau bere…» esaten abia ekion «ezaz ezkonduko» erantzun eutsan Maripak. Ezeutsen alkarri besterik esan, aldendu zireanean. (bein beti) haserre bekoki txordoagaz haserre bekoki txordoagaz el06608 Nor? Txili? Aotik kendu daustak, Erroke; neu bere orixe itanduteko egon naz. (bein beti) esatekoan aurreratu ahotik kendu esatekoan aurreratu ahotik kendu el06609 Astakeriak miiñean artuten dabezala esan dautsat arratsaldean, da nik barriz eztot bera mindutearren esan. (bein beti) aipatu, esan mihian hartu aipatu, esan mihian hartu el06610 Iatuna ta edalea neu? edan-sarria batez bere? Nok ikusi etenau zabuka ibilli eziñik, edo tirlitorlo miiña moteldu-ta? (bein beti) hizketa motelean tirlitorlo hizketa motelean tirlitorlo el06611 Ama errukarria ikara gorrian da izerdilarritan ikusi ebenean, zeri oratu ezekiela geratu zirean. (bein beti) izerditan izerdi larritan izerditan izerdi larritan el06612 Egon ai puskatxu baten, Txanton; laster atzena emongo dautsat asiriko arlo oni. (bein beti), Atzena jo dau (voc aran) amaitu atzena emon / jo amaitu atzena emon / jo el06613 Goazan bada, erabagi eban sakristauak: alkarri begira egoteak eztakar atze onik. (bein beti) zer egin ezean, lanik gabe elkarri begira egon zer egin ezean, lanik gabe elkarri begira egon el06614 Goazan bada, erabagi eban sakristauak: alkarri begira egoteak eztakar atze onik. (bein beti) (ezerk) ondorio txarrak eduki (ezerk) atze onik ez ekarri (ezerk) ondorio txarrak eduki (ezerk) atze onik ez ekarri el06615 eguna argitu iakenean (bat batera ta goizabar baga argitu zan orduan) zirririk edo zirkiñik egin ezpaleben antzera, zazpi gizonak, iru astoak eta zori txarreko umeak alkarren kontran euren buruak ikusi ebezan. (bein beti) ez mugitu zirririk ez egin ez mugitu zirririk ez egin el06616 Neuk bere gizaseme indartsu ta barru sendodunak ezautu dodaz; arako neure aitaita, indar-arazoetan entzute andikoa. (bein beti) ospetsu entzute handiko ospetsu entzute handiko el06617 ùEzaz i, Txili, bein ez bein da baten ez baten bildur izan? ùTxili ez. ùGabaz bakarrik eta bakartasunean abillenean bere ez? ùEzta munduan neu bakar bakarrik bizi banintzok bere. ùIzan leikeà edo eztakit nik zer esan: orrelango epairik etxoat benetan diardun gizonengandik entzun. Neuk bere gizaseme indartsu ta barru sendodunak ezautu dodaz (bein beti) ausart barru sendodun ausart barru sendodun el06618 Sinistu bere ezin dot ire aitaita sendoa, damutuak direala ta eztireala, ikaratu izatea. Damutuak!! Erdi billoizik, txikotaz edo idi-zillaz gorputza odolduten iarduten daben ero batzukaitik taupadaka biotza asi? Biotz txatxarra da, gizonak ezgauzakaitik taup egiten daben biotza. (bein beti) ikaratu bihotzak taup egin ikaratu bihotzak taup egin el06619 Txili: eztau balio izango gero gauza bat esan da beste bat egiteak. Or gau-erdi-inguruan norberen gerizarik bere ikusten eztan gau illun baten, buru-utsik, ortozik edo orpo-utsik eta erdi-billoizik, erraldoia lango Damutu andi bat begien aurrera, eu bakarrik agoala, aurkeztuko balitzakik, ezintzake, Txili, bildur izango? (bein beti) gau ilun norberaren gerizarik ikusten ez den gau gau ilun norberaren gerizarik ikusten ez den gau el06620 Mandoai askan garagarraren ordez lepoko estalkiak edo berogarriak ipiñi eutsezan iakitzat; mando errukarriak bein baiño ezeben burua makurtu, agiñak erakutsi barriz bein bere ez. (bein beti) jan gabe egon haginak ez erakutsi jan gabe egon haginak ez erakutsi el06621 Perrandes, argimutilla eskerrean da gorostizko makilla eze bat eskuman eukazala, aiñenka ta biraoka, bein banaan Tordillori, Carbonerori ta Platerari bizkarazurra neurtuten. (bein beti) jipoitu, makilatu (inori) bizkarra neurtu jipoitu, makilatu (inori) bizkarra neurtu el06622 Gero txalupa maisuakaz batera osteratu bear izaten eban Talara; eta guztien artean eguraldia alik zeatzen aztertutakoan, itxasoraterik egonezkero, dei egitekoai dei egitera ioaten zirean. (bein beti) arrantzale dei egiteko arrantzale dei egiteko el06623 Gauza andi ta beren moduko bat ikusi eban Txilik, Tala goikotik beraganantz etorrela, baltzaren baltzaz illunetan bere geriza egiten eban. Urreratu iakonean, «gau on, adiskidea, esan eutsan Txilik; goizetik gabilz, goizetik (bein beti) oso beltza izan (inork) baltzaren baltzaz ilunetan geriza egin oso beltza izan (inork) baltzaren baltzaz ilunetan geriza egin el06624 —Orretaraezkero, berba biko gizona az i. —Ez ni. —Bart euk ezeuan eskiñi, edozein Damuturi lagun egingo euskeola? —Baiña… —Atxakiak, akiakulak eta estakuruak daukazak ik. (bein beti) faltsu berba biko faltsu berba biko el06625 Tximista gorria! ni baiño igarle obea az. (bein beti) tximista gorria! Ezadazula arpegi beltzaz begiratu. (gar) tximista gorria! tximista gorria! el06626 ezekian, baiña, zelan azaldu, zegaitik edo zerik zetara erabillen burua albo alboka kristal edo beiraarteko irudiak. (bein beti) zergatik zerik zertara zergatik zerik zertara el06627 Geratu baga bigarrenez bertara begiratu eban, da argi ziriña ta illuntasun ao-zabala baiño besterik ezeban ikusi (bein beti) ilunpe handia iluntasun aho zabala ilunpe handia iluntasun aho zabala el06628 Uriko atzenengo etxea lepo-aldean itxi ebenean, Txilik (besteari zerbait erasotearren nire ustez) izerditan egoala ta gelditxuago ibilli ta bere, elduko zireala esan eutsan. (bein beti) aurreratu (ezer, inor) lepoaldean itxi aurreratu (ezer, inor) lepoaldean itxi el06629 Beren buruagaitik oskilla entzun ebanean, esku biak ukabildu ta astakeriren bat esan da egitera ioan seiñero indartsua; baiña lagunaren atzetan amar erpe, amuak langoxe okerrak, ekusazala begitandu iakon, da arritu-ta aoa zabalik eta arnasa baga gelditu zan. (bein beti) izuturik arnasa baga izuturik arnasa baga el06630 Mandazain mokor-astunak eurai obeto iarraitutearren, kortan sartu ta iru mandoetatik bizkorrena azpiko laguntzat artu eban (bein beti) zamari hartu azpiko laguntzat hartu zamari hartu azpiko laguntzat hartu el06631 Geroago ta ariñago ioazan, alkarren leian eritxi baten, baiña bera konturatu baga: Auria-ko bide medarretik Arrupaiñen zear, Leako zubitik irago bear izan eben Oleta atzean isteko (bein beti) itxuraz, antza eritxi baten itxuraz, antza eritxi baten el06632 Berak, lotorditatik itzartu-ta legez, aoa zabalik begiratu eutsan (bein beti) mozkorraren loa lotordi mozkorraren loa lotordi el06633 Albert Dolhats laboraria ez da bere nortasuna saltzekotan: "irabazteko errabia dut, beti euskaldun izanen naiz" dio deplauki nornahiren aitzinean (Herria 1995) sendoa izan aditzezkoa no estar en venta (neure, heure, bere...) nortasuna saltzekotan ez egon sendoa izan (neure, heure, bere...) nortasuna saltzekotan ez egon el06634 Zain piska bat baitugu euskaldunek, hark egiten du bertzeak baino azkarrago garela (Herria 1995) azkarra izan, indartsua izan aditzezkoa tener nervio zain ukan azkarra izan, indartsua izan zain ukan el06635 Urtean 1.500 odol emaile kondatzen dituzte eta Irun herria da araukan Gipuzkoako lehen odol-emailez (Herria 1995) araberan aditzlaguna proporcionalmente proportionnellement, comparativement araukan araberan araukan el06637 Ezinbestean dela gobernua hortaratzen, paso joan gintazke bainan hori hola izanez, zer erran nahi du horrek? Bozak irabazi dituztenean, ez zakitela zeri buruz zoatzin? (...). Goazen paso beraz, gobernu buruak bere borondate ona erakusten duen ber delako bizitegi hortarik alde bat joanez, Urtats baino lehen... (...). Aldi huntan haatik, ez dira joan paso! Hasarre gorrian, Donibane eta Ziburu bi herrien arteko zubia zerratu dute (...). ez axola izan aditzezkoa paso joan ez axola izan paso joan el06638 Iduri du ere, eta hau ez da batere demokrazioa sano baten seinalea, jende ainitzek igurikatzen dutela mirakuilu egile bat! Patar guziak jestu gutiz ordoki ezarriko dituen norbait! Mesias bat, erran ginezake! (Herria 1995) arazoak erraz konpondu aditzezkoa patarrak ordoki ezarri arazoak erraz konpondu patarrak ordoki ezarri el06639 Egunetik biharamunerat, duela doi-doia zenbait aste kasik nehork ezagutzen ez zuen mutiko gazte horrek fama gaitza bildua zuen, denak hartaz mintzo! (Herria 1995) ospetsu bihurtu aditzezkoa fama bildu ospetsu bihurtu fama bildu el06640 Alako lanbideak beti ere, lendik aski lanpeturik daudenen bizkar ezpaletoz (kaz lanak), bere bizkar uzten zuten. (amab eg), Gainerat, baditazke orain zernahi lan tzar haren bizkar ezarriko dituztenak, harek eginak edo ez harek eginak berdin, hori ere ez baita nahaskeria baizik! (Herria 1995) (inoren) ardurapean aditzlaguna a (mi, tu, su...) cuenta, a (mi, tu, su...) cargo sur le compte de (inoren) bizkar (inoren) ardurapean (inoren) bizkar el06641 Bainan nun hatxeman bilari aski entzunak eta atrebituak. Gehiago dena, azen ontzeko, nagusi marokanoek ahoan bilorik gabe errana zuten hilen zituztela piru hortako salatari, espiunak (...) Azen ontzeko, izan ziren sekulako galtze makurrak Euskal Herriko barruki heietan (l. o. g-b.), Azen ontzeko, segurra ere ixlamista deitu horiek hiltze hortaz baliatuko direla oraino herra gehiagoren sustatzeko... (...). Azen ontzeko, langile zindikatak hasarre, jende xeheak duela aintzina pekatuko! Komunixtak oihuka, hola ez dela manera! Sozialixtak ere kexu, ez dela hori bide ona, bainan erran gabe nonbaitik ere zoin litakeen bada bide ona... (Herria 1995). gaizki dagoena okerragotzeko partizipiala para remate azen ontzeko gaizki dagoena okerragotzeko azen ontzeko el06642 Biziki untsa hori bainan nondik eta norat Frantziak besteeri debeka dezake berak beste nehoren axola handirik gabe hoinbeste kopetarekin egin eta egiten duena? (Herria 1995) (ezer) inolako lotsarik gabe egin aditzezkoa hacer (algo ) con toda la cara (ezer) kopeta handiarekin egin (ezer) inolako lotsarik gabe egin (ezer) kopeta handiarekin egin el06643 Finalean bietako gazteenak du berea atera, trenpu onean den Fontan batekin (Herria 1995) sasoian aditzlaguna en forma en forme trenpu onean sasoian trenpu onean el06644 Ederki bururatu da aurtengo Luhusoko --sasoia--, jendea ederki, bi pilota partida suhar, eta forman diren gizonen bitoriarekin (Herria 1995) sasoian aditzlaguna en forma en forme forman izan sasoian forman izan el06645 Gazteagoko kadetetan azkaindarrak xapeldun, senpertarrak urrun utzirik. Badira naski landare berriak Azkainen... lehengoen ordainak! (Herria 1995) txapeldun berriak nominala nuevas promesas landare berria(k) txapeldun berriak landare berria(k) el06646 Mendi eta ibarretako "Mairuen denborako" etxeeki hastez, XVIII. menteko Larzabalen edireiten den "Pagoileta" etxea amiatzeko d�keg�, hirigintzaren (�rbanisma) sortzealat heltzeko (Herria 1995) zahar aditzlaguna del tiempo de Maricasta¤a du temps du roi Guillemot mairuen denborako zahar mairuen denborako el06647 Hauk ez dezatela haatik makila bi buruetarik atxik, xuri ala beltx, gorri ala urdineri, orori amen-ka ibiliz, abileziaz edo jukutriaz (Herria 1995) aldi berean baiezkoen eta ezezkoen alde egon aditzezkoa jugar a dos bandas makila bi buruetatik atxiki aldi berean baiezkoen eta ezezkoen alde egon makila bi buruetatik atxiki el06648 Hogeitahiru urtez Henri Grenet-ek kudeatu duen BAM diztrika bidegurutzean aurkitzen da, eta Lamassourek, erakunde hori hartzearekin ez du mus partida errexa (Herria 1995) lan zaila ukan aditzezkoa mus partida erraza ez ukan lan zaila ukan mus partida erraza ez ukan el06649 Diztrikak egin dituen arrapostuetarik eta zer aldaketa bideratuko duen ikusiz, segurta daiteke Lamassourek uztarria uste baino pisuagoa hartu duela (Herria 1995) lan zaila ukan aditzezkoa uztarria uste baino pisuagoa hartu lan zaila ukan uztarria uste baino pisuagoa hartu el06650 Herriak dira edateko uraren hornitzaile, Diztrikak aldiz ur higatuen garbiketa du bere eskuko (Herria 1995). (inoren) ardurapean egon aditzezkoa estar a (mi, tu, su...) cuenta, estar a (mi, tu, su...) cargo ˆtre sur le compte de (neure, heure, bere...) eskuko ukan (inoren) ardurapean egon (neure, heure, bere...) eskuko ukan el06651 Paueko Unibertsitatearekin ez ditu ere Diztrikak patarrak ordoki lan zaila izan aditzezkoa patarrak ordoki ez ukan lan zaila izan patarrak ordoki ez ukan el06652 salto ederra bota berri naiz lengo zalditik astora. (berts bil), Zalditik astora. (yakin i), Ageriko zalditik astora jautsiko garen ala bi zalditik Rolls Roycera pasatuko (Herria 1995) onetik txarrera aditzezkoa zalditik astora jautsi / saltoa bota onetik txarrera zalditik astora jautsi / saltoa bota el06653 Ageriko zalditik astora jautsiko garen ala bi zalditik Rolls Roycera pasatuko (Herria 1995). onetik hobeagora aditzezkoa bizalditik rolls roycera pasatu onetik hobeagora bizalditik rolls roycera pasatu el06654 Urak bide egin du 18 urte hontan eta holako biltzarreen arrakasta beti haundituz joan da (Herria 1995). denbora alferrik ez igaro aditzezkoa urak bide egin denbora alferrik ez igaro urak bide egin el06655 Soka tira, gogorra daramate treinen antolatzeko atelieraren idekirik atxikitzeko (Herria 1995). borroka gogorrean ari aditzezkoa sokatira gogorra eraman borroka gogorrean ari sokatira gogorra eraman el06656 Ahal zuen bezala bururatu du Olano-k lasterkada gibeleko kautxua leher eginik (Herria 1995) gurpila zulatu aditzezkoa kautxua leher egin gurpila zulatu kautxua leher egin el06657 Bunba ixtorio hits horietaz bestalde, zer berri? Berria frango segur, mota guzietarik! Frantses gobernuak badu jos ahala urratu. Batzuetan gaude haatik zer ari den Alain Jupp‚, zerbaiten josten ala urratzen! (...). Alderdiaren buru dago bixtan dena Fran‡ois Bayrou minixtroa. Josahala urratu baduena bestalde ikasleak hasarre ibilki eta ainitz tokitan... (Herria 1995). arazoak etengabe ukan aditzezkoa jos ahala urratu ukan arazoak etengabe ukan jos ahala urratu ukan el06658 Zer fortunarentzat horiek oro? Kutx ala pil dela ihiziaren jokoa, urte on bezenbat urte txar, hori da berek ere aitortzen duten egia (Herria 1995). zozkatuz a cara o cruz … pil ou face kutx ala pil zozkatuz kutx ala pil el06659 Gaurko gizon industriala, edo paperetako "eskuxuria", izan zen lehenago laborari, baina lehenago oraino, artzain eta ihiztari (Herria 1995). bulegoko langilea nominala eskuxuria bulegoko langilea eskuxuria el06660 Bainan zer dute bestenaz hor gaindi laparra bezala hola lotzeko Alain Jupp‚ gobernu buruari, hemendik piko eta handik ausiki, uztarka ere plantatuak berdin, ifernuko debru zaharra baino makurrago balitz bezala? (Herria 1995) (inori) gupidarik gabe eraso aditzezkoa (inori) laparra bezala lotu (inori) gupidarik gabe eraso (inori) laparra bezala lotu el06661 Bainan zer dute bestenaz hor gaindi laparra bezala hola lotzeko Alain Jupp‚ gobernu buruari, hemendik piko eta handik ausiki, uztarka ere plantatuak berdin, ifernuko debru zaharra baino makurrago balitz bezala? (Herria 1995) gaizto izenlaguna ifernuko debru zaharra baino makurrago gaizto ifernuko debru zaharra baino makurrago el06662 Ez pentsa beraz karrikaren erdian gelditu beharko duela, nehorat biltzerik ez duten jende perreka horien artean... (Herria 1995) kale gorrian gelditu aditzezkoa karrikaren erdian gelditu kale gorrian gelditu karrikaren erdian gelditu el06663 Hori da gizon harrigarri horren egiazko mezua. Harrigarria diogu, egina baitu bide bere denboran! (Herria 1995) hasi berria ez izan aditzezkoa (inork) bide egina ukan hasi berria ez izan (inork) bide egina ukan el06664 Eta hau segidan. Ez ahal dute hauk laurek ere iretsia joan den igandeko hoin gutiz galtzea! Arrazoinekin. (Herria 1995) onez eraman aditezkoa irentsia ukan onez eraman irentsia ukan el06665 Elgar ezagutzen dute bi herri buruzagiek, to-ka dira omen elgarri ari, eta berek erran dutenaz, goxoan dira mintzatu (Herria 1995) elkarrekin konfiantza izan aditzezkoa elkarri toka ari izan elkarrekin konfiantza izan elkarri toka ari izan el06666 Sukarrak ez gaina hartzeko gisan eta giroa ez aintzina mintzeko, Alain Jupp‚-k beharko du mediku ona izan (Herria 1995) gainditu aditzezkoa gaina hartu gainditu gaina hartu el06667 Min egin diete ondarrekotz baigorriarrek jazko xapelduneri, eskuan eta denetan (Herria 1995) jipoia eman aditzezkoa dar en todas partes eskuan eta denetan min egin jipoia eman eskuan eta denetan min egin el06668 Hori izan da Zelandiarren nagusitasuna. Ez ditzagun, halere, frantses jokolariak peko errekara igor. Jokatu dira zituzten ahalekin, bainan ez Tolosan bezala ez baitzituzten behar ziren ahalak (Herria 1995). mesprezatu, hondatutzat eman aditzezkoa (inor) peko errekara igorri mesprezatu, hondatutzat eman (inor) peko errekara igorri el06669 Jupp‚ gobernuburuak dauka gauzak behar direla haxean ezarri, "S‚curit‚ Sociale" horren karroa ez dadin ixkul edo bidean geldi ezin gehiago abantzatuz (...). Ikusten saltsa handia badela, plegu txarra frango, okerkeria ainitz, eta gobernu bihi batek ez dituela gauzak haxean ezartzen, izan eskuineko ala ezkerreko! (...). Beste bilkura batzu beharko dira oraino gauza horien untsa haxean ezartzeko (...). Esperten arabera, denbora hori ez baita luzeegi izanen gauzak untxa haxean ezartzeko bainan Chirac-ek ez baitu ere epe luzeagoa nahi (Herria 1995). ordenatu, antolatu aditzezkoa haxean ezarri ordenatu, antolatu haxean ezarri el06670 Polonian ere, hauteskundeak zituzten. Hor, Lech Walesa presidentak bere kargua galdu du. Gutik egin badu ere harat-hunata. Denetan bezala, jendea ahanzkor han gaindi ere (Herria 1995) (ezertarako) gutxi falta aditzezkoa faltar poco para gutik egin (ezertarako) gutxi falta gutik egin el06671 Gaitzeko karraskan ari zarezte lanean saltoki huntan! (Herria 1995) gogo biziz aditzlaguna con ah¡nco avec entrain gaitzeko karraskan gogo biziz gaitzeko karraskan el06672 Artetik errateko, noiz hautatu ote dute San Frantses muga-hausleek beren begirale eta laguntzale? (Herria 1995) kontrabandista nominala muga-hausle kontrabandista muga-hausle el06673 Kapbreton-en beharko ginuen arizan; bainan euria jauts-ahala egin zuen egun hartan (Herria 1995) euri asko egin aditzezkoa llover a c ntaros pleuvoir … verse euria jauts ahala egin euri asko egin euria jauts ahala egin el06674 "Les br–lures de l?histoire" deitutako emankizunean zabaldu dute de Gaulle presidentaren azken urtea, 1968-ko iraultzatxoa, de Gaulle-n duda-mudak eta zalantzak (Herria 1995). 1968ko maiatzeko iraultza saioa, frantzian nominala Mayo del 68 Mai 68 1968ko iraultzatxoa 1968ko maiatzeko iraultza saioa, frantzian 1968ko iraultzatxoa el06675 Ikusten saltsa handia badela, plegu txarra frango, okerkeria ainitz, eta gobernu bihi batek ez dituela gauzak haxean ezartzen, izan eskuineko ala ezkerreko! (Herria 1995) bakar batek (ere) ez izenlaguna (ezer) bihi batek ez bakar batek (ere) ez (ezer) bihi batek ez el06676 astoa sal, astoa eros (yakin iii), Batzu bazterturik besteak har, ez girela batere hobeki denen buru. Astoa saldu eta astoa erosi, beihalakoak ziona (Herria 1995) negozio txarra egin aditzezkoa astoa saldu eta astoa erosi negozio txarra egin astoa saldu eta astoa erosi el06677 Ez ote den itsu-mandoka ibilki, xuxen ez jakin makur doana nola xuxendu, hitzaldietan ez badu holakorik aitortzen ere! (Herria 1995) itsuan, noraezean aditzlaguna itsu-mandoka itsuan, noraezean itsu-mandoka el06678 Piarres Larzabal zenak ez zuen besterik erranen, paper-mende dugula gure mendea... (Herria 1995) xx. mendea (burokrazia mendea) nominala paper-mendea xx. mendea (burokrazia mendea) paper-mendea el06679 Zaldi meheak, usaian arrakasta duenak ez du tira handirik izan (Herria 1995) arrakastarik ez eduki aditzezkoa tirarik ez ukan arrakastarik ez eduki tirarik ez ukan el06680 Denak xehatu nahi zituzten Duhauk eta Zugastik, pilota baten polliki biltzea ez balio. Baina kintze bezenbat huts ere egin dute berek holako furian, bereziki gibelean. (Herria 1995) huts asko egin aditzezkoa kintze bezainbat huts egin huts asko egin kintze bezainbat huts egin el06681 Eta aintzinean aldiz pindarrak izanen direla Jean Mixel Mugica eta Pierre Duhauren artean, erran gabea. (Herria 1995) (partida) estua izan aditzezkoa saltar chispas (inoren eta inoren artean) pindarrak izan (partida) estua izan (inoren eta inoren artean) pindarrak izan el06682 Elgarren bete baina bat bakarrik irabazle (...). Bi aintzinlari Errioxarrak ausart eta zainart, peto batzu gora behera, ez baita harritzekoa hainbeste pilota airetik moztearekin. Errandonea eta Beloki ederki, elgarren bete (Herria 1995). berdinak izan aditzezkoa elkarren bete izan berdinak izan elkarren bete izan el06683 Eugi beti gibelerat joka, Unanueri pilota kentzeko bainan Elkoro harroka gogorra gertatu, denak bilduz eta joz (Herria 1995) (inor) mendean hartzen zaila izan aditzezkoa hueso duro de roer (inor) arroka gogorra gertatu (inor) mendean hartzen zaila izan (inor) arroka gogorra gertatu el06684 Zezeaga ez fleitean, huts frango eginez (...). Errasti biziki fleitean, Alustiza lagun langile Titin-Errandonea motel-aldian, aintzineko partideri konparatuz, eta bigarren porrota (Herria 1995). Zezeaga ez fleitean, huts frango eginez (...). Errasti biziki fleitean, Alustiza lagun langile Titin-Errandonea motel-aldian, aintzineko partideri konparatuz, eta bigarren porrota (Herria 1995). aditzezkoa fleitean izan fleitean izan el06685 Capellanek huts ainitz, ikaran eta eginean, Alustiza eta Errastik zirikatu baitute eskuin eta ezker (Herria 1995) nahian eta errealitatean nominala ikaran eta eginean nahian eta errealitatean ikaran eta eginean el06686 Lehena lan beltza, bigarrena hegoaldeko ofizialeen konkurrentzia desleiala. Lan beltzaren kasuan botere publikoek deklaratu dute ahal dutena oro egiten dutela baina xifrerik batere eman gabe (Herria 1995) legez kanpoko lana nominala lan beltza legez kanpoko lana lan beltza el06687 Eta arrangura handiak, kostalde guzian, bainan bereziki Hendaian mugaz haindikoek lan ainitz kentzen diotela, merkeago ariz, batzu beltzean edo erdi beltzean artzen direlakotz, beste batzuek ere gisa guziz ez hemengoen karga berak jasaiten (Herria 1995) legez kanpo aditzlaguna beltzean edo erdi beltzean legez kanpo beltzean edo erdi beltzean el06688 Etxekoz etxeko: Leon Zitrone zendu da. Hori, iduriz bederen, izan da asteko berririk handiena. Igande aratsean zortzietako berrietan 25 minuta eskaini zaizkio Leon Zitrone-ri eta gelditzen ziren bortz minutak Frantziako eta mundu guziko berrieri. Ez ote da soberaxe? Non dago zentzuzko neurria? Berantago, ordu bat baino gehiago Leon Zitrone-z mintzatu dira Bouvard-en inguruan. Beraz, orotara, oren bat eta erdi iraun du Leon Zitrone-ri eskainitako hil-mintzaldiak. Alabainan, etxekoa zen; etxekoz etxeko (Herria 1995). etxeko izan aditzezkoa etxekoz etxeko izan etxeko izan etxekoz etxeko izan el06689 Hots, gauzak etzirela legez lege, Prefetak hautsi ditu muble kontratu guziak eta manatu muble deiak egin zitezen behar zen bezala. (Herria 1995) legezko, legeen araberako aditzlaguna legez lege legezko, legeen araberako legez lege el06690 Denak ere hor daude, hi bahiz eta ni banuk, deusetan ez den gutienetik amor eman nahi! (Herria 1995) amore eman nahi ezik aditzlaguna hi bahaiz eta ni banauk amore eman nahi ezik hi bahaiz eta ni banauk el06691 Gobernuak uste ote du aski nardatuarekin greba egiten dutenen kontra jalgiko direla, orduan haizea arrunt gobernuaren alde itzuliko dela? (Herria 1995) gauzak inoren alde jarri aditzezkoa haizea (inoren) alde itzuli gauzak inoren alde jarri haizea (inoren) alde itzuli el06692 Ordukotz, polliki xahartuak ziren. Batto bazen dena erasia eta larderia, kara mokor batekin, bestea aldebat ixil-ixila, beti irri ezti¤o bat ezpainetan (Herria 1995). haserre aurpegia nominala kara mokor haserre aurpegia kara mokor el06693 Munduko urre guziak bezenbat estimatzen ginuen paper¤oa...! (Herria 1995). asko estimatu aditzezkoa munduko urre guztiak bezenbat estimatu asko estimatu munduko urre guztiak bezenbat estimatu el06694 Hirugarren mailean rugbilariak gogotik arizan baina O‡afraintarrak nausi, ez baitute ondar-ondarreraino barkatzen (Herria 1995). inoiz aski ez izan aditzezkoa hondar-hondarreraino ez barkatu inoiz aski ez izan hondar-hondarreraino ez barkatu el06695 Seinalatzeko dena: bazirela bankarrak finala guzietan eta badela xoko huntan eta kantonamenduan geroko mentura. (Herria 1995) etorkizunaren aurrean fio izan aditzezkoa geroko mentura ukan etorkizunaren aurrean fio izan geroko mentura ukan el06696 Joko hortan bi beso haundi eskolatu ditu Mugica gehienak, alta gizonean zelarik Zugasti eta ez astelehenean bezain zaintsu (...). Jupp‚ gobernuburua berriz mintzatu da telebixtako leiho txar hortarik. Arras gizonean zen, hala iduri segurik (Herria 1995-XII-21). sendo egon aditzezkoa gizonean izan sendo egon gizonean izan el06697 Baina hartan geldi harenak: orratza bezain xuxen, sarearen barnerat zoatzin, jestu gutiz, buruz burukarien perla dugun lapurtarraren pilotak (Herria 1995). zuzen aditzlaguna orratza bezain xuxen zuzen orratza bezain xuxen el06698 Baina hartan geldi harenak: orratza bezain xuxen, sarearen barnerat zoatzin, jestu gutiz, buruz burukarien perla dugun lapurtarraren pilotak (Herria 1995). manomanista nominala buruz burukari manomanista buruz burukari el06699 Lehenbiziko haurra sortu da Makea Uhartean! Patxi, sortu berria, ez dute saltzekoa, ba aitatxi eta amatxi kontent direla, bixtan da eta nolaz ez, mutiko azkar hunen aita amak Pier Urgorri eta Irene Lartigue (Herria 1995). oso preziatua ukan (inor) saltzekoa ez ukan oso preziatua ukan (inor) saltzekoa ez ukan el06700 Parisen berriki, Euskaldun eta Betroinen auzian, bertzeak bertze erranik izan da Ezpeletako apez-etxean bazela ohe andana bat, eta berehala komunika-bideek fama txarra hedatu dute, baizik eta gatu horrek bazuela bertze buztanik (Herria 1995). beste zerbaiten susmoa ukan aditzezkoa katuak beste buztanik ukan beste zerbaiten susmoa ukan katuak beste buztanik ukan el06701 Gizonetan badira manatariak, baina oroitzekotan hauk ere ez direla jainko eta eskutan dituzten giderrak direla, batzu xuxenak eta besteak bihurdikatuak, akerraren adarren gisan (Herria 1995) oker izenlaguna akerraren adarren gisako oker akerraren adarren gisako el06702 Batzu eta besteekin, hinki hanka joanen da beti mundu hau (...). Gauzak hinki-hanka doatzi. Zaldiak maiku eta karrosa dena karranka! Saltsatik ateratu behar... (Herria 1995). balantzaka, herren eginez aditzlaguna hinki-hanka balantzaka, herren eginez hinki-hanka el06703 Aldi huntan hordagoka hasi da frantses gobernua, behar direla berehala libratu, bertzenez kasu, orobat huts egin arazi dako Daytoneko tratuari (Herria 1995) desafioka aditzlaguna hordagoka desafioka hordagoka el06704 Idekiak dituzte ateak Euskal Herriko bi bihotz ostatuek, Angelun eta Donibane Lohizunen. Kaskaroten herrian jaz ardietsia dute aterbe zerbait jendearentzat otorduaren beha egoiteko, ordu arte kanpoan egon behar baitzuten (Herria 1995). behartsuentzako ostatuak nominala restos du coeur bihotz ostatua behartsuentzako ostatuak bihotz ostatua el06705 Idekiak dituzte ateak Euskal Herriko bi bihotz ostatuek, Angelun eta Donibane Lohizunen. Kaskaroten herrian jaz ardietsia dute aterbe zerbait jendearentzat otorduaren beha egoiteko, ordu arte kanpoan egon behar baitzuten (Herria 1995). donibane lohizune nominala kaskaroten herria donibane lohizune kaskaroten herria el06706 Alta, hastapenean aski zaila izan da: irri egiteko bazen ere, besteek ardura pikoak igortzen zizkiguten: "o— avez-vous votre bombe?" "tu abandonnes tes brebis pour faire des ‚tudes!" (segur naiz guk bezala, ainitzek, holako gauzak behin baino gehiagotan entzunak dituztela!" (Herria 1995). zirika ari aditzezkoa meter pullas lancer des piques pikoak igorri zirika ari pikoak igorri el06707 Behin, irri egiteko parada ere ukan dugu, gu tira ahala euskaraz entzutean, galdegin zigutelarik Bosniarrak ginenez (Herria 1995). barra-barra, ahalik eta gehien aditzlaguna tira ahala barra-barra, ahalik eta gehien tira ahala el06708 Huna segida heldu den igandeko: arratsaldeko 4 1/2tan. Xintximariak hor ere? (Herria 1995) Huna segida heldu den igandeko: arratsaldeko 4 1/2tan. Xintximariak hor ere? (Herria 1995) nominala xintximariak xintximariak el06709 Maite nauzu, beraz, Pasqua jauna; nik ere maite zaitut... nola artzainak otsoa (Herria 1995) gorrotatu aditzezkoa artzainak otsoa bezala maite gorrotatu artzainak otsoa bezala maite el06710 Azken bi aste horietako saltsak aintzina iraun behar balu, denen kaltetan litake, bi sosen zentzua duenak hori argi eta garbi ikusten ahal du! (...). Gaude batzuetan zer duten burutan Parisen eta hor gaindi! Iduri du bi sosen zentzurik ez dutela, funtsezko behar-orduen neurtzen batere ez dakitela edo bestenaz gutaz airoski trufatzen direla! (Herria 1995). zentzu apurra (ez) ukan nominala bi sosen zentzua (ez) ukan zentzu apurra (ez) ukan bi sosen zentzua (ez) ukan el06711 Etsian etsi zindikatak ere hola tematu badira, eta hoin luzaz, bixtan da greba pisu horiek ez direla haatik gelditzen ahal gobernuak zerbaitetan amor emanez baizik! (Herria 1995) ideia edo asmo batean irmo egon etsian etsi ideia edo asmo batean irmo egon etsian etsi el06712 Politikari handi-mandi horiek frangotan holakoak izaiten dira. Arrunt zentzuz eta arrazoinki ariko direnean, eiherako astoak ere adarrak ukanen ditu, eta aski adar luzeak gainerat, orein batek dituenen heinekoak! (Herria 1995) ideia batean tematu aditzezkoa eiherako astoak ere adarrak ukan ideia batean tematu eiherako astoak ere adarrak ukan el06713 Gauza bat bada ona Xarriton-ekin. Aise mintzo da, kar eta fede ainitzekin, eta gibeleko bortarik ez du! (Herria 1995) faltsua ez izan aditzezkoa gibeleko bortarik ez ukan faltsua ez izan gibeleko bortarik ez ukan el06714 Ateraldi batzu kausitzen ahal dituzu ez hain zure gostukoak edo hanbat harrigarriak, bainan edozoin gisaz, zuhaur gogo onekoa bazira, emaiten dautzute hameka gogoetaren pazka... (Herria 1995) zer pentsatua eman aditzezkoa hamaika gogoetaren bazka eman zer pentsatua eman hamaika gogoetaren bazka eman el06715 Erran digu plegu txarrak badirela hartuak, Elizak estadoekin baizik ez harremanik, Batikanoa bera ere estado bat izanki gainerat... (Herria 1995). ohitura txarrak hartu aditzezkoa prendre le mauvais pli plegu txarrak hartu ohitura txarrak hartu plegu txarrak hartu el06717 Sant Andreseko partida hau onez-onezkoa zuten eta ez xapelgokoa (Herria 1995) lagunen arteko partida nominala onez onezko partida lagunen arteko partida onez onezko partida el06718 Urte guziz egiten duen bezala, A.E.K.k, E.G.A. titulua pasatu nahi duteneri azterketa hori aintzinetik lantzeko parada eskaintzen zaie (Herria 1995) titulua eskuratu aditzezkoa passer le titre titulua pasatu titulua eskuratu titulua pasatu el06719 Ez ahantz halere gizarte geriza (hala deitzen dut "S‚curit‚ Sociale") behar dela berriztatu (Herria 1995). gizarte segurantza nominala gizarte geriza gizarte segurantza gizarte geriza el06720 "Que demain notre agriculture reste … visage humain". Horren erraiteko "tupeta" ere badute! Ikusiz orai arte eta orai ere deramaten politikak kontrarioa ekartzen duela (Herria 1995) lotsagabea izan aditzezkoa tener cara avoir un sacr‚ culot tupeta ukan lotsagabea izan tupeta ukan el06721 Dirua errege den aro berri honetan hona euroa, izena duelarik izana baino lehen. nabarmen izan aditzezkoa izena izana baino lehen ukan nabarmen izan izena izana baino lehen ukan el06722 Ukan dute afera izena ezin hautatuz. Auzi hori alta gauza guti ditakeelarik ondotik trenkatu beharko diren batzuen aldean... (Herria 1995). arazoak ukan aditzezkoa afera ukan arazoak ukan afera ukan el06723 Irabazle besteak, baina badutela bihotz, gerezitar anaiek ere! (Herria 1995). ausardia ukan aditzezkoa bihotz ukan ausardia ukan bihotz ukan el06724 Idazlana, josteta, familia: harri batez bizpalau xori, hots! (Herria 1995). baten bidez bizpalau gauza egin aditzlaguna (matar) dos p jaros de un tiro (faire) d'une pierre deux coups harri batez bizpalau xori baten bidez bizpalau gauza egin harri batez bizpalau xori el06725 Bistan dena, ez dira egunetik biharamunera ageriko urrats horren emaitzak (Herria 1995). berehala aditzlaguna de un d¡a para otro du jour au landemain egunetik biharamunera berehala egunetik biharamunera el06726 Zuraidar pare pollit hau beti onduz joan da aurten, duten besoarekin (ttipiskoa batek) baina trinketeko katixima ontsa ikasia (Herria 1995) zerbait ongi ezagutu aditzezkoa (inongo) katixima ontsa ikasia ukan zerbait ongi ezagutu (inongo) katixima ontsa ikasia ukan el06729 Bakearen gri¤a zerbait dutenentzat, untsa berri txarrak azken egun hotan ere... Bosnian, badute josahala urratu bake iraunkor bati ezin plantatuz (...). Den hoberenetik ukanen du jos ahala urratu. Orroit dadila ere gauza huntaz: partida ez duela baitezpada irabazi agertu dituen xede eta asmoek jendea miretsirik bainan sozialixtek aspaldixkoan egin dituzten huts eta petto guzien gatik... (Herria 1996). arazoak etengabe ukan aditzezkoa jos ahala urratu ukan arazoak etengabe ukan jos ahala urratu ukan el06730 Hala ere pentsa daiteke ez dela hainbestetarainoko inbestizamendua kutx ala pilean deliberatzen eta UCIN-ek baduela mentura ona, berak bakarrik 50 miliar zentima ezartzen dituelarik (Herria 1996). zozkatuz a cara o cruz … pile ou face kutx ala pil zozkatuz kutx ala pil el06731 Esperten arabera, denbora hori ez baita luzeegi izanen gauzak untxa haxean ezartzeko bainan Chirac-ek ez baitu ere epe luzeagoa nahi (...). Bosnian emeki emeki gauzak ari dira haxean jartzen (Herria 1996). ordenatu, antolatu aditzezkoa haxean ezarri ordenatu, antolatu haxean ezarri el06732 Hartan akabatu da Etchegoin, jadanik sobera fleitean ez zena osasunez (Herria 1996) sasoian egon estar en forma fleitean izan sasoian egon fleitean izan el06733 Gatu horrek balukeela beste buztanik? -- Hainbeste krimaren aitzinean ixilik egoiteak guretzat argi erakusten du frantses gobernua eta gobernuak konplize direla (Herria 1996). beste zerbaiten susmoa ukan katuak beste buztanik ukan beste zerbaiten susmoa ukan katuak beste buztanik ukan el06734 Urru¤ako saltegi batean, mugaz haindiko bi lagun atxeman dituzte, iduriz aski behartsuak izan behar diren horietarik, tirahala jateko ebasten plantatuak (Herria 1996). barra-barra, ahalik eta gehien tira ahala barra-barra, ahalik eta gehien tira ahala el06735 Urte bat baino gehiago bazen, Panpile guduan ari zela gaitzaren aurka. Hunek higaturik, trenputxartze batek ereman du Eguberri goizean, 44 urtetan (Herria 1996) ondoez, ongiez nominala trenpu txartze ondoez, ongiez trenpu txartze el06736 Biharko pilotari hauk izan ditugu Garatenean, lehenik, ogia erre artinoko opila. Ogi onaren mentura sarriko, holako opilak (Herria 1996) gaitasunak ukan aditzezkoa ogia erre artinoko opila ukan gaitasunak ukan ogia erre artinoko opila ukan el06737 Errotabereak zuen aldia txarra, eskua omen, nahiz jo haundi batzu eginik ere artetan (Herria 1996) ondoezik egon aditzezkoa aldi txarra ukan ondoezik egon aldi txarra ukan el06738 Besteek haatik gehixago egin behar zuten, besoa badu Berra hendaiarrak ere eta Urru¤ako eskolakoa da pilotan Christian Ezcurra, Patriken kusia (Herria 1996) indartsua izan aditzezkoa besoa ukan indartsua izan besoa ukan el06739 Badute molde hauk ere eta ukan dute dotzena baten abantaila, jo eder batzu, taulak ere bai, eginez denek baina peto itsusiak ere (Herria 1996) trebetasuna ageri aditzezkoa apuntar maneras molde ukan trebetasuna ageri molde ukan el06740 35-30 galtzen izanik, azken hamabostak [tantoak] egin tuzte lerroan senpertarrek (Herria 1996) bat bestearen ondotik egin aditzezkoa lerroan egin bat bestearen ondotik egin lerroan egin el06741 Angelu eta Miarritze jalgi dira elkarte hortarik, berez-bere nahiagoz segitu (...)Ikusi behar ere irabazle aterako den alderdiak aski gehiengo ukanen duen ala ez berez-bere jokatzeko, beste nehoren laguntzaz behartu gabe... (Herria 1996). nor bere aldetik, laguntzarik gabe aditzlaguna berez bere nor bere aldetik, laguntzarik gabe berez bere el06742 Donoztiri Basagaitzean sortua, 13 haurridetarik "azken zitoa" berak bere omorearekin zion bezala, 93 urte eginen zituen martxoaren 13an (Herria 1996) gazteena nominala azken zitoa gazteena azken zitoa el06743 Mitterrand ez ginuen nor nahi. Izpiritu erne eta xorrotxa, gizon abila, fuña bezen abila, azeri zaharra baino azeriagoa, nahiko hedadura bazuena (Herria 1996) oso trebea izenlaguna fuina bezain abila oso trebea fuina bezain abila el06744 Duela 36 urte sortu zelarik IKAS, gaia zen pikoan emaitea euskararen erakusteko materiala (Herria 1996-I-18). Ondoko hogei urteetako ikerketa eta lanpide gehiena sortuko duen ondarkin proiektu hori pikoan emaiteko orduan ikerketa batzorde bat emana da legez. Honek du oiloa bipildu (Herria 1996-I-18). Gazte andana bat hurbildu zaigu erranez nahi zutela hemengo ekonomia ezagutu: pikoan emaiten ari dugu aste ondar andana bat hartuko duen ikastaldi ekonomiko bat (Herria 1996-III- 7). prestatu, atondu aditzezkoa pikoan eman prestatu, atondu pikoan eman el06745 Ondoko hogei urteetako ikerketa eta lanpide gehiena sortuko duen ondarkin proiektu hori pikoan emaiteko orduan ikerketa batzorde bat emana da legez. Honek du oiloa bipildu (Herria 1996). ikertu oiloa bipildu ikertu oiloa bipildu el06746 Presidentaren hautatzeko botz biltze denboran, ezkerrekoek agerian ezarri zuten etzituela Lech Walesak behar zituen zerga guziak pagatu. Botearen errefera eman zuten presidentaren kidekoek erranez Jozef Oleksy izan zela luzaz KGB erruso poliza famatuaren berri biltzale eta heltzalea (Herria 1996). ordainetan eman aditzezkoa botearen errefera eman ordainetan eman botearen errefera eman el06747 Oihu horrek Frantzia guzian bazterrak harrotu ditu, nahi eta ez (zez erre), JOXPAKIÑA. Honexengatik dira katramila guziak. NARXIXO. Honek bazter guziak nahastu ditu. (tantarrantan), Baña, aski degu onenbestez. Bazterrak naasteari utzi dezaiogun bein-betirako (kaz lanak), Orain baña lenago bazterrak nastubak Isidrok pagatzen ditu guzien kastubak (jaio biz), Zertan zabiltza dama maitia baztarrak orrela nasten? saia zaitia jeniyu oiek al dezvn lenena uzten (jj luj), Baztarrak nastutzera zergatik etorri zeran berriz etxe onetara (burrun), Kezka txarretan bizitzeko, beren burak galtzeko, bazter guziak nasteko (txan kant), Bazterrak inarrosi dituzte berri horiek eta Oleksy jaunak behar izan du bere kargua utzi gauzak klartu arte (Herria 1996). jendea asaldarazi aditzezkoa bazterrak harrotu / inarrosi / nahasi / toreatu... jendea asaldarazi bazterrak harrotu / inarrosi / nahasi / toreatu... el06748 Ondoko hogei urteetako ikerketa eta lanpide gehiena sortuko duen ondarkin proiektu hori pikoan emaiteko orduan ikerketa batzorde bat emana da legez. Honek du oiloa bipildu. Ekolosiztek erran oharpen larrienak bere egin ditu iker batzorde horrek (Herria 1996) (zerbait) sakon aztertu aditzezkoa oiloa bipildu (zerbait) sakon aztertu oiloa bipildu el06749 Hemengo bildotsak ez duelakotz eskerrik? (Herria 1996) (ezer) ez estimatu aditzezkoa (ezerk) eskerrik ez ukan (ezer) ez estimatu (ezerk) eskerrik ez ukan el06750 Denboraren bi hegalak - hala deitzen zinituen sortzea eta heriotza - berrogeita hamar urtez zabaldurik, bildu dituzu urtarrilaren 8-an, goizeko zortziak eta erdietan (Herria 1996) jaiotza eta heriotza nominala denboraren bi hegalak jaiotza eta heriotza denboraren bi hegalak el06751 Denboraren bi hegalak - hala deitzen zinituen sortzea eta heriotza - berrogeita hamar urtez zabaldurik, bildu dituzu urtarrilaren 8-an, goizeko zortziak eta erdietan (Herria 1996) hil aditzezkoa denboraren bi hegalak bildu hil denboraren bi hegalak bildu el06752 Amatxik iduri du, barkamendurekin, selauruko kutxa xaharra. Hunek ez daki ez bere balioa. Eta han baztertu zutenek are gutiago (Herria 1996) nork berak zenbat balio duen ez jakin aditzezkoa selauruko kutxa iduri nork berak zenbat balio duen ez jakin selauruko kutxa iduri el06753 Haundienean egin dakote ongi etorri Batikaneko jauregian Chirac jaunari (Herria 1996). handikiro aditzlaguna solemnemente solennellement handienean handikiro handienean el06754 Aintzineko borrokazaleek bazuten bazka lehen partidan. Orotara 27 pundu (15 eta 12 frantsesen alde) eta pundu guziak gaztigu ostikoz edo punpa-lasterrez markatuak. Entsegurik ez da izan (Herria 1996). (ezer egiteko) aukera ona ukan aditzezkoa bazka ukan (ezer egiteko) aukera ona ukan bazka ukan el06755 Bada solas egun hotan Jutsi, Arhansusi eta Izura alde huntan zeren luze gabe trenkatu beharra omen baita gure auzi minbera hori; erran zaharrak dioen bezala "apoa kerrenean" dugu naski eta luze gabe jakin behar ginuke Bruxelles-eko deliberua (Herria 1996). egoera aldeko ukan aditzezkoa apoa gerrenean ukan egoera aldeko ukan apoa gerrenean ukan el06756 Nor nausiko hirugarren finalerdian, Capellan Errioxarra eta Beloki Nafartarra garraile, dudarik gabe aldi hontan. Logro¤oko ikusleak ere alde, orroaz partida guzian, zezen plazan bezala (Herria 1996) orroka ari zezen-plazan bezala ari orroka ari zezen-plazan bezala ari el06757 Baina Fernando Arretxe, Luzaide Bidarteko semeak, Belokiri ikarak eman dizkionak, 34 urte. ikaratu aditzezkoa ikarak eman ikaratu ikarak eman el06758 Doi-doia hogei urte inguru hortan pindarrak ateraz mundua ilusitu behar duen bat, gazte gordinaren jeinuak ororen adoragarri ezarriz, eta hori, diruz hanpaturik gelditzeko, hori ote dea mailik goreneko kirola? (Herria 1996) distiratu pindarrak atera distiratu pindarrak atera el06760 Jakes handia tokiaren gainean ez dauke. Aintzineko astean, Frantzia behere hortan ibilirik, Ameriketarat airatua ginuen! (Herria 1996) etengabe hara eta hona ibili aditzezkoa ser culo de mal asiento tokiaren gainean ezin egon etengabe hara eta hona ibili tokiaren gainean ezin egon el06761 Gonzalez lehen minixtroak ere xintximariak ikusten ditu afera horrekin, ez baitakote alabainan nehork sinesten harek ez jakinean zutela bertze horiek GAL delakoa moldatu (...) Errusiako presidentak beti xintximariak ikusten ditu Txetxeniarekin (Herria 1996) sufritu aditzezkoa pasarlas moradas voir le diable xintximariak ikusi sufritu xintximariak ikusi el06762 Andere auzapezak gauza batzu pikoan ezarri ditu (Herria 1996) prestatu, atondu aditzezkoa pikoan ezarri prestatu, atondu pikoan ezarri el06763 (Xalbador:) Zeruko edertasunak berak hotz hotza ninduen uzten, gaztiguaren labe gorria baizik ez nuen ikusten (Herria 1996) infernua nominala gaztiaguaren labe gorria infernua gaztiaguaren labe gorria el06764 Ilabeteko hirugarren igandea kukuso merkatua. Helduden igandean ere dugu kukuso merkatua. Pentsatzeko da jende ainitz hurbilduko dela merkatu hortarat eta ainitzek gogoan daukatela otsailaren 18a (Herria 1996) erreusen merkatua march‚ aux puces kukuso merkatua erreusen merkatua kukuso merkatua el06765 Otsoaren ahorat joanak zirena donazahartarrak Milafrangarat igandean, Martiarenaren trinketerat (Herria 1996) galbidean jarri aditzezkoa meterse en la boca del lobo se jeter dans la gueule du loup otsoaren ahora joan galbidean jarri otsoaren ahora joan el06766 Queneau jaunaren liburu trichte batetik athera dute ekeia; ez da erraiteko baizik ez dela filma on ez gaztentzat, ez eta larrua arras egina ez luketenentzat (Herria 1961-II-16). Larrua egina baitute orai, berek ere ihardetsiko zuten naski, trinketak lau murru dituela denentzat eta pilota biribila (Herria 1996). zaildua izan, heldua izan aditzezkoa larrua egina ukan zaildua izan, heldua izan larrua egina ukan el06767 Neguaren azken uztarrak? Negu handirik ez ginuela orai arte, horra non elurra ere jin zaikun... Astearte goizean, bazter guziak xuri xuria ezarri ditu Euskal Herri barnean bezala kostaldean ere... (Herria 1996) azken emana nominala los £ltimos coletazos azken uztarrak azken emana azken uztarrak el06768 "Punpatik ez diat lehengoek baino gehiago ihardokiko. Dutan parada bakarra diat airetik lotzea. Suertez lehen sakak biltzen badiozkak dudatzen eta nahasten hasiko duk eta botea aldatuko dik. Orduan ene aldi izanen duk" (Herria 1996) (pilota) airez jo, airean jo aditzezkoa airetik lotu (pilota) airez jo, airean jo airetik lotu el06769 Aintzinekoak borrokatu dira apoharmatuarena eginez, erran nahi baita elgar loturik eta batek baloina besapean badoazila aintzina, emeki emeki apoharmatua iduri (Herria 1996) bat eginik aurrera egin aditzezkoa apoharmatuarena egin bat eginik aurrera egin apoharmatuarena egin el06770 Lehenago kauseraz eta bestez aserik hasten zen garizuma, xardinen eta bixilien denbora (Herria 1996) garizuma nominala xardina eta bixilien denbora garizuma xardina eta bixilien denbora el06771 Ofizioz erremedio saltzaile zen farmazia edo botikarietan (Herria 1996) botikaria nominala erremedio saltzaile botikaria erremedio saltzaile el06772 Hor heldu zaio belea kexu handitan, zerbait arrangura handi burutan balu bezala, eta ahapetik erraten dio (baig. zaz.) isilpean aditzlaguna ahapetik isilpean ahapetik el06774 Gana Leizarazukoa ixildu zenean, herjaunak eta han ziren guziek laudatu zuten boz batez (baig. zaz.) adostasunez boz batez adostasunez boz batez el06775 Ostiko bat gibelean emanik, pinpoilka igorri zuen han harat (baig. zaz.) urrunera aditzlaguna han harat urrunera han harat el06776 Anaia maiteak, behar baduzue errege gerlari on bat etsaiari buru egiteko, nik kargu hori har nezake (baig. zaz.) oldartu, eutsi (ezeri, inori) buru egin oldartu, eutsi (ezeri, inori) buru egin el06777 Batak du hoben bat, bertzeak bertzea. Baina bada bekatu bat, guziek bardin duzuena: mihi gaixtoa duzue. Hazten zinituzten nausiaren gainean zenbat ele txar ez duzue erabili! (baig. zaz.) maiseatzailea izan aditzezkoa mihi gaixtoa ukan maiseatzailea izan mihi gaixtoa ukan el06778 Hamar idiren larruz egin zuen harritzeko zahagi bat; haren gainean ixtaklok ezarri zuen Tartaroa (baig. zaz.) zaldigainean bezala aditzlaguna a horcajadas ixtaklok zaldigainean bezala ixtaklok el06779 Gizon gaztearen bihotzak gaindi egin zien orduan (baig. zaz.) hunkitu aditzezkoa bihotzak gaindi egin hunkitu bihotzak gaindi egin el06780 Berehala ezagutu zuen Ithurzurrunbilora itzulia zela andrea. Ez bat ez bia, harateko bideari lotzen da. (baig. zaz.) berehala, instantean aditzlaguna sin pensarlo dos veces de but en blanc ez bat ez bia berehala, instantean ez bat ez bia el06781 Arrats batez, gogoa ilunik zagon. (...) Badakitzak, dio xaharrak, badakitzat zure nahigabeak (baig. zaz.) tristerik aditzlaguna gogoa ilunik tristerik gogoa ilunik el06782 Begiak eroriak zituen emaztekiak (...) Barnera sartu ondoxean, Arkanjeluk galdatzen dio hean zerk goibeltzen dion bihotza (baig. zaz.) triste egon aditzezkoa begiak eroriak ukan triste egon begiak eroriak ukan el06783 Begiak eroriak zituen emaztekiak (...) Barnera sartu ondoxean, Arkanjeluk galdatzen dio hean zerk goibeltzen dion bihotza (baig. zaz.) tristetu aditzezkoa bihotza goibeldu tristetu bihotza goibeldu el06784 Batidanik Jainkoari fidel izan baitzaio, Jainkoa ere, ordu gaitzean hitzeko izanen dela, ez egin hortaz dudarik (baig. zaz.) agindutakoa bete aditzezkoa hitzeko izan agindutakoa bete hitzeko izan el06785 Luxea zen eta izan ahala mehe, haurraren heineko buru ttipi batekin. Iduri zuen ur hotzez bizi zela. (baig. zaz.) bizimodu lehorrekoa izan aditzezkoa ur hotzez bizi bizimodu lehorrekoa izan ur hotzez bizi el06786 Bi buhamiek gezurtatzen dute kastako aipamena. Ahal bezala ateratzen dute bizitzekoa (baig. zaz.) bizitzeko adina irabazi aditzezkoa ganarse la vida assurer sa mat‚rielle bizitzekoa atera bizitzeko adina irabazi bizitzekoa atera el06787 Hori erran-eta, Arkanjelu goan zen bere bidean. Athano, harritua bezala, xutik zagon: iduritzen zitzaion adiskiderik minenak uzten zuela. Begietarik galtzean, hasbeheraoen luze bat egin zuen; han berean zagon, beti alde berera beha. Noizbait jausi zen malda beheiti, eta bihotza handirik, itzuli zen etxerat. (baig. zaz.) tristerik aditzlaguna (avoir) le coeur gros bihotza handirik tristerik bihotza handirik el06788 Gogoan erabili zituen bidaiako gora-behera guziak, aingeruaren erran zuhurrak eta berezikiago haren azken hitza (baig. zaz.) pentsatu aditzezkoa gogoan erabili pentsatu gogoan erabili el06789 Huna geroztik goiz arrats egiten zuen otoitza (baig. zaz.) beti, atertu gabe aditzlaguna noche y d¡a jour et nuit goiz arrats beti, atertu gabe goiz arrats el06790 herriko zazpi liliek akabatu zutenean zeinek bere kondera, han ziren guziek etzuten aski aho heien laudorioaren egiteko. (baig. zaz.) (ezer) hitzez ezin esan ahalakoa izan aditzezkoa (ezertarako) aski aho ez ukan (ezer) hitzez ezin esan ahalakoa izan (ezertarako) aski aho ez ukan el06791 Atzeman ditu, bainan zezean erdi basa zuten eta adarraz hertzeak egin diotza gizonari. (baig. zaz.) hil, hesteak atera aditzezkoa hertzeak egin hil, hesteak atera hertzeak egin el06792 Atzo elgarrekin kosk egin diuk: hi Bordelerat ari, hango unibertzitate ikastegi nausirat, ni Baionan egonki, aspaldian erakasle lana utzia adinaren gatik. (be. adisk.) topatu aditzezkoa kosk egin topatu kosk egin el06793 Bergougnan Baigorriar, zainak nausituen sendatzale aipatuak zioian ez balute Euskaldunek goxatzeko, ba konfesioko aitormena, ba ostatuko doi¤o bat xurgatu-eta haro-barrunba, frangotan bere buruaz bertze egin lezaketela. (be. adisk.) suizidatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaz bertze egin suizidatu (neure, heure, bere...) buruaz bertze egin el06794 Hik irria jauz-arazten duk zaflaka ostatu barnean, hihaurrek baituk lehenik kur-kur-kur irri egin golko azpian (be. adisk.) isilean, azpiz aditzlaguna golko azpian isilean, azpiz golko azpian el06795 Beihalakoek ziotenaz, gerrena aski zian sorginak haren gainean ixtaklok Akelarretarat heltzeko. (be. adisk.) zangoak alboetara eserita aditzlaguna ixtaklok zangoak alboetara eserita ixtaklok el06796 Ez gaituk bat bertzerik hain urrun, puttil. Ala, larruak ezin gehiago atxik, zozotzen ari haiz? (be. adisk.) harrotu aditzezkoa larruak ezin gehiago atxiki harrotu larruak ezin gehiago atxiki el06797 A, guk Euskaldunek, egiten baginu euskararen salbatzeko zuek frantsesaren edo espainolaren salbatzeko egiten duzuen indarretik hamarretarik bat, ez gintazke giren errekaren zolan! (be. adisk.) hondatua egon aditzezkoa errekaren zolan izan hondatua egon errekaren zolan izan el06798 Bizi zuan Detchepare bertsularia Gutenberg-en izarbel baratzean. Haren orretik haiz... Eman hadi idatziak aldizkari batean, hala nola Herria-n, ager-arazten. (be. adisk.) berdina izan aditzezkoa (inoren) ore beretik izan berdina izan (inoren) ore beretik izan el06799 ecen nahiz catechima haur-danic den irakhasten, orduan delacotz izpiritua eguiteco eta embraço gucietaric hux, eta catechimaco dotrina baitezpadacoa. (fabl), ustez aipatu ditut pertsulari batek, osoa izaiteko, baitaezpadako dituen bertuteak. (odol), gure gazte denboran, baditu urteak, etzen garbitasuna batere edatua, etzen oroz gainetik baitezpadako behar bat, orai bezala. (pros nav), Ordea hau da bai eta ezbadako premia bat, zeinetan eskuara ezbaita obligatua bere baitharik halako gauzei izenen emaitera. (lan haut), bertzalde, lar eta alhapideak baitezpadakoak balimbalira, ¿zertan laiteke Frantziako eta Angeletierrako nekhazalea? (lab lib), Aipatzen ahal euria ala iguzkia, hotza ala beroa, bainan zoin baitezpadakoa den Espainia Merkatu orokorrean sartzea, Euskal Herriarentzat, ez haizu. (...) Hire denboran baitezpadako duk ere inglesa. (be. adisk.) garrantzitsu, beharrezko izenlaguna baitezpadako garrantzitsu, beharrezko baitezpadako el06800 Frantziak erakusterat emaiten dik nahi duela, demendreneko urrikirik gabe, urkatu euskara. (be. adisk.) izenlaguna (el, la) m s m¡nimo, -a (le, la) moindre demendreneko demendreneko el06801 Omore txarrean nauk gaur. Laborari egin banintz aita bezala, adituko ziteian ene eskalapoinen pinpi-panpa auzoko barrokiraino. Zuko diat ahogaina. "Zurezko mutur" erdaraz derasaten gisan. (be. adisk.) edan ondoko mingostasuna ukan avoir la gueule de bois ahogaina zuko ukan edan ondoko mingostasuna ukan ahogaina zuko ukan el06803 Kasik gazte guziak nuklear indarraren kontra zirezte. Ez dirozue Leimoniz begiko zikina baino gehiago jasan. (be. adisk.) gorrotatu aditzezkoa begiko zikina baino gehiago ez jasan gorrotatu begiko zikina baino gehiago ez jasan el06804 Jakitatearekin hor-dagoka ari denak beti galduko dik. (be. adisk.) kontra ari aditzezkoa hordagoka ari kontra ari hordagoka ari el06805 Ez egon gibeletik, lanterna gorri. Jo aintzinerat eta jo aintzina, lanterna xuri! (be. adisk.) azken nominala farolillo rojo lenterne rouge lanterna gorri azken lanterna gorri el06806 Ez egon gibeletik, lanterna gorri. Jo aintzinerat eta jo aintzina, lanterna xuri! (be. adisk.) aurren, lehen nominala lanterna xuri aurren, lehen lanterna xuri el06807 Geroztik Europaren zorigaitza hau duk: profetak hiltzen ditik, ez gorputzak tirokatuz, bainan heien erakaspena ahantziaren ahorat botatuz. (be. adisk.) ahantzi aditzezkoa ahantziaren ahorat bota ahantzi ahantziaren ahorat bota el06808 Nungo mutikoak egin bide duke holako galde buru ez buztanik gabekoa? (be. adisk.) funtsik gabeko izenlaguna buru ez buztanik gabeko funtsik gabeko buru ez buztanik gabeko el06809 Nehor ez duk elurra bezain xuri, ikatza bezain beltz, manikeizmoak derasan bezala. Huntan ere, irri¤o batekin Euskaldunek egin diuk oldar, intatik jalgitzeko. (be. adisk.) egoera txar batetik irten aditzezkoa intatik jalgi egoera txar batetik irten intatik jalgi el06810 Omen deabrua sartu Euskadin, omen zazpi urte egon euskararen ikasten, omen euskaran galdu hain nekea euskara izaitea gatik; omen ba eta ez bakarrik ikasi, eta Adur ibaia iragan orduko ahantzia zer zen ez, zer zen ba; omen okaztaturik ez gehiago zangorik Euskal Herrian sakatu. (be. adisk.) ez sartu no poner pie en (inon) zangorik ez gehiago sakatu ez sartu (inon) zangorik ez gehiago sakatu el06811 Be¤at, nork dik bertsulariaren mintzoari papoa idekitzen? Lehen lehenik gazteak. (be. adisk.) aintzat hartu aditzezkoa (ezeri) papoa ideki aintzat hartu (ezeri) papoa ideki el06812 Hire eta ene aita nola ez zituan ari arto ereiten edo arto jorran? Berdin hats haundiko langilea izan hadi lerro guzietan. (be. adisk.) tematsu, gogor, nekagaitz izenlaguna de longue haleine hats handiko tematsu, gogor, nekagaitz hats handiko el06813 Soldado erromanoak bazabiltzaian erredolaren gainean Meduze, Gorgona baten itxura: begitartea suge eta basurde hortzez inguratua, aski zitzaiokan behako bat etsaietarik egiteko harri mutur bat. (be. adisk.) izutu aditzezkoa (inor) harri mutur bat egin izutu (inor) harri mutur bat egin el06814 Hemeretzigarren mendera, mende zozo-zozoa, zioian aho beteka Leon Daudet idazle aho beroak. (be. adisk.) hitzez desmasia egiten duena izenlaguna ahobero hitzez desmasia egiten duena ahobero el06815 aho betheka ospatua. (fabl), Hemeretzigarren mendea mende zozo-zozoa, zioian aho beteka Leon Daudet idazle aho beroak. (be. adisk.) ozenki aditzlaguna à pleine bouche aho beteka ozenki aho beteka el06816 Aintzin-gibel behar die itzuli Jesus Jaunaren manamenduak: Artamenda ditzagun, oroz gainetik, orai arte madarikatu eta zikindu lizunkeria, nagusitasun nahia, berekoitasuna. (be. adisk.) alderantziz jarri aditzezkoa aitzin-gibel itzuli alderantziz jarri aitzin-gibel itzuli el06817 Gure arbasoek zioteian orobat kopeta xut: Euskaldunak Jaungoikoaren aintzinean du bakarrik kentzen txapela. (be. adisk.) harro aditzlaguna kopeta xut harro kopeta xut el06818 Gure arbasoek zioteian orobat kopeta xut: Euskaldunak Jaungoikoaren aintzinean du bakarrik kentzen txapela. (be. adisk.) errespetua erakutsi aditzezkoa (inoren aitzinean) txapela kendu errespetua erakutsi (inoren aitzinean) txapela kendu el06819 Hainbertzeraino egoiten gaituk doi bat Madrileri, eta izigarriki Pariseri, beharria emana (be. adisk.) adi egon aditzezkoa (ezeri) (inori) belarria eman adi egon (ezeri) (inori) belarria eman el06820 Aberatsek ilor egiten ahal, eta behardunak ez, dirua eskas ukaitea gatik, nun ditake bada berdintasuna? Galde hortarik ageri duk, nork daukan akulua eskuan. (be. adisk.) agintea eduki aditzezkoa tener la sart‚n por el mango akuilua eskuan eduki agintea eduki akuilua eskuan eduki el06821 Raymond Poincar‚ presidentak hitzemana zian: "Herriak ez ditu ahantziko harentzat bizia eman dutenak". Bainan hitza jan, eta tu izpi batekin, iretsi. (be. adisk.) agindutakoa ez bete aditzezkoa hitza jan agindutakoa ez bete hitza jan el06822 Raymond Poincar‚ presidentak hitzemana zian: "Herriak ez ditu ahantziko harentzat bizia eman dutenak". Bainan hitza jan, eta tu izpi batekin, iretsi. (be. adisk.) agindutakoa ez bete aditzezkoa hitza irentsi agindutakoa ez bete hitza irentsi el06823 Bizi gaituk iragan mendearen buztanetik herrestan, gure denboraren hatsa eta urratsa ezin har. (be. adisk.) modernoa izan aditzezkoa (gure) denboraren hatsa eta urratsa hartu modernoa izan (gure) denboraren hatsa eta urratsa hartu el06824 Bizi gaituk iragan mendearen buztanetik herrestan, gure denboraren hatsa eta urratsa ezin har. Munduko ezinbertzetarik gehienak heldu dituk gogoaren ximurtzetik, bihotzaren idortzetik: ez gazte egoitetik. Aiherkundeari eta ez anaitasunari orena galde egitetik. (be. adisk.) espiritua zahartu aditzezkoa gogoa ximurtu espiritua zahartu gogoa ximurtu el06825 Bizi gaituk iragan mendearen buztanetik herrestan, gure denboraren hatsa eta urratsa ezin har. Munduko ezinbertzetarik gehienak heldu dituk gogoaren ximurtzetik, bihotzaren idortzetik: ez gazte egoitetik. Aiherkundeari eta ez anaitasunari orena galde egitetik. (be. adisk.) zekendu aditzezkoa bihotza idortu zekendu bihotza idortu el06826 Bizi gaituk iragan mendearen buztanetik herrestan, gure denboraren hatsa eta urratsa ezin har. Munduko ezinbertzetarik gehienak heldu dituk gogoaren ximurtzetik, bihotzaren idortzetik: ez gazte egoitetik. Aiherkundeari eta ez anaitasunari orena galde egitetik. (be. adisk.) (ezeren) ildoan jarri aditzezkoa (ezeri) orena galdegin (ezeren) ildoan jarri (ezeri) orena galdegin el06827 Jaungoikoaren aintzinean apaldu nahi ez zuen gizon bere buruaz hantua izan dadin orain, naturalezaren aintzinean apaldua. (be. adisk.) harro aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaz hantu harro (neure, heure, bere...) buruaz hantu el06828 Euskaldunak irri batez hertzen ditik gizon bere buruaz hantu pizizturi eginak. Harentzat dituk: asto putz. (be. adisk.) harro nominala astoputz harro astoputz el06829 Gure hartan aise kazkartzen gaituk uste lau erregeak eskuan ditugula eta bertzeak gain-gainetik lau andere edo lau xango eta zendako ez, haundirat, lau batteko? (be. adisk.) agintea edo boterea ukan aditzezkoa lau erregeak eskuan ukan agintea edo boterea ukan lau erregeak eskuan ukan el06830 Hiri behatu-eta jo eta jo plantan ari, jalgitzen die: Mutiko horrek badik kaskoa, erran nahi baita adimendua. Bainan ttapalahara doalarik hire pilota, iduri irriz ari, eskuin edo ezker, ezin hatxemana, erraiten die: Emak hor! Baduela sudur putiko horrek! (be. adisk.) (ezertarako) sena eduki aditzezkoa tener olfato sudurra ukan (ezertarako) sena eduki sudurra ukan el06831 Bertzelako duk zahartzearekin. Loa arrunt galdua, begirik ezin hets (be. adisk.) lo ezin egin aditzezkoa no pegar ojo begirik ezin hertsi lo ezin egin begirik ezin hertsi el06832 Badakiat airez-aire eremanen ditukala jakintza xapelketak. (be. adisk.), Baigorriko trinketa gostukoa zaukaten mugicatarrek, aintzineko astean halako partida airez aire han berean irabazirik xapelgoan (...). Beñat Bidegaray eta Gerard Etxebarne finalerdietarat helduak ditugu airez aire, eta molde berean laurdenetarat K. Elizeiri eta E. Etxarte (Herria 1995). erraz aditzlaguna airez aire erraz airez aire el06833 Badituk hi baino trebeago direnak, hi baino lehenago baitira bertsu ildoari lotu. (be. adisk.) (ezertan) saiatu aditzezkoa (ezeren) ildoari lotu (ezertan) saiatu (ezeren) ildoari lotu el06834 Euskaldunek ez diuk gure artean gordainkeria hastio. Erranen deat beraz ez ditukala hire putzak salatzen. (be. adisk.) norberaren akatsak ez aitortu (neure, heure, bere...) putzak ez salatu norberaren akatsak ez aitortu (neure, heure, bere...) putzak ez salatu el06835 Georges Duhamel frantses idazleak zioian: Urrunetako herrialdetan nabila, zer nizan ikasteko. Niagok ateraldi horrek ez lukenez behar askotan aldez bertze itzuli: Urruneko herrialdetan nabila, zer nizan ez ikasteko. (be. adisk.) alderantziz aditzlaguna aldez bertze alderantziz aldez bertze el06836 Espainol pilik ez jakin, ahal tokian jan eta lo, hemengo mendietan barna sartu dituk Iparraldeko gure arbasoak. (be. adisk.) ezer ez aditzlaguna pilik ez ezer ez pilik ez el06837 Metzikon sartzean, harrizko murruak diok: Hemen bi jendetze haundiek buruz-buru egin zuten. Heien kausitzetik jalgi zen jendetze bat haundia. (be. adisk.) topatu aditzezkoa buruz buru egin topatu buruz buru egin el06838 Biharamunean, nausiak kondatu zaukularik hori, irriz usteldu ginen (al. deus.), Antzerkitegian, irriz usteldurik zanpantzarrak derasak: Errak to, moldatu diat bandera berria, bandera xuria! (be. adisk.) barre handiak egin aditzezkoa mearse de risa se tenir les côtes de rire irriz usteldu barre handiak egin irriz usteldu el06839 Kolonizamendua, arimako trenpu bat duk. Ari dena, ahoa biribil: --Xo, Parise mintzo zaikuk; Xo, mintzo hango telebixtari paregabeak! Hango aldizkari aipatuak! (be. adisk.) ozenki, harro aditzlaguna ahoa biribil ozenki, harro ahoa biribil el06841 Gero sartu ginen, lauak batean, lerro-lerro, Olhetako plazan, erran nahi baita hiru edo lau etche gisakoen artean, zeinek iduri baitzuten elkharri gibel aldea erakusten zutela, behar bada elkharrekin hasarre, edo muthur zirelakotz. (p. adame), Salatu daitak amaren arabera, Xuriko hire xakur, bildotxa bezain amultsu eta punparia, mutur dagola Bordeleko unibertzitate urrunean haizalarik. (be. adisk.) haserre egon aditzezkoa mutur egon haserre egon mutur egon el06842 Badakik bihotzak aipaturik egina hizala gain hartako artzainekin mintza, heieri egin hogoi-eta-hameka keinua, eta hel gorago. (be. adisk.) begia kliskatu aditzezkoa hogeita hamaika keinua egin begia kliskatu hogeita hamaika keinua egin el06843 Jalgi zite, mintza zite, Max Jacob zuk ikusi baitzuzu ifernua idekia eta haren surat zure anaiak nazizmo debruak orgataraka, miliunka botatuak. Zure parrean, ogi metaren gaineko xoriak gira. (be. adisk.) zorionean bizi aditzezkoa ogi metaren gaineko xoriak izan zorionean bizi ogi metaren gaineko xoriak izan el06844 iragan gauzetarat bagiak landatuak, heldu diren gauzetarik begiak baztertuak (be. adisk.) (ezeri) ohartu aditzezkoa (ezertara) begiak landatu (ezeri) ohartu (ezertara) begiak landatu el06845 hartu zitean xedea elgarretaratzeko noiztenka (be. adisk.) aldizka aditzlaguna noiztenka aldizka noiztenka el06846 Bordeleko Biltzarrak igorri zuen hamazazpigarren mendea hastean, Pierre de Lancre aholkatzailea, eta hunek zenbeit ehun gizon, emazte, haur, apez, erre-arazi, sorginkeria estakuru, Lurberritik itzuli arraintzalek haizatu baitzuten fera-futxo (be. adisk.) bidali, kanporatu aditzezkoa fera-futxo haizatu bidali, kanporatu fera-futxo haizatu el06847 Espos-bazkarian, aski jan eta edan-eta, gizon bat emaiten duk, ongi zaldareztatua, kunkurturik burua murruari: hura astoa, bertzeak agotz ferratzaileak. Astoa ari duk putingoka, bainan ostiko bezenbat emaiten dik zirto... Zer ez dute jaunttoek jauntto izaitea gatik entzuten? (be. adisk.) jauntxo agotz-ferratzaile jauntxo agotz-ferratzaile el06848 Oihuka dionak Euskal Herria nahi duela askatu, orroa egin ondoan baita denboraren jateko goxoki musean emaiten, hura jeus ez duk. (be. adisk.) denbora pasa aditzezkoa denbora jan denbora pasa denbora jan el06849 hona zertsu erran duen, tribunalaren aitzinean, batere ahoan bilorik ez ahalgerik gabe (zez erre), Ahoan bilhorik gabe mintzatu (yakin iii), Ahoan bilorik gabe erranen dugu (egan), Segur, Alain Juppé gobernu-buruak ahoan bilorik gabe dio egundaino gobernu batek ez duela hoinbeste aldaketa hoin denbora laburrez sustatu (...) Gehiago dena Europak aipatzen nituen xifre horiei behatzen die zuhurki eta ahoan bilorik gabe errana die kargudunei mendiguneko kriterioak betetzen dituztenak presenta ditzaten bada (...). Ahoan bilorik gabe diote ere atentadoak aintzina segituko direla (...). Gogoan duen hura erraiten du ahoan bilorik gabe (Herria 1995), Dena dela, berrikitan akulatu ikertze bat berme, ehun frantsesetarik 72 ofizioko armada baten alde dira eta hori da ere Chirac presidentak egina duen hautua, ahoan bilorik gabe erran duen bezala telebixtako leihoño hortarik (Herria 1996). Zorionez ateraldi hau aditu zuen soldado xinple, zahar batek eta ahoan bilorik gabe, atrebitu zen mintzatzerat buruzagiari buruz (l. o. g-b.), Zueri duk ahoan bilorik gabe askatasunaren alde agertzea. (...) Mirabeau eta Garat-ek duela berrehun urte erakutsi bidea hartuko duela hitzeman dik, ahoan bilorik gabe, François Mitterand president hautatuak, president berriak. (be. adisk.) garbiki, ausart (esan, mintzatu...) aditzlaguna ahoan bilorik gabe garbiki, ausart (esan, mintzatu...) ahoan bilorik gabe el06850 Japoniak urkatzer dik Europa, kraskatzer Amerika, Europa eta Amerika ez baitira aski goizik ohartu tresna-trenatzearen dorrean behar dutela hartu beren ordua (be. adisk.) (inoren) pareko jarri aditzezkoa (inon) ordua hartu (inoren) pareko jarri (inon) ordua hartu el06851 Japoniak urkatzer dik Europa, kraskatzer Amerika, Europa eta Amerika ez baitira aski goizik ohartu tresna-trenatzearen dorrean behar dutela hartu beren ordua; aintzinatu behar dutela beren ukaraiko orena. (be. adisk.) atzerapenetik irten, eguneratu aditzezkoa orena aitzinatu atzerapenetik irten, eguneratu orena aitzinatu el06852 1936-ean "jendetze kopeta" nagusitu zelarik Frantzian, hasi zituan oraiko keskak. (be. adisk.) herria (burgesen ahotan) nominala jendetze kopeta herria (burgesen ahotan) jendetze kopeta el06855 --Bai, asto astoka gabiltzala. --Jarri kukulumutxu, Anton (lai munda) makurtuta aditzlaguna kukulumutxu makurtuta kukulumutxu el06856 Ez; baina, ziri ederra sartu zieat, eta neska banintz bezala hartu naitek. (A. J. Tronpeta), Mutillak aguazillari, zaindariari, ziria sartu eutsen ala ez... geldi bedi hori kapela baten. Zaindaria urrunduten ifarri orduko, bere itzala galdu orduko, barriro lanera. Eta len baiño setatsuago. (...) Abadeari ziria sartu dautsela ta batzuk pozik egon bearra be... (lai munda), Zugana nator, Leitza / ni gaiaren billa / merezi dun seme bat / aitatu dedilla. / Soldadutza betetzen / dagoen mutilla / onek bai sartu dula / ziri biribila (sor zaiz) tronpatu, ezustekoa eman aditzezkoa ziria sartu tronpatu, ezustekoa eman ziria sartu el06857 matusalenen denporako kontukin zatoz? (lai munda) zahar matusalenen denporako matusalenen denporako kontukin zatoz? (lai munda) matusalenen denporako el06858 Gure gizonak portu bakoitzean kalapitxi barrien billa ibiltzen dirala? Ibiliko ez dira ba, gu orrelako mistika txotxin ikusten gaituela? (lai munda) prostituta nominala kalapitxi prostituta kalapitxi el06859 Ekarri egizuz bestelako kontuak, beti illeta potozorriekin ibili barik. (lai munda) gogaikarri izenlaguna potozorri gogaikarri potozorri el06860 Ekarri egizuz bestelako kontuak, beti illeta potozorriekin ibili barik. "Gu gatzetarako geratuko garealakuan" (...) Kontu euki. Ez pentsatu zeu emen gatzetako lagako zaituenik (lai munda) hil aditzezkoa gatzetarako ez geratu / laga hil gatzetarako ez geratu / laga el06861 Nire arriskutan gertatu izan balitz... Kaka larritan urtuko zan ori eta ez zan gaur biziko. (lai munda) beldurtu aditzezkoa kakalarritan urtu beldurtu kakalarritan urtu el06863 Abadeak berak be, illetetan negar, intziri ta ulu askori jaramonik egiten ez ekian arek be (...) Kalean zear i¤ori jaramonik egiteko almenik ez eban euki (lai munda) (ezertaz) ez arduratu aditzezkoa jaramonik ez egin (ezertaz) ez arduratu jaramonik ez egin el06864 Lagun artetik etxera iges egiteko garretan egoten egozan danak (lai munda) gogo handia ukan aditzezkoa (ezertarako) garretan egon gogo handia ukan (ezertarako) garretan egon el06865 Origaitik geitu be egiten eban, itxastarren istori eta kontuak ezagutu-ta, ez ekiala zelan laga eikeen emazteak euren gizonei bakarrik joaten, barkuetan kamaroteak eukita, itxasontzien keia urrunean agertu orduko indi baba loreak itxas egalean zabaltzen igarten asten zirala jakinda. (lai munda) prostituta nominala indibaba lore prostituta indibaba lore el06866 Kasildo zarragaz gogoratzen ez? Arentzat ez letorke ba txarto zurelako emakume laguntzaille on bat. Ezagutzen, Kasildo? --Zein, Kubanito? --Bai, Kubanito edo... Ez bildurtu. Aren odolak ondo baretuta dagoz. (lai munda) sexu grinarik ez ukan aditzezkoa (inoren) odolak baretuta egon sexu grinarik ez ukan (inoren) odolak baretuta egon el06867 Orrez gai¤era, udakoa egiten an ezagutu eban bilbotar batek aitari esan eutsalako (lai munda) udatiar ibili aditzezkoa udakoa egin udatiar ibili udakoa egin el06868 --Zertarako? --Kaka egiten ez lagateko. --Baita zera be. --Bai beintzat. Orrela ikusita txakurrak be lotsatu lez egiten dira (lai munda) baietza exklamaziozkoa bai behintzat! baietza bai behintzat! el06869 Kepa eta Sabin lo errez okertu bai¤o len berak egingo ebala errezatzaille ta berialako baten amaituko ebala. (lai munda) arin, berehala aditzlaguna berehalako baten arin, berehala berehalako baten el06870 Ostuten lotsatu bear da, ez bizimodua ateraten. (lai munda) bizitzeko beste irabazi aditzezkoa bizimodua atera bizitzeko beste irabazi bizimodua atera el06871 Kepa eta Sabin lo errez okertu bai¤o len berak egingo ebala errezatzaille ta berialako baten amaituko ebala. (lai munda) logura handi nominala lo erre logura handi lo erre el06872 Antxoa sasoian, arratsalde baten, maixuari guzurra asmatu eta eskola igesi egin gendun. (lai munda) eskola huts egin aditzezkoa eskola ihesi egin eskola huts egin eskola ihesi egin el06873 Lotsatu be ez ume mokuok tabernara joaten? (lai munda) heldubako nominala ume moko heldubako ume moko el06874 Txeru ez zan eleizara joaten oitua, ez zalea. Bai¤a barrua legramua bai¤o baltzago eukiko ebala, inpernuetan be ez ebala naiko alako gantzerurik, alperrik ukatuko ebala (lai munda) oso baltz aditzlaguna legramua baino baltzago oso baltz legramua baino baltzago el06875 Eta oiean etzan... lo zorroan... nekearen nekepeko tontorraldi illunean (...) Eta adatiko epel-unean, lo zorroan gelditu (lai munda) erdi lo aditzlaguna lo zorroan erdi lo lo zorroan el06876 --Fraileak esan eustan diru kontuagaz ez arduratzeko, Mundakan ba egozala kapitan jatorrak... Kontzek luzetik artu eban aria. Eta bere zeregi¤ean jarraitu eban semeak galoiak jantzi arte. (lai munda) (ezer) pazientziaz hartu haria luzetik hartu (ezer) pazientziaz hartu haria luzetik hartu el06877 Txo, etxian eta baketan dagonari baketan laga, entzun?, tollanak hartu nai ez ba dozuz. (lai munda) jipoitua izan aditzezkoa toilarenak hartu jipoitua izan toilarenak hartu el06878 Txo, etxian eta baketan dagonari baketan laga, entzun?, tollanak hartu nai ez ba dozuz. --Zer artu? --Okanpasak. Jakin nai zelakuak iaten diran? --Bragetatik kolpe egiten ba dautsut, amak be ez zaitu ezagutuko ba! (lai munda) jipoitua izan aditzezkoa okanpasak hartu jipoitua izan okanpasak hartu el06879 Gizonenak iru kanpai ba dira... gure aitagaitik izango da seguru. --Orrela ba da,... arek egin dau betirako grak eta blast. (lai munda) hil aditzezkoa betirako grak eta blast egin hil betirako grak eta blast egin el06880 Zeruko santu-santak eta emengo zimarroiak plater baten ez ipini zeuk, e? (lai munda) berdintzat hartu aditzezkoa plater batean ipini berdintzat hartu plater batean ipini el06881 Jokoan edo nagikerian, orduak ordu. Denporarik ezin beteta. Len egin ei zituen ordu geiegi itxasoetan. (lai munda) aspertuta aditzlaguna denporarik ezin beteta aspertuta denporarik ezin beteta el06882 Emen santuei mun egin ezkero, dana eginda dagolakuan geratzen gara. Eskapularixo asko eta i¤or izorratzeko bragetak zabalik beti. (lai munda) ankerra izan aditzezkoa inor izorratzeko bragetak zabalik egon / eduki ankerra izan inor izorratzeko bragetak zabalik egon / eduki el06883 Eta oneik kapadun morroiok zenbat eskatzen dabe illetetako kantuakaitik? (lai munda) apaiz nominala kapadun morroi apaiz kapadun morroi el06884 Ez da gure kontua zegaitik geratu edo planto egin eben jakitea. (lai munda) (ezer egiteari) utzi aditzezkoa planto egin (ezer egiteari) utzi planto egin el06885 Esan be egin eben errian, ze ete eukan berak, ainbeste pilotu eta kapitainen begiko izan zan Kontze ezkontzarako lortzeko. (lai munda) (inoren) gustuko izan aditzezkoa (inoren) begiko izan (inoren) gustuko izan (inoren) begiko izan el06886 Jolas eta olgetarako an egoten zan, beste neskatillekin batean Kontze, garbi eta txukun, kotak kenduta, jantzi luze ta koloredunez (lai munda) apainduta aditzlaguna kotak kenduta apainduta kotak kenduta el06887 Oneik kanalatarrok ikaragarriak dira izan be endaz eta sortzez, eta orrelako egitadak egitea odoleko dabe (lai munda) berezkoa ukan aditzezkoa llevarlo en la sangre (ezer) odoleko ukan berezkoa ukan (ezer) odoleko ukan el06888 Luze eginda egoan, arrituta lez, andre a beregana ez joateagaz. Etorriko da, esaten eban bere bostean, andiagoak be etorri izan dira ta, jausiko da. (lai munda), Dakari Petra Motxaleren irudia etorri yakon gogora. Eta zatar-zatar etorri be. Bere bostean esan be bai: zein aingeru daukat gaur niri lagundu eta zainduten? (mon daka) norberaren baitan aditzlaguna (neure, heure, bere...) bostean norberaren baitan (neure, heure, bere...) bostean el06889 Kalean sartu ala igarri eben an egoala nai eben neska kala (mon daka) prostibulo nominala neska kala prostibulo neska kala el06890 Mon Daka gazte bigun zan oraindik. Indar bagako lebatz kumak moskor txikiak bere erriko tabernetan artzen ikasi, bai¤a ez bere lagunen antzeko kakotak. Eta etxe betekua arrapatu eban (mon daka) mozkortu aditzezkoa etxe betekoa harrapatu mozkortu etxe betekoa harrapatu el06892 Natxituarrak, euskaldun askok lez, urte erdiko irabazi ta nekeak kala pitxietan, neska lizun eta labanetan emon zituen (mon daka) prostibulo nominala kala pitxi prostibulo kala pitxi el06893 Origaitik klub?etik atara eta polizira eroan zituenean, ango jaubeak bere kalteen agiria erakutsi eban, eta Amestoy ertzainak, bertan bera dena amaitzearren, taloi bat izenpetu eragin eutsan natxituarrari (mon daka) bertatik amaitu bertan behera amaitu bertatik amaitu bertan behera amaitu el06894 Esku itxia be ba zan. Diru zalea. (mon daka) zeken nominala esku-itxi zeken esku-itxi el06895 Ortik, diru erabilketatik, joko tokiak, kasinoak, atsegin lekuak, andra kalak, etxe lizunak, dantzi¤ak. (mon daka) prostibulo nominala andra kala prostibulo andra kala el06896 --Diruz ondo dabillenen bat? --Ondo ondua jota a. (mon daka) hondatu aditzezkoa hondoa jo hondatu hondoa jo el06897 Ordurako, bere etorrerako, kotak kenduta agertzen zan. Laster igarten eben Ea?n, esan barik be, noiz etorteko zan Balentzi kapitanesiaren senarra. Lau bat egun aurrerago asten zan dotoretzen. (mon daka) apainduta aditzlaguna kotak kenduta apainduta kotak kenduta el06898 bai¤a itxastarrak, bai, itxastarrak zirala, euren giroa eukela, euren legeak eta euren oiturak. Eta i¤oiz lemia galduta ibiltzea... bai, gertatu eikeala (mon daka) noraezean aditzlaguna lema galduta noraezean lema galduta el06899 Berak ikusi zitun aldizkari edo errebista batzutako kafetetxe eta barretako neska serbitzariak, i¤o... areik... deabruari berari be zotin eragingo eutsela. (mon daka) ikusgarria izan aditzezkoa quitar el hipo deabruari be zotin eragin ikusgarria izan deabruari be zotin eragin el06900 Egun onetan be, nai ta beste serbitsu batera joan, arrain ugari batu eben; arrantzaliak esaten dakiena, kalada baten pantxo bi. (mon daka) baten bidez bi gauza egin aditzezkoa matar dos p jaros de un tiro faire d?une pierre deux coups kalada baten pantxo bi (harrapatu...) baten bidez bi gauza egin kalada baten pantxo bi (harrapatu...) el06902 Eta a, kalean, edozein jan-txakur edo txori-galdu lez moskor eta naskagarri izan eikean a, beste nunbaiten, mendian edo itxasoan, bere zeregi¤a eta bere ardura beteten ekien beste edozein lako agertu eta zuzentzekoa zan. (mon daka) alfer, bizkarroi nominala jan-txakur alfer, bizkarroi jan-txakur el06903 Eta a, kalean, edozein jan-txakur edo txori-galdu lez moskor eta naskagarri izan eikean a, beste nunbaiten, mendian edo itxasoan, bere zeregi¤a eta bere ardura beteten ekien beste edozein lako agertu eta zuzentzekoa zan. (mon daka) alproja nominala txori-galdu alproja txori-galdu el06904 Euskaldunak berbarik jaten ez daki. (mon daka) agindutakoa ez bete aditzezkoa berba jan agindutakoa ez bete berba jan el06905 Eta Daka eta Oizpe?k gizon tratua egin eben: bear ebana Daka?k emongo eutsan eta Oizpe?k esana beteko eban berba emon. (mon daka) agindu aditzezkoa dar su palabra berba emon agindu berba emon el06906 Eta Daka eta Oizpe?k gizon tratua egin eben: bear ebana Daka?k emongo eutsan eta Oizpe?k esana beteko eban berba emon. (mon daka) agindutakoa egin aditzezkoa cumplir su palabra berba bete agindutakoa egin berba bete el06907 Basetxea bertan bera etorrala ikusten zan. Ateak apurtuta, sukaldea arrakalatuta, telladia zulatuta, goiak etenda, ganbara dindilizka... (mon daka) hondatu aditzezkoa venirse abajo bertan behera etorri hondatu bertan behera etorri el06908 Bai¤a niri be lotsarik ez eusten gorde nire sortzaille popakoixuak (mon daka) artega nominala culoinquieto popakoixu artega popakoixu el06909 --Klub baten sartu gi¤an. --Kalatxorien etxean. (mon daka) prostituta nominala kalatxori prostituta kalatxori el06910 Ain zuzen be, nunbaiten artu ei eban semearen aztarrenen batek, inguru aretara eroan ei eban (mon daka) aurkitu aditzezkoa (inoren, ezeren) aztarrena hartu aurkitu (inoren, ezeren) aztarrena hartu el06911 Ain zuzen be, nunbaiten artu ei eban semearen aztarrenen batek, inguru aretara eroan ei eban, nai eta ezi¤ak bertan bera nabarmendu, eta eskale ordi lez bizi eragin. (mon daka) bertan bertan behera bertan bertan behera el06912 Besteak ez dira ausartuten izan hareek salbatzen joateko, igarten izan dabelako eurak be samaraino sartuko direla (eta sartuz gero ezin leike urten inork atera ezik, norbera beteko zulotxuan egoten delako bat). Azkenean etorri da polizia bat, eta joan da hiru emakumeok egon diren tokira. Eta bera be zaust! sartu da, putz nahikoa egiten izan dau, baina ezin urten, eta gero sokatxu bategaz atera dabez laurok, sokatxua automobil bati lotu atzetik eta tiratuta tatarrez. (hau mundu) ahalegindu aditzezkoa putz egin ahalegindu putz egin el06913 Hor gaueko zazpietan hasten da burrunbada garagardotegietan, eta asko joan doaz etxera lehorreko lebatza harrapatuta. (...) Ikustekoa da edozein tokitan ingelesekin aurkituz gero euren herriko abesti aberkoiak erabili ohi dabezela beti, eta beharbada lehorreko lebatz ikaragarria euki arren aldean, "Gora Ingalaterra!" edozein tokitan hots egingo dau. (hau mundu) mozkorra nominala lehorreko lebatza mozkorra lehorreko lebatza el06914 Vesubioko sumendi zulora sartuko da hil honen 18an Alessandro Malladra irakaslea, eta gero etorriko da Genoara krater horretaz hitzaldiak egiten. Jakitunen artean gar handia dago berari entzuteko. (hau mundu) (ezertarako) gogoa egon aditzezkoa (ezertarako) gar handia egon (ezertarako) gogoa egon (ezertarako) gar handia egon el06915 artista mirrixok, barriz, ez dabe egiten besterik barre baino norberak atzea emon orduko. (hau mundu) itzuli aditzezkoa dar la espalda atzea emon itzuli atzea emon el06916 Lemariak eta abar, guztiak ebiltzan begiak urkatu beharrean kai hau ageri ete zen begira, eta halakoren batean ikusi genduenean bazen hemen poza eta alaitasuna. (hau mundu) ikusi nahirik aditzlaguna begiak urkatu beharrean ikusi nahirik begiak urkatu beharrean el06917 Noiz edo noiz sartu ginen ba berton, eta ontziburuaren aginduz nasatik hurretxuan gelditu ginen atxurrak hondora jaurtiteko ustean. (...) Gure herriko asabok heltzen ziren noiz edo noiz izendatu jaken lur zatira, eta gerriak ondo makurturik lortuten eben lehen sasiz eta bedarrez hornituriko lurrak atxurtuta solo eder mamitsu bihurtzea. (hau mundu) noizbait aditzlaguna noiz edo noiz noizbait noiz edo noiz el06918 eta aldi gitxi egiten daben legez hemen ontziak zama hartzeko, txistua legez joaten jakez hemengo egun biak. (hau mundu) arin, berehala aditzlaguna txistua legez arin, berehala txistua legez el06919 Gizonek beste zer edo zer egiten diharduen bitartean, ikustekoak dira leman atsoak txistua baino arinago ibaian gora eta behera ontziak zuzenduten. (hau mundu) arin, berehala aitzlaguna txistua baino arinago arin, berehala txistua baino arinago el06920 Beronen ondora etorri ohi dira hamazazpi harakin, hamahiru okin, hogeita hamar soineko-garbitzaile, beste hainbeste oinetakogile, eta ontzi guztia beteten dabe idazki-azalez edo tarjetez euren etxearen zuzenbideaz, eta denak bata besteagatik txakurrenak esaten. (hau mundu) maiseatu aditzezkoa txakurrenak esan maiseatu txakurrenak esan el06921 Kowader deritzon batek atzo bere buruari uretara utzi eutsan. Bere bila joan zirenean, uger egiten aurkitu eben. Itaundurik zergatik behar hori egin eban, erantzun eban diruak amaitu eta lan barik egoala. Horregatik hil gura izan ebala bere burua. Zergatik uger egiten ete eban ba? (hau mundu) (neure, heure, bere...) burua uretara bota aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua uretara utzi (neure, heure, bere...) burua uretara bota (neure, heure, bere...) burua uretara utzi el06922 Bederatzi euskotar bakarrik gagoz barruan hogeita hamabi gizonetik. Gu oso alai gagoz, baina valentziarrak hemen dabiltza prakak eutsi ezinik beldurrez, hor Bilbaon denok utziko ete doguzen. (hau mundu) beldurrez aitzlaguna prakak eutsi ezinik beldurrez prakak eutsi ezinik el06923 Gaua zen, sardinak argi-birrist egiten eban, eta labana zelakoan ingeles gizajoek hanka-joko galanta egin eben. (...)Agertu ziren hamabiren bat soldadu agintari gazte bategaz, eta ha zen hanka-jokua egin eustena nire sozialistek! (hau mundu) ihes egin aditzezkoa hanka jokoa egin ihes egin hanka jokoa egin el06924 Etxe guztietan daukie idatzita "Chiness Laundry", honek esan gura dau txinatar ikuztailea edo soineko-garbitzailea. Hahor ba, Kiriki¤o, honeexek be ederto bizimodua ateraten dabe, behinik behin idiak apaxkada emoten dauen tokian, gu barriz hemen itsaso gainean beti geure bizia haritxu batean dogula. (hau mundu) lehorrean aditzlaguna idiak apaxkada emoten dauen tokian lehorrean idiak apaxkada emoten dauen tokian el06925 Txinatarrak be gu baino gehiago ete diren nago, baina niri honeek ez deuste adarrik joko, ba gaurtik hil gitxi barru horra noatsuenean agertuko naiz txinatarrez jantzita lau kanako bizarragaz eta kopeta handi bat buruan, eta hor Plaza Barrian ipiniko dot etxe bat ate-buruan "Lavandero Chino" idatzita, eta gero dirua nahikoa daukadanean, etxe barritxu bat eginda ederto igaro zahartzaroa neure atso motzaren ondoan. (hau mundu) tronpatu aditzezkoa adarra jo tronpatu adarra jo el06926 Deituten deutsot bati, eta jaramonik ez. Besteari, eta bardin. "Demoni¤ie!, neuk arin bizkortuko zaituet" esanda jaurti neutsen harri handi bat, eta atera eban zarata handira itzartu ziren, eta hasi ziren aharrausika. "Tirozue arin" ninotsen, baina eurak jaramonik be ez. (...)Beti gabiltza euskarazko ikastola ipinteko, baina ez daukagu maisurik, eta Alderdiak ahaztuta gaukaz. Beti irakasle eske eta jaramonik ez deuskue egiten. (...) Uste neban baino gehiago neure idazkiak irakurten dira. Horixe da niretzako alaitasunik handiena. Lehen beharbada jaramonik egiten ez eustienak "kaixo Batxi" esanda, edozein tokitan besarkatuten nabe, eta barriz lehen adiskidetzat nebazan askok, "Ala por ah¡, bizkaitarr¢n!" esanda nire ondotik aldenduten dira. (hau mundu) ez arduratu aditzezkoa jaramonik ez egin ez arduratu jaramonik ez egin el06928 Ba, lehen esan deutsuedan legez, nik be ikusi dodaz hemen eta ez uste izan gitxi zirenik; hamabiren bat baziren eta upielako antzoki funtzioak emon dabez bart (...) Handik gerotxuago hara non ikusten dodan herrirantz etorrela ontziburua beste sei baltzekin, baina tximista baizen arin. Begiratuten dot ondo, eta upielako zapladak eragoion emoten ezker-eskumatara. Arraietan! Hemen be latigoa behar da? (hau mundu) sekulako izenlaguna upielako sekulako upielako el06929 Eskerrak gero oilar argal zahar bat zotz egiteko ipini ebala, txakur-txiki baten txartela, eta atso baltz ipiski bati urten jakon. (hau mundu) zozkatu aditzezkoa zotz egin zozkatu zotz egin el06930 Taloa erreten ipinita badoa abereei jaten emoten, eta talo hori kakarraldoa baino baltzago. (hau mundu) oso beltz kakarraldoa baino baltzago oso beltz kakarraldoa baino baltzago el06931 "Bai? Oraintxe ikusiko dozu eginda", gorosti adakiaz emon-ahalak emon eutsozan. "Neuk aterako deutsudaz zuri se¤orakeriak" inotsan. Eta jipoia bero-bero egin ondoren, beretzat gosaria ipini eragin. (hau mundu) jipoitu aditzezkoa jipoia bero-bero egin jipoitu jipoia bero-bero egin el06932 Ni heldu eta behingoan batak kendu eustan otzara, beste batek hartzen nau arrelepo eta han naroa burdira. (hau mundu) bizkarrean aditzlaguna arrelepo bizkarrean arrelepo el06933 Ni heldu eta behingoan batak kendu eustan otzara, beste batek hartzen nau arrelepo eta han naroa burdira. Joten nau ni arretxiko naroana musturretan beste batek, eta hartzen nau gero lepoan eta banaroa bere burdira (...) Jagi nahi dot gero, baina ezin. Oin biak zaurituta daukadaz. Sartzen naiz makina-gelan narrazka, eta banaroa arretxiko neure gelara zahagia legez neure gorputza dodala. (hau mundu) bizkarrean aditzlaguna arretxiko bizkarrean arretxiko el06934 Ni baninoan neure burdian azokara, eta ez nintzen heltzen. Nire albotik igaro zen frantses ontzi bateko hornikaria oinestua baino arinago, eta neure zaldiari itaundu neutsan ia zergatik ez doan ha legez, eta erantzun eustan emoteko sei penny gehiago, eta gero aske utziko deustala latigoa erabilten. Bai? Eutsok ba? Hasten naiz emoten, nongo frantsesa? Laster geratu zen atzetik, baina ha ez zen abiada. Oinestua baino arinago ginoazen. (...)Horregatik entzutea euki doguneko beste kafetegi bat edegi dabela, oinestua baino arinago joan gara bertara lau euskaldun. (hau mundu) oso arin aditzlaguna oinestua baino arinago oso arin oinestua baino arinago el06935 Handik gerotxuago hara non ikusten dodan herrirantz etorrela ontziburua beste sei baltzekin, baina tximista baizen arin. (hau mundu) oso arin aditzlaguna tximista baizen arin oso arin tximista baizen arin el06936 Noizik noizera puskat harrotuta zeozertan hasten badira ingelesen aurka, berehala jaurtiten dabez han dagozen gudontziek hiru edo lau putz, hil baltz pilo bat, eta gero dena isil-isilik. (...) Urtebetean ibili zen kanpoan lo egiten, eta ontzietatik jaurtitzen eben jatekoa hartzen, arranokeriak be noizik noizera egiten ebazan espetxera eroan eien, baina han be jatekorik emon barik atzera ateratzen eben. (...) Berehala hasi zen hor Granada aldeko musikak joten, eta noizik noizera niri begiratuta egiten eustan, "Fastidiarse!". Zergatik nire adiskidetzako txoriburua, inostan niri "fastidiarse"? Uste zenduan zuk, bihotz gitxidun gizon zengel horrek, nik Andaluzia aldeko denari ikaragarrizko amorrua neutsala, ezta? A gixajoa! (...) Noizik noizera edo, hobeto esateko, egunero dakarrez egunkariek hiru-lau ontzi hondora joan direla eta holan, baina honegatik zirkinik be ez dau inork egiten. (hau mundu) aldizka aditzlaguna noizik noizera aldizka noizik noizera el06937 Argentina! herri zabal handia. Egun inon ez dot ikusi han beste gosekil, euskaldunak be zenbait. (...) Hareek dinoenez, samingarria da Rotterdameko kaia ikustea ontzi bat baga eta kale guztiak gosekilez beterik. (...)Herri honeek ba txirotasunak zapaldurik daukaz, ez da ikusten besterik gosekila elizarik-eliza baino. Samingarria da ikustea hainbeste emakume beharbada euretarik asko guduka itzelean gizonak hil jakezenak laguntza eske. (hau mundu) txiro nominala muerto de hambre gosekil txiro gosekil el06938 Bertan egun batean aurkitu neban Lankara eritzon adiskide bat, neugaz ibiliriko agintaria. Nik entzutea neukan ontziburu han ebilela, baina zelakoa izan zen nire ikara goseak hilik eta zorrizturik ikusi nebanean. "Batxi, errukitu zakidaz" inostan, eta bere negarrak ikusirik hartu neban morroitzat ontzi barruan, eta ekarri genduen honantz nik aberastuta egoala uste neban Lankara. (hau mundu) gosetuta aditzlaguna goseak hilik gosetuta goseak hilik el06939 Hasi Dover-en eta harik eta Middlesbrougheraino, erreskadan dagoz berrogei gudontzi baino gehiago, denak bata besteen hur samartxu, eta gertu su egiteko, behar balitzake igarotzen diren ontzi guztiei agiriak eskatzen deutsieezela. (hau mundu) tiro jo aditzezkoa su egin tiro jo su egin el06940 Ez edo dago munduan bere kaia baino asko ederragorik. Oraindino oraintsu eginda daukaz dock eder handi bi, hamabi kilometro karratu baino gorago dabezenak (hau mundu) duela gutxi aditzlaguna oraindino oraintsu duela gutxi oraindino oraintsu el06941 Mutilak, ba, idazki bat egiteko ustean natork eta gainera Erandion emon neutsuen hitza betetearren. (hau mundu) agindutakoa egin aditzezkoa cumplir su palabra hitza bete agindutakoa egin hitza bete el06942 Eurak: Bai, guztizko egia da hori tamalez. Zorioneko fabrika! Zorioneko ogi barrabana! Horixe egin ohi deuskue: hauteskundeetan, ogia esku bategaz erakutsi eta besteagaz txartela, kandidatura, eta horra!... gu gehienak kontserbadoreengana joan behar nahitaez, goseak hilten geure sendia ikusi nahi ez badogu. Neuk: Nekatxin zotz! (...)Hau ikusirik, neure lehenengo hitza izan da, nekatxin zotz!, hemen lurpean be biztanleak jagozak, hor Euzkadin be badagoz baina. Horkoak satorrak, saguak, zapuak, harrak dira, baina hemen pertsonak. (hau mundu) esklamaziozkoa nekatxin zotz! nekatxin zotz! el06943 Ume abeslariek barreka eta abar zarataka daragoie, baina gure Jauregizarrek erremuskada bategaz isiltzen ditu. Han inork ez dau egiten txistik, aginduten jakona egin baino. (hau mundu) isilik egon aditzezkoa txistik ez egin isilik egon txistik ez egin el06944 Orain ez jatortaz gogora beste batzuen izenak. (hau mundu) oroitu aditzezkoa gogora etorri oroitu gogora etorri el06945 Lau galiziar, asturiar bi eta euskaldun bi ukabilka ebiltzan. Euskaldunen aurka ebiltzan beste seiak, baina gureak gogor egozan, ukabilkada bakoitzean gizona lurrera egiten eben honeek. Hazurbaltz arranoak, aiztoak eta abar, ahaleginean ebiltzan, baina ez egoan aiztorik algortarren ukabiletara heldu leikenik. Hori bai, beste gixajoei aurpegia sagar errea legez ipini eutsen, bai ba, asko ziren-eta. (hau mundu) jipoitu aditzezkoa aurpegia sagar errea legez ipini jipoitu aurpegia sagar errea legez ipini el06946 baita be hona datozen ontziak ordu seguruan inoiz ez dagozelako, ez dago ba kai honetan ez poliziarik ez Jaungoikoaren eskerrik. (hau mundu) arriskuan egon aditzezkoa ordu seguruan ez egon arriskuan egon ordu seguruan ez egon el06947 Kantualdi aukerakoak jo be egiten ditu piano zahar hark zulotxu batetik penny bat jaurtita, eta bien bitartean Ipiskik ekiten deutso dantza alaietan, erakutsi nahirik bere atorrak, Mundakatik urten dauenik hona jaboiaren txistilik ikusi ez dabenak. (...) Egunero dakarre egunkariek zeozer hizki handiekin idatzita irakurleari su gehiago sartzeko. Bien bitartean honeek, odol hotzezko biztanleok, nahiz albiste txar nahiz on, bardin irakurten dabez erakutsi gabe samintasunen txistilik euren aurpegietan. Beti itxaropen sendoa dabela euren gudontzietan, euren soldaduengan eta euren armetan. (hau mundu) ezer ez aditzlaguna (ezeren) txistilik ez ezer ez (ezeren) txistilik ez el06948 Empire antzokian ederrak emon deutsez artista batek hemengo baten batzuei. --Ez dozue joan nahi Frantziako zuen anaien ondora? --Ez. atzamar luzea goraturik trufako keinua egin kakazotz egin atzamar luzea goraturik trufako keinua egin kakazotz egin el06949 Gogor jagozak honeek morroiok. Txiki bat barik be, han doaz herrira, lebatz ederrak atrapatu ondoren eurei deritzanean datoz barrura. Nik ez dakit nork damotsen edaria dubarik. (hau mundu) mozkortu aditzezkoa lebatza atrapatu mozkortu lebatza atrapatu el06950 Egunero dakarre egunkariek zeozer hizki handiekin idatzita irakurleari su gehiago sartzeko. Bien bitartean honeek, odol hotzezko biztanleok, nahiz albiste txar nahiz on, bardin irakurten dabez erakutsi gabe samintasunen txistilik euren aurpegietan. Beti itxaropen sendoa dabela euren gudontzietan, euren soldaduengan eta euren armetan. (hau mundu) animatu, kuraia eman aditzezkoa (inori) sua sartu animatu, kuraia eman (inori) sua sartu el06951 Egunero dakarre egunkariek zeozer hizki handiekin idatzita irakurleari su gehiago sartzeko. Bien bitartean honeek, odol hotzezko biztanleok, nahiz albiste txar nahiz on, bardin irakurten dabez erakutsi gabe samintasunen txistilik euren aurpegietan. Beti itxaropen sendoa dabela euren gudontzietan, euren soldaduengan eta euren armetan. (hau mundu) lasai, soraio izenlaguna odol hotzezko lasai, soraio odol hotzezko el06952 Ez uste izan, irakurle euskalduna, behingo-behingo batean Ingalaterrak esango dauela izpisaturik: "Egin dodaz nahiak". Ez anaiak, ez, honeek oraindino Kiriki¤o berbera baino gibel handiagoko gizonak dira. (hau mundu) lasai izenlaguna gibel handiko lasai gibel handiko el06953 Behin batean sevillatar bi etorri ziren Londresera, eta halako batean ikusi eben idatzita ingelesez "Gibelandidunen Batzokia", eta morroi honeei otu jake bertan sartzea. (hau mundu) lasai gibelaundi lasai gibelaundi el06956 --Datorren astean aterako dozuz atorrok, eta niri ekatzu asteon etxe errenta --dinotso Mr. Robertsek gogortasunik handienagaz. --Bai? --dinotso orduan Zapastok--, laster emongo deutsut ba, bihozbako gizon hori. anker bihotzbako anker bihotzbako el06957 Tximista legez han doa untzetik eskegita dagoen amantal zurira, ateraten dau giltza txiki bat handik, zuzen-zuzen doa, jakina! Kankanarrua edegiten dau... ha zen barrabaskeria! (hau mundu) arin aditzlaguna tximista legez arin tximista legez el06959 Berehala hasi zen hor Granada aldeko musikak joten, eta noizik noizera niri begiratuta egiten eustan, "Fastidiarse!". Zergatik nire adiskidetzako txoriburua, inostan niri "fastidiarse"? Uste zenduan zuk, bihotz gitxidun gizon zengel horrek, nik Andaluzia aldeko denari ikaragarrizko amorrua neutsala, ezta? A gixajoa! (...) Ez daukiet ezertariko amorrurik nik Espainiako biztanleei, euren kantuak musika onagaz joak izanez gero, atsegin jataz. Euren hizkerari be ez deutsat amorrurik, ostean ikusi zeinkez nire gelan espainierazko hiztegi ederrak ikasteko ahalik ondoen hizkera hori. (...) Ni naizen legez dira abertzaleak bihotzez diren denak. Guk ez deutsogu amorrurik inori, eta esaten badabe gure etsaiek guk amorrua deutsegula, hahor argi zelan eurak geuri deuskuen. (hau mundu) gorroto aditzezkoa (ezeri) amorrua eduki / ukan gorroto (ezeri) amorrua eduki / ukan el06960 Urrunago joan barik, nabilen ontzian, jakin ebenetik gora abertzalea nintzela, berehala hasi jatazan ulea hartzen, bateko hau eta besteko bestea. (hau mundu) trufatu aditzezkoa tomar el pelo faire la barbe ulea hartu trufatu ulea hartu el06961 Urrunago joan barik, nabilen ontzian, jakin ebenetik gora abertzalea nintzela, berehala hasi jatazan ulea hartzen, bateko hau eta besteko bestea. (hau mundu) ordudanik aditzlaguna de all¡ en adelante (ezertatik) gora ordudanik (ezertatik) gora el06962 Bateko guk uste dogula "raza privilegiada" garela, besteko gaztelarrak basoan perretxikoak legez jaioak direla uste dogula, besteko ez dagoela inon ezer idatzita euskaldunen historiaz, eta besteko astaburu handi batzuk garela Sabin-en bideak dabiltzagunok eta abar... (hau mundu) ergel nominala astaburu ergel astaburu el06963 Frasquito andaluziarra ibili da su eta gar bere herriko kantu batzuk abesten. (hau mundu) sutsu aditzlaguna su eta gar sutsu su eta gar el06964 Urten banaiz ni esaten noiz edo noiz Euzkadin be badagozela mediku bikainak, inginariak eta abar, nire hitza berehala estaltzen da honegaz: "Euskal Herrian ez bajagok gizon bat zuhurrik, gu ez bagozak inoiz izan ezebe", eta holakoak. (hau mundu) aldizka aditzlaguna noiz edo noiz aldizka noiz edo noiz el06965 Eta azkenez, euskotar denok izango gara tentel batzuk... Egi-egia izango da hori denaori... baina orain itaun bat... Ondo deritzazue hortik zehar zabiltzan ardi galduak, ekinean ibiltea norberaren amagatik seme bat, edo norberen arrebagatik neba bat, edo norberen emazteagatik senar bat? Ez, ezta? Ez litzakizue atsegin izango zeuen emazte edo hurko batek zeuen zapitxuak eguzkitara ateratea. (hau mundu) maiseatu aditzezkoa (inorengatik) ekinean ibili maiseatu (inorengatik) ekinean ibili el06966 Eta azkenez, euskotar denok izango gara tentel batzuk... Egi-egia izango da hori denaori... baina orain itaun bat... Ondo deritzazue hortik zehar zabiltzan ardi galduak, ekinean ibiltea norberaren amagatik seme bat, edo norberen arrebagatik neba bat, edo norberen emazteagatik senar bat? Ez, ezta? Ez litzakizue atsegin izango zeuen emazte edo hurko batek zeuen zapitxuak eguzkitara ateratea. (hau mundu) gordeko akatsak erakutsi aditzezkoa sacar a relucir los trapos sucios (inoren) zapitxoak eguzkitara atera gordeko akatsak erakutsi (inoren) zapitxoak eguzkitara atera el06967 Honeek dira morroiak inor ondo ipinteko burua gertu ipini ohi dabenak, inor txarto ikusteak zeregin handia emoten deutsenak, baina behinik behinean lehenengo euren opilari sua ezartzen deutsienak. (hau mundu) norberaren alde ari aditzezkoa arrimar el ascua a su sardina prˆcher pour son saint (neure, heure, bere...) opilari sua ezarri norberaren alde ari (neure, heure, bere...) opilari sua ezarri el06969 Hemen gaur itsastarrak dira oporkariak, eta honeei laguntzeko egun gitxi barru hor dira besteok be... eta salerostea lupuak jo daiala. (hau mundu) mesprezatu aditzezkoa lupuak jotzea opa mesprezatu lupuak jotzea opa el06970 Noizik behin igaroten da gure albotik ontziren bat argirik baga, eta besteren bat argindarrez alboak argiztuta, bere hizki handidun izena agerian dauela, ezagutu daien bere albotik igaroten diren guztiek (...) Honek ez eukazan praka batzuk baino, eta noizik behin Abarka bere atsoak garbitzen eutsazanean, harik eta gakoan lehortu edo higaitu arte (hau mundu) aldizka noizik behin aldizka noizik behin el06972 Italiako semeak, gaur deiez daukazue aberria, eta ez eiozue belarririk itxi bere deiari (hau mundu) entzun aditzezkoa (ezeri) belarriak ez itxi entzun (ezeri) belarriak ez itxi el06973 Atzo otu jakon gure ontziko germanofilo bati ontzi horretako agintariari bostekoa estuten joan behar ebala. (hau mundu) eskua eman aditzezkoa bostekoa estutu eskua eman bostekoa estutu el06974 Gaur goizean neure adiskide bat eta ni sartu gara piperra baino serioago tranbia batean, geure hartu-emonez gabiltzala hizketan euskaraz (hau mundu) oso serio aditzlaguna piperra baino serioago oso serio piperra baino serioago el06975 Zeuen hizketaren tintitxu bat be ez dodalako aditzen (hau mundu) ezer ez ulertu aditzezkoa tintitxu bat be ez aditu ezer ez ulertu tintitxu bat be ez aditu el06976 guda hori noren erruz den inork ez daki, denok bata bestearen erru emoten dabelako. (hau mundu) errudun egin aditzezkoa (inoren) erru emon errudun egin (inoren) erru emon el06977 Hortik da ezagun guda ona ez dena denok dakiela, asmatu dabenek berberek be inori errua ezarririk eskuak garbitu nahi dabezelako. (hau mundu) errua (inori) egotzi aditzezkoa errua (inori) ezarri errua (inori) egotzi errua (inori) ezarri el06978 Hortik da ezagun guda ona ez dena denok dakiela, asmatu dabenek berberek be inori errua ezarririk eskuak garbitu nahi dabezelako. (hau mundu) erantzukizunak ukatu aditzezkoa eskuak garbitu erantzukizunak ukatu eskuak garbitu el06979 Horra nondik, handia hazi naizenean noizik behinean ikusi beharra heldu jatan, baina behinik behinean Murtzia guztia Mazarron lakoa bada, ez ikusteko hobea da. (hau mundu) aldizka aditzlaguna noizik behinean aldizka noizik behinean el06980 Gazteak ginenean, ene irakurlea, gu be sarritan joaten ginen neskatilen etxera, baina ez musika joten, ezpabe ze haginei eragiten baino. Halakoak ginen gu, kendu neskatilen aita-amari txitxi-koipetsu edo ahozpeko arrautzak eta katilukada esne garratzak eta, ipinten genduenean sabel zitala ondo, urten. (hau mundu) jan aditzezkoa haginei eragin jan haginei eragin el06981 Euren harrotasun guztiekin be joango balitzaz elkarren hagin artera, eta batak besteari zakatzak atera, ederki etorriko litzake zakatzak elkarri ateragaz guda arrano hau amaituko balitz. Baina ez jakiat! (hau mundu) (inork inor) hil aditzezkoa (inori) zakatzak atera (inork inor) hil (inori) zakatzak atera el06982 Euren harrotasun guztiekin be joango balitzaz elkarren hagin artera, eta batak besteari zakatzak atera, ederki etorriko litzake zakatzak elkarri ateragaz guda arrano hau amaituko balitz. Baina ez jakiat! (hau mundu) galbidean sartu aditzezkoa (inoren) hagin artera joan galbidean sartu (inoren) hagin artera joan el06983 Orain bai, egia da, Ingalaterra ez dabil ugaritasuneko itsasoan uger, eta hau holan ikusirik, ez da sinesgaitza egunkariek alemanengatik dinoena. (hau mundu) aberatsa izan aditzezkoa nadar en la abundancia ugaritasuneko itsasoan uger ibili aberatsa izan ugaritasuneko itsasoan uger ibili el06984 Orain bai, egia da, Ingalaterra ez dabil ugaritasuneko itsasoan uger, eta hau holan ikusirik, ez da sinesgaitza egunkariek alemanengatik dinoena. Honeek estatu biok, ba lur jota eta odol hutsituta geratu behar dabena badakigu arin-arin euren gorabeherak itunduten ez badituez. (hau mundu) hondatu aditzezkoa lur jo hondatu lur jo el06985 Orain bai, egia da, Ingalaterra ez dabil ugaritasuneko itsasoan uger, eta hau holan ikusirik, ez da sinesgaitza egunkariek alemanengatik dinoena. Honeek estatu biok, ba lur jota eta odol hutsituta geratu behar dabena badakigu arin-arin euren gorabeherak itunduten ez badituez. (hau mundu) pobretu aditzezkoa odol hutsitu pobretu odol hutsitu el06986 Italiarrak barriz aurrera doaz Austriako herrietan, austriarrek egin ahal leikezan ahaleginak alferrak izango ei litzatez italiarrok atzera-morko eraginik handik aterateko. Behinik behinean hareek Triesterantz doaz eta hor konpon. (hau mundu) atzera egitera behartu aditzezkoa atzera morko eragin atzera egitera behartu atzera morko eragin el06987 Esan deustenez, Frantziako gobernuak agindu ebazan Bartzelonako fabrika batera hainbat mila oinetako soldaduentzat, eta atzera bidali beharra izan dabe kartoizko zola-eta txarto eginak izan direlako. Eta beste fabrika batzuetara be frantsesek eskariak egin dabez: uhalak, estalkiak, galtzerdiak, eta abar. Baina zer? Uhal ordez katu-narruzko zintak bidali ei deutsieez, estalki ordez edozer gauza, eta galtzerdi ordez barriz txarrikeria bat. Horra ba, orain Frantziako gobernuak, haserreturik, Bartzelonako gauzei ateak itxi deutsoz, eta bartzelonatarrak uleari tiraka ei dabiltza. Baina, norena errua? Eurena, erbi ordez katua sartu gura izan dabelako. (hau mundu) harremanak eten aditzezkoa (ezeri) ateak itxi harremanak eten (ezeri) ateak itxi el06988 Esan deustenez, Frantziako gobernuak agindu ebazan Bartzelonako fabrika batera hainbat mila oinetako soldaduentzat, eta atzera bidali beharra izan dabe kartoizko zola-eta txarto eginak izan direlako. Eta beste fabrika batzuetara be frantsesek eskariak egin dabez: uhalak, estalkiak, galtzerdiak, eta abar. Baina zer? Uhal ordez katu-narruzko zintak bidali ei deutsieez, estalki ordez edozer gauza, eta galtzerdi ordez barriz txarrikeria bat. Horra ba, orain Frantziako gobernuak, haserreturik, Bartzelonako gauzei ateak itxi deutsoz, eta bartzelonatarrak uleari tiraka ei dabiltza. Baina, norena errua? Eurena, erbi ordez katua sartu gura izan dabelako. (hau mundu) damutu aditzezkoa uleari tiraka ibili damutu uleari tiraka ibili el06989 Esan deustenez, Frantziako gobernuak agindu ebazan Bartzelonako fabrika batera hainbat mila oinetako soldaduentzat, eta atzera bidali beharra izan dabe kartoizko zola-eta txarto eginak izan direlako. Eta beste fabrika batzuetara be frantsesek eskariak egin dabez: uhalak, estalkiak, galtzerdiak, eta abar. Baina zer? Uhal ordez katu-narruzko zintak bidali ei deutsieez, estalki ordez edozer gauza, eta galtzerdi ordez barriz txarrikeria bat. Horra ba, orain Frantziako gobernuak, haserreturik, Bartzelonako gauzei ateak itxi deutsoz, eta bartzelonatarrak uleari tiraka ei dabiltza. Baina, norena errua? Eurena, erbi ordez katua sartu gura izan dabelako. (hau mundu) tronpatu aditzezkoa erbi ordez katua sartu tronpatu erbi ordez katua sartu el06990 Ia ba, ontzijaubeok, zabaldu sakelok, gitxienez behar direlako hiru laurleko morroiok elikatzeko (bakoitzarentzat). (hau mundu) dirua eman aditzezkoa sakela zabaldu dirua eman sakela zabaldu el06991 Ikusten dira oraindinokarren Kuba eta Kalifornian eta abar gure aberkideak zabaldurik, hegape batean jaioriko txitak kaskonduten direnean zabaltzen diren legez, eta euren bekokiko izerdiagaz kale osoak ederturik eta salerosteari indarra emonik, herri osoak aberasturik, euskal abizendun fabrikak han-hor ageri direla; eta bakean hantxe bizi dira gure anaiak arrotz-gobernuen legeen menpean. (hau mundu) norberaren lanaz aditzlaguna con el sudor de su frente (neure heure, bere...) bekokiko izerdiagaz norberaren lanaz (neure heure, bere...) bekokiko izerdiagaz el06992 Zenbat nahigabe, zenbat samintasun eta zotin herriaren ama sendoak aho-bete jateko idoroteko (hau mundu) zer jan aditzezkoa aho bete jateko zer jan aho bete jateko el06993 Gure herriko asabok heltzen ziren noiz edo noiz izendatu jaken lur zatira, eta gerriak ondo makurturik lortuten eben lehen sasiz eta bedarrez hornituriko lurrak atxurtuta solo eder mamitsu bihurtzea. (hau mundu) lan egin aditzezkoa gerria makurtu lan egin gerria makurtu el06994 Gogoan euken bai, eta ez ziren inoiz ahaztuten euren aberria bere buru izana zelaz, eta euren aldian ez zelako, ibiliak ziren mendirik mendi atzera lege zaharrak lortuteko uste guztiaz gudan, bata bestea erahilten! (hau mundu) independentea izan aditzezkoa (nere, heure, bere...) buru izan independentea izan (nere, heure, bere...) buru izan el06995 Nire gizontxuak aberriagatik emon eban bere bizia --inostan negarrez--. Aberriak barriz saritu behar ninduke eroan eustalako betiko neure laguna, baina aberriak ezer be ez damost, eta ez dago beste urteerarik edo... edo laguntzatxu bat aterik ate eskatu. (hau mundu) (ezeren alde) hil aditzezkoa bizia emon (ezeren alde) hil bizia emon el06996 Politena da barriz gure ontziaren aurre-aurrean dagoen ardanetxeko atsoa. Gizona joan jakonik eta hona, hasi goizean eta gaueraino amaibako lebatzagaz dabil. Gauean oheratzen da bere gizona baino maiteago dauen Don Ardao-gaz, eta goizean jagiten denean berehala hasten da mosuka bere adiskide kutuna Do¤a Txitxiparra-gaz. (hau mundu) ordudanik aditzlaguna -nik eta hona ordudanik -nik eta hona el06997 Politena da barriz gure ontziaren aurre-aurrean dagoen ardanetxeko atsoa. Gizona joan jakonik eta hona, hasi goizean eta gaueraino amaibako lebatzagaz dabil. Gauean oheratzen da bere gizona baino maiteago dauen Don Ardao-gaz, eta goizean jagiten denean berehala hasten da mosuka bere adiskide kutuna Do¤a Txitxiparra-gaz. (hau mundu) mozkortu aditzezkoa hamabiko lebatzagaz ibili mozkortu hamabiko lebatzagaz ibili el06998 Politena da barriz gure ontziaren aurre-aurrean dagoen ardanetxeko atsoa. Gizona joan jakonik eta hona, hasi goizean eta gaueraino amaibako lebatzagaz dabil. Gauean oheratzen da bere gizona baino maiteago dauen Don Ardao-gaz, eta goizean jagiten denean berehala hasten da mosuka bere adiskide kutuna Do¤a Txitxiparra-gaz. (hau mundu) mozkortu aditzezkoa don ardaogaz oheratu mozkortu don ardaogaz oheratu el06999 Politena da barriz gure ontziaren aurre-aurrean dagoen ardanetxeko atsoa. Gizona joan jakonik eta hona, hasi goizean eta gaueraino amaibako lebatzagaz dabil. Gauean oheratzen da bere gizona baino maiteago dauen Don Ardao-gaz, eta goizean jagiten denean berehala hasten da mosuka bere adiskide kutuna Do¤a Txitxiparra-gaz. (hau mundu) mozkorkerian aditzlaguna do¤a txitxiparragaz mosuka mozkorkerian do¤a txitxiparragaz mosuka el07000 Esan deustenez, Frantziako gobernuak agindu ebazan Bartzelonako fabrika batera hainbat mila oinetako soldaduentzat, eta atzera bidali beharra izan dabe kartoizko zola-eta txarto eginak izan direlako. Eta beste fabrika batzuetara be frantsesek eskariak egin dabez: uhalak, estalkiak, galtzerdiak, eta abar. Baina zer? Uhal ordez katu-narruzko zintak bidali ei deutsieez, estalki ordez edozer gauza, eta galtzerdi ordez barriz txarrikeria bat. Horra ba, orain Frantziako gobernuak, haserreturik, Bartzelonako gauzei ateak itxi deutsoz, eta bartzelonatarrak uleari tiraka ei dabiltza. Baina, norena errua? Eurena, erbi ordez katua sartu gura izan dabelako. Guk --esan deust-- geure eskariak espainiarrei egin beharrean Ipar Amerikara egingo doguz, hareekin usterik egin ezin leikelako saldu-erosi arazoetan. Horregatik ez da jagiko Espainia, bere semeek hautsa begietara jaurtiten deutsielako. (hau mundu) kalte egin aditzezkoa (inori) begietara hautsa jaurti kalte egin (inori) begietara hautsa jaurti el07001 Ardanetxe horretara joan zen gure ontziko arotza atzo, eta hamar edontzikada ardao edan ondoren hiru txakur handigaz ordaindu nahi eban. Hau ikusirik, atsoak eukan lebatzagaz, bonbil bategaz apurtu eutsan burua. Arotz honek be sabel zitala eukan, eta jakina, han izan zan barrabaskeria itzela zen. (hau mundu) mozkortua egon aditzezkoa sabel zitala eduki mozkortua egon sabel zitala eduki el07002 Hor daukazuez ba, nire idazkiak bat men barik irakurten dabez eta Euzkadi egunkaria egunoro hartzen dabe, eusko odola euren zainetan eta eusko abizenak daukez, eta ez dira eusko abertzaleak. (hau mundu) hust egin gabe aditzlaguna men barik hust egin gabe men barik el07003 Bustialdiak hartzen etorrita dagoz oraingoan hemen hainbat erbestear (hau mundu) bainatu aditzezkoa bustialdiak hartu bainatu bustialdiak hartu el07004 Lo nengoela iratzartu nabe, eta non sartzen jatazen madrildar bi neure alderdi bietan. Handik gerotxuagoan non datorren beste agure lodi bat, eta berehala etzan da alboko kaja zahar baten gainean. Nire lagun madrildarrak viajante de comercio gazte bi izan dira. Egunak txirrist egin dauenerako jagi naiz ohetik edo dena delakotik, eta jantzi ondoren han noa eskaratzera. (hau mundu) eguna argitu aditzezkoa egunak txirrist egin eguna argitu egunak txirrist egin el07005 150.000 laurleko zorro batean ebazala joian Cartagenako kaleetatik zehar bertako banketxe bateko otsein bat. Berehala aldi txar batek emon eutson. Konortera etorri zenean begiratu eban albora, baina... diru zorroa non? Zuek ikusi dozue? Ba... nik be ez. (hau mundu) konortea galdu aditzezkoa aldi txarrak emon konortea galdu aldi txarrak emon el07006 Italiarra da berau, baina Espainiako gobernuaren menpean dago. Hegazlaria da, eta arabe hizkera arabiarrek eurek baino hobeto daki. Horregatik da guztiz balio handikoa Espainiako gudarostearentzat. Zeluan deritzon tokitik urten oi dau lantzean behinean hegaz bere tramankuluagaz turkiarren soinekoak jantzirik eta zuzen-zuzen joaten da oraindino Espainiak menperatu ez dauzen jara edo erkietara (hau mundu) aldizka aditzlaguna lantzean behinean aldizka lantzean behinean el07007 Hegaz doanean hainbat irudi ateraten dau, eta irudiok dira guztiz kontu handikoak espainiarren gudarostearentzat, eta horregatik osoz daukie estimatu italiar azkar hau. (hau mundu) garrantzizko izenlaguna kontu handiko garrantzizko kontu handiko el07008 Beste gauza bat be jazo da: Frantzian, euren odola hainbat mutil ederrek emoten daben bitartean beste sendi batzuk abertzaletasunez kondarrik euren bihotzean ez eukela oporrera doaz. (hau mundu) (ezeren alde borrokan) hil (neure, heure, bere...) odola emon (ezeren alde borrokan) hil (neure, heure, bere...) odola emon el07009 Eguraldi guztiz txarrak egin zituen 18an hasita 24raino, baina 25ean egun ederra ipini eban, eta horra non goazen beste bat eta neu Savonara, adiskide zaharrei iker bat egitera (hau mundu) bisitatu aditzezkoa iker bat egin bisitatu iker bat egin el07010 Euskotar asko heltzen da hona, eta polito amua ipini deutse, beharbada sakelean daroezen diru guztiak bertan utzi erazteko ikurrintxuekin eta koipekeriekin, eta honez gainera bertan dagoen neska motz batek hainbat abesti dakiz euskaraz be. (hau mundu) erakarri aditzezkoa amua ipini erakarri amua ipini el07011 Rio Tinto-ko meatzeak ingelesenak dira, eta aginpidea daukien gehienak be handikoak dira. Beharginak bakarrik dira hemengoak, eta beti dabiltza kezkaz, ingelesak guztizko zekenak direla-eta. Dirua eroaten dabela euren herrira, hemen agorra utzita. (hau mundu) dirurik ez utzi aditzezkoa (inon) agorra utzi dirurik ez utzi (inon) agorra utzi el07013 Zortzietan jagi zen Petornille ohetik eta jesarleku handi batean jesarri zen, eta han egoan abaniko bategaz haize eta haize: "ekartzu txokolatea" inotsan senarrari. Bien bitartean han ebilen gizajoa, esnea erazten joan eta sua amatatu jakon. (...)Kantualdi aukerakoak jo be egiten ditu piano zahar hark zulotxu batetik penny bat jaurtita, eta bien bitartean Ipiskik ekiten deutso dantza alaietan, erakutsi nahirik bere atorrak, Mundakatik urten dauenik hona jaboiaren txistilik ikusi ez dabenak. (...)Egunero dakarre egunkariek zeozer hizki handiekin idatzita irakurleari su gehiago sartzeko. Bien bitartean honeek, odol hotzezko biztanleok, nahiz albiste txar nahiz on, bardin irakurten dabez erakutsi gabe samintasunen txistilik euren aurpegietan. (hau mundu) artean bien bitartean artean bien bitartean el07014 Edegiten dabe leiho bat berehala, eta ikusten nau etxeko gizon horrek ate aurrean nagoela, eta deituten deutso bere emazte edo dena delakoari: --Vaite abaixo e  brele   porta a ese maordomo e mais ¢ rapaz. Eta baderantzutso barrutik atsoak: --E logo, ¨porqu‚ ti non vais? Halan eta guzti be, handik gerotxuago edegiten deusku galiziar andaluz kantuak ederto dakitzan horrek, baita be badamosku kafe bero-beroa, eta harik eta dendak zabaldu arte barriketan lagundu be. (hau mundu) no obstante cependant halan eta guzti be halan eta guzti be el07015 Isilik egotearren berehala emon deutsaguz, baina halan eta guztiz be, haserreturik dabil, euskaldunik ez dauela etxean ikusi nahi ei dino. (...)Denek iritzi eutsen txarto gudariak eroateko modu itsusi horri. Halan eta guztiz be, gehienak alai joiazen, batzuk "Gora!" deiadarka eta beste batzuk abesti aberkoiak kantuka. (...)Hemen beheko aldean dago koadro bat guztiz antzina egina. Ezin leikio igarri zer den estalduta dagoelako, baina halan eta guztiz be, igerten da margo ona daukala, ze Udalak agintzen ei dau urteoro estalgarri gehiago ipinteko, eta halan eta guztiz be, inoiz ez dago behar den legez estalduta. Beti urteten dau gainera koadro horrek. (...)Bustialdiak hartzen etorrita dagoz oraingoan hemen hainbat erbestear. Horra ba, jatetxe eta enparauetan ez dago toki bat be aske, ohe handietan hiru-lauk bardin egiten dabe elkarrekin lo, eta halan eta guztiz be kabidu ezinik dabiltza. (...)Etxeko ohe apatzak utzi, eta behearen gainean lo egin, eta halan eta guztiz be, dantzan. (hau mundu) no obstante cependant halan eta guztiz be halan eta guztiz be el07016 Eta orai (hemen da bada koropiloa!) nik zer erran dezaket? Bakotxak bere xirula! Beraz doatzila fera futro ahalge ta duda minberenak. (...) Aiaio, fera-futro zoala hastapeneko farrasta lotsagarria (hazp. mis.) (ezer, inor) ondotik kendu aditzezkoa envoyer faire foutre fera futro igorri / bidali... (ezer, inor) ondotik kendu fera futro igorri / bidali... el07017 Orduko Mgr Bellevue apez nausiak etzuen karrika egin hautatu zuelarik Frantzia behereko handiena famatzen zuten Hazparneko misionesta. (hazp. mis.) erratu aditzezkoa karrika egin erratu karrika egin el07019 Ba, sobera zintzo, fina zen norbaiten laudatzeko neurririk gabe, alegiazko goresmenak besagainka berduratuz, isentsu kolpeak itsura parrastatuz. (hazp. mis.) ugari aditzlaguna besagainka ugari besagainka el07020 Hemendik harat brastaka baderama bere predeiku mamitsua. Pasarte hortan erran baitzuen behar litaken baino gehiago esku hartzen zutela Eskual-Herrian nunbaitikako arrotz ausart batzuek. (hazp. mis.) partizipatu aditzezkoa esku hartu partizipatu esku hartu el07021 Hemendik harat brastaka baderama bere predeiku mamitsua. Pasarte hortan erran baitzuen behar litaken baino gehiago esku hartzen zutela Eskual-Herrian nunbaitikako arrotz ausart batzuek. Nolako sanfretean ez dituzte zangopilatzen gure ohidura ederrenak, sator-lan eta hautsi-mautsi okerren medioz! (hazp. mis.) patxadaz, lasai aditzlaguna sanfretean patxadaz, lasai sanfretean el07022 Hemendik harat brastaka baderama bere predeiku mamitsua. Pasarte hortan erran baitzuen behar litaken baino gehiago esku hartzen zutela Eskual-Herrian nunbaitikako arrotz ausart batzuek. Nolako sanfretean ez dituzte zangopilatzen gure ohidura ederrenak, sator-lan eta hautsi-mautsi okerren medioz! (hazp. mis.) azpikeria nominala labor de zapa sator-lan azpikeria sator-lan el07023 Hor bada lotzen dira beren jokoari, lau hatzetarik pindarra dariotela. (hazp. mis.) kemen handiz ekin aditzezkoa lau hatzetarik pindarra erion kemen handiz ekin lau hatzetarik pindarra erion el07024 Bainan zer pasatzen da? Betbetan sekulako albarota, denak oihu-patarraka hasiak, eskuetarik joanak. Zer karietarat? Pilotari batek egin duke usaiaz kanpoko balentria bat. (...) Su bizia bezain gorri, kara tzar bihurrienean, arrunt eskuetarik joana, hots! (hazp. mis.) asaldatua(k), harrotua(k) aditzlaguna eskuetarik joana(k) asaldatua(k), harrotua(k) eskuetarik joana(k) el07025 Bainan zer pasatzen da? Betbetan sekulako albarota, denak oihu-patarraka hasiak, eskuetarik joanak. Zer karietarat? Pilotari batek egin duke usaiaz kanpoko balentria bat. (hazp. mis.) ezustean aditzlaguna de repente betbetan ezustean betbetan el07026 Bainan zer pasatzen da? Betbetan sekulako albarota, denak oihu-patarraka hasiak, eskuetarik joanak. Zer karietarat? Pilotari batek egin duke usaiaz kanpoko balentria bat. Eta behariek, esku zartaka hedoietan gora altxatzen dituzte nehor ez bezalako pilotari espantagarriak . (hazp. mis.) laudatu aditzezkoa poner (a alguien) por las nubes hedoietan gora altxatu laudatu hedoietan gora altxatu el07027 Azkenean zonbait hitz erran zituen fedeaz, oixtian aipatu ateraldi larderiatsuak adi-araziz zetazko esku larruak ezarri gabe. (hazp. mis.) gordinki, zurikeriarik gabe aditzlaguna zetazko esku larruak ezarri gabe gordinki, zurikeriarik gabe zetazko esku larruak ezarri gabe el07028 Aho aberatsekoa zela Apesteguy jauna, nahi dut. Bainan ere, ala fede ! luma gaitzeko izkirianta. (...) Bera ere aho abertasekoa zen, bat izatekotz! (hazp. mis.) hiztun ona izenlaguna aho aberatseko hiztun ona aho aberatseko el07029 Denbora batez misionestegiko apez moltseroa arras dorpea zen beretzat. Ohartu gabean segurraz ere, etzen batere misionest lagunen mainaz galtzerat ekarria... gosea nominala petiri santz gosea petiri santz el07030 Denbora batez misionestegiko apez moltseroa arras dorpea zen beretzat. Ohartu gabean segurraz ere, etzen batere misionest ,agunen mainaz galtzerat ekarria... goseak bizi aditzezkoa iguzkia janari ukan goseak bizi iguzkia janari ukan el07031 Irakurlea ohartua ditake mihi-peko zaina ongi trenkatua zuela gure misionest gazteak. Zalu-zalua mintzo baitzen, ahoan debekurik gabe! (hazp. mis.) hiztun ona izan aditzezkoa mihipeko zaina ongi trenkatua ukan hiztun ona izan mihipeko zaina ongi trenkatua ukan el07032 Ene misionest lagunak egin zion galde bat bitzia bezain perilosa... --M. Apesteguy, zer diozu gure predeikuez? Eta gure xahar bipilak hitzetik hortzerat arrapostua: berehala aditzlaguna hitzetik hortzerat berehala hitzetik hortzerat el07033 Ene misionest lagunak egin zion galde bat bitzia bezain perilosa... --M. Apesteguy, zer diozu gure predeikuez? Eta gure xahar bipilak hitzetik hortzerat arrapostua: esklamaziozkoa hatxemazu(e) hori eta goititurik ezar bonet karratuaren azpian! hatxemazu(e) hori eta goititurik ezar bonet karratuaren azpian! el07034 Ene misionest lagunak egin zion galde bat bitzia bezain perilosa... --M. Apesteguy, zer diozu gure predeikuez? Eta gure xahar bipilak hitzetik hortzerat arrapostua: uste okerrak zuzendu aditzezkoa poner las cosas en su sitio gauzak haxean ezarri uste okerrak zuzendu gauzak haxean ezarri el07035 Untsalaz behar nuke erran zoin lorioski bururatu dituen bi kargu horiek. Bainan handiskoa lakiaket ahamen hori! (hazp. mis.) (ezer) zaila izan aditzezkoa ahamen (hau, hori, hura) handiskoa ukan (ezer) zaila izan ahamen (hau, hori, hura) handiskoa ukan el07036 Bizkitartean hurbildanik ezagutu duten guziek aitortu dute EskualHerriak galdu duela bere apez argitu, kartsuenetarik bat. Berak etzituen deus guzitan onhartuko solas gisa horiek: hain baitzen ixila eta gordea. (hazp. mis.) aditzlaguna por nada del mundo deus guzitan ez deus guzitan ez el07037 Bertzalde haren gogoa maizenik eta goxokienik gutarteko jendearekin zen. Tuntik etzen handikaria, nor nahirekin eleketa gelditua Hazparneko karrikan. Betidanikakoa zuen lañotasun hori bakotxari zur beretik ziria emanez bainan beti ele ona, buruak eta bihotzak manatzen zioten bezala. (hazp. mis.) beti kontu berak erabili aditzezkoa ziria zur beretik eman beti kontu berak erabili ziria zur beretik eman el07038 Bertzalde haren gogoa maizenik eta goxokienik gutarteko jendearekin zen. Tuntik etzen handikaria, nor nahirekin eleketa gelditua Hazparneko karrikan. (hazp. mis.) batere ez tuntik ez batere ez tuntik ez el07040 Gau hartan Jarret misionest lagunak lanak ukan zitzin eta xintzimariak ikusi elizatiar furios heiek ezin eztiaraziz. (hazp. mis.) larri ibili aditzezkoa xintzimariak ikusi larri ibili xintzimariak ikusi el07041 Bazakien nor berari hitzaldi sarkorren adiarazten, alegia deusez, hein bat naturalki. (hazp. mis.), Arrazoina duk naski eta arras kontseilu ona emaiten dautak, alegia deusez, ene onetan. (l. o. g-b.) garrantzirik eman gabe aditzlaguna como si nada alegia deusez garrantzirik eman gabe alegia deusez el07043 Horiek guziak hola, orai beharko dugu fuilla itzuli, osoki, aldean bertze. (hazp. mis.) gaiaz aldatu aditzezkoa fuila itzuli gaiaz aldatu fuila itzuli el07044 Horiek guziak hola, orai beharko dugu fuilla itzuli, osoki, aldean bertze. (hazp. mis.) osorik, alde batetik besteraino aditzlaguna aldean bertze osorik, alde batetik besteraino aldean bertze el07045 gure Lopez de la Vega etzela sekulan bere hartarik kantitzen, jazartu gabe, beti ixil eta borobil, ororekilakoa egin beharrez gri¤atua, atso-hitzak erraiten duen kontuan: "Aldakor dena, haize guzietarat erorkor". Etzen piru hortakoa. Urrun zabiltza, Pilale! (...) honelako, horrelako, hartako izenlaguna piru (honetakoa, horretakoa, hartakoa) honelako, horrelako, hartako piru (honetakoa, horretakoa, hartakoa) el07046 Arras piru oneko gizona zen, goxoa, plaxenta. (hazp. mis.) on izenlaguna piru oneko on piru oneko el07047 Bazakien, behar-orduan, bizixko mintzatzen, sudur pintzen jabe zela erakusten. kuraia ukan, adorea eduki aditzezkoa sudur pintzen jabe izan kuraia ukan, adorea eduki sudur pintzen jabe izan el07048 Bizkitartean, oro-har, politikan dira kausitzen gataska bortitzenak. Zilko-zuriak saka, papo-gorriek errefera. Hi bahiz eta ni banuk! (...) To, apeztiar, zilko zuri. Abrahamen denborako pinterdiko gizonxkela zerbait, etorri den hori! (hazp. mis.) eskuindar nominala zilkozuri eskuindar zilkozuri el07049 Bizkitartean, oro-har, politikan dira kausitzen gataska bortitzenak. Zilko-zuriak saka, papo-gorriek errefera. Hi bahiz eta ni banuk! (hazp. mis.) ezkertiar nominala papogorri ezkertiar papogorri el07050 Hunek uste zukeen ahur-hixtu batez bere oinetara bilduko zituela frantses oilo-busti herresta guziak. (hazp. mis.) koldar nominala poule mouill‚e oilo-busti koldar oilo-busti el07051 --Heil Hitler! Moi, prendre maisson pour 50 soldats loriossous al‚man! France caput! Apres Angleterre caput, Churchil caput! Bainan laster pikatu zion pirua Lopez jaunak. (hazp. mis.) isilarazi aditzezkoa pirua pikatu isilarazi pirua pikatu el07052 --Heil Hitler! Moi, prendre maisson pour 50 soldats loriossous al‚man! France caput! Apres Angleterre caput, Churchil caput! Bainan laster pikatu zion pirua Lopez jaunak. Odolak jauzi egin zionetz espantu horiek aditzean? (hazp. mis.) asaldatu, sutu aditzezkoa odolak jauzi egin asaldatu, sutu odolak jauzi egin el07053 Ostatu batean bospasei gizon doi bat loretuak, ez erraiteko arras mozkorrak. Zoinek astokeria handiago. Ortziralea da, mehe eguna. Balio ote du erraitea gizen egiten dutela burlari ozar horiek? (hazp. mis.) ostirala edo beste barau egunen bat, eliza katolikoaren arabera nominala jour maigre mehe eguna ostirala edo beste barau egunen bat, eliza katolikoaren arabera mehe eguna el07054 Ostatu batean bospasei gizon doi bat loretuak, ez erraiteko arras mozkorrak. Zoinek astokeria handiago. Ortziralea da, mehe eguna. Balio ote du erraitea gizen egiten dutela burlari ozar horiek? (hazp. mis.) okela jan aditzezkoa faire gras gizen egin okela jan gizen egin el07055 To, apeztiar, zilko zuri. Abrahamen denborako pinterdiko gizonxkela zerbait, etorri den hori! (hazp. mis.) zahar izenlaguna Abrahamen denborako zahar Abrahamen denborako el07056 To, apeztiar, zilko zuri. Abrahamen denborako pinterdiko gizonxkela zerbait, etorri den hori! (hazp. mis.) eskas izenlaguna pinterdiko eskas pinterdiko el07057 Nor uste duzue ahalgetu zela? Nor? Nor! Nor gelditu zehe bat sudurrekin? Nor? (hazp. mis.) tronpatua izan aditzezkoa quedarse con un palmo de narices zehe bat sudurrekin gelditu tronpatua izan zehe bat sudurrekin gelditu el07058 Behin ikusi zuenak Duhalde misionesta etzuen egunetik biharrerat ahantziko. arin, berehala aditzlaguna de un d¡a para otro du jour au landemain egunetik biharrerat arin, berehala egunetik biharrerat el07059 Gogoari eman dezagun bakarrik azken gerla hau irabazia izan dela zuek gudukariek obeditu duzielakotz gostaia gosta. (...) Emazu gogoari zerbait zeielakotz mintzo zela Donazahartar apez argitu hori! (hazp. mis.) pentsatu aditzezkoa gogoari eman pentsatu gogoari eman el07060 Gogoari eman dezagun bakarrik azken gerla hau irabazia izan dela zuek gudukariek obeditu duzielakotz gostaia gosta. (hazp. mis.) ahalegin handiena eginik aditzlaguna cueste lo que cueste coûte que coûte gostaia gosta ahalegin handiena eginik gostaia gosta el07061 Hango bildutasuna! Denak kurutzefikari buruz begiak landatuak, guziak bihotz-zimikoaz hartuak. Kasik erran ditake ximixta zarrazta batek aldez bertze inarrosi zituela guzien buru-fuinak! (hazp. mis.) osorik, alde batetik besteraino aditzlaguna aldez bertze osorik, alde batetik besteraino aldez bertze el07062 Bego beti nausi, zunda haundiko kondatzailea, ekai gutiz muntatuko baitu saltsa guzia! (hazp. mis.) bizkor, burutsu izenlaguna zunda handiko bizkor, burutsu zunda handiko el07063 Aita, Suhuskuneko errienta. Hautuzko eskol?emailea, hunki oneko gizon gozoa segur, orotaz maitatia eta estimatia. (hazp. mis.) sentibera de buen coraz¢n hunki oneko sentibera hunki oneko el07064 Aitaren errient-paga eta Agerreko etxaldeak eman mozkinak, bizipide guziak elgarretaratu-ta ere, diru-kesa ardurenean tturrindia, eltze-itsia beti hutsa! (hazp. mis.) sosak gordetzekoa nominala eltze itsia sosak gordetzekoa eltze itsia el07065 Horren aipatzeko ginauden okasionearen beha, lot gitzaizkion adarretik (uf!), liburuxka hunek emaiten daukunaz geroz parada hautuzkoa. (hazp. mis.) funtsez ekin aditzezkoa coger el toro por los cuernos (ezer) adarretik lotu funtsez ekin (ezer) adarretik lotu el07066 Orai beretik erranen dugu, opila hozterat utzi gabe, mintzatzaile pollita zela. gerorako utzi gabe, aukera baliatuz aditzlaguna opila hozterat utzi gabe gerorako utzi gabe, aukera baliatuz opila hozterat utzi gabe el07067 Gure misionea al�ra ederrean rulatu da! Eskerrak Jainkoari: debria matatia da! Hum! Ni beldur ez ginuela lau hatzez gora botatua! (hazp. mis.) lurrean barrrena, ipurdiz aditzlaguna patas arriba les quatre fers en l?air lau hatzez gora lurrean barrrena, ipurdiz lau hatzez gora el07068 Ene ama maitearekin, urte guziez banindoan Dona-Mariarat oinez eta Behasiko kartiera trebeskatuz. Gero, bazkalondoan, jo Suharterat, aita zenaren etxe-ondorat. Hirugarren trikaldia Arbeletche Meharriko ahaidetan eta, azkenean, Delgue Etxebazterreko kusietan. Harat heldu zaukun bila ene anaietarik bat, etxeko karrosan. Hori zen gure urte guziko ateraldia. Mahaiaren araberako dafaila... (hazp. mis.) dagokion mailan (bizi...) aditzezkoa mahaiaren araberako dafaila (ukan...) dagokion mailan (bizi...) mahaiaren araberako dafaila (ukan...) el07069 Peko erreka joa zuen gure kolesioak. Munduko gorena, hogoita-hamar bat ixtudiant Eskual-Herri guzitik. (hazp. mis.) hondatu aditzezkoa peko erreka jo hondatu peko erreka jo el07070 Bere biziko azken urteak higatu ditu azken piruraino Izpurako erien eta xaharren zerbitzuan. (...) Beren bizia azken piruraino higatu dutela gure onetan, beren buruaz orhoitu gabe, beti lanean eta otoitzean. (hazp. mis.), Bainan zer balio du funtsik gabeko oren beltz, gataska, dolamen horietan azken piruraino higatzea? Denak utzirik gan beharko du Mazarin aipatuak ere, on bazako edo ez bazako. (...) Azken piruraino higatua da: predeiku, bilkura, hasi liburuak akabatu behar (...) Eta orai nun da ongi egile hori? Osoki ezindua da. Ezta otoitzetik baratzen. Kausitzen da Normandiako eskualdean Abbaye de S' Wandrille deitu komentu handian. Ongi egiten azken piruraino higatua... (l. o. g-b.) hil arte saiatu, lan egin aditzezkoa azken piruraino higatu hil arte saiatu, lan egin azken piruraino higatu el07071 Girixtino maiteak, ez dadiela izan misione hau lastozko su bat, edo oraino larrazkeneko haizeak zirimolaka berduratzen dituen ilaunen parekoa. (hazp. mis.) une bateko goraldia nominala feu de paille lastozko sua une bateko goraldia lastozko sua el07072 Hasian-hasi, uk nezakezu orain, irakurlea, purruskeria baten kondatzerat. Aldi huntan segurik ez duzu erranen ene burua gora saldu beharrez ari nizala! (hazp. mis.) (ezertaz) harrotu aditzezkoa (neure, heure, bere...) burua gora saldu (ezertaz) harrotu (neure, heure, bere...) burua gora saldu el07073 Ardi gasna bat bazuen Pettanek ahotik ezin utzia (al. deus.), Errazu, Majia, baditutzu oraino kontserbuetako urtxo heietarik? Ahotik ezin utziak ziren. (hazp. mis.) jaki ona(k) izan aditzezkoa ahotik ezin utzia(k) izan jaki ona(k) izan ahotik ezin utzia(k) izan el07074 Zerendako irri egiten dautazu? Ez niza ote zure ahoaren bete? (hazp. mis.) (inoren) mailakoa ez izan, errespetua ez merezi aditzezkoa (inoren) ahoaren bete ez izan (inoren) mailakoa ez izan, errespetua ez merezi (inoren) ahoaren bete ez izan el07076 Ene xortekoa zen, lehengoek zioten bezala. Klasa hogoi-ta-hirua: orai denak badazkitzu. (hazp. mis.) adin berekoa izan (gizonezkoak) aditzezkoa (inoren) xortekoa izan adin berekoa izan (gizonezkoak) (inoren) xortekoa izan el07077 Errak, Mailluquet, nun dituzte begiak Landibartar ahuntz-esnean altxatu oihan-zokotarrek? Ni hiretzat hartu?? Ez araiz! Hoin behera jautsia nizala? (hazp. mis.), Don Zilko, sabel-handi hori ez ahal da gaxurean eta ahuntz esnean altxatua... (l. o. g-b.) menditarra, landu gabea izan aditzezkoa ahuntz-esnean altxatua izan menditarra, landu gabea izan ahuntz-esnean altxatua izan el07078 Errak, Mailluquet, nun dituzte begiak Landibartar ahunk-esnean altxatu oihan-zokotarrek? Ni hiretzat hartu?? Ez araiz! Hoin behera jautsia nizala? (hazp. mis.) zabar, landu gabe nominala oihan-zokotar zabar, landu gabe oihan-zokotar el07079 Orduan intan sartu nintzan leporaino ene kanore gabeko solas pertoliekin. (hazp. mis.) (ezertan) gogotik saiatu aditzezkoa (ezertan) leporaino sartu (ezertan) gogotik saiatu (ezertan) leporaino sartu el07080 Ba, eiki, mundu huntan bada ainitz zuzenkontrakeria: hala-nola hobenik gabekoa urriki minaz joa, xifritua, loa galtzerainokoan... Hobenduna aldiz, bi beharriez burukitari, lo zurrungan! (hazp. mis.) lo sakon egin aditzezkoa dormir sur ses deux oreilles bi beharriez burukitari lo egin lo sakon egin bi beharriez burukitari lo egin el07081 Ez nagoke oraino erran gabe Mailluqueten eskuarazko predeikuak buruan-buru miresgarriak zirela. (hazp. mis.) osorik, alde batetik besteraino aditzlaguna buruan buru osorik, alde batetik besteraino buruan buru el07082 Ez nagoke oraino erran gabe Mailluqueten eskuarazko predeikuak buruan-buru miresgarriak zirela. Mende huntako idazle, izkiriant eskualdun aipatuena Jean Etchepare Lekondar medikua zen. Kanboko misione denboran ibiltzen zen misionest horren predeikuetan. Eta, handik ateratzean, ez omen zuen ahorik aski mintzaldi horien goresteko. (ezer, inor) esan ahal baino ... -agoa izatea aditzezkoa ahorik aski ez ukan (...-t(z)eko) (ezer, inor) esan ahal baino... -agoa izatea ahorik aski ez ukan (...-t(z)eko) el07084 Hain airoski zerabilan luma, dena pindar, eskuaraz ala erdaraz! Araberako mintzatzalea bertzalde, edozoin hizkuntzetan. Egia-erran, gaineratiko dohainez ere fagoratua zen. Trakaz, kopuraz ala itxurez zinez ohargarria eta bere jitez arras gozo, ikustate handikoa. (hazp. mis.) gorputz ederreko izenlaguna de buen ver ikustate handiko gorputz ederreko ikustate handiko el07085 alper korotz batzu. (yakin iii), Ardurenean zaharo zaflak tole eta kasik ezinbertzez solas on, sustagarriak. Gisa hortako errientarekin lanetan ditazke alfer korotzak eta kasko gogorrak. (hazp. mis.) oso alfer nominala alfer korotz oso alfer alfer korotz el07086 Ardurenean zaharo zaflak tole eta kasik ezinbertzez solas on, sustagarriak. Gisa hortako errientarekin lanetan ditazke alfer korotzak eta kasko gogorrak. (hazp. mis.) adimen laburreko nominala kasko-gogor adimen laburreko kasko-gogor el07087 Bizkitartean, segur eta fida naiz aitaso zaharrena barnez lau lorietan dagoela, miresten baitu bere «Papiti» maitearen hartze on, usaiaz kanpokoa. (...) Lau lorietan nindagon ustegabeko elasturia aditzean (hazp. mis.) Beraz pentsatzen dukezu zoin lehiatuki sar-arazi nuen auzapeza jateko salan. Lau lorietan deitu ere bere gelan kausitzen zen erretora. (...) Bizkitartean, sobera erakusterat eman gabe, ama harek lau lorietan ikusten ditu, alegia deusez, zazpi urte zituen Henri ttikiaren jostaketa, eskarnio, sino-mino, ahusagailuak. (l. o. g-b.) Eta oihan zokoan, hantxetan, / Axeri tzarrak, lau lorietan / oilaskoari nahi-tez lepoa trenkatu, / hezur muñetaraino dena milikatu. (al. deus.) xoraturik, poz handian aditzezkoa lau lorietan xoraturik, poz handian lau lorietan el07088 Bizkitartean, segur eta fida naiz aitaso zaharrena barnez lau lorietan dagoela, miresten baitu bere "Papiti" maitearen hartze on, usaiaz kanpokoa (hazp. mis.) burutsua izan, adimen handikoa izan aditzezkoa hartze ona ukan burutsua izan, adimen handikoa izan hartze ona ukan el07091 Zer! Beti larderiapean, ixil eta xitun, egon behar duela Milafrangako pottoka hezgaitzak! (hazp. mis.) guztiz isilik egon aditzezkoa ixil eta xitun egon guztiz isilik egon ixil eta xitun egon el07092 Zer! Beti larderiapean, ixil eta xitun, egon behar duela Milafrangako pottoka hezgaitzak! Hori ezpaitugu aldekoa! Hori ezpaita gure behiaren aratxea! (hazp. mis.) (ezer, inor) kanbiatua egon aditzezkoa (ezer, inor) gure behiaren aratxea ez izan (ezer, inor) kanbiatua egon (ezer, inor) gure behiaren aratxea ez izan el07093 Zer nahi den, ixtudiant gazteak irakaspen guziak xita-miruka beretzen ditu (l. o. g-b.) Horiek guziak hola, balio ote du erraitea bere etsamina guziak gainez-gain eta xita-miruka iragan dituela? Tolosan pasatu zuen "Licence es Lettres" delakoa urte batez... bertze guz!ek bizpahiru urte emaiten dituzten denboran. (hazp. mis.) arin, erraz aditzlaguna xita-miruka arin, erraz xita-miruka el07094 Zoaz funtsera eta ohartuko zira jende perfetik eztela mundu huntan. Mandoak adartuko dira holako bat agertuko den baino lehenago. (hazp. mis.) (ezer) ezinezkoa izan aditzezkoa (ezer baino lehen) (ezer gertatzerako) dira mandoak adartuko (ezer) ezinezkoa izan (ezer baino lehen) (ezer gertatzerako) dira mandoak adartuko el07095 Armadetako buruzagiek baitezpada nahi lukete alemanen aztaparretarik kendu Craneko munho, mendixka. (hazp. mis.) nahi eta nahi ez aditzlaguna baitezpada nahi eta nahi ez baitezpada el07096 Nork apalduko dio kukurusta? Pentsa bada! Papo aintzin guzia medaila mota guziez izarrestatua. (hazp. mis.) apalarazi aditzezkoa kukurusta apaldu apalarazi kukurusta apaldu el07097 Bizkitartean egun hartan etzituen buru-fu¤ak higatu arrapostu luze bat egin muntatuz. (hazp. mis.) gogor pentsatu aditzezkoa devanarse los sesos buru-fuinak higatu gogor pentsatu buru-fuinak higatu el07098 Bizi guzian hola izana da, noizik behin buru-fu¤ak sobera unatzerainokoan. (hazp. mis.) gogor pentsatu aditzezkoa devanarse los sesos buru-fuinak unatu gogor pentsatu buru-fuinak unatu el07099 Bizi guzian hola izana da, noizik behin buru-fu¤ak sobera unatzerainokoan. aldizka aditzlaguna noizik behin aldizka noizik behin el07100 Erran zuhur baten arabera, salda onak behar omen du: "Hu! Muu! Bee! Eta... Kokoriko!" Erran nahi baita xerri, idi, zikiro eta oilakitik pixka bat. Gutiz ez utz! Bizkitartean errekitu eta ekai horiek gabe gutartean egiten du bere agerraldia "mutur-salda" mintu, minkorrak. Guk nahi baino maizago eta gu ohartu gabean. Hain guti aski dugu muskertzeko, tente, tema tzarrenean. (hazp. mis.) haserrego nominala mutur salda haserrego mutur salda el07101 Bainan, xo! Ez nuke baheaz urik hitzeman behar. (l. o. g-b.) ezinezkoa agindu aditzezkoa baheaz ura hitzeman ezinezkoa agindu baheaz ura hitzeman el07102 Dohatzila beraz lerro guziak etsi-etsian, huts ala kausi! Kurutx ala pil! (l. o. g-b.) ondorioaz arduratu gabe aditzlaguna a lo que salga huts ala kausi ondorioaz arduratu gabe huts ala kausi el07103 Dohatzila beraz lerro guziak etsi-etsian, huts ala kausi! Kurutx ala pil! (l. o. g-b.) ondorioaz arduratu gabe aditzlaguna a cara o cruz kurutx ala pil ondorioaz arduratu gabe kurutx ala pil el07104 Eta zuk, irakurlea, emazu otoi gogoari, bere lauetan hogoita zortzigarren urtean, aspaldiko idazle tematsuak ixil ordu lukeela... (l. o. g-b.) pentsatu aditzezkoa gogoari eman pentsatu gogoari eman el07105 Hemendik harat sator-mulo bat aski baitugu behaztopatzeko (l. o. g-b.) aurrerantzean aditzlaguna hemendik harat aurrerantzean hemendik harat el07106 Nihor etzauzu agertuko usnazainak harrotzen dituen apairuarekin, ez eta ere aho-sabaia goxatzen duten edari pindartsuekin (l. o. g-b.) usain ona aditu aditzezkoa usnazainak harrotu usain ona aditu usnazainak harrotu el07107 Nihor etzauzu agertuko usnazainak harrotzen dituen apairuarekin, ez eta ere aho-sabaia goxatzen duten edari pindartsuekin (l. o. g-b.) gustu onekoa jan edo edan aditzezkoa aho-sabaia goxatu gustu onekoa jan edo edan aho-sabaia goxatu el07108 Bizitzeko behar zuten indar, kuraie eta nahi suhar, iraunkorra. Holakoentzat erraiten zuten lehengo eskualdunek "gizon papobilotsuak!" (l. o. g-b.) adoretsua, kementsua izenlaguna de pelo en pecho papobilotsu adoretsua, kementsua papobilotsu el07109 Guk ere emazteki horren fede bizia baginu sendi ginezake indar berezi bat bizitze dorpeari buru egiteko (l. o. g-b.) eraso, eutsi aditzezkoa hacer frente faire face (ezeri) buru egin eraso, eutsi (ezeri) buru egin el07110 Bederen pitz dezagun gure baitan zerurako gutizia ahal bezein ongi gogoan erabiliz San Agustinen hitz hauk (l. o. g-b.) hausnartu gogoan erabili hausnartu gogoan erabili el07111 Beha hunat! Inomine santean lihoa bezala zafratu zituen mendebaleko eta iguzki aldeko enperadoreak (l. o. g-b.) fite aditzlaguna inomine santean fite inomine santean el07112 Beha hunat! Inomine santean lihoa bezala zafratu zituen mendebaleko eta iguzki aldeko enperadoreak (l. o. g-b.) jipoitu aditzezkoa lihoa bezala zafratu jipoitu lihoa bezala zafratu el07113 Betidanik izan dire mende guzietan Attilaren iduriko gizon oihes, barbaro, odol ixurleak. Bainan horientzat askotan gertatu gaineko mailetik peko-errekarat erortzea eta hondatzea. (l. o. g-b.) hondatu aditzezkoa peko errekarat erori hondatu peko errekarat erori el07114 Hemengo bizipide guziak laster ahurrerat bilduak ditu, bazter guziak murrizturik ezartzen dituela. (l. o. g-b.) bereganatu aditzezkoa ahurrerat bildu bereganatu ahurrerat bildu el07115 Azkenean ene solas alditik ateratu gabe zendako ez aitor gaixtagin horien artean zorigaitzez ainitzek "fin faixto" edo heriotze hitsa egin dutela. (l. o. g-b.) heriotza edo hodamena aurkitu aditzezkoa acabar mal finir mal fin gaixto egin heriotza edo hodamena aurkitu fin gaixto egin el07116 Hartua zuten zianura deitu pozoinarekin beren buruaz bertzerik egiteko xedea. (l. o. g-b.) suizidatu aditzezkoa (neure, heure, bere...) buruaz bertzerik egin suizidatu (neure, heure, bere...) buruaz bertzerik egin el07117 Hurbiltzen zaio mari¤el eskualdun bat. Hein bateko sanfretean jakintsunak itsas-gizonari: --Ezagutzen duzu filosofia? (l. o. g-b.) mesprezuz aditzlaguna sanfretean mesprezuz sanfretean el07118 Hurbiltzen zaio mari¤el eskualdun bat- Hein bateko sanfretean jakintsunak itsas-gizonari: --Ezagutzen duzu filosofia? --Ez limarrik ere! Zer lumetakoa da ihizi hori?? (l. o. g-b.) ezer ez aditzlaguna limarrik ere ez ezer ez limarrik ere ez el07119 Bere esku makoekin hau hunki, hura pereka, jende zikoitz arnegatu guziek beren diru pezak sukar furiaz harturik hastatzen dituzten bezala. Horiek guziak utzi beharko! Ez araiz! Mandoak adartuko dire lehenago! (l. o. g-b.) (ezer gertatzea) ezinezkoa izan aditzezkoa (ezer baino) mandoak lehenago adartuko (ezer gertatzea) ezinezkoa izan (ezer baino) mandoak lehenago adartuko el07120 Duela urte andana handia, Hazparneko misionest batek erraiten zuen parada handietako boz daldara berezian: --Dirua zer da? Nahi duzue jakin zer den? Ifernuko deabruak bere xede ilun, galkorretan arimen trumilka galtzeko baliatzen duen ostia beltza!? (l. o. g-b.) dirua izena ostia beltza dirua ostia beltza el07121 Aditzailek hotz-ikarak sumatu zuzketen... nun etzuten zenbaitek bederen bizar-petik irri egin ele hantu, ateraldi burrunbatsu hori entzutean! (l. o. g-b.) barre gordeka egin, disimuloz aditzezkoa bizarpetik irri egin barre gordeka egin, disimuloz bizarpetik irri egin el07122 Rusoek eta Napoleonen gainerateko etsaiek zafraldi ederrak bildu zituzten eta debru zaharra dantzan ikusi behin baino gehiagotan hura zela medio... (l. o. g-b.) sufritu, heriotza hurbil ukan aditzezkoa debru zaharra dantzan ikusi sufritu, heriotza hurbil ukan debru zaharra dantzan ikusi el07123 Ez aipa eni apezik! Ezpainiz kobesio beharretan. Doala fera-futro zaia beltza!? (l. o. g-b.) apaiz nominala saia beltz apaiz saia beltz el07126 Luzaz bizitzeko segretu hoberena hauxe da: mahainetik xutitzea aldi guziez doi bat goserekin, ase-tapatu gabe. (l. o. g-b.) janez bete aditzezkoa ase-tapatu janez bete ase-tapatu el07127 Akabo beraz gaineratiko solas buru-buztanik gabekoak! (l. o. g-b.) funtsik gabeko izenlaguna sin pies ni cabeza sans queue ni tˆte buru-buztanik gabeko funtsik gabeko buru-buztanik gabeko el07128 Ni gaur eskapatuko, tokiak hustuko hemendik, fera futro! (l. o. g-b.) irten, ihes egin aditzezkoa tokiak hustu irten, ihes egin tokiak hustu el07129 Salto bat eta jauzian han du bere aintzinean soldado aleman barrandaria bere xixpa, arma kargatua eskuetan. Zauriaren gainerat pikoa, erraiten dio, boza musikatuz. (l. o. g-b.) gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu aditzezkoa (ezer) zauriaren gainerat pikoa (etorri, sortu...) gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu (ezer) zauriaren gainerat pikoa (etorri, sortu...) el07130 Hizan bezalako zirtzil ezdeusa! Ihes egin nahi? Tokiak hustu? (l. o. g-b.) (nonbaitetik) alde egin aditzezkoa vider les lieux tokia(k) hustu (nonbaitetik) alde egin tokia(k) hustu el07131 amen-omenka. (yakin iii), Ez gira amen-omenka mintzatuko, jokolari nausiak berak emanak baititu xehetasun hauk (l. o. g-b.) zuzenetik jakin gabe aditzlaguna (conocer, hablar...) de oídas amen-omenka (mintzatu, jardun, ari...) zuzenetik jakin gabe amen-omenka (mintzatu, jardun, ari...) el07133 Noizean behin (ez sobera usu!) errozu senarrari tronpatu zarela eta harek duela arrazoina. Amor egite horrek eztautzu makurrik ekarriko eta gizona espu¤a bezala haziko da. (l. o. g-b.) harrotu aditzezkoa espuina bezala hazi harrotu espuina bezala hazi el07135 Nork nori? Ene aho-mihitan solas gisa hori? Huntza biligarroari "buru-handika" moskoa bihurtuz, marmarika gorrian! (l. o. g-b.) norberaren akatsak besteri egoztea nominalizatua c?est la poˆle qui se moque du chaudron hontza birigarroari buru-handi esatea norberaren akatsak besteri egoztea hontza birigarroari buru-handi esatea el07136 Eta hitz dautzut, mendi bat espantu egin gabe, bihotz-zarrasta hori luzaz sumatu nuela bere kar, gorapen mamitsuekin. (l. o. g-b.) gehiegikerian (jardun, kexatu, harrotu...) aditzezkoa mendi bat espantu egin gehiegikerian (jardun, kexatu, harrotu...) mendi bat espantu egin el07138 Egun hartan hura aditu zutenek hedoietan gora altxatu zuten haren hizkuntza aberatsa bezein egokia (l. o. g-b.) famatu, laudatu aditzezkoa poner (a alguien) por las nubes hodeietan gora altxatu famatu, laudatu hodeietan gora altxatu el07139 Alta bada haren seme Michelek errana zautan heien aita bolbora bezein bizia zela (l. o. g-b.) oso bizia izan aditzezkoa bolbora bezain bizia izan oso bizia izan bolbora bezain bizia izan el07141 Zer nahi den, ene buregorat etorri zautan andere gazte bat, eder bezein ausarta. Ageri zuen etzuela mihia sakelan ezta eta ere kopeta aztalean. (l. o. g-b.) hiztuna izan aditzezkoa mihia sakelan ez ukan hiztuna izan mihia sakelan ez ukan el07142 Zer nahi den, ene buregorat etorri zautan andere gazte bat, eder bezein ausarta. Ageri zuen etzuela mihia sakelan ezta eta ere kopeta aztalean. (l. o. g-b.) ausarta izan izan aditzezkoa kopeta aztalean ez ukan ausarta izan izan kopeta aztalean ez ukan el07143 Lan hori egin dute juje papo-gorri herratsuek! (l. o. g-b.) gorri, ezkertiar izenlaguna papo-gorri gorri, ezkertiar papo-gorri el07144 Anderea, zoazi hemendik begien bixtatik! Fuera kanporat! (l. o. g-b.) harremana edo solasa eten aditzezkoa begien bistatik (bidali, igorri...) harremana edo solasa eten begien bistatik (bidali, igorri...) el07145 Pundu hortan batere espanturik egin gabe erranen dut argi betean ene pentsatzeko manera (l. o. g-b.) klarki, argiro aditzlaguna argi betean klarki, argiro argi betean el07146 Etzuten alfer tunante egon behar, hortzez iguzkiari, zotzik egin gabe. (l. o. g-b.) alferkerian aditzlaguna hortzez eguzkiari alferkerian hortzez eguzkiari el07147 Etzuten alfer tunante egon behar, hortzez iguzkiari, zotzik egin gabe. (l. o. g-b.) alferkerian aditzlaguna zotzik egin gabe alferkerian zotzik egin gabe el07148 Lehen agur, ongi etorri hunkigarriaren ondotik Damien de Veuster lotu zen lanari hortzez eta haginez (l. o. g-b.) serioski, gogotik ekin aditzezkoa (ezeri) hortzez eta haginez lotu serioski, gogotik ekin (ezeri) hortzez eta haginez lotu el07149 Etzen arras dohain, talendu gabekoa. Urrun da! Arras jeinutsua zen: erizain, hargin, zurgin, mahasturu, igeltsero, ofizio guziak eremaki karraska gorrian! (l. o. g-b.) suhar, gogoz aditzlaguna karraska gorrian suhar, gogoz karraska gorrian el07150 Bizkitartean, sobera erakusterat eman gabe, ama harek lau lorietan ikusten ditu, alegia deusez, zazpi urte zituen Henri ttikiaren jostaketa, eskarnio, sino-mino, ahusagailuak. Gure galtxapotak biltzen zituen bere lau anaiak eta erreberritzen zituen, xuxen edo makur, aintzineko igandean apezari aditu predeikuak... (l. o. g-b.) ume txiki nominala galtxapot ume txiki galtxapot el07152 Ohore soberakinek plomuan zen kaskoa pilda darian ezartzen? Ez balinba! (l. o. g-b.) zuhurra izan, orekatua izan aditzezkoa plomuan izan zuhurra izan, orekatua izan plomuan izan el07154 Burutziarik ezin egina du. Azken piruraino higatua da: predeiku, bilkura, hasi liburuak akabatu behar... (l. o. g-b.) ezin eutsi, ezin jarraitu aditzezkoa burutziarik ezin egin ezin eutsi, ezin jarraitu burutziarik ezin egin el07155 Ez gaiten ahalaz mintza airerat, amen-omenka, bainan deramagun solasa mailka, iraziz eta izariz (l. o. g-b.) argudiatuz hitz egin aditzezkoa (solasa...) iraziz eta izariz (eraman...) argudiatuz hitz egin (solasa...) iraziz eta izariz (eraman...) el07156 Eta hobenik gabeko galeriano horiek hinka gaixtoenetan ixil eta xitun egon behar zutela beren onetan... (l. o. g-b.) guztiz isilik egon aditzezkoa ixil eta xitun egon guztiz isilik egon ixil eta xitun egon el07157 Irakurlea, zure baitan egiten dukezu ordu litakela fullaren itzultzea eta solasaldiaren goraxago altxatzea (...) Horra nun beraz errespeturekin fuila itzuliko dugun osoki, aldean bertze (l. o. g-b.) gaiaz aldatu aditzezkoa fuila itzuli gaiaz aldatu fuila itzuli el07158 Zorigaitzez haren etsaiak hortz-haginak zorrotzik zauden hura ixil-arazi beharrez. (l. o. g-b.) erasotzeko prest aditzlaguna hortz-haginak zorrotzik erasotzeko prest hortz-haginak zorrotzik el07159 Joan den mendeko hedexuriak oraiko jandarmeak baino maltsoago zitazken (...) Ordu hetan "hede-xuriak" deitzen zituzten jandarmek bi karkula egin behar heieri bihurtzeko (l. o. g-b.) polizia nominala hedexuri polizia hedexuri el07160 Zazpi ahalak egin zituen eta molde guzietarat bermatu saindu gaia nagusiaren konbertitzeko (l. o. g-b.) ahalegin guztiak egin aditzezkoa zazpi ahalak egin ahalegin guztiak egin zazpi ahalak egin el07161 Zazpi ahalak egin zituen eta molde guzietarat bermatu saindu gaia nagusiaren konbertitzeko. Debaldetan! Sasipetik ateratu orduko berroan sartzen. (l. o. g-b.) egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu aditzezkoa sasipetik atera eta berroan sartu egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu sasipetik atera eta berroan sartu el07162 Azkenean erregeak, begietako zikina bezala higuindu zuen bere minixtroa. (l. o. g-b.) gorroto izan aditzezkoa begietako zikina bezala higuindu gorroto izan begietako zikina bezala higuindu el07163 Gobernioko lege gizonak ziren agertu ifernuko etsaiaren eskumakila hoberenak Thomas More girixtino kartsu eta bihotz handikoaren hiltzerat kondenatzeko (l. o. g-b.) morroi edo neskame nominala (inoren) eskumakila morroi edo neskame (inoren) eskumakila el07164 Eta hemen, orratzetik hari, Decourtray jaunak eman xehetasunak (l. o. g-b.) solasa, idatzia edo gogoeta puntuz puntu garatuz aditzlaguna de fil en aiguille orratzetik hari solasa, idatzia edo gogoeta puntuz puntu garatuz orratzetik hari el07165 Poloniako lantegi batean ari nintzan eta dakizula nekizerdi dorpeak pairatu dituztala (l. o. g-b.) lan gogor nominala nekizerdi lan gogor nekizerdi el07166 Mintzaldi bat zitaken xinpleena bainan, azkenaz goiti, bihotzetik ateraiak ziren suzko ateraldiez ausarkian orhatua (l. o. g-b.) funtsean aditzlaguna azkenaz goiti funtsean azkenaz goiti el07167 ...Brien apoa! Gasna bezala biltzen zuen bere "Attitti" buruan pasatu kasketaldi guzien egiterat (l. o. g-b.) esklamaziozkoa debrien apoa! debrien apoa! el07168 Hartze onekoa segur bainan zotza bezein alferra (l. o. g-b.) oso alferra izenlaguna zotza bezain alferra oso alferra zotza bezain alferra el07169 Hartze onekoa segur bainan zotza bezein alferra. Bertzalde aho-xuri, ahalge gabe gormant erakutsia (l. o. g-b.) jaki onen zale izenlaguna moco fino ahoxuri jaki onen zale ahoxuri el07170 Hemen ere hogoita hameka eta esku, gure Charlesek nahi zuenaren egiteko (l. o. g-b.) baliabide guztiak eduki aditzezkoa hogeita hamaika eta esku (izan) baliabide guztiak eduki hogeita hamaika eta esku (izan) el07171 goxoki hazia izan aditzezkoa ahuntz esnean altxatua ez izan goxoki hazia izan ahuntz esnean altxatua ez izan el07172 Nolaz bada hori? Harrazu hats handia. Ezpaitut inomine santean egunetik biharrerat trenkatuko solasaldiaren haria (l. o. g-b.) arin, berehala aditzlaguna de un d¡a para otro du jour au landemain egunetik biharrerat arin, berehala egunetik biharrerat el07173 Izaitekotz ere odolak itzuli bat egin zion. Bere buruaz orhoitu-ta, ahalge gorritan sartzerainokoan (l. o. g-b.) hunkitu aditzezkoa faire tourner les sangs odolak itzuli bat egin hunkitu odolak itzuli bat egin el07174 Elizatik ateratzean emazteak kalapita gorrian. Hango zinak eta minak! (hazp. mis.), Behar ginituen beraz zauri horiek xixtatu eta garbitu dremendeneko morfina eztigailurik gabe. Hango zinak eta minak! (...) Eta hemen haste ene gogoeta-karkuletan nihunereko duda-muda, eztabada, zinak eta minak. Barkatu behar? Ez ote da hori hautsi-mautsi oker, sator-lan, zuzen-kontra guzieri bidearen zabaltzea? (l. o. g-b.) sufrimenduak nominala zinak eta minak sufrimenduak zinak eta minak el07175 Eta hemen haste ene gogoeta-karkuletan nihunereko duda-muda, eztabada, zinak eta minak. Barkatu behar? Ez ote da hori hautsi-mautsi oker, sator-lan, zuzen-kontra guzieri bidearen zabaltzea? (l. o. g-b.) konpromezu, konponketa aditzezkoa hautsi-mautsi konpromezu, konponketa hautsi-mautsi el07176 Zinak eta minak ikusi (yakin iii), Laster pairatu zituen --eta nolako kuraie kalipuarekin-- zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea. (l. o. g-b.), Hamabi urte zituen Jean Saint-Pierrek sartu zelarik Larresoroko seminario ttipian. Zinak eta minak pairatu zituen ezin laketuz. Handik ihes egitekotan ere izan. (hazp. mis.) sufritu aditzezkoa zinak eta minak ikusi / pairatu sufritu zinak eta minak ikusi / pairatu el07177 Laster pairatu zituen --eta nolako kuraie kalipuarekin-- zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea. (l. o. g-b.) sufritu aditzezkoa izarrak eguerditan ikusi sufritu izarrak eguerditan ikusi el07178 Laster pairatu zituen? eta nolako kuraie kalipuarekin? zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea. (l. o. g-b.) sufritu aditzezkoa Akilimarro ikusi sufritu Akilimarro ikusi el07179 Laster pairatu zituen --eta nolako kuraie kalipuarekin-- zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea. (l. o. g-b.) sufritu aditzezkoa galtxagorriren zazpi adarrak ikusi sufritu galtxagorriren zazpi adarrak ikusi el07180 Askotan, astelehenetan bereziki, eriak eta kolpatuak trumilka heldu zauzkigu eta holakoetan lana buruz-gaindika sator-zilotik ateratzen! (l. o. g-b.) lan handia ukan aditzezkoa lana buruz gaindika (ukan...) lan handia ukan lana buruz gaindika (ukan...) el07182 Eta ordu berean, hitzetik hortzera, hasi zen lanean eta zoin lehiatuki! (l. o. g-b.) fite, berehala aditzlaguna hitzetik hortzera fite, berehala hitzetik hortzera el07183 Ohoreak ohoratei, ezta Charles ibiliko larruak atxik ahala hantua bainan beti bere hartan umil eta goxo (l. o. g-b.) harro aditzlaguna larruak atxik ahala hantu harro larruak atxik ahala hantu el07184 Hots! Denak ogi metaren gaineko zoriak bezein uros? Ez eiki! (l. o. g-b.) pozik, zoriontsu aditzalaguna ogi metaren gaineko txoria bezain uros pozik, zoriontsu ogi metaren gaineko txoria bezain uros el07185 Izkribatu zion karia hortarat Huvelin jaunari. Hunek hatxeman zion izariko zapeta, hari zoakon geriza, gordegailua. (l. o. g-b.) komeni dena, behar dena aurkitu aditzezko trouver chaussure … son pied (neure, heure, bere...) izariko zapeta hatzeman komeni dena, behar dena aurkitu (neure, heure, bere...) izariko zapeta hatzeman el07186 Ez ote du karitatezko obra horrek balio, sobera maiz sudurra mizkinduz esker gabe batean emaiten den sos peto hura? (l. o. g-b.) mesprezatu aditzezkoa sudurra mizkindu mesprezatu sudurra mizkindu el07187 Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Mu¤i-mu¤i delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe. (...) Bordaizko gaizoak badu hautuzko bazka-lekua begistatua Ezpeletan. Haren erosteko, moltsan kukuso! (l. o. g-b.) dirurik ez eduki aditzezkoa moltsan kukusoa(k) (eduki, ukan...) dirurik ez eduki moltsan kukusoa(k) (eduki, ukan...) el07188 Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Mu¤i-mu¤i delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe. (l. o. g-b.) dirurik ez eduki aditzezkoa portafuila seko (eduki, ukan...) dirurik ez eduki portafuila seko (eduki, ukan...) el07189 Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Mu¤i-mu¤i delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe. (...) Eta harek ere mu¤i-mu¤i falta bere semearen eskola sarien pagatzeko (l. o. g-b.) dirua nominala mu¤i-mu¤i dirua mu¤i-mu¤i el07190 Jakintsunik atrebituenak bermatu ziren lehen prima irabazi beharrez. Doatzila denak pittika haizatzerat, antzara ferratzerat. Hurbiltzen da l?abb‚ Pierre bere sotana zaharra herrestan, pika haizatzeko mamu bat iduri eta begiak hets-ideki artean galde guzieri arrapostua xuxen. (l. o. g-b.) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa pittika haizatzerar (bidali, igorri...) solasa edo harremanak haserrez hautsi pittika haizatzerar (bidali, igorri...) el07191 Jakintsunik atrebituenak bermatu ziren lehen prima irabazi beharrez. Doatzila denak pittika haizatzerat, antzara ferratzerat. Hurbiltzen da l?abbé Pierre bere sotana zaharra herrestan, pika haizatzeko mamu bat iduri eta begiak hets-ideki artean galde guzieri arrapostua xuxen. (l. o. g-b.), Onartzen dik apez euskaldunaren solasa judu adiskide eginak, igorriko baitzuen, berrogoinen bizkarra, zer duk gizon zaharskila hau!... antzara ferratzerat, ez balu ikusi ene kopeta biluziaren gibelean, bere aitatxiren aurpegia. (be. adisk.), Antzarrak perra tzik (nap esa) solasa edo harremanak haserrez hautsi aditzezkoa antzara(k) ferratzera(t) (bidali, igorri...) solasa edo harremanak haserrez hautsi antzara(k) ferratzera(t) (bidali, igorri...) el07192 Jakintsunik atrebituenak bermatu ziren lehen prima irabazi beharrez. Doatzila denak pittika haizatzerat, antzara ferratzerat. Hurbiltzen da l?abb‚ Pierre bere sotana zaharra herrestan, pika haizatzeko mamu bat iduri eta begiak hets-ideki artean galde guzieri arrapostua xuxen. (l. o. g-b.) arin, berehala aditzlaguna en un abrir y cerrar de ojos begiak herts-ireki artean arin, berehala begiak herts-ireki artean el07193 Mandoak adartuko dire nik jakin gabe noizez geroz ginen gisa hortan kausituak (l. o. g-b.) (ezer) ezinezkoa izan aditzezkoa (ezer baino lehen) (ezer gertatzerako) dira mandoak adartuko (ezer) ezinezkoa izan (ezer baino lehen) (ezer gertatzerako) dira mandoak adartuko el07194 Irakurle maitea, jakin zazu sudur pintzak bereak zituela euskaraz ala erdaraz hasten zelarik doi bat gataskan (l. o. g-b.) kuraia ukan, adorea eduki aditzezkoa sudur pintzak (neureak, heureak, bereak...) ukan kuraia ukan, adorea eduki sudur pintzak (neureak, heureak, bereak...) ukan el07195 Gerla denboran, guda tokirat ekarri nuen hiru pinta jasaiten zituen xahako bat, Larzabaleko "ixkiriota" deitu arno xuriaz betea. Esku onetan erori zen! Zintzurra patar eta tripa ordoki, goraintzi estomakari! Lehenbiziko gauean ebatsi zautan eta hustu (l. o. g-b.) edalea izan aditzezkoa zintzurra patar ukan edalea izan zintzurra patar ukan el07196 Onez onean hautuzko gizonak bainan gutien ustean, sudur pintzak kitzikatu gabe odolak irakitzen. Huni muturreko bat, hari tinkaldia... (l. o. g-b.) xaxatu, zirikatu aditzezkoa sudur pintzak kitzikatu xaxatu, zirikatu sudur pintzak kitzikatu el07197 Onez onean hautuzko gizonak bainan gutien ustean, sudur pintzak kitzikatu gabe odolak irakitzen. Huni muturreko bat, hari tinkaldia... (l. o. g-b.) haserretu aditzezkoa odolak irakin haserretu odolak irakin el07198 Orduko langilek piko mehea zuten! Ofiziale hoberenak idorrean hogoita bortz sos egunean, eta hamabortz soso jan-edanak barne (l. o. g-b.) jaki onen zalea izan aditzezkoa piko mehea ukan jaki onen zalea izan piko mehea ukan el07199 Bertze hunek oraino Ameriketarat gan nahi Indiano bilakatzeko bainan itsas-untziaren hartzeko pilik ez sakelan... diru arkan saguek kafira egina. (l. o. g-b.) dirurik ez ukan aditzezkoa sakelan pilik ez ukan dirurik ez ukan sakelan pilik ez ukan el07200 Bertze hunek oraino Ameriketarat gan nahi Indiano bilakatzeko bainan itsas-untziaren hartzeko pilik ez sakelan... diru arkan saguek kafira egina. (l. o. g-b.) dirurik ez ukan aditzezkoa diru arkan saguek habia egin dirurik ez ukan diru arkan saguek habia egin el07201 Bainan nun hatxeman bilari aski entzunak eta atrebituak. Gehiago dena, azen ontzeko, nagusi marokanoek ahoan bilorik gabe errana zuten hilen zituztela piru hortako salatari, espiunak (l. o. g-b.) honelako, horrelako, halako izenlaguna piru (honetako, horretako, hartako) honelako, horrelako, halako piru (honetako, horretako, hartako) el07202 Hartze onekoa segur bainan zotza bezein alferra (l. o. g-b.) burutsu, adimen handiko izenlaguna hartze oneko burutsu, adimen handiko hartze oneko el07203 Egon deskantxuan, hori irakurtzean etzauzkitzu burufu¤ak higatuko, luzexko eremaki badut ene solasaldiaren haria. (...) Dakizula etzauztala buru-fu¤ak higatu karkulak ezin eginez... (l. o. g-b.) gogor pentsatu aditzezkoa devanarse los sesos buru-fuinak higatu gogor pentsatu buru-fuinak higatu el07205 Euskerea, aberatsa dan legez da ederra ta egokia, ta obetoago edo txartoago, guztiz antziñetatik dabil gizonen auan; baña liburuen orrietan oraindaño atzo goizekoa da ta izkiratzallien lumeak ikutu, palagu, txera ta leunketa gitxi egin dautsa gaur artean. (kresala.) berria, gaztea izan; zaildu gabea izan aditzezkoa atzo goizekoa izan berria, gaztea izan; zaildu gabea izan atzo goizekoa izan el07207 etxe ga¤etan ondo lotu barik egozan tella zarrak eta tellatuen egaletako arriak zatitu ziran lipar batean kalekoen kontra (kresala.) berehala, instantean aditzlaguna lipar batean berehala, instantean lipar batean el07210 Zumaian? Etzara txarra be, Mielga. Ezagun dozu askotan izan etzareana bertan. Ona da, olango ekatxagaz, Zumayako sarrerea. (kresala.) esklamaziozkoa etzara txarra be! etzara txarra be! el07211 arek erramoari ataraten eutsan grakadea etzan bertanberakoa --esan eban Txanogorrik (...) berealaxe asten da mezea. Ta ez gero bertanberakoa. (kresala.) garrantzirik gabea izenlaguna bertan beherako garrantzirik gabea bertan beherako el07213 Asko egoten dira oso urduriturik eta itxasokoari ziñuka; danak, era batzuetan, aoa zabalik, arnasarik artu ezinda, ari albañu etengarri batetik esegita balegoz legez (gaztelarren antzera esateko), erriko gizonik sendoenak noiz itoko ete jakuezan bildurrez da ikaraz (kresala.) harriturik, jakin edo ikusminez pendiente de un hilo albainu batetik esegita harriturik, jakin edo ikusminez albainu batetik esegita el07214 Pozaren pozagaz ler egin bear eban gaixoak. (kresala.) poz handia hartu aditzezkoa pozagaz leher egin poz handia hartu pozagaz leher egin el07215 Eta zeure barruko zerori zegaitik agertu ez atzo artean? Da atzo be; estu estu izan ezpazi¤a etzenduan zuk txit bat egingo. (kresala.) ezer ez esan aditzezkoa txit bat ez egin ezer ez esan txit bat ez egin el07216 ta orduan izaten dira eskupekotxoak, batez be arra¤ak diru asko egingo daben ustea bada (kresala.) isilikako paga nominala eskupeko isilikako paga eskupeko el07217 ba¤a nagitasun apurtxo bategaitik edo, euren jakituri laburra i¤oren aurrean erakusteko lotseagaitik edo, beste olango zioren bategaitik, dana dala, txartelaren billa elizgelara joateko euren gorputza astundu egiten jakoe. (kresala.) nagitu aditzezkoa (ezertarako) gorputza astundu nagitu (ezertarako) gorputza astundu el07218 Alan be ia arranondotar guztiak joaten dira txartelatara, asabe zarren ekandu on orri jarraituaz, euskaldun garbi guztiak egin bear dabien legez; da joaten eztiran bakartxoak, edo guztiak dira motzak eta adin illunekoak, edo gaiztakeriren bat egin dabie oraintsu ta gaiztakeria egin da laster eztaue gura apaiz nagusiaren arpegia ikusi. (kresala.) adimen eskaseko izenlaguna de pocas luces adin iluneko adimen eskaseko adin iluneko el07219 gizonak taketa ba¤o gogorragoko atzamarren artean zigarro bat egi¤az (kresala.) oso gogorra(k) izenlaguna taketa baino gogorragoa(k) oso gogorra(k) taketa baino gogorragoa(k) el07220 Itxas errikoak, gitxiago jan da be, geiago jan dabiela esan leike, eurak agertuten daben pozari begiratu ezkero: euren mi¤a, olango jaietan batez be, baserritarrena ba¤o azkarragoa da ta... lotsagaldukotxuagoa, zoliagoak euren beso ta ankak, garbiagoa euren begiradea, andiagoa euren emon naia, sakonagoa euren barruko poza: koipea ataraten deutsie jai egunari, eurak di¤oen legez esateko. (kresala.) ongi profitatu aditzezkoa (ezeri) koipea atera ongi profitatu (ezeri) koipea atera el07221 gizon atsegiñak / daude utsegiñak / gaizki itzegiñak / obra txarra egiñak / edukatu gabeko / buru ariñak (azp. prem.), Etzan Mañasi buru ariña, etzan ibilkaria, maratza zan, ganoraduna (kresala.) txolin izenlaguna casquivano tête frêlée buru-arin txolin buru-arin el07222 gazteari jolasaren atzetik joaten jakoz irudimena, burua ta biotza; zarrak ezteutsie jaramonik egiten; jolasa ba¤o ardao ona gurago dabie (...) Ezeiozu jaramonik egin: --zirautsan lagunak Josepari-- olangoxea dozu ori beti. (...) ba¤a laugarren egunerako i¤ok ezeutsien jaramonik egiten (...) erritar gizonak euren txalopetako arazo ta zeregi¤etan, ezeri jaramonik egin baga jarraitu eben. (...) Ondamutsuen esanari ez jaramonik egiteko. (...)zerutik etorriko kurutzeak bailirean, or jausiko emen galdituko ebiltzan baiezean, ekaitzaren orruari jaramon barik. (kresala.) aintzat ez hartu, garrantzirik ez eman aditzezkoa jaramonik ez egin aintzat ez hartu, garrantzirik ez eman jaramonik ez egin el07223 Goizean ikusi eben, meza nagusitan, ederto jantzita, prestua ta iasakoa mutilla; meza nagusitik urten da kalean bera etorrela ondo begira egon jakozan begi baltz eder bi; baña arratsaldean ezeban iñok begiz jo. (kresala.), Bertaratzean begiz-jo orduko belaunikatuz bat-batez / ezin aspertu ziran iñola Birjiñari begiratzez (aran), Peste oiek okela jatia zaiotenian gogotzen eben gustoko gauza nun dagon laster dute begiz jotzen (paulo yan), Leen, gure gazte-garaian, baserritako mutillak neskak begiz jotzera joaten ziran neguan laian zebiltzanean (ait uzta) ikusi aditzezkoa begiz jo ikusi begiz jo el07224 bada ezin leiteke, aoa betean, zuzen da egiaz beti esan: "olango erritakoak zoruak dira edo beste atakoak zentzundunak". (kresala.), Edozeiñ gauza esanaz / zu aua betian / zabiltzala uste det / zure kaltian (azp. prem.) ozen, segurtasunez aditzlaguna ahoa betean ozen, segurtasunez ahoa betean el07225 Anjel, itxaserritarra izanarren, mutil burutsua zan, gazte-zarra, gurasoen mendean pozik egoana, lotsabagekeria zer zan ezekian mutilla, aingeruak langoxe ona, balia baizen indartsua, erramulari errimea. (kresala.) burutsu, zuhur izenlaguna gazte-zahar burutsu, zuhur gazte-zahar el07226 Urri¤etik begiratu ezkero, enparantzako billereak moltso zabal bat zirudian, legorreko mandxuba gorri bat, izurde ta guzti; ta, inguru guztian tente begira egozan atso, agure ta neskatilla gatzbakoak egiten ebien uztai andia, saretzat artu eikean. (kresala.) motel, ahul izenlaguna gatzbako motel, ahul gatzbako el07227 Ni eznaz juango, lenagakoan be irizillagaz zanbroak atara eustazan da, esan eban pelotarako gertau ziranetatik batek. (kresala.) jipoitu aditzezkoa zanbroak atera jipoitu zanbroak atera el07228 Gure amari ezer esaten deutsan txotxin ozkil barritxuari zaputzak atarako deutsadaz. (kresala.) jipoitu aditzezkoa zaputzak atera jipoitu zaputzak atera el07229 Gure amari ezer esaten deutsan txotxin ozkil barritxuari zaputzak atarako deutsadaz. --Da nik ?besteak-- maixuak (irakasleak) ikuturik egiten badeust, bere bizarrak atara. (kresala.) jipoitu aditzezkoa bizarrak atera jipoitu bizarrak atera el07230 Gure amari ezer esaten deutsan txotxin ozkil barritxuari zaputzak atarako deutsadaz. --Da nik ?besteak-- maixuak (irakasleak) ikuturik egiten badeust, bere bizarrak atara. --Ez be --erantzun eutsan ule-gorridun mutikotxoak, beste zurrustadatxu bat egi¤az. (Erdaldunen "­como no!" ba¤o asko geiago esan gure dau, ta itxaserri baten oituten dan esakera da. (kresala.) esklamaziozkoa ez be! ez be! el07232 Marikontze eskallu, txatxala, ezkel, petralari ta zuri, biori, arpegiko narrua kenduko deutsuet nik, neure atzamarrakaz, lodia daukazue ba¤a. (kresala.) lotsa gutxikoa izan aditzezkoa aurpegiko narrua lodia eduki lotsa gutxikoa izan aurpegiko narrua lodia eduki el07233 Marikontze eskallu, txatxala, ezkel, petralari ta zuri, biori, arpegiko narrua kenduko deutsuet nik, neure atzamarrakaz, lodia daukazue ba¤a. (kresala.) jipoitu aditzezkoa (inori) aurpegi narrua kendu jipoitu (inori) aurpegi narrua kendu el07234 Marikontze eskallu, txatxala, ezkel, petralari ta zuri, biori, arpegiko narrua kenduko deutsuet nik, neure atzamarrakaz, lodia daukazue ba¤a. --Zeeeuk? Ja jaiii! Etzaite aztu gero, buruan zorririk ezpadaukazu. Neuk lenago bartzak (ligarrak) ausi neutsuzalako dala. (kresala.) jipoitu aditzezkoa (inori) bartzak hautsi jipoitu (inori) bartzak hautsi el07237 Iñoiz, eresi au aitu ondorean, lantegiko ate ondoan, besoak lotuta, barrura sartzeko deiaren zain egoan eibartarren batek, txantxetan esan badeutsa astodunari (kresala.) egonean, zer egin ezean aditzlaguna de brazos cruzados besoak lotuta egonean, zer egin ezean besoak lotuta el07238 Nik goragoko andregaya billatu biar det. Eta begiz jua daukat. Sendagillearen alaba eskatzera nua (burrun), Baña zerbait egiteko garaian zagoz, da begiz jota daukat nik guretzat ondo datorren neskatillatxu bat (...) Ta potiña da gero bera, nik begiz jota daukatana. Ezta errian beste bat politagorik egongo. (kresala.), Asko esannahi du kultura lanetan, beste edozeinetan bezala, aldez aurretik begiz jota edukitzeak helburuak, mugarriak, pausoak eta bideak (mitx idaz) bereizi, desiratu aditzezkoa begiz jota eduki bereizi, desiratu begiz jota eduki el07239 Bere bizikoa dozu Antoni ori, guztiz langillea, makur bakotxagaz bat eta erdi egiten dakiana ta aberatsa ga¤era. (kresala.) lan handia egin, batenak eta besterenak aditzezkoa bat eta erdi egin lan handia egin, batenak eta besterenak bat eta erdi egin el07240 Bere bizikoa dozu Antoni ori, guztiz langillea, makur bakotxagaz bat eta erdi egiten dakiana ta aberatsa ga¤era. (kresala.) berezi, on izenlagun berebiziko berezi, on berebiziko el07241 Ma¤asik ezeban i¤oiz ikasi gauzen azterren edo sustrairik ataraten, ta ezekian, etzan errez be ta, zelan jausi zan bera maitetasunaren lakio artean (kresala.) (ezeren) zergatia jakin, funtsa ezagutu aditzezkoa (ezeren) aztarrena atera (ezeren) zergatia jakin, funtsa ezagutu (ezeren) aztarrena atera el07242 Ma¤asik ezeban i¤oiz ikasi gauzen azterren edo sustrairik ataraten, ta ezekian, etzan errez be ta, zelan jausi zan bera maitetasunaren lakio artean (kresala.) (ezeren) zergatia jakin, funtsa ezagutu aditzezkoa (ezeren) sustraia atera (ezeren) zergatia jakin, funtsa ezagutu (ezeren) sustraia atera el07243 I¤oiz bein, gazteak eresian aspertuta gero, gizon zarrak, antxi¤etako ipui¤en bat edo euren gaztegunetako gertaerak esan eroiezan. (kresala.) bakan, aldizka aditzlaguna inoiz behin bakan, aldizka inoiz behin el07244 Gauzea da zerbaitetan besteak ba¤o norbera geiago dala ames egitea, besteai goitik bera begiratutea. (kresala.) ustea eduki, harroa izan aditzezkoa besteei goitik behera begiratu ustea eduki, harroa izan besteei goitik behera begiratu el07245 nasakoak barriz aoa betean di¤oe zalpurdikoakgaitik: "Olango txankame bi ukabilkada bategaz amaitu leitekez. Eztira orreik askorako igarian, erramuetan edo arra¤ak artzen. (...) erriko jauntxoak be bai, erbesteko txankame batzuekaz nastean (kresala.) delikatu (mesprezuz) izenlaguna txankame delikatu (mesprezuz) txankame el07246 nasakoak barriz aoa betean di¤oe zalpurdikoakgaitik: "Olango txankame bi ukabilkada bategaz amaitu leitekez. Eztira orreik askorako igarian, erramuetan edo arra¤ak artzen. Txibiari laster jaten emongo leuskioe orreik"... (kresala.) ergela izan aditzezkoa txibiari jaten emon ergela izan txibiari jaten emon el07247 Ordurako iru edo lau lagunegaz neurtu neban neure besoen indarra, ukabilka, ta txopapeko txakurra ba¤o txakurragoa nintzan. (kresala.) bihurria izan, gaiztoa izan aditzezkoa txopapeko txakurra ba¤o txakurragoa izan bihurria izan, gaiztoa izan txopapeko txakurra ba¤o txakurragoa izan el07249 Zabaldu eizan aida baten erri guztian albistea ta an joan eiziran erritar danak, zar da gazte, Antiguako inguru ta bazterrak aztertutera (...) jarrita egoan tokitik aida batean jagi, inguruko gelatxo batean sartu ta atara zituan nunbaitetik diru-paper batzuk (kresala.), Ekarten badira baserrietatik pozik behar eginda berehala ontziok hutsituko leukiezen gizonak... oporra... ontziok aida batean hutsitutea nahi izanik, zama-jaubeari otuten bajako makina elektrikoekin hutsitutea... oporketa (hau mundu), Aida batean igaro zan guzti au. (abk) arin, berehala aditzlaguna aida batean arin, berehala aida batean el07250 Milla a¤ani¤ua! Ba¤a zelan?... (kresala.) esklamaziozkoa mila a¤ani¤ua! mila a¤ani¤ua! el07251 Igoten ei dabe barriro, ioranean, Antiguara, erritar guztiak, eta benetan, an eiegoan Ama maitea. Ba¤a, auxe da izatekoa! So¤eko guztia bustirik eta barrenak ondarrez beteta eieukazan! (kresala.) esklamaziozkoa hau da izatekoa! hau da izatekoa! el07252 Ni eznaz izan, Peru ta Mikol legez, urandiko arra¤a --asi zan esaten beren aterpeko lagunai (kresala.) garrantzitsu, goi mailako izenlagun ur handiko arrain garrantzitsu, goi mailako ur handiko arrain el07253 Toleta ba¤o andiago enintzala, bederatzi urte neukazanean, eruan nituan lenengo neure aitak masira (kresala.) txikia izan aditzezkoa toletea baina handiago ez izan txikia izan toletea baina handiago ez izan el07254 Ia, mutillak, --esan euskun atzekoak, gu pitin bat azkortuteagaitik-- eske¤i daiogun Antiguako Amari, danok orpozik eta erramoak lepoan ditugula bere elizatxora joatea, emendik onean urteten badogu (kresala.) kalterik gabe gertatu aditzezkoa salir con bien onean urten kalterik gabe gertatu onean urten el07256 euron mendeko nago, ta eurok agindu ta gogo barik ezkondutea ona dala esan ezkero, ezkondu be bardin egingo nitzateke; ba¤a ezta ori neure guraria gaur beintzat, eta nire iritxia da luzapena emotea Antoniren gurasoai. Olan eztira eurok i¤ogaz txarto geldituko ta nik arnasea eukiko dot. (kresala.) erantzun gabe utzi, erabakia hartu gabe egon aditzezkoa dar largas luzapena emon erantzun gabe utzi, erabakia hartu gabe egon luzapena emon el07257 euron mendeko nago, ta eurok agindu ta gogo barik ezkondutea ona dala esan ezkero, ezkondu be bardin egingo nitzateke; ba¤a ezta ori neure guraria gaur beintzat, eta nire iritxia da luzapena emotea Antoniren gurasoai. Olan eztira eurok i¤ogaz txarto geldituko ta nik arnasea eukiko dot. (kresala.) lasaitasuna eduki aditzezkoa dar(se) un respiro arnasa eduki lasaitasuna eduki arnasa eduki el07258 Ezin sinisturik, alde askotan itandu eban egia ete zan albistea, ta alde guztietan ao batetik zirautsen baietz da baietz: gauza ziurra zala. (kresala.), Guztiek aho batetik esaten zitean irabazia zegoela, eta irabazia zegoela... (tantarrantan), Ao batetik diote. Ao batetikan ari dira denak, ori esaten. Denak ao batetik asiko ziñaten ezezka. (Justo Mokoroa) adostasunez aditzlaguna aho batetik adostasunez aho batetik el07259 Jesus, Mari ta Jose! Ezta... Eskerrikasko. Eznaz zezenzalea. Agur, eztaukat astirik egoteko ta, Arranondon gurekorik ikusten badozu, gorantziak--. Bideko laguna aoa bete agi¤egaz itxi ta, sartu zan etxera Ma¤asi. (kresala.) harriturik aditzlaguna ahoa bete haginegaz harriturik ahoa bete haginegaz el07260 Berrogetamar urte inguru eukiko dozuz onezkero: zarra zara niretzat. Kristiñau otza ta euskaldun badaezpadakoa zarean entzutea dot: ortik be ezkiñake ondo etorriko. (kresala.), ta jantzi apañaren barruan bada-ezpadako biotz aldakor txakillak ugari. (gar), Euskel idazlea Dunixi?... Ta ez badaezpadakoa. Igaro-udaberriz entzun genion itzaldi eder askoa Donostian (kaz lanak), Orduztik bada-ezpadakoak iruditu zitzaizkidan!... (amab eg) epel, ganora gutxiko izenlaguna badaezpadako epel, ganora gutxiko badaezpadako el07261 Eurak dabiltza beti emengo abueloen uso kostumbreak konserbau bear dirala deiezka; eurak eidiñoe eznazala ona elizara sartzen eznazalako. Ezagun da bai argizari jaleok ni lez estranjerian ibilli eztirana. Nik aña lur ikusi balebe, jakingo leukie ilustraziñoia daukien gizonak eztirala joaten elizetara... (kresala.), bera argizai jaliak! Biba la república!. (gar) elizkoi izenlaguna argizari-jale elizkoi argizari-jale el07262 Txanogorrik muskillea eriola ezagutu eban Joxantonio (kresala.) umetan aditzlaguna muskila eriola umetan muskila eriola el07263 Zorrozkeri bizian zerbait erantzuteko gogoa etorri jakon Josepari, ba¤a bere lagunaren gurasoak zer eterabillen jakingureak atzeratu eutsan mi¤aren ertzean eukan esakerea. (kresala.) esatekotan egon aditzezkoa mihiaren ertzean eduki esatekotan egon mihiaren ertzean eduki el07264 Iñoren ona ezin ikusi daben dollorren batek, satorraren antzera edonori azpiak janaz bizi dan ozkil, salatzalle, guzurtiren batek. (kresala.), Zertan zaudete beti emen sartuta? Norbiti azpiak jaten? (gar), Euskal kulturaz hazi nahi badu, errez gosez hilgo edo batzuen gisa Igelaren azpiak jaten ibiliko (igel) maiseatu aditzezkoa (inoren, inori) azpiak jan maiseatu (inoren, inori) azpiak jan el07265 Ta, Josepa, zer da burutsua izatea, zer? Etxera datorkigun ondasuna leiotik bera jaurtitea? Zulango eskallu burubakoa izango litzateke Mañasi be, ezkondu gurako ezpaleu... (kresala.) txolin izenlaguna burubako eskailu txolin burubako eskailu el07266 Ba, ezezkorik erantzuten badau, eztau gurean geiago ankazurrik sartuko. (kresala.) (inon) ez azaldu aditzezkoa (inon) hankazurrik ez sartu (inon) ez azaldu (inon) hankazurrik ez sartu el07267 Norbait i¤ora joan bada, beste norbait errira etorri bada, urlia erriko gizona edo emakumea erbestean ikusi badaue, galanta badago, gaixorik badabil, eztul txarra badauka, alborengoa badau; auzoan jaiotzea, ezkontzea edo eriotzea gertau dalako, jaiobarria aitaren edo amaren itxurakoa dalako, orko edo ango neskatilleak ezkonsari ona daroalako, gorpuari olango edo alango iljantzia ipi¤i deutsielako; goiko ta beko bizilagunakgaitik, txalopa jaubeagaitik, erakusleakgaitik, osagilleagaitik, udaletxeko agintariakgaitik; txankame, txotxapaindu, buztanikara, diruzale, andinaiko, koipelustre, ekin beti ta eragin mingain zorrotzari. (kresala.) maiseatu aditzezkoa mingainari eragin maiseatu mingainari eragin el07268 Norbait i¤ora joan bada, beste norbait errira etorri bada, urlia erriko gizona edo emakumea erbestean ikusi badaue, galanta badago, gaixorik badabil, eztul txarra badauka, alborengoa badau; auzoan jaiotzea, ezkontzea edo eriotzea gertau dalako, jaiobarria aitaren edo amaren itxurakoa dalako, orko edo ango neskatilleak ezkonsari ona daroalako, gorpuari olango edo alango iljantzia ipi¤i deutsielako; goiko ta beko bizilagunakgaitik, txalopa jaubeagaitik, erakusleakgaitik, osagilleagaitik, udaletxeko agintariakgaitik; txankame, txotxapaindu, buztanikara, diruzale, andinaiko, koipelustre, ekin beti ta eragin mingain zorrotzari. (kresala.) maiseatzailea izan aditzezkoa mingain zorrotza eduki maiseatzailea izan mingain zorrotza eduki el07269 Norbait i¤ora joan bada, beste norbait errira etorri bada, urlia erriko gizona edo emakumea erbestean ikusi badaue, galanta badago, gaixorik badabil, eztul txarra badauka, alborengoa badau; auzoan jaiotzea, ezkontzea edo eriotzea gertau dalako, jaiobarria aitaren edo amaren itxurakoa dalako, orko edo ango neskatilleak ezkonsari ona daroalako, gorpuari olango edo alango iljantzia ipi¤i deutsielako; goiko ta beko bizilagunakgaitik, txalopa jaubeagaitik, erakusleakgaitik, osagilleagaitik, udaletxeko agintariakgaitik; txankame, txotxapaindu, buztanikara, diruzale, andinaiko, koipelustre, ekin beti ta eragin mingain zorrotzari. (kresala.) gizon edo emakume apain, ironiaz nominala txotxapaindu gizon edo emakume apain, ironiaz txotxapaindu el07270 Norbait i¤ora joan bada, beste norbait errira etorri bada, urlia erriko gizona edo emakumea erbestean ikusi badaue, galanta badago, gaixorik badabil, eztul txarra badauka, alborengoa badau; auzoan jaiotzea, ezkontzea edo eriotzea gertau dalako, jaiobarria aitaren edo amaren itxurakoa dalako, orko edo ango neskatilleak ezkonsari ona daroalako, gorpuari olango edo alango iljantzia ipi¤i deutsielako; goiko ta beko bizilagunakgaitik, txalopa jaubeagaitik, erakusleakgaitik, osagilleagaitik, udaletxeko agintariakgaitik; txankame, txotxapaindu, buztanikara, diruzale, andinaiko, koipelustre, ekin beti ta eragin mingain zorrotzari. (kresala.) uste handiko, harro nominala handinahiko uste handiko, harro handinahiko el07271 Norbait i¤ora joan bada, beste norbait errira etorri bada, urlia erriko gizona edo emakumea erbestean ikusi badaue, galanta badago, gaixorik badabil, eztul txarra badauka, alborengoa badau; auzoan jaiotzea, ezkontzea edo eriotzea gertau dalako, jaiobarria aitaren edo amaren itxurakoa dalako, orko edo ango neskatilleak ezkonsari ona daroalako, gorpuari olango edo alango iljantzia ipi¤i deutsielako; goiko ta beko bizilagunakgaitik, txalopa jaubeagaitik, erakusleakgaitik, osagilleagaitik, udaletxeko agintariakgaitik; txankame, txotxapaindu, buztanikara, diruzale, andinaiko, koipelustre, ekin beti ta eragin mingain zorrotzari. (kresala.) uste handiko, harro nominala koipelustre uste handiko, harro koipelustre el07272 Danak aspertu barik jarduten dabie lan luze done orretan; Tramanak eta Brixek be bai, bada, zer esanik be eztago, olango billaldiak egozan tokian, Tramana ta Brix izaten ziran nagusi edo etxekoandre, biak etxe banatan. Etziran zorro bateko urunak. (kresala.) desberdinak izan, elkarrekin ezin egonak izan aditzezkoa zorro bateko urunak ez izan desberdinak izan, elkarrekin ezin egonak izan zorro bateko urunak ez izan el07273 Eta i¤ok ezeukean esango, Tramanori arrenetan egoanean, nasako Tramana bera zanik; ain samur-itxuran egiten eban arrena, goi goitiko deadar me ta erdi negarrezkoan, katuaren aueneko miauaren irudira, ba¤a gero, errosarioa esandakoan, biurtuten zan bere betiko senera (kresala.) premian egon aditzezkoa arrenetan egon premian egon arrenetan egon el07275 Ezkontzeko gogoaren bizarra dauka agureak. (kresala.) gogoa eduki aditzezkoa (ezeren) bizarra eduki gogoa eduki (ezeren) bizarra eduki el07276 Indianoa barriz itzain ibilli eizan Ameriketan, ta andik etorri ezkero be, zaldun jantzia eukiarren, itzai¤a baizen besterik etzan. Ba¤a arroa andia, bizturiko zorri guztien senera (kresala.) aberats berri nominala bizturiko zorri aberats berri bizturiko zorri el07277 Ez diote geroz elcarri arpegiric eman nai (jes biotz), Indianoa barriz itzain ibilli eizan Ameriketan, ta andik etorri ezkero be, zaldun jantzia eukiarren, itzaiña baizen besterik etzan. Baña arroa andia, bizturiko zorri guztien senera. Ezeiekian beartsuari arpegirik emoten, da aurreragoko egun batean, Tramanaren agurrari muu erantzun eieutsan (...) Ezeutsan iñori arpegirik emon be. Zalpurdi-leiotik begira joian solo, zelai, mendi ta erriak ikusiaz. (kresala.) ez behatu aditzezkoa (inori) aurpegirik ez eman ez behatu (inori) aurpegirik ez eman el07278 Zuzitu, banatu, birrindu ta itxasora jaurtiko nituke nik irurok; batzuk, euren neurritik urten gura daben zoroko, itsu, asto, ganbelu dongeak diralako, ta bestea, len be esan dot eta, panparroi, judio, ustel, izurde, zorribiztua. (kresala.) aberats berri nominala zorribiztu aberats berri zorribiztu el07279 Bigirako guztiak Indianoaren lepotik barrez estanda egiten jagi zirean (kresala.) barre handiak egin aditzezkoa barrez eztanda egin barre handiak egin barrez eztanda egin el07280 Jaubeak, ba¤a alperrik: bidean eukazan labantasun, traba, utsune ta min artzeko arriskoak ikusi zituanean, atx batetik bestera joateko bi edo iru aldiz jira-bira neketsuak lau anketan emon da gero, erderazko ­mo¤o! batzuk esanaz, bertanbera gelditu zan, lan errezagoko batean: lapak eta mangoli¤oak batzen. Areik etziran gizona ibilteko tokiak (kresala.) bertan etsi aditzezkoa bertan behera gelditu bertan etsi bertan behera gelditu el07281 Ba¤a arpegi a¤utsuagaz ezeban ezer irabazi, Anjelek ezeutsan geiago itzik esan, ezeutsan jaramonik egin da bertanbera amaitu zan gure neska mutillen adiskidetasuna. (kresala.) tanpez aditzlaguna bertan behera tanpez bertan behera el07282 Leiotik Arenalera begira egonda, bazala nunbaiteko ezbearren bat etxeko lagunak esan eutsanean, "Somorrostro aldekoa zerbait", erantzun eban gure neskatilleak, "jakingo dogu lanak egindakoan"; ba¤a, geroago, zer edo zer itxasaldekoa zala esan jakonean, gauza guztiak bertanbera itxita urten eban leiora inguruetako neskame guztiai zer zan galdezka. (kresala.) bat-batez abandonatu aditzezkoa bertan behera utzi / laga bat-batez abandonatu bertan behera utzi / laga el07283 Ba¤a betorren, betorren barriro... oraintxe, oraintxe... gora...! Bai, gora!, ba¤a utsa, ta jakia galduta. Jaki barria ipi¤i bear, da ipinten egoan bitartean, arutzagoko lagunak karraspio andia eskuetan...! A¤ani¤uena! (kresala.) esklamaziozkoa a¤ani¤uena! a¤ani¤uena! el07284 sartu zituan lanpernok ur gesalagaz ordurako suga¤ean egoan topi¤a baltzean, da asi zan lagunok ekarren arrantzea zelangoa zan ikusten... ­Marari marariena! Lupi¤arik ezetorren. Pantxoak ekazan batek; beste batek itxaskabrea, durdo bi ta iru karraspio (kresala.) esklamaziozkoa marari marariena! marari marariena! el07285 Ez nik errukirik zuri ta beste onako izerdi koipetan dagoan oni, (Indianoagaitik) mukertxo dakust berau ba¤a. Zuek a¤ako bizibide onik eztaroa i¤ok Arranondon (kresala.) izerditan aditzlaguna izerdi koipetan izerditan izerdi koipetan el07286 Goizean zortzirak aldean jagi, buruko uleak eta arpegiko bizarrak orraztu, ta egunaren orduak ezin emonik gero: orixe da zuen bizibidea. (kresala.) alferkerian bizi aditzezkoa egunaren orduak ezin emonik egon alferkerian bizi egunaren orduak ezin emonik egon el07289 Garai onean otuten jakozan olango gogamenak, garai onean! Ura joan da gero malatua. (kresala.) ezertaz beranduegi arduratu aditzezkoa ura joanda gero malatua egin ezertaz beranduegi arduratu ura joanda gero malatua egin el07290 Masia emongo ebala esanarren, ezin eban Anjelek iñondik iñora Antonirentzat masirik emon; ezin eutsan, naita be, neskatilla oni oparitxo bat eskiñi, ezin eutsan eregutxo bat opa, ezin eutsan eztiro itz egin. (...) Iskillosdunak? Jose Antoniok arrantzan badaki, itxasoan ezpada, legorrean. Nik entzun dotanez, arrain ederren bat katigau eijako bere... diruan. Azkenengo itz au ixil ixillik esan eban, Indianoak ez entzuteagaitik. Itxasgizonak? Bai ete? Neuk be zer edo zer entzun dot, baña eztot siñistuten. Barriro be lenagokoa izango da: usain egingo deutsie arrañak amoari, ta gero iges. Iskillosdunak? Baña masia jaurtiten badau? Itxasgizonak? Masia onek jaurti? Erakutsi bai, baña emon? Indianoak? Zegaitik ez? Zetarako ditut ba neure diruok? Eznazue zuek ondo ezagutzen. (kresala.) inor erakartzeko tronperia erabili aditzezkoa masia emon / jaurti inor erakartzeko tronperia erabili masia emon / jaurti el07291 Urrerik ezpalitz ezlegoke ainbeste lagun saltzalle, ainbeste andinaiko, ainbeste lapur. Urrea izan ezpalitz, gizonak askozaz onagoak, zuzenagoak, eta apalagoak izango zirean. (kresala.) uste handikoa, harroa izenlaguna handinahiko uste handikoa, harroa handinahiko el07292 Anjel olango buruausteakaz ebillen bitartean, Ma¤asi, Arranondotik bialdu eutsiezan albisteak irakurrita, negarrez egoan Bilbon. (kresala.) kezka nominala quebradero de cabeza buruhauste kezka buruhauste el07294 Ezteutsu berak ezkontzarako itzik emon? --Ez, andrea, ori ez. --Da ezta mutil ori Antonigaz ezkonduten Josepak di¤oanez? --Itxurak alan dira. --Bada orduan. neskatillea, Anjelek egundo ezkonduteko itzik emon ezpadeutsu, ta ga¤era beste bategaz ezkontzeko aurreratua badabil; Indianoak ostera zeu gura bazaitu, aberatsa bada ta zeure gurasoak begietatik zear sartu gura badeutsue, zetan zagoz da zeri daukazu zer negar egin? (kresala.) zin egin, agindu aditzezkoa (ezertarako) hitza emon zin egin, agindu (ezertarako) hitza emon el07295 Ezteutsu berak ezkontzarako itzik emon? --Ez, andrea, ori ez. --Da ezta mutil ori Antonigaz ezkonduten Josepak di¤oanez? --Itxurak alan dira. --Bada orduan. neskatillea, Anjelek egundo ezkonduteko itzik emon ezpadeutsu, ta ga¤era beste bategaz ezkontzeko aurreratua badabil; Indianoak ostera zeu gura bazaitu, aberatsa bada ta zeure gurasoak begietatik zear sartu gura badeutsue, zetan zagoz da zeri daukazu zer negar egin? (kresala.) damutu aditzezkoa (ezeri) negar egin damutu (ezeri) negar egin el07296 Onek emoten eutsien negargurea ta sabeleko mi¤a Arranondoko emakumeai, dirua galtzeak. (kresala.) amorrarazi aditzezkoa (ezerk) sabeleko mina emon amorrarazi (ezerk) sabeleko mina emon el07298 Entzuizu, Mari lotsagabe, zelan zatoz zeu Arranondora, gugaitik esan dozuezanak esanda gero? Sardi¤ok ze¤ek erosiko deutsuzalata, emen dirurik ezpadago? Narrubiko arpegia daukazue zuek, ijito, motxalle, pizti, zantar, ziki¤ok, narrubiko arpegia. (kresala.) faltsua izan aditzezkoa narru biko aurpegia eduki faltsua izan narru biko aurpegia eduki el07299 Ikasi ta gomutau zituen orretarako, erne-une ta sustraitik, arerio guztien bizitzak, atara eutsiezan euren zapi ziki¤ak eguzkitara, ta asi ziran, guzur da abar, asti¤aldirik lotsagarrizkoenak (kresala.) isilekoak jakinarazi aditzezkoa sacar a relucir los trapos sucios (inoren) zapi zikinak eguztikara atera isilekoak jakinarazi (inoren) zapi zikinak eguztikara atera el07300 Matxin Koipe ostera nok eztaki andikien morroi, zuriko, azpijantzalle, dollor, guzurti andi bat dala? (kresala.) maiseatzaile nominala azpijantzaile maiseatzaile azpijantzaile el07301 Da ainbeste lagundu deuskun gizonari emondako itza jan? (kresala.) agindutakoa ez bete aditzezkoa hitza jan agindutakoa ez bete hitza jan el07302 Emakumea, ezeidazu burutik eragin. (kresala.) erotu aditzezkoa burutik eragin erotu burutik eragin el07303 Gizon arroa! Berak gura dabena egin bear genduala Anjelek eta nik eta gure txalopetakoak. Eztago toki txarrean! [...] Marikontze eskallu, txatxala, ezkel, petralari ta zuri, biori, arpegiko narrua kenduko deutsuet nik, neure atzamarrakaz, lodia daukazue baña. --Zeeeuk? Ja jaiii! Etzaite aztu gero, buruan zorririk ezpadaukazu. neuk lenago bartzak (ligarrak) ausi neutsuzalako dala. --Zeuk bartzak kendu neuri? Eztago toki txarrean. Nire buruan eztago bartzik. (kresala.) oker egon esklamaziozkoa (ezer, inor) toki txarrean ez egon oker egon (ezer, inor) toki txarrean ez egon el07304 Anjelek? Orrek i¤ok ba¤o gitxiago. Egundo eztot gure mutilla ain bero ikusi olango gauzetan. Antoniri be ezteutsa jaramonik egin. A! Ta badakizu zer esan eutsan bart gabean zugaitik? Indianoak zu estutzen bazaitu geuk emon bearko geuntsuzala milla erreal, orrenbeste alderdi bageunkalata. --Ezta txarto esana. Eskerrik asko. Arratsaldean, azken orduan, geroago ta estuago autari billa ebilzanak Txanogorriren eske joan ziranean: --Ederra egin dau! --esan eben-- masia jan da iges! (kresala.) tronperian dabilena tronpatu aditzezkoa masia janda ihes egin tronperian dabilena tronpatu masia janda ihes egin el07305 beingoan argitu jakon burua, aidabatean biurtu jakon biotza gogo batetik bestera. (kresala.) gauzak ulertu, uste okerretik irten aditzezkoa burua argitu gauzak ulertu, uste okerretik irten burua argitu el07306 Zuk Arranondora bialdu zenduanerako, erri guztiak jakin eban Baserritar Mutilzarrari emoniko kalabaza barrien albistea (kresala.) maitasun eskeari ezetza eman aditzezkoa dar calabazas kalabazak emon maitasun eskeari ezetza eman kalabazak emon el07307 Jagi zan, nondik eta zelan eztakit, an nonbaiten ezkuturik bere orduaren zain egoan erruki bageko itxaski amorratua; zabaldu zituan izpi baten, beren ego azkar, luze ta sendoak (kresala.) ezustean, berehala aditzlaguna izpi batean ezustean, berehala izpi batean el07308 beste batzuk, eurak ondo jolastu barik eta txanpon bakotxari koipea kendu barik ezer emoten ezekienak, danen artean batzarra egin bear zala esaten euen, dirua zelan batu ta zer jaialdi egin ondo erabagiteko (kresala.) ongi profitatu aditzezkoa (ezeri) koipea kendu ongi profitatu (ezeri) koipea kendu el07309 Pozik ebillen, oso pozik, eta gertaera gaiztoa Somorrostrokoa zala uste izan eban artean ezeutsan gauzeari gora andirik emon, bada toki orretan ezeukan i¤or ezagunik eta ezezagunak beti dira urri¤ekoak (kresala.) aintzakotzat ez hartu, garrantzirik ez eman aditzezkoa (ezeri) gora handirik ez emon aintzakotzat ez hartu, garrantzirik ez eman (ezeri) gora handirik ez emon el07310 ba¤a jakin ebanean itxaserrikoa zala ezbearra, artega, nabarmen, kiriotsu, zalapartaka ta itsumustuan jatsi zan kalera albistari baten billa... (kresala.) presaka aditzlaguna itsumustuan presaka itsumustuan el07311 ... Artu eban bere eskuetan albistaria, begiratu eutsan, arnasa batean, goitik barrenera¤o; ba¤a dardaraz egoan, lausoak eukazan begiak eta ezin eban ezer ikusi. (kresala.) presaka aditzlaguna arnasa batean presaka arnasa batean el07312 ur barruan must egin bearrean (kresala.) murgildu must egin murgildu must egin el07313 bagen erditik bideak edagiaz, ekatxari betondo baltza ipi¤iaz (kresala.) gogor saiatu aditzezkoa plantar cara faire face (ezeri) betondo baltza ipini gogor saiatu (ezeri) betondo baltza ipini el07314 Ezin zituan narruak artu ango gizadiak, ezin gorde ebien euren barruko zarradea, estanda egin bear euen, pozak urteten eutsien begietatik, maitetasuna jariokoen aotik. (kresala.) (neure, heure, bere...) baitakoa agerrarazi aditzezkoa no caber en s¡ (de...) narruak ezin hartu (neure, heure, bere...) baitakoa agerrarazi narruak ezin hartu el07315 Gizon bika¤a egoan, osasun itxura andikoa, arrantzaleai dagokioen lez burutik beatzetara ondo so¤ekotua. (kresala.) gorputz osoan aditzlaguna de los pies a la cabeza burutik behatzetara gorputz osoan burutik behatzetara el07316 Egin dugun lana ez da nehon ez dena: itzultze hortan alabainan alegia hoiek galdu dukete beren pollit hura, uriak ere utzi diote beharbada bere zurpaila eta lanaren egileak halaber bere antzearen laburra. Doatzila, halarik ere, Gure Herriaren hegal zabaletan! Eta kitzikazale mihi zorrotzak orroituko dira, agian, gizonen artean jaunak balin badira, eta jaunen jaunak, badirela ere jaunen mutilak. (al. deus.) maiseatzaile mihi-zorrotz maiseatzaile mihi-zorrotz el07317 Zerk nuen huntaratu? Ez baita egia bezalakorik, huna: ene ardurazko lanen artetik hats-handiaren hartzerat joana zonbeit egunentzat, uria merke eta nasai izan baitut, eta futxo, orenak nolazpeit hil behar, gogorat jin zait haurrean ikasi erdarazko alegia bat edo bertze behar nituela euskararat itzuli (...) Ene ardurazko lanen artetik hats-handiaren hartzerat joana zonbeit egunentzat, uria merke eta nasai izan baitut, eta futxo, orenak nolazpeit hil behar (al. deus.) atsedena hartu Aditzezkoa tomarse un respiro hats handia hartu atsedena hartu hats handia hartu el07318 Zerk nuen huntaratu? Ez baita egia bezalakorik, huna: ene ardurazko lanen artetik hats-handiaren hartzerat joana zonbeit egunentzat, uria merke eta nasai izan baitut, eta futxo, orenak nolazpeit hil behar, gogorat jin zait haurrean ikasi erdarazko alegia bat edo bertze behar nituela euskararat itzuli (al. deus.) astia (ezertan) eman Aditzezkoa matar el tiempo orenak hil astia (ezertan) eman orenak hil el07320 Ttirritta, / Tturrutta! / Uda guzian emanik kantu eta kantu, / ttirrittak, neguan, Petrisants ezagutu. / Ez baitzuen jateko mikorik, / ez xixari ez ulitxik (al. deus.) gose izan Aditzezkoa petrisants ezagutu gose izan petrisants ezagutu el07321 Ttirritta, / Tturrutta! / Uda guzian emanik kantu eta kantu, / ttirrittak, neguan, Petrisants ezagutu. / Ez baitzuen jateko mikorik, / ez xixari ez ulitxik (al. deus.) deus ez ukan (ezertarako) mikorik ez ukan deus ez ukan (ezertarako) mikorik ez ukan el07322 Izan dadin beltz ala gorri, / xinaurria beti xinaurri: / han dago hotz-hotza / ximurrik bihotza. (al. deus.) urriki gabe, inoren eskeari entzungor. Aditzlaguna bihotza zimurrik urriki gabe, inoren eskeari entzungor. bihotza zimurrik el07323 --Uda minean zer bada zinen ari?-- / zion galdatu maileatzaleari. / --Gau eta egun kantuz, ori! / Ez egin otoi beltzuri! (al. deus.) haserretu Aditzezkoa beltzuri egin haserretu beltzuri egin el07324 Jaun Axeri / aho zuri, / gasnaren usain onak haratu (al. deus.) jaki onen zalea ahozuri jaki onen zalea ahozuri el07325 Baxenabarreko herri pollitenetarik batean sortua, gazterik joan zen Ameriketarat, sakelak arin, bainan gogo bihotzak aberats (al. deus.) dirurik gabe aditzlaguna sakelak arin dirurik gabe sakelak arin el07326 Bere herritarrer erakutsi ere zuen ez zela zarpak hutsik jina, Ostopegiko jauregi ederra erosi zuelarik, herriko etxeko-alaba aberatsenarekin ezkontzeko. (al. deus.) dirurik gabe Aditzlaguna zarpa hutsik dirurik gabe zarpa hutsik el07327 Buru onekoa baitzen, kasik josteta eta begirik uspeldu gabe, lege-gizon zen hogoi-ta bortz urtetako (al. deus.) pizkorra izan, ikaste errazekoa izan aditzezkoa buru onekoa izan pizkorra izan, ikaste errazekoa izan buru onekoa izan el07328 Buru onekoa baitzen, kasik josteta eta begirik uspeldu gabe, lege-gizon zen hogoi-ta bortz urtetako (al. deus.) ikasten edo irakurtzen nekatu gabe aditzlaguna begirik uspeldu gabe ikasten edo irakurtzen nekatu gabe begirik uspeldu gabe el07329 Mutiko gazte lerdena, patxada gaitzekoa bezain aho ederra, bazterrak mintzoko dira oraino hartaz, urte guti barne. (al. deus.) hiztun egokia, eleketari dotorea aho-eder hiztun egokia, eleketari dotorea aho-eder el07330 Mutiko gazte lerdena, patxada gaitzekoa bezain aho ederra, bazterrak mintzoko dira oraino hartaz, urte guti barne. (al. deus.) ospea ukan aditzezkoa (inortaz) (ezertaz) bazterrak mintzo ospea ukan (inortaz) (ezertaz) bazterrak mintzo el07331 Goizetik arats, xixpak sorbaldatik dilindan edo besopean, bizpahiru zakur eder ihausika eta ikusi belar floka guzier usainka eta saingaka, Ostopegiko eremu guziak eta herriko gehienak kurriturik, aratseko, sartzen ziren unatuak, lehertuak, ezinduak, bainan alportxak, maiz bezain ardura, zimur. (al. deus.) ehizarik gabe aditzlaguna alportxak zimur ehizarik gabe alportxak zimur el07332 Goizetik arats, xixpak sorbaldatik dilindan edo besopean, bizpahiru zakur eder ihausika eta ikusi belar floka guzier usainka eta saingaka, Ostopegiko eremu guziak eta herriko gehienak kurriturik, aratseko, sartzen ziren unatuak, lehertuak, ezinduak, bainan alportxak, maiz bezain ardura, zimur. (al. deus.) sarritan, ia gehienetan aditzlaguna maiz bezain ardura sarritan, ia gehienetan maiz bezain ardura el07333 Aitak bederen bazuken estakuru: begiak ahulduak, hatsa laburtua! (al. deus.) ezindu, zaharrez edo ahulez ibilerako makaldu aditzezkoa hatsa laburtu ezindu, zaharrez edo ahulez ibilerako makaldu hatsa laburtu el07334 Mihi gaixtoek zioten erbi bat behin, nik uste zakurrekin ados, zagoen artetik "frixt" iragan zakola. (al. deus.) maiseatzaile mihi gaizto maiseatzaile mihi gaizto el07335 --Aita, ez otoi nitaz trufa! Elgarren bete gituxu berdin. --Ez Joanes,ez! Zu nausi! (al. deus.) berdinak izan aditzezkoa elkarren bete izan berdinak izan elkarren bete izan el07336 --Aita, ez otoi nitaz trufa! Elgarren bete gituxu berdin. --Ez Joanes,ez! Zu nausi! Egundaino ez dixit nik zakurrik ere hil! Hitz horiek, nahiz goxoki erranak, dupinaren estalgia altxatu! --Aita, hamar luis jokatzen dauzkixut ahate basa bat ekartzen dutala bihar! (al. deus.) ezkutuan edo isilik zegoena agerrarazi aditzezkoa dupinaren estalgia altxatu ezkutuan edo isilik zegoena agerrarazi dupinaren estalgia altxatu el07337 Aratsalde gehiena bere ahate basen ondotik debaldetan ibilirik, iluna goizik jausten baita ba neguan, etxeko alderat hartu zuen, zazpi galtxa-gorri bezain kexu, ez baita guti! (al. deus.) haserre aditzlaguna zazpi galtxagorri bezain kexu haserre zazpi galtxagorri bezain kexu el07338 ametsetako lukainka. (yakin iii), Aratsalde gehiena bere ahate basen ondotik debaldetan ibilirik, iluna goizik jausten baita ba neguan, etxeko alderat hartu zuen, zazpi galtxa-gorri bezain kexu, ez baita guti! Nardatua heldu zen beraz, ametsetako ahateak, erran nahi eta ametsetako lukainkak alportxaren barnean ttinki-ttinkia kokaturik. (al. deus.) ilusioa(k) ametsetako lukainka(k) ilusioa(k) ametsetako lukainka(k) el07339 Xixpa eskuan, sasiz-sasi bere burua ontsa gordez, ihiztaria heldu eta axolarik ez zuten hartaz xazko haizeaz baino gehiago. Ontsa maltso zauden basak izaiteko! (al. deus.) ez arduratu, axolagabetu aditzezkoa iazko haizeaz baino gehiago ez axola ez arduratu, axolagabetu iazko haizeaz baino gehiago ez axola el07340 zer mila sorgin ez irabaziko? Nork daki hori? (mintz aur), Mutikoa! Zer mila sorgin ari hintzen hor? (al. deus.) exklamaiozkoa ¿qué demonios...? zer mila sorgin...? zer mila sorgin...? el07341 Hamar ahateak ezarriko zituen zorroz gora, behar zena pagaturik ere! (al. deus.) (tiroz...) hil aditzezkoa zorroz gora ezarri (tiroz...) hil zorroz gora ezarri el07342 Nik orduan, Pello, nahiz bortchatua nintzen noizetik noizerat kuskakoa hartu nuen lekhuaren pherekatzerat, (errainetarik beherachago), ez nian demborarik galdu nere behien aldera guateko (p. adame), Behako gozoa, gozoa bezain ernea, bainan noizetik noizerat zoin maltzurra! (al. deus.) aldizka aditzlaguna noizetik noizerat aldizka noizetik noizerat el07343 Eguerdi irian haren beha zagon sukaldean, begiak beltzuria zariotela. (al. deus.) haserre aditzlaguna begiek beltzuria (dariotela...) haserre begiek beltzuria (dariotela...) el07344 Errientak igorria? Baduka burutik? Ala nitaz trufatzen hiz? (al. deus.) erotu aditzezkoa burutik ukan erotu burutik ukan el07345 --Haur tzarra ez bertzea, non hintzan goiz huntan? --Eskolan, ama. --Eskolan? Gezurra derasak. Hantxet ikusi hut ostian zur-zuri haren kaskoan. --??? --Hizen bezalakoa! Eta hire galtza berriak? (al. deus.) exklamaziozkoa (haizen...) bezalakoa! (haizen...) bezalakoa! el07346 Ez dut segur haur-ederrek egin eta erran guzien kondatzeko xederik. Zonbeit¤o emanen ditut bakarrik, gogorat jin arau. (al. deus.) oroitu aditzezkoa gogorat jin oroitu gogorat jin el07347 Hamabi bizibide, hamahiru gosebide: behar baino maizago moltsan kukuso! (al. deus.) pobrea izan, dirurik ez ukan aditzezkoa moltsan kukusoak ukan pobrea izan, dirurik ez ukan moltsan kukusoak ukan el07348 Horra non, bepetan, dupa bat orgetarik lerratzen den itzainak nahi zuken baino lasterrago (al. deus.) ezustean aditzlaguna bepetan ezustean bepetan el07349 Eta han, jarririk, eletik-ele, orratzetik hari, oren laurden bat barne, Ellandek bi dupa arno erosi Pettani, ehun libera biak. (al. deus.) solasgaiak aldatuz aditzlaguna de fil en aiguille orratzetik hari solasgaiak aldatuz orratzetik hari el07351 Bat bertzearen ondotik zonbat pinta hustu zituzten han bi-biek ez dakit nik, baina dakitana, oren baten buruko bapoan ez zutela hotzik! (al. deus.) mozkortu bapoan hotzik ez ukan mozkortu bapoan hotzik ez ukan el07352 Pettan, tente potente, bainan biper gorria bezain gorri, mihia loditzen hasia, lepoko zainak hantuak (al. deus.) mozkorturik egon aditzezkoa mihia loditu mozkorturik egon mihia loditu el07353 Haren odolak itzuli bat baizik ez zuen egin, ikusi zuelarik, Pettanek bere burua joare bat bezala zerabilala, pulumpun palampan! (al. deus.) ikaratu aditzezkoa (inoren) odolak itzuli bat baizik ez egin ikaratu (inoren) odolak itzuli bat baizik ez egin el07354 Zauri fite! Lau lasterrez, eskuek oraino esnea zariotela, Mariena sukaldean zen (al. deus.) arin aditzlaguna lau lasterrez arin lau lasterrez el07355 Dakizuen beala, gure gaztean ez ziren orai beala guziak johan soldado. Ordu heietan xorteko eguna, egun izigarria! gaizki erortzen zirenentzat ez zen jostetarik: johan zirenak zazpi urterentzat bazoazin gero, han harat, zazpi urte sor-lekutik eta etxekoetarik urrun. (al. deus.) urrun aditzlaguna han harat urrun han harat el07356 beti tuntik erran gabe baitzagon (al. deus.) isilik aditzlaguna sin decir ni mu tuntik erran gabe isilik tuntik erran gabe el07357 Gure ilargia, han, bertzerik duk to, bertzerik! Gurea bertz-ipurdia bezain zabala (al. deus.) oso zabala izenlaguna bertz-ipurdia bezain zabala oso zabala bertz-ipurdia bezain zabala el07358 Xahartua duk gure Jaun Ertora, bainan ez dik segur oraino burua ttipitua! (al. deus.) zaharra izanagatik buru argia eduki aditzezkoa burua ttipitua ez ukan zaharra izanagatik buru argia eduki burua ttipitua ez ukan el07359 Bi urte hetan Bihurrin jarria eta bizkitartean Bihurritar bihi bat ez hari fida! (al. deus.) inor ez aditzlaguna bihi bat ez inor ez bihi bat ez el07360 Hori ez ziroten nehondik ere kaskotik jalgi eta nehor ez zen mediku berriari fida. (al. deus.) ideiaz ezin kanbiarazi aditzezkoa (ezer) kaskotik ez jalgi ideiaz ezin kanbiarazi (ezer) kaskotik ez jalgi el07361 Zerbaiti lotzeko tenore gaixtoa joa zen haren moltsan, ez bazuen xutik eihartu nahi! (al. deus.) pobretu, goseak hil aditzezkoa zutik eihartu pobretu, goseak hil zutik eihartu el07362 Zer uste zuen medikuak? Bihurritarrak arras zoroak zirela? Holako ilarrik egundaino iretsi Bihurritar batek! (al. deus.) ez sinetsi aditzezkoa (honelako, horrelako...) ilarrik irentsi ez ez sinetsi (honelako, horrelako...) ilarrik irentsi ez el07363 Hila pizten badu, mediku izaiteko ikusiko dugu esne ona xurgatu duenetz! (al. deus.) (ezertarako) trebetasuna ukan aditzezkoa (ezer izateko) esne ona xurgatu (ezertarako) trebetasuna ukan (ezer izateko) esne ona xurgatu el07364 Ondoko igandean beraz, besperetarik lekora, Jaun Medikuak behar zuen, hilerrien erdian, hil bat piztu! Biga, hiru... nola zen beharra! Mutxurdin zonbaitek "berga bat eros eta biga sal" zioten hamar emanen zituela xutik. (al. deus.) exajerazioz jardun aditzezkoa berga bat erosi eta biga saldu exajerazioz jardun berga bat erosi eta biga saldu el07365 Medikuak deabrua bere bi adarrekin ikusi, etorri zelarik, jende meta horren artetik bide egiteko eta erdian zen mahainerat heltzeko. (al. deus.) larri ibili, neke ukan aditzezkoa deabrua bere bi adarrekin ikusi larri ibili, neke ukan deabrua bere bi adarrekin ikusi el07366 --Ene adiskideak, hil baten piztea hitzeman dautzuet. Ez dut ene hitza janen (al. deus.) agindutakoa ez bete aditzezkoa hitza jan agindutakoa ez bete hitza jan el07367 --Ai, Jauna, ez otoi holakorik gogoan erabil ere! (al. deus.) pentsatu aditzezkoa gogoan erabili pentsatu gogoan erabili el07368 barazuza eta harria zen gure etxeko: buru gogorra, auherra (al. deus.) tematsu izenlaguna burugogor tematsu burugogor el07369 Bainan ez bainiz hunat zuekin ele xuritzerat jina, bainan hil baten pizterat, nor nahuzue? Nahuzue Ellande pitz dezadan? (al. deus.) solasean ari, hizketan jardun aditzezkoa ele xuritu solasean ari, hizketan jardun ele xuritu el07370 Ez du ez lanak hila! Haren mihi gaixtoaren eta zintzur legunaren parerik ez bide zen nehon. (al. deus.) alferra izan aditzezkoa (inor) lanak ez hil alferra izan (inor) lanak ez hil el07371 --Otoi, Jaun Medikua, pausatzerat utz zazu Kattalin! Ez du ez lanak hila! Haren mihi gaixtoaren eta zintzur legunaren parerik ez bide zen nehon. Bere mihia iretsirik pozoindatu dela diote herrian: ez nu horrek harritzen! Bainan nola ote, zintzurra leguna gatik, bere mihi luzea nola klikatu zuen edan gabe? (al. deus.) edalea izan aditzezkoa zintzur leuna ukan edalea izan zintzur leuna ukan el07372 --Otoi, Jaun Medikua, pausatzerat utz zazu Kattalin! Ez du ez lanak hila! Haren mihi gaixtoaren eta zintzur legunaren parerik ez bide zen nehon. Bere mihia iretsirik pozoindatu dela diote herrian: ez nu horrek harritzen! Bainan nola ote, zintzurra leguna gatik, bere mihi luzea nola klikatu zuen edan gabe? (al. deus.) kritzikatzailea, maiseatzailea izan aditzezkoa mihi gaiztoa ukan kritzikatzailea, maiseatzailea izan mihi gaiztoa ukan el07373 Jokolari batek, munduko hoberena izanikan ere, azkenean noizpait galtzen! Nik dakita zer gertatu zen? Ala Orobil ttipitu? Ala jokoa akitu? Ala haize ona itzuli? (al. deus.) xantza, zortea, adur ona nominala haize ona xantza, zortea, adur ona haize ona el07374 Arratsean etxerat-eta, etxetiarrarekin, hunek nahi al? ez, mus partida bat egin arte ez zuen onik (al. deus.) bortxaz, derrigor egin beharra ukan aditzezkoa (ezer egin arte) onik ez ukan bortxaz, derrigor egin beharra ukan (ezer egin arte) onik ez ukan el07375 Gogoeta horiek begitartea iluntzen zioten eta bihotza opiltzen. (al. deus.) tristatu aditzezkoa begitartea ilundu tristatu begitartea ilundu el07376 Gogoeta horiek begitartea iluntzen zioten eta bihotza opiltzen. (al. deus.) tristatu aditzezkoa bihotza opildu tristatu bihotza opildu el07377 Orobilek, azkenean, adina ere bildu: gazte ezin egonez xahartu. (al. deus.) adindu aditzezkoa adina bildu adindu adina bildu el07378 Abiatzeko tenorea joa eta nehondik ezin xuti. Hasarre gorrian zagon! (al. deus.) oso haserretu adizezkoa haserre gorrian egon oso haserretu haserre gorrian egon el07379 Hitz dautzuet ez zuela hunek mihian koropilorik ez minik: eleka, han ginen bortz gizonen bete segurik bazen. (al. deus.) berritsua izan, eleketaria izan aditzezkoa mihian ez korapilorik ez minik ez ukan berritsua izan, eleketaria izan mihian ez korapilorik ez minik ez ukan el07380 Baina dakitana, orduan ohartu nintzan ene lau lagunak lo zaudela, eta ene boza entzutearekin tipustapan iratzartu zirela (al. deus.) kolpetik aditzlaguna de repente tout … trac tipustapan kolpetik tipustapan el07382 Horiek hola, Baionan ginen, eta bidean gogorat bildu behar nituen ene hitz frantsesak, nonbeit kuku-lauka ari! (al. deus.) gordeka aditzlaguna kukulauka gordeka kukulauka el07383 Nondik zuen bere izena? Hau bederen badakigu seguretik, eman zionak berak errana baitugu. Ez omen zen, bazterretan, omore hobeko gizonik. Erraiten ohi zuen, gauza guziek, gertakari guziek, nahi bezain tzarrak ianikan ere, gider on bat bederen badutela beti; Boxkaletek gider hortarik hartzen zituen denak. (al. deus.) gauzak eta gertatuak (halako) alderditik hartu aditzezkoa gider (honetatik, horretatik...) hartu gauzak eta gertatuak (halako) alderditik hartu gider (honetatik, horretatik...) hartu el07384 Guziek ongi-etorri egiten ziotela Boxkaleti ez dut arras egia. Batto bazen herrian, batto bakarrik, gure gizona beti partida zuena: Kattalin, Bidegaineko neskatoak, ez zezaken begietako zikina baino gehiago ikus. (al. deus.) gorrotatu no poder ver (a alguien) ni en pintura begietako zikina baino gehiago ezin ikusi gorrotatu begietako zikina baino gehiago ezin ikusi el07385 Guziek ongi-etorri egiten ziotela Boxkaleti ez dut arras egia. Batto bazen herrian, batto bakarrik, gure gizona beti partida zuena: Kattalin, Bidegaineko neskatoak, ez zezaken begietako zikina baino gehiago ikus. (al. deus.) gorrotatu aditzezkoa partida ukan gorrotatu partida ukan el07386 --Ogi mikorik ez baitugu etxean, are gutiago gasnarik, zoazi selaururat zurubi hoier goiti... eta gero bakea niri! (al. deus.) ez ukan, pobrea izan aditzezkoa (ezer) mikorik ez ukan ez ukan, pobrea izan (ezer) mikorik ez ukan el07387 Enea joana dixit bihar arats arte Baionarat, diru pitta bat maileatu beharrez... Etxaldea errekarat ari sos zonbaiten eskasean... (al. deus.) hondatu aditzezkoa errekarat ari hondatu errekarat ari el07388 Azken hitz hauk entzun bezain laster Boxkalet bere kafian zen, alegia lo zurrungan, Kattalinek zazpi sorgin ikusi baitzituen ezin atzar-araziz. (al. deus.) sufritu, neke handiak ukan aditzezkoa zazpi sorgin ikusi sufritu, neke handiak ukan zazpi sorgin ikusi el07389 --Zer erran nahuzu, Boxkalet, makila ukaldika derabilazula jendea, galdatua ukan arte? (al. deus.) ez exklamazioa ez balinba! ez ez balinba! el07390 --Zaude, otoi, ixilik, Boxkalet! Nori nahuzu sakatu ilar hori! (al. deus.) gezurra esan aditzezkoa (inori) ilar (hau, hori...) sakatu gezurra esan (inori) ilar (hau, hori...) sakatu el07391 Bainan, bainan, Jainkotiarra baitzen azken piruraino, beldurrez zerbait debrukeria bazela hor, Aitarenka eta Aitarenka ari zen emazte gaixoa. (al. deus.) osoro (ezer) izan aditzezkoa azken piruraino (ezer) izan osoro (ezer) izan azken piruraino (ezer) izan el07392 Geroztik zituen Kattalinek bere sudurreko zimur guziak legunduak, Boxkalet noizean behin heldu zelarik Bidegainerat. (al. deus.) alaitu aditzezkoa sudurreko zimurrak leundu alaitu sudurreko zimurrak leundu el07393 Amaz eskualdun, aitaz kaskoin, ait?amek haren zainetarat hustu bi odol motak zonbait urte bakar elgarrekin borrokaturik, Theodore Faxoin, kuskutik atera bezain laster, aitatar zen osoki. (al. deus.) kozkortu, ttarrottu aditzezkoa kuskutik atera kozkortu, ttarrottu kuskutik atera el07394 Zer egin bada pikorik eman gabe diru milatu haren biltzeko? (al. deus.) alferkerian aditzlaguna sin dar ni golpe pikorik eman gabe alferkerian pikorik eman gabe el07395 Zer egin bada pikorik eman gabe diru milatu haren biltzeko? Buru-mu¤ak higatuak eta idortuak zauzkan galde horri ezin ihardetsiz (al. deus.) gogorki pentsatu aditzezkoa estrujarse los sesos buru-muinak higatu gogorki pentsatu buru-muinak higatu el07396 Zer egin bada pikorik eman gabe diru milatu haren biltzeko? Buru-mu¤ak higatuak eta idortuak zauzkan galde horri ezin ihardetsiz (al. deus.) gogorki pentsatu aditzezkoa estrujarse los sesos buru-muinak idortu gogorki pentsatu buru-muinak idortu el07397 Zer egin bada pikorik eman gabe diru milatu haren biltzeko? Buru-mu¤ak higatuak eta idortuak zauzkan galde horri ezin ihardetsiz, noiz eta ere, --zer den haatik bihotz baten jabe izaitea--, oroitu baitzen bazuela, han nonbait, Garaziko eskualdean, bere amaren ahizpa bat (al. deus.) pertsona ona izan aditzezkoa bihotz baten jabe izan pertsona ona izan bihotz baten jabe izan el07398 Bai, bainan izeba mutxurdin baten beso ximurretan ez ote zitaken Betirisantsen galtzarre beltzean baino goxokiago? (al. deus.) goseak bizi aditzezkoa betirisantsen galtzarrean egon goseak bizi betirisantsen galtzarrean egon el07399 Bi hilabete luze ordukotz bere izebaren etxe nasaian zela, kanpoz dena ele-zuri eta pereka, barnez unatua eta nardatua (al. deus.) gezur, koipekeria nominala elezuri gezur, koipekeria elezuri el07400 Izeba berriz trenpu gaitzean, osagarri hoberenean, bigarren zangoa hobitik urrunxko oraino... (al. deus.) zahartuagatik, osasuntsu egon aditzezkoa bigarren zangoa hobitik (oraino) urrun eduki zahartuagatik, osasuntsu egon bigarren zangoa hobitik (oraino) urrun eduki el07401 Sehiak ez balire han izan, dantza piko bat ere emanen zuen gogotik. Ez ote zuen hogoi-ta hameka eta esku? Izeba hila! Theodore, haren ontasun guzien jabe! (al. deus.) egoera onenean egon aditzezkoa hogeita hamaika eta esku izan egoera onenean egon hogeita hamaika eta esku izan el07402 Uste duzue segur, zer bizi herratua zeraman ikustearekin, uste duzue Margaita gaixoak kopeta zimur, begiak ilun, bihotza opil zabilala etxez etxe, karrikaz karrika? (al. deus.) tristerik aditzlaguna bihotza opil tristerik bihotza opil el07403 Egia den bezala erran behar, sinetsiko nuzue nahi baduzue, amatxi pruntak bazuen, pikoz-piko, zerbaixka alderaturik, ez eliza-dorrea bezain handiko diru meta bat ez, bainan hogoi eta berrogoi soseko zonbait. Eta hola bazterrerat ezarrien ontsa baino hobeki zaintzeko, bazuen amtxik erosia, merkatu handi batez, eltxegor bat (al. deus.) dirua aurreratu, aurreztu aditzezkoa bazterrerat ezarri dirua aurreratu, aurreztu bazterrerat ezarri el07404 Eta, larunbat aratsetan nausiaren etxean altxatu pilika, amatxiri eman ondoan, amatxik sakelako sosa ezartzen ziolarik ahurrean, Panpilli, bihotza iguzkitan bazoan lagunetarat (al. deus.) pozik, alai aditzlaguna bihotza eguzkitan pozik, alai bihotza eguzkitan el07405 Eta, larunbat aratsetan nausiaren etxean altxatu pilika, amatxiri eman ondoan, amatxik sakelako sosa ezartzen ziolarik ahurrean, Panpilli, bihotza iguzkitan bazoan lagunetarat... Zendako zuen ordean eskua hain bero, dirua urtzen baitzitzaion kasik unki orduko? (al. deus.) gastatzailea izan, xahutzailea izan aditzezkoa eskua bero ukan gastatzailea izan, xahutzailea izan eskua bero ukan el07406 elako igande hartan beraz, planta berean zen: ardit bat ez sakelan eta, bizkitartean, gogoa lagunekin... (al. deus.) dirurik ez ukan, pobrea izan aditzezkoa sakelan ardit bat ez ukan dirurik ez ukan, pobrea izan sakelan ardit bat ez ukan el07407 Xoilki, xoilki... ez baitzen Panpilli xazko pika bezain zozoa, bere baitan egin zuen amatxi ohartuko bide zela haztarat, eltxegorrean hartu sosen orde, Xemartin arotzaren etxean egin burdinazko erraztun ttipi batzuren ezartzea!... (al. deus.) ergela izan aditzezkoa iazko pika bezain zozoa izan ergela izan iazko pika bezain zozoa izan el07408 Eta frits bat ez dakiten jauntto horiek norat uste duzue igortzen zutela soldado? (al. deus.) ezjakina izan aditzezkoa frits bat ez jakin ezjakina izan frits bat ez jakin el07409 Eta frits bat ez dakiten jauntto horiek norat uste duzue igortzen zutela soldado? Debruetan barna, Afrikako Moroetarat!... (al. deus.) urrun igorri aditzezkoa debruetan barna (igorri, joan...) urrun igorri debruetan barna (igorri, joan...) el07410 Uste balin baduzue amatxiri bihotza ez zitzaiola behin bederen ilundu eta opildu, bere semetxia hain urrun, mundu huntako azken erreka zolarat, Purgatorioetarat hots, bazoala jakitearekin! (al. deus.) tristatu aditzezkoa bihotza ilundu tristatu bihotza ilundu el07411 Uste balin baduzue amatxiri bihotza ez zitzaiola behin bederen ilundu eta opildu, bere semetxia hain urrun, mundu huntako azken erreka zolarat, Purgatorioetarat hots, bazoala jakitearekin! (al. deus.) urrundu aditzezkoa munduko azken erreka zolarat (joan, igorri...) urrundu munduko azken erreka zolarat (joan, igorri...) el07412 --Nere Panpilli maite-maitea, bihotza hausten zautak, sakela hutsa bahola hain urrun jakiteak... (al. deus.) penatu aditzezkoa (ezerk) bihotza hautsi penatu (ezerk) bihotza hautsi el07413 Afaldu zen, ura bezain hits aitaren aldean, auzoko Ma¤a¤a zerbitzari, begi izkinez aitari behatuz ardura. (al. deus.) tristerik aditzlaguna ura bezain hits tristerik ura bezain hits el07414 Jite eta odol oneko gizona, errientak, haur bat erasiatu edo gaztigatu baino lehen, haur bati guziz zartako guziak higatu (al. deus.) pertsona ona izan aditzezkoa odol onekoa izan pertsona ona izan odol onekoa izan el07415 Ate aiñe maratil paratuko ttu onek (nap esa) eragozpenak ipini poner trabas ate adina maratila paratu eragozpenak ipini ate adina maratila paratu el07416 Chimizta bezala bide laburrez firrindan erreka-zolara yauxirik, ur baten gainetik salto eginik, gure muthikoak, Amen errateko behar den demboran, orgabidea iragan zuen (p. adame) fite amen errateko behar den denboran fite amen errateko behar den denboran el07417 Aithortzen dut kheinu-meinu hoyek urrundik ikhustean nere buruarekin egon nintzela gizon horrek othe zuen bedere martilu-kolpe bat nombait, eta aphur batez, gelditzekotan ere izan nintzela gizona urrunduche artean (...) Aran ondo hori, zen lekhuan ikhusiz, nahiz baratzeko harresiaren kampoko aldean zen, egon ninduan nere buruarekin arbola hori bazitakela aldeko etchekoa zen (p. adame) pentsatu (neure, heure, bere...) buruarekin egon pentsatu (neure, heure, bere...) buruarekin egon el07418 Aithortzen dut kheinu-meinu hoyek urrundik ikhustean nere buruarekin egon nintzela gizon horrek othe zuen bedere martilu-kolpe bat nombait, eta aphur batez, gelditzekotan ere izan nintzela gizona urrunduche artean (p. adame) erotua egon mailu kolpe bat ukan erotua egon mailu kolpe bat ukan el07419 Ba yauna, nahi dut segurki eta gogotik halere. Hainitz maite ditut hitztoriak, eta sinhesten ahal duzu ez dutala erortzera utziko zure hitzetarik bat choilki. (p. adame) solasa erne jarraitu (inoren) hitzak erortzera ez utzi solasa erne jarraitu (inoren) hitzak erortzera ez utzi el07420 Aste guzia daramat bihotz onez lanean, / Argitik ilhuneraino, bethi lekhu berean (p. adame) egun osoan argitik iluneraino egun osoan argitik iluneraino el07421 Nere gisa zembait bada, zorionez, herrian, / Alegera bizi denik zuhurtasun handian; / Basoak eskuan eta hitz ederrak mihian, / Gu bezalako guti da zeruaren azpian! (p. adame) munduan zeruaren azpian munduan zeruaren azpian el07422 Hiltzen naizen egunean adizkiden bilkhura, / Soka-dantzan ethor bedi ni lo nagon lekhura; / Zuhurrenak buta betzat azken hitz hauk burura; / «Irriz leher egin eta guan da bertze mundura!» (p. adame) irri handiak egin irriz leher egin irri handiak egin irriz leher egin el07423 Badik, Pello, hiruetan hogoi eta hamar urthe Piarres Adamek lehen aldikotz, ikhusi zuela argia; han duk herriko-etcheko liburuetan ezarria (p. adame) jaio argia lehen aldikotz ikusi jaio argia lehen aldikotz ikusi el07424 Etchetcharreko borda tcharragoan zituan maizter, eta baziteyan haz ahala haur; bainan, goizetik arrax lanean hariz porrokatuak, irabazten edo biltzen ziteyan gure eta bere hazteko dina. (p. adame) egun osoan goizetik arrats egun osoan goizetik arrats el07425 Eguerdiko inguruan, ikhusirik Mattin aldeko landan, hura ere, ni bezala, behi zain zagola, eman nioyan bere liburua eta, dembora berean, emaztekiaren bi soseko madarikatua, zeinak erretzen baitzarotan sakela. (p. adame) xahutzeko irrikan egon (sosak) sakela erre xahutzeko irrikan egon (sosak) sakela erre el07426 --Bagabiltza, Piarres? --Ba, bagabiltza; zuek ere ba? (Dudarik gabe Piarres mandozainari eta mandoeri mintzo zen dembora berean). --Urrun goazi hola, Piarres? --Holache... holache... norbaitek galdetzen badarotzu, aski duzu erratea ez dakizula. --Semea duzu aldeko muthiko hori? --Ez, alaba. --Ori, fortuna du. --Zertako? --Zeren, zurea balimbada, semea izan dadin, edo izan dadin alaba, ez baitu aitaren egiterik. Piarresek, ezpainak zimurtuz, ezarri zuen piko hori sakelan; ez ordean hargatik erortzera utzi, ikhusiko dugun bezala (p. adame) ez ahaztu, gogoan hartu (ezer) sakelan ezarri ez ahaztu, gogoan hartu (ezer) sakelan ezarri el07427 Piarres mandozainari eta mandoeri mintzo zen dembora berean). —Urrun goazi hola, Piarres? —Holache... holache... norbaitek galdetzen badarotzu, aski duzu erratea ez dakizula. —Semea duzu aldeko muthiko hori? —Ez, alaba. —Ori, fortuna du. —Zertako? —Zeren, zurea balimbada, semea izan dadin, edo izan dadin alaba, ez baitu aitaren egiterik. Piarresek, ezpainak zimurtuz, ezarri zuen piko hori sakelan; ez ordean hargatik erortzera utzi, ikhusiko dugun bezala (p. adame) ez ahaztu (ezer) erortzera ez utzi ez ahaztu (ezer) erortzera ez utzi el07428 Urruntchago, bide zaharraren aldeko ur-erreka batean, hiru emazteki hari ziren bokhata yotzen. (p. adame) arropa garbitu bokata jo arropa garbitu bokata jo el07429 Orhoit hadi, muthikoa, mintzatzeak zilharra balio badu zembait aldiz, ichiltzeak maizago urhea balio duela; horra zertako gizon zuhurrak, mintzatu baino lehen, biratzen duen mihia ahoan hiruetan bedere. (p. adame) zuhurtzia ukan mintzatu baino lehen mihia ahoan hirutan biratu zuhurtzia ukan mintzatu baino lehen mihia ahoan hirutan biratu el07430 Dudatzen nintzen Piarresek, bidea urrunago segitu baino lehen, nahiko zuela egin pausatto bat Azkainen, ezen ordukotz, hitz-erdi batez aditzera eman zarotan «hameketakoa» zela gauza bat egiten zena, ez bethi chuchen hameka orenetan, bainan ahal zenean. (p. adame) zeharka hitz eginez hitz erdi batez zeharka hitz eginez hitz erdi batez el07431 Gizon propia iduritu bazitzaitan Piarres bidean khausitu nuenean, zer gizon ederra zen, bere maripulis oihal beltzezkoa soinean eta bere makhila letoindun gorria eskuan Azkaingo plazaren erdian barna, ihi bat bezain chut zohalarik (p. adame) tente ihi bat bezain xut tente ihi bat bezain xut el07432 Aldi hartan ez ginuen ikhusi antzararik ere kampoan, eta, herritik atheratu baino ere lehen khendurik gure maripulisak ezarri gintuen zinzilikotz gure makhilen puntan, Piarresek, alde guzietara behatu eta erraten zuelarik: To, Pello, balio zian segurki hoin ederki aphaindua izateak, nihork ez begiratzekotz! (p. adame) inor ez antzararik ere ez inor ez antzararik ere ez el07433 Oi! Piarres, Piarres, zein aran ederrak diren hantche, Juanareneko ondoan, bide-hegi-hegian!... Arbola guzia mukuruku estalia duk aran hori-hori eta onyu-onyu batzuez!... --Solas hoyek aditzean, Pello, ur gocho bat ethortzen zaitak ahora, eta halere erraten zioteyat: Bainan muthikoak, aran hek ez othe dire norbaitenak? (p. adame) gosetu hacerse la boca agua ura ahora etorri gosetu ura ahora etorri el07434 Noiz eta ere, muthikoa, ikhusten baitut, bet-betan, mutil animale traste bat, gaphelu gorri handi bat buruan, sagarde izigarri bat eskuetan, heldu dela, egin-ahalak-egin lasterka, landako patarra gora (p. adame) tanpez, ezustean bet-betean tanpez, ezustean bet-betean el07435 Arbola azpian zen axoak, ikhustean trapu tzar bat bezala inguruka gain-behiti yausten nintzela, beldurrez gainerat eror nindakion, ihes egin zian etcheko aldera, ehun debruek ereman balute bezala! (...) Gero, erranez, batek emaztea eri zuela, bertzeak haur bat kokolotcharekin, hartu ziteyan biek Zugarramurdiko bidea, debruek ereman balituzte bezala. (p. adame) fite, lasterka bizian debruek ereman (balute) bezala fite, lasterka bizian debruek ereman (balute) bezala el07436 halere, ikhusiz Manuelen sagardea geroago eta gehiago hurbiltzen hari zela, eta, nola ez bainuen gutiziarik batere sagarde horrekin ezagutzen egiteko, salto egin nian, laster halere, harrasiaz kampora, eta gero, naski penxatzen dukan bezala, Pello, debruek hausteko, tarrapataka, lasterrari eman, Larrondoko aldera yausten den galtzada behera, segurki gibelat hambat behatu gabe!... (p. adame) fite, lasterka bizian debruek hausteko fite, lasterka bizian debruek hausteko el07437 Nahiko nian, Pello, muthil traste horrek eman balio bertze lagun hari ere karatosa-aldi bat ona, sagarde gider berarekin, bainan uste izateko duk abilenak ihes egin zuela, eta bertzea, piro bat bezain tontoa baitzen, ezin urrundu zela aski laster Manuelen sagardearen menetik (p. adame) ergela izan piro bat bezain tontoa izan ergela izan piro bat bezain tontoa izan el07438 Erraten ziteyan ere andre hori, franko nahasia balimbazen emazteki batenzat, Pacheco, bere aldetik, gizon gisa, franko esku zalukoa zela, eta bere burua etchean fierkisko errespetarazten zuela. Zembaitek erraten ziteyan oraino aditzen zituztela, bereziki igande arraxetan, Incarnacionen deihadar batzuek?... (p. adame) kolpe edo zafraldiak emantzalea izan esku zalukoa izan kolpe edo zafraldiak emantzalea izan esku zalukoa izan el07439 Ah! Incarnacionek izan balitu besoak eta eskuak hain azkar nola baitzuen mihia abil!... Ba, bainan, nahiz idekia, nahiz hexia, Pachecoren eskua gauza borthitza baitzen ordean? Horra zertako, ezin bertzez, aspaldiko demboretan Incarnacion bereak golkhoan zagon, bortz aldiz egiten zuelarik bere baithan: "Ago, ago, Pacheco ! ethorriko duk orena, hik ere hartuko ditukana hireak eta asto beltcharenak!... (p. adame) mendekua hartzeko asmoa ukan (neureak, heureak, bereak...) golkoan egon mendekua hartzeko asmoa ukan (neureak, heureak, bereak...) golkoan egon el07440 Hor ikhasten dik nola, Ezkur-jaleko yauregian, dona Resurrecion, errege eta erreginaren alaba bakharra, hiltzeko menean den, bezperan oilasko hechur bat zintzurrean gelditurik!... nola, korteko miriku abilenek ezin athera dezoketen hechur hori andre prinzesari...; eta nola errege eta erregina nigarrez urtzen hari diren!... (p. adame) negar handiak egin nigarrez urtu negar handiak egin nigarrez urtu el07441 Berri ikharagarri hori ez zuan hain laster barraiatu Buen-Retiroko herrian, non arpegi guziak goibeldu baitziren; choilki Andre Incarnacion, aphur bat gogoetan egon eta, beharri gibelean hatz-egiten zuelarik, baziohak haya-haya, yauregiko athera. (p. adame) susmo txarra hartu beharri gibelean hatz egin susmo txarra hartu beharri gibelean hatz egin el07442 nola Piarres esperientzia handiko gizona baitzen, eta, dudarik gabe, goizean goiz yeikirik, gambaratik athera baino lehen, ohartu baitzen lo nindagola kintaleko harri bat bezala, amoreak gatik eta uste izan ez nezan guan zela etchera ni han utzirik, ezarri zituen bere makhila eta maripulisa, bat bertzearen aldean, ohearen zangoetan, nik, atzartzean, berehala ikhusteko gisan. (p. adame) lo sakon egin kintaleko harri bat bezala lo egin lo sakon egin kintaleko harri bat bezala lo egin el07443 Erran gabe doha, Piarresek, ni yeiki baino lehen, eginak zituela gosari ttiki eta handiak, eta erreak ere zembait pipa, ilobak eta biek mokoka-aldi franko ematen zutelarik, elkharrekin trinkatuz. Piarresek berak erraten zuen: ez zuela exai handiagorik adiskideak eta ahaideak baino, eta, elkharrekin zirenean, ez zirela kontent non ez ziren hasarre. (p. adame) haserrealdi mokokaldi haserrealdi mokokaldi el07444 Baionatik heldu diren, egun arraxeko, bortz ehun soldadu, beren aitzindariekin, hortzetaraino harmatuak; yadanik bidean direla (p. adame) oso armaturik hortzetaraino armatuak oso armaturik hortzetaraino armatuak el07445 Orduko itzakgatik / egiñ diyot kaso / errespeto piska bat / biagu preziso / nai dubena esatia / ez baita alkaso / bere mantxak bota nai / zizkiran akaso (azp. prem.) (ezertara) egoki ez etorri (ezer) alkaso ez izan (ezertara) egoki ez etorri (ezer) alkaso ez izan el07446 asko kejatu gabe / asi zan platikan / illiak zutikan / bere gramatikan / oso gogotikan / sendo politikan / orri ajola diyo / guregatikan (azp. prem.) harro ileak zutik harro ileak zutik el07447 Nik orduban banuen / gizon baten lana / berak ere badaki / ona nintzana (azp. prem.) (ezer, inor) menderagaitza izan (ezerik, inork) gizon baten lana ukan (ezer, inor) menderagaitza izan (ezerik, inork) gizon baten lana ukan el07448 orren aziyua / ai zer leziyua / dala traiziyua: / Judasek izan zuen ofiziyua (azp. prem.), Judasen ofiziorik / sekula ez det izan / munduban oraindaño / nere bizitzan (azp. prem.) traidorea Judasen ofizioa traidorea Judasen ofizioa el07449 ematiari utzi / artutziari eutsi / dauka lotsa gutxi / ortzak erakutsi / onekiñ bear degu bost pazientzi (azp. prem.) (inor) amorragarria, jasangaitza izan (inorekin) bost pazientzi behar (inor) amorragarria, jasangaitza izan (inorekin) bost pazientzi behar el07450 al balitz zartzera / erronkak atzera / ez iñor galtzera / baizik laguntzera / bagiratubaz zeñek / bere etxera (azp. prem.) norberaren alde ari (neure, heure, bere...) etxera begiratu norberaren alde ari (neure, heure, bere...) etxera begiratu el07451 bere mantxak bota nai / zizkiran akaso / kopak sarri jaso / zurrut kurioso / jarri animoso (azp. prem.) zurruta egin kopak jaso zurruta egin kopak jaso el07452 Azpeitiyan utziya / zuten urre pilla / ostatura juan ziran / kanbiyo billa / amar ta ambi duro / zan biyen partilla / Juan Jose gabetanik / eiñ zuten tortilla / ni oso umilla / ez neguen abilla / korputza debilla / aprobetxa nadilla / itxuben aurrerako / ai zer kuadrilla! (azp. prem.) (ironiaz) desegoki, balio ez duena itsuen aurrerako (ironiaz) desegoki, balio ez duena itsuen aurrerako el07453 zenbait malezioso / gaitz da atrasatzen / zertako ari gera / mingañak luzatzen? (azp. prem.) hitz egin mingainak luzatu hitz egin mingainak luzatu el07454 gero ziran lanak / mudatu egiñ planak / oyentzat urre danak / kaskuari atzegiñ / utsikan zanak (azp. prem.) susmo txarra hartu kaskoari hatz egin susmo txarra hartu kaskoari hatz egin el07455 oyentzat premiyua / neretzat bajezak / aziyo eskasak / bistan dauden gauzak / egongo dira pozak / ala dira trazak / kargubak artuko'itu / goiko Juezak (azp. prem.) erantzukizunak eskatu karguak hartu erantzukizunak eskatu karguak hartu el07456 Publikatu egin da / asunto guziya / pentsamentu orretan / etzan asiya / madrera juan eta / daukat ikusiya / zakubaren muturra / ez egon josiya / nago ikusiya / ona edo itxusiya (azp. prem.) (ezer) nabarmena, agerikoa izan zakuaren muturra josia ez egon (ezer) nabarmena, agerikoa izan zakuaren muturra josia ez egon el07457 kantuzko platikan / nor bere aotikan / Juan Joseri zer diyo / oyengatikan? (azp. prem.) norberaren iritziz (neure, heure, bere...) ahotik norberaren iritziz (neure, heure, bere...) ahotik el07458 iñori pegatziak Pello oi du poztu / ala ere nere gisa / ez da aberastu / binajerak ustu / naiz erdi berdoztu (azp. prem.) zurruta egin binajerak hustu zurruta egin binajerak hustu el07459 Urtia franko dauka / orrek bizkarrian / irurogei ta amar / noski urrian / oraindikan mingaña / dauka indarrian (azp. prem.) hiztun egokia izan mingaina indarrian eduki hiztun egokia izan mingaina indarrian eduki el07460 Txiki-txikitandikan / arro ta tunante / kontrariyua pranko / gutxi dut amante / griña gaizto guztiak / tiratzen dirate / aitzurrak eta palak / mudatuko naute (kaskaz) hil artean ez aldatu (inor) aitzurrak eta palak mudatu hil artean ez aldatu (inor) aitzurrak eta palak mudatu el07461 Bernardo Errekalde / ta Pello Errota / biyak bertsuak jartzen / jaun onen kontra / kontestatuko diye / ez diyo inporta / atxurrerako baño / obia dago ta (azp. prem.) lanerako ahuldua edo nagitua egon (inor) (ezertarako) aitzurrerako baino hobea egon lanerako ahuldua edo nagitua egon (inor) (ezertarako) aitzurrerako baino hobea egon el07462 Gizapire eskasa / nunbait iruritu / bere larrubak eziñ / diyo kabitu / iñork errespuestak / parako balitu (azp. prem.) ezin jasan, isilik ezin egon larruak ezin kabitu ezin jasan, isilik ezin egon larruak ezin kabitu el07463 ez da ongi besteren / kasuan sartzia / bañan ez nuke naiko / penarik artzia / inkomodatzia / edo apuratzia / guk ez da kintzia / milagro galtzia / nola ez dakigula / deskuidatzia (azp. prem.) erratu kintzea galdu erratu kintzea galdu el07464 kanturako beti det / nik afiziyua / bañan eziñ ikasi / ofiziyua / ez det egin gustoko / esplikaziyua / jendiak ariko du / erletaziyua (azp. prem.) marmarrean ari (inork) erletazioa ari marmarrean ari (inork) erletazioa ari el07465 gaztiak serbizio / persona zarrari / zenbat dan parajian / errespetua urri / edukatu ongi / burla gabe orri / gizon bakarrari / ez gustatzen neri / nor bere petxubetan / eskuak jarri (azp. prem.) zinez jardun eskua petxuan jarri zinez jardun eskua petxuan jarri el07466 Juan Jose, lana orri / ez egiñ kasorik / ortik ez datorkizu / gauza erosorik / gabiltza iñoren ona / ezin supriturik / alkar ezin ikusi / bista degularik / orrelako lanik / mundu ontan zanik / ez nuben uste nik (azp. prem.) gorrotatu bista ukanik (inor) ezin ikusi gorrotatu bista ukanik (inor) ezin ikusi el07467 Juan Jose, lana orri / ez egiñ kasorik / ortik ez datorkizu / gauza erosorik / gabiltza iñoren ona / ezin supriturik / alkar ezin ikusi / bista degularik / orrelako lanik / mundu ontan zanik / ez nuben uste nik (azp. prem.) bekaiztu (inoren) ona ezin sufritu bekaiztu (inoren) ona ezin sufritu el07468 lenbailen eskuak eman / ura dek mutilla / bere ustez abilla / ala izan dedilla / gero egin partilla / juntatu kuadrilla / gizon oyen gustua / kunpli dedilla (azp. prem.) dirua hainbanatu partila egin dirua hainbanatu partila egin el07469 Itzak atera ditue / Azpeitiko urriak / zer kontatua dauka / beintzat jendiak (azp. prem.) zer esana sortu dar qué hablar (ezerk, inork) hitzak atera zer esana sortu (ezerk, inork) hitzak atera el07470 Itzak atera ditue / Azpeitiko urriak / zer kontatua dauka / beintzat jendiak / utsa izan balira / ezaguerik gabiak / irurak korrituak / lagun amantiak / ur illen kolpiak / ez dira obiak, jeniyo klasiak / diruaren gosiak (azp. prem.) traizioa(k), ezusteko okerra(k) ur hilaren kolpea(k) traizioa(k), ezusteko okerra(k) ur hilaren kolpea(k) el07471 Itzak atera ditue / Azpeitiko urriak / zer kontatua dauka / beintzat jendiak / utsa izan balira / ezaguerik gabiak / irurak korrituak / lagun amantiak / ur illen kolpiak / ez dira obiak, jeniyo klasiak / diruaren gosiak / beti muturra luze / lotsagabiak (azp. prem.) lotsagabea izan muturra luze ukan lotsagabea izan muturra luze ukan el07472 Mundu zorua onek / engañatzen gaitu / orain bizi geranak / lautatik iru / gurasorikan gaizki / tratatzen badegu / atal-buruan kana / etorriko zaigu / ez gaude seguru / txanda laister degu (azp. prem.), Zedorrek sano nai ta / besterikan eri / sano derizkiyozu / ibillera ori / zer emakume zeran / prueban agiri / gauza hori bururatutzen / etzaio onari / begiraiozu atal / buruko kanari (nekaz mi) gaizki eginaren ordaina atalburuaren / atalburuko kana gaizki eginaren ordaina atalburuaren / atalburuko kana el07473 Odolaz euzkotarra, / bai eta abizena / aurrari zertan jarri / belarmotz izena? (p eraus iii) erdaldun belarmotz erdaldun belarmotz el07474 Aitaren eta Semearen orduko izkutatu zan. (Justo Mokoroa) berehala, arin en un santiam‚n aitaren eta semearen orduko berehala, arin aitaren eta semearen orduko el07475 Aizia-nekoak (Tolosako izengoitia). (Justo Mokoroa) harroa izan haizeanekoa(k) (izan) harroa izan haizeanekoa(k) (izan) el07476 Hamalau-gona-nekoak (Tolosako izengoitia). (Justo Mokoroa) aberatsa izan hamalaugonanekoa(k) (izan) aberatsa izan hamalaugonanekoa(k) (izan) el07477 Artale batek ainbeko biotzik ez du. (Justo Mokoroa) ankerra izan artale batek hainbateko bihotzik ez ukan ankerra izan artale batek hainbateko bihotzik ez ukan el07478 Asto bati isatsa (buztana) kendu ta besteari jarri egin izan degu... (Zor bat beste batez estali). (Justo Mokoroa) zorra zor berriarekin estali asto bati isatsa kendu eta besteari jarri zorra zor berriarekin estali asto bati isatsa kendu eta besteari jarri el07479 Azak eta txongoa bezela. (Justo Mokoroa) nahasian azak eta txongoa bezala nahasian azak eta txongoa bezala el07480 Bakallo tripik gabea bezala uan leen; eta ikustazue orain!... (Justo Mokoroa) argala bakailao triparik gabea argala bakailao triparik gabea el07481 Bere neurriko zapata oraintxe jantzi du... (Justo Mokoroa) norbera bezain maltzurrarekin topo egin encontrar la horma de su zapato (neure, heure, bere...) neurriko zapata jantzi norbera bezain maltzurrarekin topo egin (neure, heure, bere...) neurriko zapata jantzi el07482 Ganbarako sagar ustela balitz bezela ibilli zuan arreba. (Justo Mokoroa) tratu txarra eman (inor) ganbarako sagar ustela balitz bezala ibili tratu txarra eman (inor) ganbarako sagar ustela balitz bezala ibili el07483 Idiak bai¤o len erosi zintzarriak. Idia bai¤o lenago erosi zituen zintzarriak. (Justo Mokoroa) (ezer) lortu aurretik eskuratutzat eman vender la piel del oso antes de matarlo vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tu‚ idia baino lehen erosi zintzarriak (ezer) lortu aurretik eskuratutzat eman idia baino lehen erosi zintzarriak el07484 Martin-Itxu aldean dezu... (Justo Mokoroa) logaleak egon martin itsu aldean eduki logaleak egon martin itsu aldean eduki el07485 Martin-Itxu aldean dezu... (Justo Mokoroa) logalea martin itsu logalea martin itsu el07486 Orrek esaten ditunak, eta ego-aizeak eramaten ditunak berdin. (Justo Mokoroa) funtsik gabeko esanak edo eginak (inoren esanak edo eginak) eta hego haizeak eramaten dituenak berdin (izan) funtsik gabeko esanak edo eginak (inoren esanak edo eginak) eta hego haizeak eramaten dituenak berdin (izan) el07487 Txakur txiki baten itzala eztu balio... (Justo Mokoroa) ezer ez balio txakurtxiki baten itzala ez balio ezer ez balio txakurtxiki baten itzala ez balio el07488 Zakurrari tiratzeko ardit bat-gabe zegon. (Justo Mokoroa) dirurik ez ukan no tener ni una perra chica zakurrari tiratzeko ardit bat gabe egon dirurik ez ukan zakurrari tiratzeko ardit bat gabe egon el07489 Zenbat ate ainbeste maratilla..., gaixto onek! (Justo Mokoroa) trebea, pizkorra izan zenbat ate ainbeste maratila ukan trebea, pizkorra izan zenbat ate ainbeste maratila ukan el07490 Zorria baiño alperragoa da. (Justo Mokoroa) oso alferra izan zorria baino alperragoa izan oso alferra izan zorria baino alperragoa izan el07491 (Adiskidantza aundiik, biak?) --Oek? Ipurdi batetik kaka egiten dute; puzkarra-ere bai; baita putza-ere! (Justo Mokoroa) adiskide handiak izan kaka ipurdi batetik egin adiskide handiak izan kaka ipurdi batetik egin el07492 (Adiskidantza aundiik, biak?) --Oek? Ipurdi batetik kaka egiten dute; puzkarra-ere bai; baita putza-ere! (Justo Mokoroa) adiskide handiak izan puzkarra ipurdi batetik egin adiskide handiak izan puzkarra ipurdi batetik egin el07493 Bide batez bi mandatu egitea. (Justo Mokoroa) bi helburu lortu aldi berean matar dos p jaros de un tiro faire d'une pierre deux coups bide batez bi mandatu egin bi helburu lortu aldi berean bide batez bi mandatu egin el07494 Etxeak bear ta bideak ekarri (Justo Mokoroa) behar zen huraxe azaldu etxeak behar eta bideak ekarri behar zen huraxe azaldu etxeak behar eta bideak ekarri el07495 Gaizki dabillenak atalburuan kana billatzen omen du. (Justo Mokoroa) merezitako zigorra hartu atalburuaren kana aurkitu / bilatu... merezitako zigorra hartu atalburuaren kana aurkitu / bilatu... el07496 Idiak min eta gurdiak negar. (Justo Mokoroa) gutxien behar lukeena kexu idiak min eta gurdiak negar (egin) gutxien behar lukeena kexu idiak min eta gurdiak negar (egin) el07497 Nork bere opillari su. (Justo Mokoroa) aukera (bere) alde baliatu arrimar el ascua a su sardina (neure, here, bere...) opilari su (eman) aukera (bere) alde baliatu (neure, here, bere...) opilari su (eman) el07498 Adarren bat izango du ixilik egote orrek. (Justo Mokoroa) ezkutuko arrazoiren bat egon (aqu¡, ah¡...) hay gato encerrado (egoerak) adarren bat ukan ezkutuko arrazoiren bat egon (egoerak) adarren bat ukan el07499 Aitaren-ean egin zun bere egitekoa. (Justo Mokoroa) berehala, arin en un santiam‚n aitarenean berehala, arin aitarenean el07500 Aizea ba¤o lotsagabeagoa da emakume ori. (Justo Mokoroa) lotsagabea izan haizea baino lotsagabeagoa izan lotsagabea izan haizea baino lotsagabeagoa izan el07501 Ala modukoak izango ziran noski. (Justo Mokoroa) ez ona, txar samarra hala moduko ez ona, txar samarra hala moduko el07502 Aldez-aurretik asmatuko ditu erremeioak (aitzakiak) bere burua garbitzeko. (Justo Mokoroa) aurrez, gertatu baino lehen de antemano aldez aurretik aurrez, gertatu baino lehen aldez aurretik el07503 Ametsetako lukainkaren esperantzan bizi diranak. (Justo Mokoroa) kimera ametsetako lukainka kimera ametsetako lukainka el07504 Anbatik anbatean naiago det ardikia, txaal-aragia bai¤o. (Justo Mokoroa) aukera berdinean, baldintza berdinetan hanbatik hanbatean aukera berdinean, baldintza berdinetan hanbatik hanbatean el07505 Andik puntuko berriz-ere emen zan. (Justo Mokoroa) laster, berehala handik puntuko laster, berehala handik puntuko el07506 (Nork esan du ori?)... Zerak, Angoaneko Praxkuk. Berak eramango omen nau... Angoaneko Praxkuk ere eramango ni¤un! Angoaneko Praxkuk egin dezala! Or konpon! (Justo Mokoroa) (ni, hi, hura...) ez beste norbait, edonor Perico (el) de los palotes hangoaneko praixku (ni, hi, hura...) ez beste norbait, edonor hangoaneko praixku el07507 Anima jaten, zertan egon bear nuun, orduuk arte ezer egin-gabe? (Justo Mokoroa) amorratuta egon, ezin-egonean arima jaten (egon) amorratuta egon, ezin-egonean arima jaten (egon) el07508 Anima ortzetan zuula zegoon, gaxoa. (Ia illean). (Justo Mokoroa) hiltzear izan arima hortzetan ukan hiltzear izan arima hortzetan ukan el07509 Anka anka'n gai¤ean daukagunean, orrelako koplakin asi? (Justo Mokoroa) hiltzeko gutxi falta izan hanka hankaren gainean eduki hiltzeko gutxi falta izan hanka hankaren gainean eduki el07510 Anka ankari ezin eman ziola ibilli zan. Anka ankari ezi¤ emanikan an zetorren eskale bat. (Justo Mokoroa) pausoa ezin eman hanka hankari ezin eman pausoa ezin eman hanka hankari ezin eman el07511 Anka-zabalik lo egingo du orrek, esturasun orregatik. (Justo Mokoroa) lasai lo egin dormir a pierna suelta hanka zabalik lo egin lasai lo egin hanka zabalik lo egin el07512 Ankaen gai¤ean ikusi-ezkero ... "etxeko lan guziak egin itzin!" (Justo Mokoroa) zutik hankaren gainean zutik hankaren gainean el07513 Ankaen gai¤ean balego gure ama-zana, aren poza izango zan. (Justo Mokoroa) bizirik egon hankaren gainean egon bizirik egon hankaren gainean egon el07514 --Besteren gai¤ean al zoaz? --Ankaen gai¤ean...! (Justo Mokoroa) oinez (joan) hankaren gainean (joan) oinez (joan) hankaren gainean (joan) el07515 Nun dira nere guraizak?... Ankak-egi¤ak, aek-ere? (Justo Mokoroa) desagertu hankak eginak (izan) desagertu hankak eginak (izan) el07516 Ankapean omen daukat, ala esan dit andreak. (Justo Mokoroa) zanpaturik eduki (zentzu moral, ekonomikoan...) hankapean eduki zanpaturik eduki (zentzu moral, ekonomikoan...) hankapean eduki el07517 Bera atzeraka... (eztabaidan), eta ni berriz jardunago ta indarrago...! Ankazpian sartu nun. (Justo Mokoroa) menderatu (inor) hankazpian sartu menderatu (inor) hankazpian sartu el07518 Ezkontzera dijoala, dagoaneko? Antzi¤a zan berandu!... Zenbat urte ditu oraindik?... Amazazpi? (Justo Mokoroa) asko berandutu denagatik ("garaia zen!" adieran) ­ya era hora! antzina zen berandu! asko berandutu denagatik ("garaia zen!" adieran) antzina zen berandu! el07519 Ao batean bi minga¤eko gizona. (Justo Mokoroa) faltsu edo kontraesan handiko aho batean bi mingaineko faltsu edo kontraesan handiko aho batean bi mingaineko el07521 Auxe bai dala sagardo ederra! Ao-beteko sagardoa! (Justo Mokoroa) ederra, goxoa aho beteko ederra, goxoa aho beteko el07522 Aoa bete-betean esango nioke: gezurra! (Justo Mokoroa) argi, zalantzarik gabe esan ahoa betean esan argi, zalantzarik gabe esan ahoa betean esan el07523 Orain ori dago ba!... Aoa neurri. (Justo Mokoroa) nahi beste (eskatu...) ahoa neurri (eskatu...) nahi beste (eskatu...) ahoa neurri (eskatu...) el07524 Aoak ekartzen zion guztia esaten zigun. Aoak zekarren guzia esan zion. (Justo Mokoroa) asko pentsatu gabe, diplomaziarik gabe esan ahoak ekarri(tako) guztia esan asko pentsatu gabe, diplomaziarik gabe esan ahoak ekarri(tako) guztia esan el07525 Aoan illerik-gabe itzegin dik. (Justo Mokoroa) ausart (hitz egin, esan...) ahoan ilerik gabe hitz egin / esan... ausart (hitz egin, esan...) ahoan ilerik gabe hitz egin / esan... el07526 Mingai¤ean belarrik eztik, ez, orrek! (Justo Mokoroa) ezer garbiki esateko adorea ukan no tener pelos en la lengua minganean belarrik ez ukan ezer garbiki esateko adorea ukan minganean belarrik ez ukan el07527 Aoko lurri¤a-ere gezurra dik, orrek! (Justo Mokoroa) gezurtia izan ahoko lurrina ere gezurra ukan gezurtia izan ahoko lurrina ere gezurra ukan el07528 Errezatzen ba al daki? Aopean pasa bai Aitagurea. Itzak utzi egiten ditu (Justo Mokoroa) murduskatu, ongi ahoskatu gabe bota ahopean pasatu murduskatu, ongi ahoskatu gabe bota ahopean pasatu el07529 Aopean zerbait esan zion anaiari (Justo Mokoroa) isilean esan ahopean esan isilean esan ahopean esan el07530 Aotik ez atera! (Justo Mokoroa) inori ez esan ahorik ez atera inori ez esan ahorik ez atera el07531 Aotik itzera nai luke orrek, ba¤a ori ezin da. (Justo Mokoroa) berehala ahotik hitzera berehala ahotik hitzera el07532 Aotik sudurrera ekarri zendun; eta eztakit ziria sartu ez ote zizuten. Guztia aotik sudurrera bear izaten du. (Justo Mokoroa), Agotik sudurrera emango al zizun bada? (yakin iii) berehala, inpensan de manos a boca tout à trac ahotik sudurrera berehala, inpensan ahotik sudurrera el07533 Aotik-aora, zaarra naizela esan ezpadit ba, onek? (Justo Mokoroa) bertan, aurrez aurre en (mis) propias barbas / narices ahotik ahora bertan, aurrez aurre ahotik ahora el07534 --Jan al du ezertsu artsaldean? --Apustua irabazteko ai¤a. (Justo Mokoroa) ezer gutxi (egin...) apustua irabazteko adina (egin...) ezer gutxi (egin...) apustua irabazteko adina (egin...) el07535 (Ate-atzean azaldu da). Ara berriz! (Justo Mokoroa) harridurazko esklamazioa ­mira por d¢nde! hara berriz! harridurazko esklamazioa hara berriz! el07536 Aragitako arditzat artu gaituzte.(Justo Mokoroa) zanpatu (moral, ekonomiko...) haragitako ardi zanpatu (moral, ekonomiko...) haragitako ardi el07537 Aren ankaperako-ere ez da beste au. (Justo Mokoroa) (inoren) baliokoa ez izan no llegarle (a alguien) a la suela del zapato (inoren) hankaperako (ere) ez izan (inoren) baliokoa ez izan (inoren) hankaperako (ere) ez izan el07538 Aren arnasari begira egoten da. (Justo Mokoroa) inoren esanari adi egon, eta luzapenez, inoren manupeko izan, inoren esanetara egon (inoren) arnasari begira egon inoren esanari adi egon, eta luzapenez, inoren manupeko izan, inoren esanetara egon (inoren) arnasari begira egon el07539 Aren begietatik ikusten zuun argia. (Justo Mokoroa) (inoren) manupeko izan, (inoren) esanetara egon argia (inoren) begietatik ikusi (inoren) manupeko izan, (inoren) esanetara egon argia (inoren) begietatik ikusi el07540 Aren papera egin zazu! (Justo Mokoroa) (inor) imitatu (inoren) papera egin (inor) imitatu (inoren) papera egin el07541 Ari atera zizkioten alako moduko soi¤uak. (Justo Mokoroa) (inori) ospe txarra egin (inori) hala moduko soinuak atera (inori) ospe txarra egin (inori) hala moduko soinuak atera el07542 Ari luzea bear da (bear du) olako batekin bizitzeko. (Justo Mokoroa) eraman handia, pazientzia handia ukan hari luzea ukan eraman handia, pazientzia handia ukan hari luzea ukan el07543 Arnasa artzeko beta artu-ezi¤ik nabil... (Justo Mokoroa) lanpeturik (ibili, bizi...) arnasa hartzeko beta hartu ezinik bizi / ibili... lanpeturik (ibili, bizi...) arnasa hartzeko beta hartu ezinik bizi / ibili... el07544 Arnasa eman artean utzi beintzat bizitzen (Euskerari, ama zarrari...). Ez mailluarekin buruan joka ibilli! (Justo Mokoroa) hil arnasa eman hil arnasa eman el07545 Arpegia argi daukat bear dedana eskatzeko zuri. (Justo Mokoroa) ez lotsatu aurpegia argi eduki ez lotsatu aurpegia argi eduki el07546 Arpegiik artu dizkigue... ta eztago eskaparik. (Justo Mokoroa) poliziak fitxatu aurpegia(k) hartu poliziak fitxatu aurpegia(k) hartu el07547 Madrid-en zera beraz orain?... Arrai aundiak bezela, ur aunditan!... Ur anditako arraia (Justo Mokoroa) maila sozial handiko pez gordo ur handitako arrain maila sozial handiko ur handitako arrain el07548 Arri ta makil, or dabiltza. (Justo Mokoroa) haserre bizi harri eta makil ibili haserre bizi harri eta makil ibili el07549 Arria bezela lo dago. (Justo Mokoroa) lo lasai egin dormir como un tronco harria bezala lo egin / egon lo lasai egin harria bezala lo egin / egon el07550 Arrik-ar dakizki emengo kontuak. (Justo Mokoroa) (inongo) dena xeheki jakin arrarik arra jakin (inongo) dena xeheki jakin arrarik arra jakin el07551 Artu bat eman dio (amak alabari). (Justo Mokoroa) erasiatu, errierta eman echar un rapapolvo hartu bat eman erasiatu, errierta eman hartu bat eman el07552 Artuko dizkio onek aguro aztarrenak. (Justo Mokoroa) (zantzuetatik, ikertuz...) aurkitu (inori, ezeri) aztarrenak hartu (zantzuetatik, ikertuz...) aurkitu (inori, ezeri) aztarrenak hartu el07553 Astasoka ba¤o okerrago geldituko zi¤an ori egin izan bazendu. (Justo Mokoroa) besteren oniritzia galdu (gertatu edo egitateren baten ondorioz) (quedar...) a la altura del barro astasoka baino okerrago (geratu...) besteren oniritzia galdu (gertatu edo egitateren baten ondorioz) astasoka baino okerrago (geratu...) el07554 Astoa saldu tu potto erosi!... Ederra egin dek! (Justo Mokoroa) negozio txarra egin astoa saldu eta potto erosi negozio txarra egin astoa saldu eta potto erosi el07555 Atetan eduki eliza ta... meza-gabe gelditu ni? (Justo Mokoroa) hurbil (eduki, egon...) (estar o tener algo) a un paso (ezer) atetan eduki / egon hurbil (eduki, egon...) (ezer) atetan eduki / egon el07556 Atzea emanda utzi ni¤un... (Justo Mokoroa) inoren aurretik mesprezuz alde egin volver la espalda atzea eman inoren aurretik mesprezuz alde egin atzea eman el07557 Atzaparrak bereak izango ditu emakume orrek! (Justo Mokoroa) langilea izan atzaparrak (neureak, heureak, berak...) ukan langilea izan atzaparrak (neureak, heureak, berak...) ukan el07558 Atzera begira egon-gabe aurki erantzungo lioke besteak! (Justo Mokoroa) zalantzarik gabe, berehala atzera begira egon gabe zalantzarik gabe, berehala atzera begira egon gabe el07559 (Zertara zoiaz ba Bilbo-ra, bearrera ez-ta?) -Atzien ganien egotera, jauna! (Justo Mokoroa) alferkerian (egon...) atzearen gainean (egon...) alferkerian (egon...) atzearen gainean (egon...) el07560 Aubaren neurri dago orain guztia. (Sal-gauza). (Justo Mokoroa) (ezer) garesti (egon...) ahoaren neurri (egon...) (ezer) garesti (egon...) ahoaren neurri (egon...) el07561 Aundiin daude bolara ontan, biak. (Justo Mokoroa) haserre, elkarrengandik urrun haundian egon haserre, elkarrengandik urrun haundian egon el07562 Aundi gelditu gi¤uan, politika dala bide... Aundi ibillia da aspaldi ontan. (Justo Mokoroa) haserretu, elkarrengandik urrundu haundi geratu / ibili haserretu, elkarrengandik urrundu haundi geratu / ibili el07563 Iru milla pezta?... Auntzaren gaberdiko eztula!... (Justo Mokoroa) ezer gutxi, baliorik gabeko ahuntzaren gauerdiko eztula ezer gutxi, baliorik gabeko ahuntzaren gauerdiko eztula el07564 Aurrekoen anka-arrastoai segitu balie beste oillarrek egingo zioken kukurruku. (Justo Mokoroa) bestela gertatu, bestelako atarramentua ukan beste oilar batek kukurruku egin bestela gertatu, bestelako atarramentua ukan beste oilar batek kukurruku egin el07565 Taloa ta baba jateko gogoa, nik?... Auzoan! (Boskarren bizitzan!; ganbaran!). (Justo Mokoroa) inoiz ez bostgarren bizitzan inoiz ez bostgarren bizitzan el07566 Azala eginda daude (ume oriek). (Justo Mokoroa) zailduta (egon...) azala eginda (egon...) zailduta (egon...) azala eginda (egon...) el07567 Azkazala bezelako punttagatik asten da erritan (erriertan). (Justo Mokoroa) huskeria batengatik (haserretu...) azkazala bezalako punttagatik (haserretu...) huskeria batengatik (haserretu...) azkazala bezalako punttagatik (haserretu...) el07568 Azpi-lana egin digute; azpi-jokua: azarikeria. (Justo Mokoroa) amarruz jokatu, maltzurkeria egin azpi-lana (egin...) amarruz jokatu, maltzurkeria egin azpi-lana (egin...) el07569 Azpi-lana egin digute; azpi-jokua: azarikeria. (Justo Mokoroa) amarruz jokatu, maltzurkeria egin azpi-jokoa (egin...) amarruz jokatu, maltzurkeria egin azpi-jokoa (egin...) el07570 Azpi-suge alen ori! (Justo Mokoroa) traidore azpi-suge traidore azpi-suge el07571 Azpikoz gora aldatu bearrean nauk: (izerdiagatik). (Justo Mokoroa) soineko arropa guztia aldatu azpikoz gora (arropa) aldatu soineko arropa guztia aldatu azpikoz gora (arropa) aldatu el07572 Banaan-banako arraultz ederrak ziran. Banaan-banako babarrunak dauzka andre orrek. (Justo Mokoroa) bereziak, kalitate handikoak banan-banako bereziak, kalitate handikoak banan-banako el07573 Franco-k noiz lekua ustuko duun?... Orrek?... Barrabilletan aizea jartzean... (Justo Mokoroa) nahi (duenean) barrabiletan haizea jartzean nahi (duenean) barrabiletan haizea jartzean el07574 Barren gaiztoko agintari zakarra zan. (Justo Mokoroa) gaizto, zital de mala entra¤a barren gaiztoko gaizto, zital barren gaiztoko el07575 Barrena kiskalia dauka gauza orrekin eta eztu aitatzerik nai... (Justo Mokoroa) (ezertaz) haserre, gogaitua edo etsia egon (ezerekin) barrena kiskalia eduki (ezertaz) haserre, gogaitua edo etsia egon (ezerekin) barrena kiskalia eduki el07576 Barrenak ez dit agintzen orlako gauzarik. Barrenak ez lidake lagunduko ori egiten. (Justo Mokoroa) (ezer egitea) kontzientziak eragotzi (ezer egitea) barrenak ez agindu / lagundu (ezer egitea) kontzientziak eragotzi (ezer egitea) barrenak ez agindu / lagundu el07577 Barruko ziki¤a dauka. (Justo Mokoroa) oka, enpadua eduki barruko zikina eduki oka, enpadua eduki barruko zikina eduki el07578 Bataz-beste iruna pezeta. Bataz-beste jo-ezkero or nunbait izango da: bostna duro... Bataz-beste joaz amarna milla pezeta jaso dituzte. (Justo Mokoroa) kopuru desberdinen aritmetikazko erdiaren berdineko edo antzeko kalkuluz por t‚rmino medio bataz beste kopuru desberdinen aritmetikazko erdiaren berdineko edo antzeko kalkuluz bataz beste el07579 Batean-bika itzegiten baitaki orrek (kontuan egon bear da zer esaten dun). (Justo Mokoroa) berbei bestelako adiera emanez hitz egin batean bika hitz egin berbei bestelako adiera emanez hitz egin batean bika hitz egin el07580 Bateko-urrearena egiten ezpadezue? (Justo Mokoroa) zozketatu bateko urrearena egin zozketatu bateko urrearena egin el07581 Batekoz-beste amalau pezta egingo dizut, nai badezu, (aundi ta txiki). (Justo Mokoroa) kopuru desberdinen aritmetikazko erdiaren berdineko edo antzeko kalkuluz batekoz beste kopuru desberdinen aritmetikazko erdiaren berdineko edo antzeko kalkuluz batekoz beste el07582 Baten-baten ardatzean dabill ori... (Justo Mokoroa) (inoren) iritzien edo eginduen arabera jokatu (inoren) ardatzean ibili (inoren) iritzien edo eginduen arabera jokatu (inoren) ardatzean ibili el07583 Baztar guztiak puskatu bearrean asi zitzaien. (Justo Mokoroa) haserre, suturik bazter guztiak puskatu beharrean haserre, suturik bazter guztiak puskatu beharrean el07584 Beatz-muturraren arrik etzeukat, ori egi¤az. (Justo Mokoroa) batere damurik ez ukan (ezer eginaz) behatz-muturraren harrik ez eduki batere damurik ez ukan (ezer eginaz) behatz-muturraren harrik ez eduki el07585 Begi gaiztoz ikusten nautenak ba dira, apaiz oen artean... (Justo Mokoroa) gorrotatu (inor) begi gaiztoz ikusi gorrotatu (inor) begi gaiztoz ikusi el07586 Begi gutxi egiten dio nunbait ango jendeak (apaiz orri). (Justo Mokoroa) ez maite, gustuko ez ukan (inori) begi gutxi egin ez maite, gustuko ez ukan (inori) begi gutxi egin el07587 Begi itxi-idiki bat egin nai nikek... (Justo Mokoroa) lo kuluska egin begi itxi-ireki bat egin lo kuluska egin begi itxi-ireki bat egin el07588 Begi onak jarriko ditu arek, datorrenean! Begi onak jarriko dizkio etortzean! (Justo Mokoroa) ironiaz, haserretu begi onak jarri ironiaz, haserretu begi onak jarri el07589 Begi onez ikusiko ote dute umeak? (Ugazama). (Justo Mokoroa) onartu (inor, ezer) begi onez ikusi onartu (inor, ezer) begi onez ikusi el07590 Begi-begietan daukat aren planta... (Justo Mokoroa) ongi eta zehatz oroitu (ezer, inor) begi-begietan eduki ongi eta zehatz oroitu (ezer, inor) begi-begietan eduki el07591 Begi-gorriik erakutsi zizkanean nai zuun guztia aterazi zion. (Justo Mokoroa) urrezko txanpon begi-gorri urrezko txanpon begi-gorri el07592 Begi-itxutan asmatuko nikek arako bidea... (Justo Mokoroa) begiak itxita begi-itsutan begiak itxita begi-itsutan el07593 Begi-mingarriya atera du orai¤-ere gure mutillak... (Justo Mokoroa) bekaizgoa sortzen duena begi-mingarria bekaizgoa sortzen duena begi-mingarria el07594 Begia bete zidan ikusi nuaneko. (Soi¤eko ark). Begia betetzen duun gauzarik ba al dago ba, arrandegi ortan? Begiik beteko dizkitzun gauzak ikusi-gabe, etzera etorriko... (Justo Mokoroa) gustuko izan (ezerk, inork) begia(k) bete gustuko izan (ezerk, inork) begia(k) bete el07595 Begia bezelako egia, orixe! (Justo Mokoroa) egia handia, egia ukaezina una verdad como un templo begia bezalako egia egia handia, egia ukaezina begia bezalako egia el07596 Begia bezin zierto nekitxian gu etorri-zai egongo zala. (Justo Mokoroa) segurutik jakin begia bezain zierto jakin segurutik jakin begia bezain zierto jakin el07597 Begiak argitu egin baititu geroztik jendeak...! (Justo Mokoroa) pizkortu, espabilatu begiak argitu pizkortu, espabilatu begiak argitu el07598 Begiak zabalik jaiotzen dira oraingo umeak! (Justo Mokoroa) pizkorra izan begiak zabalik jaio pizkorra izan begiak zabalik jaio el07599 Begietan eukita-ere etzun fiyo... ainbeste maite zuan. (Justo Mokoroa) bertan eduki, aurrean eduki begietan eduki bertan eduki, aurrean eduki begietan eduki el07600 Begiik ateratzeko zorian ekin zion. (Justo Mokoroa) haserre bizian, suturik begiak ateratzeko zorian haserre bizian, suturik begiak ateratzeko zorian el07601 Begiik botatzen egoten ziran porru-mutur ua eltzetik noiz agertuko zan... Begiik bota-bearrean an egon gi¤an aen zai, egun guziin, zubi-muturrean... (Justo Mokoroa) (noiz agertuko) erne egon (ezeren, inoren zain...) begiak bota (noiz agertuko) erne egon (ezeren, inoren zain...) begiak bota el07602 Begiik argi-argi eginda dago, txoria arrapa-naiean... (Justo Mokoroa) erne begiak argi eginda erne begiak argi eginda el07603 Begiik zimur-zimur eginda begiratzen zuun. (Justo Mokoroa) zorrotz begiratuz begiak zimur eginda zorrotz begiratuz begiak zimur eginda el07604 Begiik-bete lo egin bear det oraintxe. (Justo Mokoroa) lo lasai egin begiak bete lo egin lo lasai egin begiak bete lo egin el07605 Begik argitzen eztigue utziko jende oiek... (Justo Mokoroa) alaitu begiak argitu alaitu begiak argitu el07606 Begiko zakarra bai¤o geiago ezin ikusi du. (Justo Mokoroa) gorrotatu begiko zakarra baino gehiago ezin ikusi gorrotatu begiko zakarra baino gehiago ezin ikusi el07607 Begiko zakarra-ere naiago du ikusi. (Lengusua bai¤o). (Justo Mokoroa) gorrotatu (inor baino) begiko zakarra nahiago ikusi gorrotatu (inor baino) begiko zakarra nahiago ikusi el07608 Begitik kea ateratzeko itxuran. Begitik kea ateratzeko zorian eldu zion. (Justo Mokoroa) oso haserretu begitik kea atera oso haserretu begitik kea atera el07609 Begiz ezi¤ ikusi du. (Justo Mokoroa) gorrotatu (ezer, inor) begiz ezin ikusu gorrotatu (ezer, inor) begiz ezin ikusu el07610 Begiz jo dezakezu oetako bat, datorren jairako. (Justo Mokoroa) hautatu, bereizi begiz jo hautatu, bereizi begiz jo el07611 Begiz-aurrera eztu ikusten... (Justo Mokoroa) bista laburrekoa izan (baita adiera figuratuan ere) begiz aurrera ez ikusi bista laburrekoa izan (baita adiera figuratuan ere) begiz aurrera ez ikusi el07612 Beia jota dagoz jente orreek. (Justo Mokoroa) porrot eginda, etsita behea jota porrot eginda, etsita behea jota el07613 Beiaren boskarren txala bezela gelditu naiz... (Aitaren seme gelditu da...). (Justo Mokoroa) babesik gabe, nork lagundu gabe behiaren bostgarren txahala bezala babesik gabe, nork lagundu gabe behiaren bostgarren txahala bezala el07614 Beiaren boskarren txala bezela gelditu naiz... (Aitaren seme gelditu da...). (Justo Mokoroa) babesik gabe, nork lagundu gabe aitaren seme geratu babesik gabe, nork lagundu gabe aitaren seme geratu el07615 Bein-baterako erabagi osoak artuko al dabez! (Justo Mokoroa) betirako behin baterako betirako behin baterako el07616 Beinbat betiko utzi-itzik alper-lan oriek! (Justo Mokoroa) betirako behinbat betiko betirako behinbat betiko el07617 Beingotik beingora deika ari zaigu. (Justo Mokoroa) une oro behingotik behingora une oro behingotik behingora el07618 Belarritara erori zitzaion noizbait kontua... Belarritara erori zaio noizbait zuk esan zenduna. (Justo Mokoroa) jakin llegar a (sus) o¡dos (ezer) belarrietara erori jakin (ezer) belarrietara erori el07619 Kondar ori ez utzi, zupatu-gabe! Belea egondako esola bai¤o gozoagoa izango da-ta... (Justo Mokoroa) (ironiaz) (ezer) oso ona izan (jateko) (ezer) belea egondako esola baino gozoagoa izan (ironiaz) (ezer) oso ona izan (jateko) (ezer) belea egondako esola baino gozoagoa izan el07620 Belea egondako esolaren kutsua bai¤o obea izango da noski... ta jan gogotik!... (Lapikoaren kondarra zupatzen ari zan bati esana). (Justo Mokoroa) (ironiaz) (ezer) oso ona izan (jateko) (ezer) belea egondako esolaren kutsua baino hobea (ironiaz) (ezer) oso ona izan (jateko) (ezer) belea egondako esolaren kutsua baino hobea el07621 Beltzak esan nizkion... (Justo Mokoroa) egia mingarriak esan beltzak esan egia mingarriak esan beltzak esan el07622 Beranduko trenean etorriko dira. (Justo Mokoroa) berandu (iritsi...) beranduko trenean (etorri...) berandu (iritsi...) beranduko trenean (etorri...) el07623 Berantetxe izugarria zan, bera. (Justo Mokoroa) gauzale, parrandari berantetxe gauzale, parrandari berantetxe el07624 Ezta errez orri buruan sartzea gauza bat... Bere ariari elduko dio...; bere aldera artuko du, esaten zaiona. (Justo Mokoroa) nor bere alde tematu (neure, heure, bere...) (h)ariari heldu nor bere alde tematu (neure, heure, bere...) (h)ariari heldu el07625 Bere aritik etzan ateratzen. (Bere ustetik). (Justo Mokoroa) (neure, heure, bere...) ustea ez aldatu no dar su brazo a torcer (neure, heure, bere...) (h)aritik ez atera (neure, heure, bere...) ustea ez aldatu (neure, heure, bere...) (h)aritik ez atera el07626 Bere azkazaltxoari begira egoten da... (ezer egin-gabe). (Justo Mokoroa) alferkerian egon (estar) mirando a las musara¤as (neure, heure, bere...) azkazaltxoari begira egon alferkerian egon (neure, heure, bere...) azkazaltxoari begira egon el07627 Bere bostean zegoan. Bere bostean dago ta ez dezu zereganatuko. Eztiot ezer aitatu: arrabi geiagorekin jarriko zan... Dagoola bere bostean! (Justo Mokoroa) (neure, heure, bere...) asmo, iritzi edo jarreran irmo egon seguir en sus trece (neure, heure, bere...) bostean egon (neure, heure, bere...) asmo, iritzi edo jarreran irmo egon (neure, heure, bere...) bostean egon el07628 Bere bostetik eztu aterako. (Justo Mokoroa) (inor) ezin aldarazi (neure, heure, bere...) bostetik ez atera (inor) ezin aldarazi (neure, heure, bere...) bostetik ez atera el07629 (Nor zan Baldomero ori?)... --Bere buruari ezi¤ opa zion bat... (Justo Mokoroa) pobrea izan (neure, heure, bere...) buruari ezin opa pobrea izan (neure, heure, bere...) buruari ezin opa el07630 Bere buruari onik ematen etziola ibilli zan, beti besteri laguntzen. (Justo Mokoroa) atsedenik ez hartu (neure, heure, bere...) buruari onik ez eman atsedenik ez hartu (neure, heure, bere...) buruari onik ez eman el07631 Bere onenak eman ditu eltze orrek. Zer egin zuun ontzi polit arek? Eman zitun bere onenak eta zakarretara bota gendun. (Justo Mokoroa) xahartzen, hondatzen hasi (ezerk, inork) (neure, heure, bere...) onenak eman xahartzen, hondatzen hasi (ezerk, inork) (neure, heure, bere...) onenak eman el07633 Bere zorra garbitu du orrek...! (Justo Mokoroa) hil (neure, heure, bere...) zorra garbitu hil (neure, heure, bere...) zorra garbitu el07634 Bere zorrak ondo pagatu ditu erleju gaxo onek. (Justo Mokoroa) zerbitzua egin (ezerk) bere zorrak ongi pagatu zerbitzua egin (ezerk) bere zorrak ongi pagatu el07635 Ezpai¤ ona jarriko dio, ori aditzean!... Ezpai¤ ona jarriko dit gure etxekoandreak, ikusten badu...! (Justo Mokoroa) ironiaz, haserretu ezpain ona jarri ironiaz, haserretu ezpain ona jarri el07636 Beregana erosten ditu denak; guztiz atsegi¤a da gure alaba ori. (Justo Mokoroa) (inor) (neure, heure, bere...) alde jarrarazi (inor) (neure, heure, bere..) -gana erosi (inor) (neure, heure, bere...) alde jarrarazi (inor) (neure, heure, bere..) -gana erosi el07637 Bere buruaren gai¤ean egoten ez da gauza (mai au). Beren buruun gai¤ean ezi¤ egon dira (kazo oiek). (Justo Mokoroa) ezin zutik egon (neure, heure, bere...) buruaren gainean ez egon ezin zutik egon (neure, heure, bere...) buruaren gainean ez egon el07638 Bere guztizkoa an dauka (katuak): jan-gogozkoa. (Besterik eztu naiko orain). (Justo Mokoroa) gustuko (neure, heure, bere...) guztizko gustuko (neure, heure, bere...) guztizko el07639 Bere txar guziakin biotz zabalekoa zan. (Justo Mokoroa) on bihotz zabaleko on bihotz zabaleko el07640 Beretzako jaten du orrek... eta eztit aditzen. (Justo Mokoroa) (besteren lepotik bada ere) norberaren profita bilatu ir a lo suyo (neuretzako, heuretzako, beretzako...) jan (besteren lepotik bada ere) norberaren profita bilatu (neuretzako, heuretzako, beretzako...) jan el07641 Berri-jario alaena! (Justo Mokoroa) hiztun berri-jario hiztun berri-jario el07642 Bertatik bertara gaude. Bertatik-bertara daude tellatu biak... (Justo Mokoroa) oso hurbil bertatik bertara oso hurbil bertatik bertara el07643 Beste ixipuren bat dabill or tartean!... (Justo Mokoroa) ezkutuko arrazoiren bat egon (aqu¡, ah¡...) hay gato encerrado (inon) beste ixipuren bat ibili ezkutuko arrazoiren bat egon (inon) beste ixipuren bat ibili el07644 Orrek? Besteren erratzarekin asko daki lanak egiten. (Justo Mokoroa) nork berak deus egin gabe inoren lanaz baliatu lanak besteren erratzarekin egin nork berak deus egin gabe inoren lanaz baliatu lanak besteren erratzarekin egin el07645 Zer asi da ori? Besteren ixipuaz nai al ditu elbiak kendu?... (Justo Mokoroa) nork berak deus egin gabe inoren lanaz baliatu euliak besteren ixipuaz kendu nork berak deus egin gabe inoren lanaz baliatu euliak besteren ixipuaz kendu el07646 Betea ematen dit zopa lodi orrek. (Justo Mokoroa) nazkatu (ezerk) betea eman nazkatu (ezerk) betea eman el07647 Beti ankaen gai¤ean eukiko gaitu... (Justo Mokoroa) zalantzan eduki, kezkarazi (ezerk, inork) (inor) hankaren gainean eduki zalantzan eduki, kezkarazi (ezerk, inork) (inor) hankaren gainean eduki el07648 Bi burutara itzegiten duna da. Bi burutara jotzen duna al da ori-ere? (Justo Mokoroa) iritzi jatorrik ez eman, iritzi kontrajarriak dituztenekin ados egon jugar a dos bandas bi burutara hitz egin / jo iritzi jatorrik ez eman, iritzi kontrajarriak dituztenekin ados egon bi burutara hitz egin / jo el07649 Bi-ankatu nazazue! (Gaxoak, oetik). (Justo Mokoroa) zutitu bi-hankatu zutitu bi-hankatu el07650 Biak uztarri batean lotzeko modukoak, oek... (Justo Mokoroa) zuzen-okerrean antzekoak izan ser tal para cual (inor eta inor) uztarri batean lotzeko modukoak izan zuzen-okerrean antzekoak izan (inor eta inor) uztarri batean lotzeko modukoak izan el07651 Bide batez au-ere ekarri det. (Justo Mokoroa) egiteko baten aitzakian beste bat ere egin de paso bide batez egiteko baten aitzakian beste bat ere egin bide batez el07652 Bide onetik omen daki. (Justo Mokoroa) (ezertaz) informazio zuzena eduki saber (algo) de buena fuente bide onetik jakin (ezertaz) informazio zuzena eduki bide onetik jakin el07653 Bideak ezin zuzendurik ibiltzen zan, igande-arratsetan, etxerakoan. (Justo Mokoroa) mozkorturik (ibili, joan...) bideak ezin zuzendurik ibili / joan mozkorturik (ibili, joan...) bideak ezin zuzendurik ibili / joan el07654 (Noiz ikasi bear du ba orrek?) Bigarren jaioaldiin! (Justo Mokoroa) inoiz ez bigarren jaioaldian inoiz ez bigarren jaioaldian el07655 Bildu'n banatzailleak atera zaizkio semeak. Bilduun banatzailleak izan zituun, ondorengoetan... (Justo Mokoroa) xahutzaile bilduaren banatzaile xahutzaile bilduaren banatzaile el07656 Biotz zimurrekoa da. (Justo Mokoroa) anker bihotz zimurreko anker bihotz zimurreko el07657 Bizimodu zabalekoa izan da gizajoa. (Zurrutean edo jokuan guztia galdu.) (Justo Mokoroa) xahutzaile bizimodu zabaleko xahutzaile bizimodu zabaleko el07658 Bizirik alargun gatxeok. (Emaztea joanda). (Justo Mokoroa) emaztearengandik edo senarrarengandik banandutako bizirik alargun emaztearengandik edo senarrarengandik banandutako bizirik alargun el07659 Bizkarrera etorri arte egurra ez due ikusten... (Justo Mokoroa) eskarmenturik gabe ezin ikasi bizkarrera etorri arte egurra ez ikusi eskarmenturik gabe ezin ikasi bizkarrera etorri arte egurra ez ikusi el07660 Bost xentimokoari amarrekoa nundik-bai¤o-nundik erantsi aritzen nintzan. (Justo Mokoroa) ahaleginean nondik baino nondik ahaleginean nondik baino nondik el07661 Bota-alan egin dau (euria). (Justo Mokoroa) euria handia egin euria bota ahalan egin euria handia egin euria bota ahalan egin el07662 Burduntziko aragia bezela jartzen naiz, zart-zart, orrelako gauzak aditzean. (Justo Mokoroa) haserretu, sutu burduntziko haragia bezala jarri haserretu, sutu burduntziko haragia bezala jarri el07663 Burua goregi zeukak praille orrek guri "gixona" deitzeko... (Justo Mokoroa) harroa izan burua goregi eduki harroa izan burua goregi eduki el07664 Burutik egin omen zitzaion i¤udeari. Burutik egin zaio. (Justo Mokoroa) erotu burutik egin erotu burutik egin el07665 Burutik nastuta dago. (Justo Mokoroa) erotu burutik nahastu erotu burutik nahastu el07666 Burutik oporai¤oko eliz-gizon jatorra. (Justo Mokoroa) oso, guztiz (pertsona bati buruz) de cuerpo entero burutik orporainoko oso, guztiz (pertsona bati buruz) burutik orporainoko el07667 Buruz-beera gabiltz erri onetan... (Justo Mokoroa) norberaren kalterako ari buruz behera ibili norberaren kalterako ari buruz behera ibili el07668 Buruz-gai¤eko gasturik ez det egin nai. (Justo Mokoroa) gehiegizko buruz gaineko gehiegizko buruz gaineko el07669 Buruz-gai¤etikako lan ori-ere ez da on. (Justo Mokoroa) gehiegizko buruz gainetiko gehiegizko buruz gainetiko el07670 Buruz-kain ibiltzen da geienetan andre gaxoa. Buruzkain jarri nau bere iruipen aspergarriakin. (Justo Mokoroa) gehiegian buruz gain gehiegian buruz gain el07671 Ba oa, Felix, ankaz-aurrera!... Ireak egin dik! (Nork bere buruari...) (Justo Mokoroa) hil hankaz aurrera joan hil hankaz aurrera joan el07672 Ba oa, Felix, ankaz-aurrera!... Ireak egin dik! (Nork bere buruari...) (Justo Mokoroa) hil (inorenak) egin hil (inorenak) egin el07673 Dana buruz-beera erori zan! (Guk egin guztia). (Justo Mokoroa) hondatu (ezer) buruz behera erori hondatu (ezer) buruz behera erori el07674 Danak irin baten opillak ziralakoan... ni; ta iri¤ askotakoak izaki! (Emengo apaizak). (Justo Mokoroa) berdinak izan, iritzi edo joera berekoak izan irin baten opilak izan berdinak izan, iritzi edo joera berekoak izan irin baten opilak izan el07675 Danak irin baten opillak ziralakoan... ni; ta iri¤ askotakoak izaki! (Emengo apaizak). (Justo Mokoroa) desberdinak izan, iritzi edo joera banakoak izan irin askotakoak izan desberdinak izan, iritzi edo joera banakoak izan irin askotakoak izan el07676 Ebia goien-beean ari zala joan ziran. Euria goian-bean ari zuala etxeratu gi¤an. (Justo Mokoroa) euri handia ari llover a c ntaros euri goian behean ari euri handia ari euri goian behean ari el07677 Ebia sullaz ari badu-ere' ordun-da gozoona ateratzen naiz kale-kalerai¤o... (Justo Mokoroa) euri handia ari llover a c ntaros euria suilaz ari euri handia ari euria suilaz ari el07678 Zurea zuretzat, eta nerea erdi-bana? Ederki eman-ere! (Justo Mokoroa) harridurazko esaldia, inoren jokaera gaitzesteko ­mira qu‚ bonito! ederki eman ere! harridurazko esaldia, inoren jokaera gaitzesteko ederki eman ere! el07679 Atea itxi neri?... Ederki emango luke! (Justo Mokoroa) harridurazko esaldia, inoren jokaera gaitzesteko ­mira qu‚ bonito! ederki emango luke! harridurazko esaldia, inoren jokaera gaitzesteko ederki emango luke! el07680 Ederraren galak ere atera zitzaizkidan... (Justo Mokoroa) ezpainetako bikorrak ederraren galak ezpainetako bikorrak ederraren galak el07681 Edozein koskatan esku ematen dio apaizak. (Justo Mokoroa) lagundu esku eman lagundu esku eman el07682 Egun ta bizian. Egun eta eguzki. (Justo Mokoroa) beti egun eta bizian beti egun eta bizian el07683 egun ta eguzqui (voc bas), Egun ta bizian. Egun eta eguzki. (Justo Mokoroa) beti egun eta eguzki beti egun eta eguzki el07684 Egun-da sekula ez da ikusi olakorik...! (Justo Mokoroa) inoiz ez egun eta sekula (ez) inoiz ez egun eta sekula (ez) el07685 Elbiari egoak kentzeko kemenik eztu... Elbiari egoak kentzeko berak kelmenik ez eta beti jendea zirikatzen ibilli bear...! (Justo Mokoroa) kemen gutxikoa izan euliari hegoak kentzeko kemenik ez ukan kemen gutxikoa izan euliari hegoak kentzeko kemenik ez ukan el07686 Eldu-iok anketik!... (Eldu-egiok.) (Justo Mokoroa) harridurazko esaldia, inoren trebezia adierazteko ­‚chale guindas al pavo! heldu (egiok/n) hankatik! harridurazko esaldia, inoren trebezia adierazteko heldu (egiok/n) hankatik! el07687 Errekea-betean dator (sagarrez...) (Justo Mokoroa) ugaritu (ezer) erreka betean etorri ugaritu (ezer) erreka betean etorri el07688 Errea eman sokari. (Amorr eman). (Justo Mokoroa) lasaitu (sokari) errea eman lasaitu (sokari) errea eman el07689 Errekien erdira joango zirean, aita-semeak. (Justo Mokoroa) hondatu, porrot egin errekaren erdira joan hondatu, porrot egin errekaren erdira joan el07690 Errirako mi¤ aundia du gure mutillak. (Justo Mokoroa) gustatu, maite izan (inorako) min handia ukan gustatu, maite izan (inorako) min handia ukan el07691 Nun da nere luma polit ura?... Esku-arrantza egin ezpazun norbaitek or egongo da... (Justo Mokoroa) harrapatu, ostu esku-arrantza egin harrapatu, ostu esku-arrantza egin el07692 Eskua egi¤a daukak, nik ez-bezela; ta segi zak ik lan ontan! (Justo Mokoroa) (ezertan) ohitua egon, trebetasuna eduki (ezertan) eskua egina eduki (ezertan) ohitua egon, trebetasuna eduki (ezertan) eskua egina eduki el07693 Eskuuk berotuko ditue orain batzu-batzuk, liburu orri eskerrak... (Justo Mokoroa) poza erakutsi frotarse las manos eskuak berotu poza erakutsi eskuak berotu el07694 Nun da eltze aundia? Eskuuk erantsiko zizkien...! (Justo Mokoroa) harrapatu, ostu eskuak erantsi harrapatu, ostu eskuak erantsi el07695 Esteak puztutzera Berastegi-ra! (Justo Mokoroa) jan handia egin hesteak puztu jan handia egin hesteak puztu el07696 Estu zitun aspoak, ga¤a arrapatzerako... (Arnaska). (Justo Mokoroa) itokarrean egon, arnasa larritu hauspoak estu ukan itokarrean egon, arnasa larritu hauspoak estu ukan el07697 Etzaio beteko barrenik mundu ontako zer guziagatik... (Justo Mokoroa) asegaitza izan barrena ez bete asegaitza izan barrena ez bete el07698 Etzegok astoa loitan! (Justo Mokoroa) ironiaz, egitekoaren handia edo egoeraren larria adierazteko esaldia ez zagok/n astoa lohitan! ironiaz, egitekoaren handia edo egoeraren larria adierazteko esaldia ez zagok/n astoa lohitan! el07699 Etzegok batenbat ankan gai¤ean! Ez dek aita bizi, astindu bat aixkide orri emateko! (Justo Mokoroa) hila izan hankaren gainean ez izan hila izan hankaren gainean ez izan el07700 Etzegok gaixoa lurraren gai¤ean! (Justo Mokoroa) hila izan lurraren gainean ez izan hila izan lurraren gainean ez izan el07701 Etzuan salduko musu-trukean... (Justo Mokoroa) urririk, doan, merke musu trukean urririk, doan, merke musu trukean el07702 Etzun, ez lurrean erreal txikirik billatuko: kokotza goitzen ba daki... (Justo Mokoroa) harroa izan lurrean erreal txikirik ez bilatu harroa izan lurrean erreal txikirik ez bilatu el07703 Etzun, ez lurrean erreal txikirik billatuko: kokotza goitzen ba daki... (Justo Mokoroa) harroa izan kokotza goititzen jakin harroa izan kokotza goititzen jakin el07705 Ez buru ta ez belarri egindako gauza. (Justo Mokoroa) molderik gabe, trakets (egin...) ez buru eta ez belarri (egin...) molderik gabe, trakets (egin...) ez buru eta ez belarri (egin...) el07706 Lau urte egin eban kartzelan... Lau urte gero! Ez da astoaren goizeko arrantza! (auntzaren gaberdiko eztula; txakurraren gaberdiko arrausia...) (Justo Mokoroa) garrantzia daukana izan (ezer) astoaren goizeko arrantza ez izan garrantzia daukana izan (ezer) astoaren goizeko arrantza ez izan el07707 Lau urte egin eban kartzelan... Lau urte gero! Ez da astoaren goizeko arrantza! (auntzaren gaberdiko eztula; txakurraren gaberdiko arrausia...) (Justo Mokoroa) garrantzia daukana izan (ezer) ahuntzaren gauerdiko eztula ez izan garrantzia daukana izan (ezer) ahuntzaren gauerdiko eztula ez izan el07708 Lau urte egin eban kartzelan... Lau urte gero! Ez da astoaren goizeko arrantza! (auntzaren gaberdiko eztula; txakurraren gaberdiko arrausia...) (Justo Mokoroa) garrantzia daukana izan (ezer) txakurraren gauerdiko aharrausia garrantzia daukana izan (ezer) txakurraren gauerdiko aharrausia el07709 Ez dio bat-ere zorrik (legatzak bixiguari). (Justo Mokoroa) kalitate berekoak izan (ezerk ezeri) zorrik ez ukan kalitate berekoak izan (ezerk ezeri) zorrik ez ukan el07710 Ez diot eskerrik ematen olako loari... (Justo Mokoroa) (ezeri) probetxurik ez atera, (ezertaz) interesik ez eduki (ezeri) eskerrik ez eman (ezeri) probetxurik ez atera, (ezertaz) interesik ez eduki (ezeri) eskerrik ez eman el07711 Bazekizuke zer esanda joan zan!... Ez diot i¤ori aotik atera kontu ori... (Justo Mokoroa) isilik gorde ahotik ez atera isilik gorde ahotik ez atera el07712 Ez du gaur goizeko intzak erantsia... (ori esateko oitura). Eztute gaur goizeko intzak emana! (Tolosarrak Asteasu-ra sagardoa edatera joateko gri¤a). (Justo Mokoroa) aspaldikoa izan (ezer) gaur goizeko ihintza ez izan aspaldikoa izan (ezer) gaur goizeko ihintza ez izan el07713 Ez gera gu frantzes musumerke orietakoak. (Justo Mokoroa) koipetsu, kunplimenduzale musumerke koipetsu, kunplimenduzale musumerke el07714 Ez gorako ta ez beerako gaude... (Justo Mokoroa) zalantzan, erabaki ezinik ez gorako eta ez beherako zalantzan, erabaki ezinik ez gorako eta ez beherako el07715 Ez nekin gauzako nintzan (ori egiteko). Bigarko egin bear didazu, gaxo orrek... Eztakit gauzako naizen. Sendatu? Gauzako ez naizela utzi bai, egingo nau! (Justo Mokoroa) gaitasuna ukan gauzako izan gaitasuna ukan gauzako izan el07716 Zerorrek erosi zendun... Ez utsaren truke! (Justo Mokoroa) urririk, doan, merke hutsaren truke urririk, doan, merke hutsaren truke el07717 Ez zerurako ta ez lurrerako zala an zegoan basarritar gizajoa... (Justo Mokoroa) zalantzan, galduta, ezintasunean ez zerurako (eta) ez lurrerako zalantzan, galduta, ezintasunean ez zerurako (eta) ez lurrerako el07718 Ez-aditu bai¤o geiagorik ez nion egin. (Justo Mokoroa) kasurik ez egin (inori) ez aditu baino gehiagorik ez egin kasurik ez egin (inori) ez aditu baino gehiagorik ez egin el07719 Bibote handi batzuekin, eta ezkerreko begiari hogeita hamaika balu bezala, honela eginaz zebilean. Nirekin aurkitu zenean, beste aldera begiratuaz, ez ikusi egin zian. Nik, ordea, azkar ezagutu nian. (A. J. Tronpeta), Ez-ikusi egin digu. (Justo Mokoroa) kasurik ez egin ez ikusi egin kasurik ez egin ez ikusi egin el07720 Ez-nun-da ez-an jarri zaio saietseko mi¤a. Ez-nun-da-ez-an joan zitzaigun... (Justo Mokoroa) ustekabean, tanpez ez non eta ez han ustekabean, tanpez ez non eta ez han el07721 Ezeak eta igarrak zupatu ditugu... (Denak). (Justo Mokoroa) dena (jan...) hezeak eta iharrak jan / zupatu dena (jan...) hezeak eta iharrak jan / zupatu el07722 Ezin ikusi begiz: ori du orrek, ez besterik. (Justo Mokoroa) bekaitz izan, gorrotoa ukan begiz ezin ikusi bekaitz izan, gorrotoa ukan begiz ezin ikusi el07723 Ezi¤-ikusia zeukan ark-ere, amarengana (Justo Mokoroa) gorroto ukan (inorengana) ezin ikusia ukan gorroto ukan (inorengana) ezin ikusia ukan el07724 Ezpai¤ ederrekoa da!... (Justo Mokoroa) ironiaz, jenio bizikoa izan, haserrebera ezpain ederrekoa izan ironiaz, jenio bizikoa izan, haserrebera ezpain ederrekoa izan el07725 Ezpai¤-estukoren bat bada neskatx ori bialduko du kanpora, aguro... (Justo Mokoroa) destainatzaile, mesprezugile ezpain estuko destainatzaile, mesprezugile ezpain estuko el07726 Ezpai¤a jarrita egon da eguardiarte osoan. (Justo Mokoroa) haserretu ezpaina jarri haserretu ezpaina jarri el07727 Ezta azaren azpiko orria!... (Justo Mokoroa) garrantzia daukana izan (ezer) azaren azpiko orria ez izan garrantzia daukana izan (ezer) azaren azpiko orria ez izan el07728 Errentarik-gabe, izango degula nun bizi?... Ezta berriketea! Ori ikusi arteko bizie naiko nikek! (Justo Mokoroa) kontu serioa izan, arinkeria ez izan (ezer) berriketa ez izan kontu serioa izan, arinkeria ez izan (ezer) berriketa ez izan el07729 Eztakotzat artzen zala zeukaten. (Justo Mokoroa) garrantzirik ez eman ezdakotzat hartu garrantzirik ez eman ezdakotzat hartu el07730 Eztauka arek mingai¤ean erdoirik... (Justo Mokoroa) pentsatzen dena esan, deblauki hitz egin mingainean herdoilik ez (ukan, eduki) pentsatzen dena esan, deblauki hitz egin mingainean herdoilik ez (ukan, eduki) el07731 Etxe ederra jarri dezu, Joana-Mari: ondo bizi zera. Eztaukat batere pozik: Jainkoaren izeneko bat ez da azaltzen, bakarra dagon antzera. Limosna bat ematen ez det izaten lanik. (Justo Mokoroa) eskale jainkoaren izeneko eskale jainkoaren izeneko el07732 Zenbat balio dute? (-85 pezeta).- Eztira bidean billatuak! (Justo Mokoroa) (dirua) nekez irabazia izan (txanponak...) bidean aurkituak ez izan (dirua) nekez irabazia izan (txanponak...) bidean aurkituak ez izan el07733 Eztu kinkarik atera gure semeak, gauza orrezaz. (Justo Mokoroa) ezer ez esan (ezertaz) kinkarik ez atera ezer ez esan (ezertaz) kinkarik ez atera el07734 Zer du orrek, gaur-ere lanera etorri-gabe? Zer izango du! Ezur nagusiko mi¤a... (Justo Mokoroa) alferra izan hezur nagusiko mina ukan alferra izan hezur nagusiko mina ukan el07735 Ezur-berriik dituela, ezin-joanean gelditu da. (Justo Mokoroa) haurdun egon hezur berriak ukan haurdun egon hezur berriak ukan el07736 Gaba ta goiza bezela dira biak. (Justo Mokoroa) kontrajarriak izan, aurkakoak izan gaua eta goiza bezala izan kontrajarriak izan, aurkakoak izan gaua eta goiza bezala izan el07737 Galdu-orde aundia genuke (liteke) arria botatzea edo ez botatzea, gaur, gal-soro oetara. (Justo Mokoroa) galera, hondamendi galdu-gorde galera, hondamendi galdu-gorde el07738 Gatzantzako ez luke irabaziko... (Justo Mokoroa) soldata urria eduki, irabazi gutzikoa izan gatzarentzako ez irabazi soldata urria eduki, irabazi gutzikoa izan gatzarentzako ez irabazi el07739 Gau ta gaberdi dantzan aritzea bai¤o obe lukete izebari laguntzera jun. Gau ta gau-erdi kafe-zulo ortan sartuta egoten da. (Justo Mokoroa) gauean berandu arte gau eta gauerdi gauean berandu arte gau eta gauerdi el07740 Gaurko goseak atera ditu! (Katuak). (Justo Mokoroa) ase, jate handia egin goseak atera ase, jate handia egin goseak atera el07741 (Justo Mokoroa) inoren beharrik gabe (ezer) argitu edo konpondu caer (algo) de su peso (ezer) gauzak dakarrena izan inoren beharrik gabe (ezer) argitu edo konpondu (ezer) gauzak dakarrena izan el07742 Geldi-gogorra izan bear du fraile orrek, nik dakidanez... (Justo Mokoroa) artegatsu, kezkati geldi-gogor artegatsu, kezkati geldi-gogor el07743 Gereak eta besterenak ikusiko ditugu oraingoan... (Justo Mokoroa) handiak sufritu (neureak, haureak, bereak...) eta besterenak (ikusi...) handiak sufritu (neureak, haureak, bereak...) eta besterenak (ikusi...) el07744 Gero aotan ibiltzen ditue apaiz gizajoak!... (Justo Mokoroa) kritikatu (ezer, inor) ahotan ibili kritikatu (ezer, inor) ahotan ibili el07745 Ni ere banabil bizibidea eratu ezinik, baina gaurkoagatik sabel aldia ondo gozatu behar dut Txominen bizkar bada ere. (alk. ona.), gastatu ugari egiten zutela aien bizkar. (santa kruz), tontuen bizkar zonbrerua ta lebita ederrak jantzita. (mend txir), ez dago ondo errien bizkar orrela gastatzen dana. (xenp sari), gure bizkar amaika far egiten dute. (baratz), besteren bizkar jan da edanez. (txan kant), nagusiaren bizkar egin bazkaria. (zabala), errriko jauntxuekin / konpontze'ira azkar / oker guziya / pobrian bizkar. (alkain) bestek ordainduta (inoren) bizkar bestek ordainduta (inoren) bizkar el07746 Somorrostrora mutilla ta bazterrak erabiltzeko naikoa indarrik ez etxean! (gar) (baserriako) lanak egin bazterrak erabili (baserriako) lanak egin bazterrak erabili el07747 Santa Kruzek Fuerorik gogoan ote zun gerrara joatean? Oraintsu, bere zarrean ere, Euskalerritik urruti zegoala ere, gogoan zeduzkan, eta gerrakoan eztago esan-bearrik. «Ni giputz gaiztoa naizela, eztedala giputz-izenik merezi? Nik adiña gau loak eziñ-artuz egin balitue, Marotoren eta gañerakoen saldukeriak entzutean! Au gaztetan —dio apaizak— eta oraintxe nere zarrean ere malkoak darizkit ainbeste edertasun galdurik ikustean. Ainbeste edertasun galdurik! Beste itzez esaten eziñ asmatu det liberalak eta karlista gaiztoak Euskalerriari egindako kaltea». Ta biotzik ez omen zun. Euskalduna ua ere, ta Fueroena entzutean su ta gar egiten zitzaion biotza. (santa kruz) soraio izan bihotzik ez ukan soraio izan bihotzik ez ukan el07748 kontu-katilu. (yakin iii) berri-kontari kontukatilu berri-kontari kontukatilu el07749 ez dizu zuri iges egingo ez! Arraye pola! (burrun), zu ez bezelako gezurtiak gerala uste dezute? Arraie pola! (ipn lab), Arraye pola, len baño gogorrago zegok eta...! (zabala) arraiepola arraiepola el07750 andik misioetarako asmo artu zun (santa kruz) erabaki, deliberatu asmo hartu erabaki, deliberatu asmo hartu el07751 Txomin.- Isilik zaude emakumea; belarriak eten beharrean dauzkat zure jarduna dela-eta. Kaxilda.- Eta ni zure arranoekin mo¤o tontorreraino beteta gainez eginda nago. (alk. ona.) nazkatua egon, ezin gehiago pairatu (ezerekin) gainez eginda egon nazkatua egon, ezin gehiago pairatu (ezerekin) gainez eginda egon el07752 Zozoak beleari ipurbeltz, zuria onduko den baino lehen txangurruak aurreraka ibiliko dira eta igelei bizarra jaioko zaie. (alk. ona.) (zer) ezinezkoa izan (ezer) baino lehen txangurroak aurreraka ibili (zer) ezinezkoa izan (ezer) baino lehen txangurroak aurreraka ibili el07753 Zozoak beleari ipurbeltz, zuria onduko den baino lehen txangurruak aurreraka ibiliko dira eta igelei bizarra jaioko zaie. (alk. ona.) (zer) ezinezkoa izan (ezer) baino lehen igelei bizarra jaio (zer) ezinezkoa izan (ezer) baino lehen igelei bizarra jaio el07754 Korkoxa ere ez da mingainez motza; nire andrearekin uztartu daiteke (alk. ona.) berritsua izan mingainez motza ez izan berritsua izan mingainez motza ez izan el07755 Korkoxa ere ez da mingainez motza; nire andrearekin uztartu daiteke (alk. ona.) joera, zaletasun edo jokabide beretsukoak izan (inor inorekin) uztartu litekeena izan joera, zaletasun edo jokabide beretsukoak izan (inor inorekin) uztartu litekeena izan el07756 Aberastu? Ez behintzat eguzkia oraingo bidean badabil. Nondik nora ni aberastu? (alk. ona.) inoiz ez eguzkia oraingo bidean ibili bitartean inoiz ez eguzkia oraingo bidean ibili bitartean el07757 Niri behintzat hitz bigarrenerako, eztarria hego haizeak jota bezala lehortu, eta txistua, ingurdua baino lodiago egiten zait; orduan mingaina aho sabaian pegatuta edukitzen dut eta txori emea baino mutuago gelditzen naiz. (alk. ona.) isilik txori emea baino mutuago isilik txori emea baino mutuago el07758 Bai laster etorriko zait barberua sendakuntza egitera, baina, alatxanpaina bidaliko dut, ez dit ezer ere aurreratzen. (...) Nahikoa kontu daukat nik, galtzarbeko txorien zulakadak kontatzen. Zoaz alatxanpaina. (alk. ona.) solasa edo harremanak haserrez hautsi alatxanpaina (bidali) solasa edo harremanak haserrez hautsi alatxanpaina (bidali) el07759 Urtzale.- (txoriari eskua luma gainetik pasatzen dio eta esaten du): Txori hau gainetik pintatua dago, eta azpia kedarra baino beltzagoa du; bele huts hutsa da. Txomin.- Deabruen adarrak! Hilko dut ijito biraoa. (alk. ona.) amorraziozko esaldia deabruaren adarrak! amorraziozko esaldia deabruaren adarrak! el07760 Eta zu zeren usainera etorri zera lehen onera, etorkizunaren igarlea zinala esatea? (Ijitoagatik) Beste honekin panpantxo eginda niri hamar duro ziplatzeagatik? (Ijitoari lepotik heltzen dio) Itoko zaitut nire dirua atzera ematen ez badidazu. (alk. ona.) (gaiztakerirako) tratua egin, (gaiztakerirako) adostu (inorekin) panpantxo egin (gaiztakerirako) tratua egin, (gaiztakerirako) adostu (inorekin) panpantxo egin el07761 Jendeak egin arren irri eta farra / ez naiz mundu honetan alkate bakarra; / makina bat badago eme edo arra / non daukan ez daki(e)la begiko makarra. (alk. ona.) norberaren akatsez ez jabetu begiko makarra non (daukan) ez jakin norberaren akatsez ez jabetu begiko makarra non (daukan) ez jakin el07762 Afaria ziaten Amuenean. Ondo afaldu, eta bero-bero egin zirenean, berriketan hasi zituan, eta, Txingurri ahozabal horrek ekin zian esaten, honelako neskarekin egin zuela honelako, eta bestearekin halako... (a. j. tronpeta) zurruta eginda egon bero-bero egin zurruta eginda egon bero-bero egin el07763 Mutil, gai honetan oso paxano hago; ez dakik ezer ere. (...) Lehenago ere esan nian, eta, gai honetan oso paxano hago. Nesken ondotik ibiltzen bizkorragoa izan ez bahintz, honezkero Kaxianaren lorratza galdua izango huen. (a. j. tronpeta) ezjakina izan (ezertan) paxano egon ezjakina izan (ezertan) paxano egon el07764 Bibote handi batzuekin, eta ezkerreko begiari hogeita hamaika balu bezala, honela eginaz zebilean. Nirekin aurkitu zenean, beste aldera begiratuaz, ez ikusi egin zian. Nik, ordea, azkar ezagutu nian. (a. j. tronpeta) begia kliskatu (ezkerreko begiari) hogeita hamaika (banu, bahu, balu...) bezala egin begia kliskatu (ezkerreko begiari) hogeita hamaika (banu, bahu, balu...) bezala egin el07765 Tresna bila nindoan sotora, eta ikusi nuenean, barrenak jira egin zidan. Nora zihoan Kaxiana, bakarrik, garai hartan? (a. j. tronpeta) ezusteko mingarria hartu darle (a alguien) un vuelco el corazón barrenak jira egin ezusteko mingarria hartu barrenak jira egin el07766 Sorginak oso nagusitu dituk, buruz gain egin zigutek, eta horrela bagoaz, Donostiako herriak egun gorria ikusi behar dik. (a. j. tronpeta) garaitu, gainditu (inori) buruz gain egin garaitu, gainditu (inori) buruz gain egin el07767 Sorginak oso nagusitu dituk, buruz gain egin zigutek, eta horrela bagoaz, Donostiako herriak egun gorria ikusi behar dik. (a. j. tronpeta) sufritu egun gorria ikusi sufritu egun gorria ikusi el07768 Eta, ez diat esan. Dantzaren aurretik, afaria. Badakik, sorginak jaki goxoak maneatzen banan-banakoak dituk; eta hango kaxuelakadak! hango xaltxa koipetsuak!... (a. j. tronpeta) adituak, bereziak (ezertan) bana-banakoak izan adituak, bereziak (ezertan) bana-banakoak izan el07769 Hauxe da ilunpeta! (Solomosoka banenbil bezala) Sorginek nora alde egin duten ez dakit nik. Konturatu ordurako ezkutatu ziren eta beren aztarrenik ez dut inondik ulertzen. (a. j. tronpeta) ilunpetan haztatuz ibili solomosoka ibili ilunpetan haztatuz ibili solomosoka ibili el07770 Kaxianik gabe ezin bizi nintekeela esaiozu. Hura behar dudala arrainak beita bezala, katuak birika bezala, nik dakizkidan batzuek eskupekoa bezala... (a. j. tronpeta) desiratu (ezer, inor) arrainak beita bezala behar desiratu (ezer, inor) arrainak beita bezala behar el07771 Kaxianik gabe ezin bizi nintekeela esaiozu. Hura behar dudala arrainak beita bezala, katuak birika bezala, nik dakizkidan batzuek eskupekoa bezala... (a. j. tronpeta) desiratu (ezer, inor) katuak birika bezala behar desiratu (ezer, inor) katuak birika bezala behar el07772 Hori gaitza, e! Hori isipula eta pixtota baino ere txarragoa izango duk! (a. j. tronpeta) oso txarra isipula eta pixtota baino txarragoa oso txarra isipula eta pixtota baino txarragoa el07773 Esango nikek. Gure mutila, kinkik egin gabe egon zuan, inork nabaritu ez zezan (a. j. tronpeta) isilik egon kinkik ez egin isilik egon kinkik ez egin el07774 Atso zahar, hortz ustel, azkazal-luze, begi-gorri, jibolin-tranka batzuk. Gaitz egiteko zer asmatu ez zekitek. (a. j. Tronpeta) baldar, itsusi jibolin-tranka baldar, itsusi jibolin-tranka el07775 Basajauna harrabots ikaragarri batekin oihuka hasten bazaizu, isil-isilik, kinkik ere atera gabe egon behar duzula. (...) Eta, zuek, zuen tresnak hartu, eta kinkik atera gabe, alde egizue hemendik. (a. j. tronpeta) kinkik ez atera kinkik ez atera el07776 Han nahikoa sagardo edan ondorean, Donostiara etorri, eta, kaleetan marruka eta zilipurdika, ezkerretik eskuinera, eta eskuinetik ezkerrera kaleak neurtzen ibili izan haiz... (a. j. tronpeta) mozkortuta ibili kaleak neurtu mozkortuta ibili kaleak neurtu el07777 Hala egon haizenean, muturrez aurrera zerraldo erorita, biek bat egin izan duzue; baina, halere, sagardoa, sagardoa zuan, eta, hi, berriz... kupela. (a. j. tronpeta) zabal erori zerraldo erori zabal erori zerraldo erori el07778 Ni hona, neskatxa gaztearen bila etorri naiz, eta ez neskazaharra arre-kon-kon ibiltzera. (a. j. tronpeta) lepoan jarrita arre-konkon lepoan jarrita arre-konkon el07779 Gainera, entzun diozun bezala, Basajaun handiak horrela agindu du; eta haren aginduei ezin jardunik egingo diegu. (a. j. tronpeta) aitzakiarik ez egin (ezeri) jardunik ez egin aitzakiarik ez egin (ezeri) jardunik ez egin el07780 Xaxpikia da, eta sei librako ogia baino arinagoa izan behar du... (a. j. tronpeta) oso arina sei librako ogia baino arinagoa oso arina sei librako ogia baino arinagoa el07781 A.J. Tronpeta: Gizonezkorik hemen ez dago. Ixkira: Egia, egia. Txirristatu egin naiz. Hala ez banu hartzen! (a. j. tronpeta) damuzko esklamazioa hala ez banu hartzen! damuzko esklamazioa hala ez banu hartzen! el07782 Hori ez da nik esan dudana. Gorde hori... zera... nik, Donostian, ezagutzen dut mutilzahar bat, moko luxe eta endredamakila bera... eta hura datorrenerako gorde hori. (a. j. tronpeta) nahastaile endredamakila nahastaile endredamakila el07783 Sorgin-herriko bake baretsua lohitu izan nahi duten bihotz beltz horiekin, gaizki eginik ezer ez da. (a. j. tronpeta) anker bihotz-beltz anker bihotz-beltz el07784 Hona, hemen, basati sabelgorria. Gogor berarekin! (a. j. tronpeta) anker sabelgorri anker sabelgorri el07785 KONTXEXI. Arrazoia duzu bai, ama-alaben artean, a zer iturria! AXENTXI. Bai, bai, hitza partitu zenean, han ziren bai. (axen. kontxe.) berritsua izan hitza partitu zenean, han izan berritsua izan hitza partitu zenean, han izan el07786 Sitsa baino harroago inon kabitu ezin dela... (axen. kontxe.) harro sitsa baino harroago harro sitsa baino harroago el07787 Itxura gabeko pirpilin-parpaz gorputz guzia lotua... (axen. kontxe.) itsusi itxura gabeko itsusi itxura gabeko el07788 Hau bera ere ez da kamutsa. (Kontxexirengatik.) Hau ere amaren alaba da bai. Ez dute biek ere oliorik behar mingaina dantzatzeko. Gezurra dirudi nola diren jende batzuk: norbaitentzat gaizki esaten ari ez direnean, ez dute onik. Hauen etxean gehiago begiratzen zaio kanpoko lapikoari, su ondoko eltzeari baino; eta zer gertatzen da gero? barren guziak kiskaliak dauzkatela... eltze barrengoa bezala. (axen. kontxe.) (hizketan) trebea izan kamutsa ez izan (hizketan) trebea izan kamutsa ez izan el07789 Hau bera ere ez da kamutsa. (Kontxexirengatik.) Hau ere amaren alaba da bai. Ez dute biek ere oliorik behar mingaina dantzatzeko. Gezurra dirudi nola diren jende batzuk: norbaitentzat gaizki esaten ari ez direnean, ez dute onik. Hauen etxean gehiago begiratzen zaio kanpoko lapikoari, su ondoko eltzeari baino; eta zer gertatzen da gero? barren guziak kiskaliak dauzkatela... eltze barrengoa bezala. (axen. kontxe.) hiztuna izan mingaina dantzatzeko oliorik ez behar hiztuna izan mingaina dantzatzeko oliorik ez behar el07790 Hau bera ere ez da kamutsa. (Kontxexirengatik.) Hau ere amaren alaba da bai. Ez dute biek ere oliorik behar mingaina dantzatzeko. Gezurra dirudi nola diren jende batzuk: norbaitentzat gaizki esaten ari ez direnean, ez dute onik. Hauen etxean gehiago begiratzen zaio kanpoko lapikoari, su ondoko eltzeari baino; eta zer gertatzen da gero? barren guziak kiskaliak dauzkatela... eltze barrengoa bezala. (axen. kontxe.) setasua, tematia izan (ezertan ari ez denean) onik ez ukan setasua, tematia izan (ezertan ari ez denean) onik ez ukan el07791 Hau bera ere ez da kamutsa. (Kontxexirengatik.) Hau ere amaren alaba da bai. Ez dute biek ere oliorik behar mingaina dantzatzeko. Gezurra dirudi nola diren jende batzuk: norbaitentzat gaizki esaten ari ez direnean, ez dute onik. Hauen etxean gehiago begiratzen zaio kanpoko lapikoari, su ondoko eltzeari baino; eta zer gertatzen da gero? barren guziak kiskaliak dauzkatela... eltze barrengoa bezala. (axen. kontxe.) (norberaren kontun hartu gabe) besterenak kritikatu su ondoko eltzeari baino kanpoko lapikoari gehiago begiratu (norberaren kontun hartu gabe) besterenak kritikatu su ondoko eltzeari baino kanpoko lapikoari gehiago begiratu el07792 AXENTXI. Ez dakit nik baina, Lonbardino deitzen diote. Badu buru bat ilargia bera baino handiagoa. Betea baldin badu a zer mauka gurasoentzat, ja! ja! (Joaten da). KONTXEXI. (Isilaldi txiki baten ondorean) Honek ere ez du guraize bila auzora joan beharrik. (Axentxirengatik.) Badaki, badaki. (Eseri eta hasten da lanean.) Lan horretan aurrekoen oin berekoa da. Beti esan ohi da horren etxekoengatik, mingain txarrekoak direla, eta aurrera ere hala izateko itxurak dituzte. Ez dakit nik nola duten inorentzat marmarizoan aritzeko grina txar hori. Ezin eraman dut nire aurrean besterentzat gaizki esatea. Horrengatik ez dut joan nahi andre Prudentxirenera, aho-zabal eta mingain luxe jende haien tartera, eta... (axen. kontxe.) maiseatzailea izan guraize bila auzora joan beharrik ez ukan maiseatzailea izan guraize bila auzora joan beharrik ez ukan el07793 AXENTXI. Ez dakit nik baina, Lonbardino deitzen diote. Badu buru bat ilargia bera baino handiagoa. Betea baldin badu a zer mauka gurasoentzat, ja! ja! (Joaten da). KONTXEXI. (Isilaldi txiki baten ondorean.) Honek ere ez du guraize bila auzora joan beharrik. (Axentxirengatik.) Badaki, badaki. (Eseri eta hasten da lanean.) Lan horretan aurrekoen oin berekoa da. Beti esan ohi da horren etxekoengatik, mingain txarrekoak direla, eta aurrera ere hala izateko itxurak dituzte. Ez dakit nik nola duten inorentzat marmarizoan aritzeko grina txar hori. Ezin eraman dut nire aurrean besterentzat gaizki esatea. Horrengatik ez dut joan nahi andre Prudentxirenera, aho-zabal eta mingain luxe jende haien tartera, eta... (axen. kontxe.) antzekoa izan (inoren) oin berekoa izan antzekoa izan (inoren) oin berekoa izan el07794 AXENTXI. Ez dakit nik baina, Lonbardino deitzen diote. Badu buru bat ilargia bera baino handiagoa. Betea baldin badu a zer mauka gurasoentzat, ja! ja! (Joaten da). KONTXEXI. (Isilaldi txiki baten ondorean.) Honek ere ez du guraize bila auzora joan beharrik. (Axentxirengatik.) Badaki, badaki. (Eseri eta hasten da lanean.) Lan horretan aurrekoen oin berekoa da. Beti esan ohi da horren etxekoengatik, mingain txarrekoak direla, eta aurrera ere hala izateko itxurak dituzte. Ez dakit nik nola duten inorentzat marmarizoan aritzeko grina txar hori. Ezin eraman dut nire aurrean besterentzat gaizki esatea. Horrengatik ez dut joan nahi andre Prudentxirenera, aho-zabal eta mingain luxe jende haien tartera, eta... (axen. kontxe.) maiseatzaile mingain txarreko maiseatzaile mingain txarreko el07795 AXENTXI. (Altxatuaz) Likiskeria! Mingaina ez baino ezpata pozoitua da zuek guztiek ahoko zuloan daukazuena. (axen. kontxe.) maiseatzailea izan ahoko zuloan ezpata pozoitua eduki maiseatzailea izan ahoko zuloan ezpata pozoitua eduki el07796 Gezurra dirudi horrelako mirabe mingain gaiztokoa munduan sortzea. (axen. kontxe.) maiseatzaile mingain-gaizto maiseatzaile mingain-gaizto el07797 Inoren kalte gabe, bai jauna; hori bai. Besteri gaitz apur bat egin baino, zibotik gabe gelditu nahiago nuke. Besteren malkoekin xukatutako irabaziak gorputz guzia hozkituko lidake. (...) Hori duk: bota, jaurti, laga, utzi laurogei mila duroak, nork hartua izango duk; eta, hi, bat ere zibotik gabe, lehengo zorionera bihurtuko haiz (b. urtian.) dirurik gabe zibotarik gabe dirurik gabe zibotarik gabe el07798 Txilborrak galduko du oraintxe etxe honetako laguntza, eta, lehengoaz gain, egun gorriak ikusi beharrean aurkituko da... eta, guzia, bere alferkeria, nagitasun eta lasaikeriagatik. Ez zuen horrela ikusi behar bere burua atsekabe horrek. (b. urtian.) sufritu egun gorriak ikusi sufritu egun gorriak ikusi el07799 TXILBORRA. Mantal zuria baino, hobe nuke nik hamar errealeko txuleta. PANTXO. Hori ere hire eskuetan daukak bada. TXILBORRA. E? nire eskuetan balego, laster litzateke nire eztarri zuloan barrena. (b. urtian.) ezer ahal izan (ezer inork) eskuetan eduki ezer ahal izan (ezer inork) eskuetan eduki el07800 TXILBORRA. Mantal zuria baino, hobe nuke nik hamar errealeko txuleta. PANTXO. Hori ere hire eskuetan daukak bada. TXILBORRA. E? nire eskuetan balego, laster litzateke nire eztarri zuloan barrena. (b. urtian.) ezer ahal izan (ezer inoren) eskuetan egon ezer ahal izan (ezer inoren) eskuetan egon el07801 PANTXO. Bada, txoriek bezala jan ere egin beharko duk... a! Bulebarreko balkoi batean, hor egoten duk andre bat txoriei ogia ematen. Hara joan beharko duk, hik ere otordu bila. TXILBORRA. Ederki eman ere. Usteko duzu egongo naizela han ahoa zabalduta: a! (Aho zabalik jarriaz) ogi papurren eskean. (...) Beste "boxt pextako" bat. Ez dut gehiago behar. Nik gehiago eskatuko nukeela uste duzu? Ederki eman ere! (b. urtian.) desadotasuna adierazteko ironiazko esaldia ederki eman ere! desadotasuna adierazteko ironiazko esaldia ederki eman ere! el07802 Zer jakin behar zuten mozkor haiek!; polakra ederra zeukaten... (b. urtian.) mozkortuta egon polakra ederra eduki mozkortuta egon polakra ederra eduki el07803 TXILBORRA. Bai; ni sonbrailuarekin eta dotore jantzia ez nabilelako. PANTXO. Hi, alferrontzi bat haizelako. (b. urtian.) alfer alferrontzi alfer alferrontzi el07804 Eta zer? Alferrontziek ez al dugu bizi behar, besteek bezala? Aberatsek bakarrik bizi behar al dute hemen? A zer aterakeria! Orduan, alferrontziak garela eta, zakurren antzera eraman arrastaka Amarako etxola hartara, eta garbitu han, txarrangilak bezala. (b. urtian.) kupidarik gabe hil txarrangilak bezala garbitu kupidarik gabe hil txarrangilak bezala garbitu el07805 Zaude. Ikatz koskor bat, mutur kamutsa gero, hartuta, jarri nuen (Idazten balu bezala) "Urdaia". Hura ikusi zutenean, guztiak, harriturik, ahoa zabalduta gelditu ziren. Ez dakit nola jan ere egin ez zuten. (b. urtian.) harriturik ahoa zabalduta harriturik ahoa zabalduta el07806 Bada, Bakailao-xaltxak ikusi zuenean, hala dio: "Mutilak, honelako letra egiten duen gizonak ez likek hi hagoen bezala egon behar"... Eta guztiak aho batetik ari ziren. (b. urtian.) ados egon, iritzi berdina eman aho batetik ari ados egon, iritzi berdina eman aho batetik ari el07807 Gaurko egunean behar dena da: begia zorrotz, azala latz eta bihotza lasai. (b. urtian.) pizkorra izan begia zorrotz ukan pizkorra izan begia zorrotz ukan el07808 Gaurko egunean behar dena da: begia zorrotz, azala latz eta bihotza lasai. (b. urtian.) lotsagabea izan azala latz ukan azala latz ukan el07809 Gaurko egunean behar dena da: begia zorrotz, azala latz eta bihotza lasai. (b. urtian.) ezertaz ez larritu bihotza lasai ukan ezertaz ez larritu bihotza lasai ukan el07810 PANTXO. Lau koarto egin dituelako, horra gizona puztu. AXUN. Sitsa baino harroago dago. (b. urtian.) harro sitsa baino harroago harro sitsa baino harroago el07811 Emakume berritsu, koipe-lustre, saltsa-jario, besteren nahaspiletan sartzeagatik, salduko luke atzeko aldea. (b. urtian.) itxura hutseko koipe-lustre itxura hutseko koipe-lustre el07812 Emakume berritsu, koipe-lustre, saltsa-jario, besteren nahaspiletan sartzeagatik, salduko luke atzeko aldea. (b. urtian.) besteren kontuen haizatzaile saltsa-jario besteren kontuen haizatzaile saltsa-jario el07813 Katarroarekin gelditu nintzenean, etxeaz jabetu zen eta buruz gain egin zidan. Haren agindu beharra... oihu eta garrasi, etxe guzia airean zeukan. (b. urtian.) gainditu, gailendu (inori) buruz gain egin gainditu, gailendu (inori) buruz gain egin el07814 Bai; baina, hori, nik nahi dudanean. Orain, behintzat, ezertarako betarik ez daukat. Laurogei mila duroek doministiku bat egiteko astirik ez didate uzten. (b. urtian.) lenpeturik egon (ezerk) doministu bat egiteko astirik ez uzten lenpeturik egon (ezerk) doministu bat egiteko astirik ez uzten el07815 Emazteak, ez dakit berotu, baina, oilo salda hartu, bai, egingo luke lasai asko nire bizkar. (...) TXILBORRA. Besteena zurrupatzeko, bai. Besteen bizkar zaunka eta zurrut egiteko ere bai. Horretarako, bai. (b. urtian.) bestek ordainduta (inoren) bizkar bestek ordainduta (inoren) bizkar el07816 Bai; suertea lehorrez. Nik, lehen, ez nuen ahaiderik, ez nuen parienterik, mendian zizak bezala, bakarra nintzen; eta, orain, eltxoa bezala bazter guzietatik ito behar nautela sortzen zaizkit. (...)Lehengoan, Ikatz kalean nindoala, ume mukizu pila bat atera zitzaidan "osaba!" oihuka. Eltxoak bezala, eltxoak bezala! (b. urtian.) bakan, bakar mendian zizak bezala bakan, bakar mendian zizak bezala el07817 Bai; suertea lehorrez. Nik, lehen, ez nuen ahaiderik, ez nuen parienterik, mendian zizak bezala, bakarra nintzen; eta, orain, eltxoa bezala bazter guzietatik ito behar nautela sortzen zaizkit. (b. urtian.) ugari eltxoa bezala ugari eltxoa bezala el07819 Lokatza eta zikina dariela, bizkarretik zintzilik jartzen zaizkit, soineko guziak koipez betetzen dizkidatela; beren usain zikinarekin zorabiatzen nautela; eta "kaixo, lagun zaharra!" batek, "eup, Txilborra!" besteak, marruskatzen naute legamia bezala. (b. urtian.) balakuz eta lausenguz nazkatu legamia bezala marruskatu balakuz eta lausenguz nazkatu legamia bezala marruskatu el07820 TXILBORRA. Jateko ez dutela... alferrontzi batzuk direlako. PANTXO. Eta zer? Alferrontziak ez al ditek bizi behar besteek bezala? (b. urtian.) alfer alferrontzi alfer alferrontzi el07821 TXILBORRA. (Pixka batean Pantxori begira egon ondoren) Eta... zuk diozu hori? PANTXO. Bai; nik hori esan diat. TXILBORRA. Bai, baina, ez da zure baratzako letxua. PANTXO. Ez; hire baratzako tipula duk. TXILBORRA. Nirea? PANTXO. Hik lehen esaten huena. Hiri entzuna diat nik. (b. urtian.) (ezer) bestek sortua izan, norberaren iritzia ez izan (ezer inoren) baratzeko letxuga ez izan (ezer) bestek sortua izan, norberaren iritzia ez izan (ezer inoren) baratzeko letxuga ez izan el07822 TXILBORRA. (Pixka batean Pantxori begira egon ondoren) Eta... zuk diozu hori? PANTXO. Bai; nik hori esan diat. TXILBORRA. Bai, baina, ez da zure baratzako letxua. PANTXO. Ez; hire baratzako tipula duk. TXILBORRA. Nirea? PANTXO. Hik lehen esaten huena. Hiri entzuna diat nik. (b. urtian.) (ezer) bestek sortua izan, norberaren iritzia ez izan (ezer inoren) baratzeko tipula izan (ezer) bestek sortua izan, norberaren iritzia ez izan (ezer inoren) baratzeko tipula izan el07823 PANTXO. Bai; Donostian badagoela gauza eta, gauza den bitartean, guztiok elkar hartuta bakean bizi behar genukeela... TXILBORRA. Zarpatzar horiekin? Ez bakean eta ez gudan. (b. urtian.) alproja zarpa-zahar alproja zarpa-zahar el07824 Zer? Nire diruak arlote horiek mantentzeko ditudala uste duzu? Horixe behar genuke orain! Horretarakoxe nabil ni buru eta belarri; mozkor, likiskeria horien zintzurrak asetzeko! (b. urtian.) saiaturik, amorruan, bete-betean buru eta belarri saiaturik, amorruan, bete-betean buru eta belarri el07825 Hori duk. Esan ezak hik ere, besteak bezala, bost urtean gauzak goikoaz behera bihurtu direla. (b. urtian.) alderantzizko joera edo egoera hartu (ezer) goikoaz behera bihurtu alderantzizko joera edo egoera hartu (ezer) goikoaz behera bihurtu el07826 DAMASA. Hain ederki bizi ginenak! PATRIXIO. Bai. Ostiraletik igandera ezin iritsirik. (b. urtian.) pobre bizi ostiraletik igandera ezin iritsi pobre bizi ostiraletik igandera ezin iritsi el07827 Gero, bere antzeko perretxiko bat agertu zitzaigun, eta biak, jo batera eta jo bestera, gauean gauerdi hor ibili dira, txoriburu zarpail batzuk beren buruak eginik. (b. urtian.) garaiak arte parrandan ibili gauean gauerdi ibili garaiak arte parrandan ibili gauean gauerdi ibili el07828 PATRIXIO. Berorrek ere hala uste al du? AXUN. Nik, eta bi behatzeko kopeta duen guziak. (b. urtian.) zentzuduna izan bi behatzeko kopeta ukan zentzuduna izan bi behatzeko kopeta ukan el07829 PATRIXIO. Hala da. Orduan, nik, nire diru pixkak luzatuko zituena behar nuen; orain, berriz, nire ondasun ugariak zabalduko dituena. DAMASA. Zu eta zure lagun perretxiko hori ez zaudete txarrak horretarako. Oraingo itxuraz, zabalduko dituzuela iruditzen zait. (b. urtian.) egokiak izan (inor ezertarako) txarra ez egon egokiak izan (inor ezertarako) txarra ez egon el07830 AXUN. Ez dezazula zure emaztea lasaitzerik, zabaltzerik nahi. Laster zerori larrituko zinateke, estutuko zinateke. PATRIXIO. Ez beza uste. AXUN. Emaztea zabaldu. Senarra estutu. DAMASA. Bai, etxekoandrea, bai; honi ere mokoa xorroxtuko litzaioke. (b. urtian.) haserretu mokoa zorroztu haserretu mokoa zorroztu el07831 Bai, baina hori zela bost urte badira, eta ludiak, bost urtean, zilipurdi handiak egin ditu. (b. urtian.) alderantzizko joera edo egoera hartu (ezerk) zilipurdi egin alderantzizko joera edo egoera hartu (ezerk) zilipurdi egin el07832 Eta nik ikusten dudana da lehen bezala, lurra behean dagoela, zerua goian, gizon zintzoek burua gora darabiltela (b. urtian.) harrotasuna ageri burua gora erabili harrotasuna ageri burua gora erabili el07833 DAMASA. Halaxe da, nagusia. Egia esaten du. Eta aldaketarik handiena egin dutenetako bat, nire gizon xaxpiki hau izango da. PATRIXIO. (Oso haserre altxatuaz). Xaxpikia! Zazpi mila demoniok... (b. urtian.) haserrezko edo harridurazko esaldia zazpi mila demoniok! haserrezko edo harridurazko esaldia zazpi mila demoniok! el07834 AXUN. Eta, onean ez bada, txarrean hartuko dute. TXILBORRA. Nire dirutik? Hesteak aterako nizkioke ausartzen litzatekeenari. (b. urtian.) (zentzu figuratuan) hil (inori) hesteak atera (zentzu figuratuan) hil (inori) hesteak atera el07835 Andre Mikela: gaurko eguneko mirabeekin ezin burutu da. Oso buruz gain egin digute. Beren buruak apaindu, etxekoandreak baino ere pirpilin-parpa gehiagorekin, iji-aja batetik bestera ibili, eta besterik ez daukate. (etxietan.) gainditu, gailendu (inori) buruz gain egin gainditu, gailendu (inori) buruz gain egin el07836 Itxaron ezazu. Etxekoandreak ez dira horrela joaten, ez agur eta ez adio. Jar ezazu txapela, zatoz hona. (etxietan.) despeditu gabe alde egin ez agur ez adio joan despeditu gabe alde egin ez agur ez adio joan el07843 Ona dago. Orregaiti¤o, lanerako bai¤o dotore yantzita biderik-bidarte ibilteko obea. el07844 Badakizu, gaur eguneko alkatekuntzan, baserritxoetan be, yakituria bear eidata nire semea nire aldean argia dala, Antonek eta aurpegira ezeusten bau esan? el07846 -Beiren bat erostera edo? el07847 -Beiren bat erostera edo? el07851 Berez zankarin eztana, gure lauzuri-laumaraikoak gorabeera ezta urrun elduko. el07857 "Lur yo bear dau orrek" esaten da, ondasunak auzora daroazan dirudunagaiti. el07858 Santi, lagun zakidaz neure arlo onetan ta eztozu damu izango. el07874 Zuri aiztu jatzu, Donato, Morroskoren osabari diru-atsa dariola. el07875 eta zikozkeriz, esku eutsiz, Isastikeriz agoa aginez ornidu gura eztaben arlotetzar orrek, uste dozu, Larrinoa, botoak erosteko bero orren sakel bete orretan eskua sartuko dabela? el07876 -Isastik sakela bete betea daukala eztau ukatuko. el07887 Sarrien beragaz ibilten zan euretariko batek "Ori dozu, Tete, eskuartea. Ori dozu txokoa! -esan eutsan bein-. Gu nora berau ara dabilku Virgo fidelis-en antzeko Portorrique¤otxo ortzargi au, beti zeuri begira, zeure itz, txerazko iztxo bat entzun ta zeure begirakune bigun adikor bat ikusi gurarik. el07891 El Eco de Vizcaya-n "Isasti el ilustre hombre p£blico, gloria de las Antillas", Bilboko Comite liberal-en bere sarigei andiz burutzat autatu ebela agertu zanean, Tete Corrida estudiantil irakurrita baino bere pozago ebilen. "Txutxu dagiela -zinoan-, txutxu dagiela Josefina Ansorenak-eta; txutxu bekaitzez, andiago bat ikusi ezinez". el07892 -Eztakidala! Ze izen dau baltzutxo orrek Bilbon? El R simo? El R simo? el07899 Gizon ospetsu ta aaltsu bat zelangoa dan adierazoteko, sarri entzun izango dozue "ur andiko arraina" dala esaten. Auxe da Mungiako legegizon ta ongile Arangoiti, ur andiko arraina. el07903 Noizik noizera alderdikoitasunak ganez eginda edo "Gora Kartago" deadar egiten eban Floren Andrakak. el07907 Euskeraz izketan baaldaki berorrek? el07990 Ona dago. Orregaiti¤o, lanerako bai¤o dotore yantzita biderik-bidarte ibilteko obea. el07991 Badakizu, gaur eguneko alkatekuntzan, baserritxoetan be, yakituria bear eidata nire semea nire aldean argia dala, Antonek eta aurpegira ezeusten bau esan? el07993 -Beiren bat erostera edo? el07994 -Beiren bat erostera edo? el07998 Berez zankarin eztana, gure lauzuri-laumaraikoak gorabeera ezta urrun elduko. el08004 "Lur yo bear dau orrek" esaten da, ondasunak auzora daroazan dirudunagaiti. el08005 Santi, lagun zakidaz neure arlo onetan ta eztozu damu izango. el08021 Zuri aiztu jatzu, Donato, Morroskoren osabari diru-atsa dariola. el08022 eta zikozkeriz, esku eutsiz, Isastikeriz agoa aginez ornidu gura eztaben arlotetzar orrek, uste dozu, Larrinoa, botoak erosteko bero orren sakel bete orretan eskua sartuko dabela? el08023 -Isastik sakela bete betea daukala eztau ukatuko. el08034 Sarrien beragaz ibilten zan euretariko batek "Ori dozu, Tete, eskuartea. Ori dozu txokoa! -esan eutsan bein-. Gu nora berau ara dabilku Virgo fidelis-en antzeko Portorrique¤otxo ortzargi au, beti zeuri begira, zeure itz, txerazko iztxo bat entzun ta zeure begirakune bigun adikor bat ikusi gurarik. el08038 El Eco de Vizcaya-n "Isasti el ilustre hombre p£blico, gloria de las Antillas", Bilboko Comite liberal-en bere sarigei andiz burutzat autatu ebela agertu zanean, Tete Corrida estudiantil irakurrita baino bere pozago ebilen. "Txutxu dagiela -zinoan-, txutxu dagiela Josefina Ansorenak-eta; txutxu bekaitzez, andiago bat ikusi ezinez". el08039 -Eztakidala! Ze izen dau baltzutxo orrek Bilbon? El R simo? El R simo? el08046 Gizon ospetsu ta aaltsu bat zelangoa dan adierazoteko, sarri entzun izango dozue "ur andiko arraina" dala esaten. Auxe da Mungiako legegizon ta ongile Arangoiti, ur andiko arraina. el08050 Noizik noizera alderdikoitasunak ganez eginda edo "Gora Kartago" deadar egiten eban Floren Andrakak. el08054 Euskeraz izketan baaldaki berorrek? el08137 Ona dago. Orregaiti¤o, lanerako bai¤o dotore yantzita biderik-bidarte ibilteko obea. el08138 Badakizu, gaur eguneko alkatekuntzan, baserritxoetan be, yakituria bear eidata nire semea nire aldean argia dala, Antonek eta aurpegira ezeusten bau esan? el08140 -Beiren bat erostera edo? el08141 -Beiren bat erostera edo? el08145 Berez zankarin eztana, gure lauzuri-laumaraikoak gorabeera ezta urrun elduko. el08151 "Lur yo bear dau orrek" esaten da, ondasunak auzora daroazan dirudunagaiti. el08152 Santi, lagun zakidaz neure arlo onetan ta eztozu damu izango. el08168 Zuri aiztu jatzu, Donato, Morroskoren osabari diru-atsa dariola. el08169 eta zikozkeriz, esku eutsiz, Isastikeriz agoa aginez ornidu gura eztaben arlotetzar orrek, uste dozu, Larrinoa, botoak erosteko bero orren sakel bete orretan eskua sartuko dabela? el08170 -Isastik sakela bete betea daukala eztau ukatuko. el08181 Sarrien beragaz ibilten zan euretariko batek "Ori dozu, Tete, eskuartea. Ori dozu txokoa! -esan eutsan bein-. Gu nora berau ara dabilku Virgo fidelis-en antzeko Portorrique¤otxo ortzargi au, beti zeuri begira, zeure itz, txerazko iztxo bat entzun ta zeure begirakune bigun adikor bat ikusi gurarik. el08185 El Eco de Vizcaya-n "Isasti el ilustre hombre p£blico, gloria de las Antillas", Bilboko Comite liberal-en bere sarigei andiz burutzat autatu ebela agertu zanean, Tete Corrida estudiantil irakurrita baino bere pozago ebilen. "Txutxu dagiela -zinoan-, txutxu dagiela Josefina Ansorenak-eta; txutxu bekaitzez, andiago bat ikusi ezinez". el08186 -Eztakidala! Ze izen dau baltzutxo orrek Bilbon? El R simo? El R simo? el08193 Gizon ospetsu ta aaltsu bat zelangoa dan adierazoteko, sarri entzun izango dozue "ur andiko arraina" dala esaten. Auxe da Mungiako legegizon ta ongile Arangoiti, ur andiko arraina. el08197 Noizik noizera alderdikoitasunak ganez eginda edo "Gora Kartago" deadar egiten eban Floren Andrakak. el08201 Euskeraz izketan baaldaki berorrek? el08278 Giarrean jo ninduten aitaren esanak. (Justo Mokoroa) hunkitu giharrean jo hunkitu giharrean jo el08279 Gingatik gingara or zebillek bere sermoi koxkorrarekin, erriz erri. (Justo Mokoroa) pozik, festan bezala gingatik gingara ibili pozik, festan bezala gingatik gingara ibili el08280 Goian beean ekin dit... Goian beian ekin zion erritan... (Justo Mokoroa) erasiatu, errierta eman (inori) goian behean ekin erasiatu, errierta eman (inori) goian behean ekin el08281 goian zerue ta beian lurre (nap esa), Goian zerua ta beian lurra besterik ez degula gaude. (Justo Mokoroa), Zerua goian ta lurra bean ori zan ere ondasuna (obr guz i) ezer gabe egon goian zerua eta behean lurra gelditu / ukan / besterik ez ukan ezer gabe egon goian zerua eta behean lurra gelditu / ukan / besterik ez ukan el08282 Gonak burutik beera jazten ditun emakumeak, etzuan ba ori egiten asmatuko? Gonak burutik beera jazten ditun emakumeak oia egin-gabe euki? Gonak burutik beera jazten ditunak ez al du ba orrenbeste jakin bear?. (Justo Mokoroa) ganora duen emakumea gonak burutik behera jantzi ganora duen emakumea gonak burutik behera jantzi el08283 Gonatako umeak-ere ba dakiten gauza. (Justo Mokoroa) denek jakin gonatako umeek ere jakin denek jakin gonatako umeek ere jakin el08284 Gordiñak esan zizkion, urrena ikusi zunean. (Justo Mokoroa) egia latzak esan gordinak esan egia latzak esan gordinak esan el08285 Gorrik eta beltzak ikusia zera... (Justo Mokoroa) sufritu gorriak eta beltzak ikusi sufritu gorriak eta beltzak ikusi el08286 Nik mi¤ artu, ta ik oiu (negar) egin?... Gurdiarena! (Justo Mokoroa) behar duena ez beste kexatu gurdiarena egin behar duena ez beste kexatu gurdiarena egin el08288 Ia mundua bialdu degu ta laguntza guziikin ere naiko lan izango degu, Jaunaren errukia irabazten!... (Justo Mokoroa) hil mundua bidali hil mundua bidali el08289 Esaten det ba: zaitan zuur' ta iriñetan ero (Justo Mokoroa) garrantzirik ez daukanaz arduratu eta garrantzia daukanaz ezaxolatu zahitan zuhur (izan / ibili...) eta irinetan ero (izan / ibili...) garrantzirik ez daukanaz arduratu eta garrantzia daukanaz ezaxolatu zahitan zuhur (izan / ibili...) eta irinetan ero (izan / ibili...) el08290 Illunari emana dago gure aizpa. (Justo Mokoroa) tristetu ilunari eman tristetu ilunari eman el08291 Iguzkia ta itzala dirudite bi aizpak. (Justo Mokoroa) guztiz bestelakoak izan eguzkia eta itzala izan / irudi guztiz bestelakoak izan eguzkia eta itzala izan / irudi el08292 Inpernu gorria dauka bere errai¤arekin. (Justo Mokoroa) sufrimendu handiak eduki pasar las de Ca¡n (ezerekin, inorekin) infernu gorria eduki sufrimendu handiak eduki (ezerekin, inorekin) infernu gorria eduki el08293 Ipur-zimurra, alena! (Justo Mokoroa) doilor, zeken ipur-zimur doilor, zeken ipur-zimur el08294 Orrek eman? Gabonetan kereixak Ijitoak pazkoazkoa egiten duenean. (Justo Mokoroa) inoiz ez ijitoak pazkoakoa egiten duenean inoiz ez ijitoak pazkoakoa egiten duenean el08295 Oik? Ikullu bateko txalak! Orre bateko opillak! (Justo Mokoroa) berdinak izan ikuilu bateko txahalak izan berdinak izan ikuilu bateko txahalak izan el08296 Oik? Ikullu bateko txalak! Orre bateko opillak! (Justo Mokoroa) berdinak izan ore bateko opilak izan berdinak izan ore bateko opilak izan el08297 Ille burukotik ezin gogora ekarri, erri koxkor orren izena...! Ille burukotik ezi¤ oroitu naiz nola zuan izena mutill arek... (Justo Mokoroa) (ezeren, inoren) izen ezaguna ezin gogoratu ile burukotik ezin gogoratu / oroitu (ezeren, inoren) izen ezaguna ezin gogoratu ile burukotik ezin gogoratu / oroitu el08298 Ipurdia-bete toki eztago... Ipurdia-bete tokirik eztago nere kuartoan. (Justo Mokoroa) lekurik ez egon, betea egon ipurdia bete tokirik ez egon lekurik ez egon, betea egon ipurdia bete tokirik ez egon el08299 Ipurdiz-gora bialduko dute, berriz joaten bazaie... (Justo Mokoroa) ostikoka alde eginarazi ipurdiz gora bidali ostikoka alde eginarazi ipurdiz gora bidali el08300 Perrejillik ba dezu? Iputxik-ere ez. Txipitxik-ere ez. Izpirik ere ez. (Justo Mokoroa) ezer ez iputxik ere ez ezer ez iputxik ere ez el08301 Perrejillik ba dezu? Iputxik-ere ez. Txipitxik-ere ez. Izpirik ere ez. (Justo Mokoroa) ezer ez txipitxik ere ez ezer ez txipitxik ere ez el08303 Itxuraz-kontrakoa, gaurko sermoia! Itxuraz-kontrakoren bat izango degu au-ere,leengoa bezela... (bakallo au). (Justo Mokoroa) uste ez bezalako itxuraz kontrako uste ez bezalako itxuraz kontrako el08304 Itz batean egoten dira, beren aritik atera nai eztuela... (Justo Mokoroa) asmo, iritzi edo jarreran irmo egon hitz batean egon asmo, iritzi edo jarreran irmo egon hitz batean egon el08305 Itz ta pitz, umore onean, nora ote dijoaz? (Justo Mokoroa) berriketan hitz eta pitz berriketan hitz eta pitz el08306 Itzean eta ortzean gezurra esaten du... (Justo Mokoroa) gezurra atertu gabe esan hitzean eta hortzean gezurra esan gezurra atertu gabe esan hitzean eta hortzean gezurra esan el08307 Itzetan ustu bear du!... (Itzontzia). (Justo Mokoroa) berritsua izan hitzetan hustu berritsua izan hitzetan hustu el08308 JOXPAKI¥A. Mila pezeta! AXERIA. Um! Ez da ahuntzen gauerdiko eztula! Mila pezeta! Askoak izan behar dute. (tantarrantan) (ezer) ahuntzen gauerdiko eztula ez izan (ezer) ahuntzen gauerdiko eztula ez izan el08309 Adar motzen alde egin genuen, eta gure hogeita hamar duroak txistua joaz han joan ziren. Gero esaten du eztarri zulotik doana galdua dela. Eta apustuan galtzen dena irabazia al da? (tantarrantan) arin, berehala txistua joz arin, berehala txistua joz el08310 Egunetan eta egunetan hitzik egin gabe mokoa estututa egon zen, baina nik beti zio eta zio, azkenean ere, ez berehalakoan baina nire gizona limurtu nuen eta Donostiara joan eta billetea erosi zuen. (tantarrantan) isildu, mututu mokoa estutu isildu, mututu mokoa estutu el08311 Ttottatik egiten ote duen edo ez ote duen esaten ditek. (tantarrantan) (pattarra) edan ttottatik egin (pattarra) edan ttottatik egin el08312 Zer ari den, ate zirrikitutik ikusteagatik bi begiak emango nituzke... (tantarrantan) (ezer) desiratu (ezergatik) bi begiak emango (nituzke, hituzke, lituzke...) (ezer) desiratu (ezergatik) bi begiak emango (nituzke, hituzke, lituzke...) el08313 Ni ere soroan atzaparrak bete lan utzita etorri naiz. (tantarrantan) lan handia eduki atzaparrak bete lan ukan lan handia eduki atzaparrak bete lan ukan el08314 NARXIXO. Eta, zer esan dik? Asko erori zaiola edo... AXERIA. Berebizikoak. (...) Orduan, Joxpakiña, berebiziko diruak badituzu. (tantarrantan) itzel, izugarrizko berebiziko itzel, izugarrizko berebiziko el08315 NARXIXO. Begira iezaiok Joxpakiñari, eguberrietako premio maiorra erorita. ANTTON MIEL. Makallon krixketa! Baina egia al da hori? (tantarrantan) amorraziozko esklamazioa makallon kristeta! amorraziozko esklamazioa makallon kristeta! el08316 Mutil txintxoak horrela behar dik. Hi izango haiz, hi, gure etxerako. (tantarrantan) estimazioa adierazteko esklamazioa (hi, zu...) (gure) etxerako estimazioa adierazteko esklamazioa (hi, zu...) (gure) etxerako el08317 JOXPAKI¥A. Badakizu, nola horrek jokotik ez duen behin ere itxaropenik izan, batetan entzun zuenean gure uste gabeko zori neurri gaineko hau, barrenak jira egin zion. (tantarrantan) tristatu, nahigabetu barrenak jira egin tristatu, nahigabetu barrenak jira egin el08318 Nire bururako egiten direnak ez dira. Boxt koarto, eta zazpi txakur txiki, eta hamar txakur handi, eta horrelakoak bai; baina mila milako eta horiek, ez dira nire bururako egiten direnak, ez. (tantarrantan) zaila gertatu, ezin ulertu (ezer) (nire, hire, bere...) bururako egiten dena ez izan zaila gertatu, ezin ulertu (ezer) (nire, hire, bere...) bururako egiten dena ez izan el08319 Eta horrexek kardaba berri bat sortzen dit. Gau guzian nire horrekin ibili naiz, eta orain ere ezin burutik bota dut. (tantarrantan) beti gogoan eduki burutik ezin bota beti gogoan eduki burutik ezin bota el08320 Ez, ez; nik mutil horri garbi esango diot: hemengoak egin dituela, eta nahi duen aldera jo dezala. (tantarrantan) (inon) berriz ez azaldu (inongoak) egin (inon) berriz ez azaldu (inongoak) egin el08321 Alferrik ibiliko da bada. Ez diot utziko. Airean bidaliko dut. (tantarrantan), Baina, entzungo duzu halakoren batean, ahaide guztiak airean bidali ditudala. Airean, gero! (b. urtian.) zakarki despeditu, harremana eten airean bidali zakarki despeditu, harremana eten airean bidali el08322 Nik ere nire alabari makina bat aldiz esan izan diot: nire maite, nire kuttuna, nire bihotzeko koxkarabiloa... (tantarrantan) (metaforikoki) maitea bihotzeko koxkarabiloa (metaforikoki) maitea bihotzeko koxkarabiloa el08323 Bada, nola ni oheratzerako aitak ona eman zuen, lo batean gau guzia igaro dut. (tantarrantan) egoera hobetu ona eman egoera hobetu ona eman el08324 ON BRAULIO. Neurriraino iritsiz gero, handik gorakoa kalterako bestetarako ez da. Abereek behar adina edaten dutenean, ez dute tanto bat gehiago nahi izaten. Gizonak bakarrik, abereak ez duen adimenaren jabe den gizonak, gainezka, leher egin arte, zurrutari ekiten dio. JOXPAKI¥A. Bai; berenkalte batzuk badira. (tantarrantan) norbere buruaren kaltegile berenkalte norbere buruaren kaltegile berenkalte el08325 NARXIXO. Eta guziak galdu hituen. MIEL MAI. Azkeneko txibotarainokoa. (tantarrantan) galera handia ukan azkeneko txibotarainokoa galdu galera handia ukan azkeneko txibotarainokoa galdu el08326 ANTTON MIEL. Kaixo Narxixo! NARXIXO. Hemen dugu ba, akulumendi hau ere. (tantarrantan) zabar, trauskil akulumendi zabar, trauskil akulumendi el08327 Errekaburuko gainetik ikusi diat estratan zetorrela bat beintizinko baino dotoreago, eta... Zein ote dugu hori? esan diat, eta Narxixo! (tantarrantan) dotore beintizinko baino dotoreago dotore beintizinko baino dotoreago el08328 NARXIXO. Hago geldirik! Hitz egin behar baduk, mingainarekin egin ezak; ez bi besoekin. ANTTON MIEL. Barrenak ematen duena duk hori. (tantarrantan) senak aginduta egin, berez sortu barrenak eman senak aginduta egin, berez sortu barrenak eman el08329 ANTTON MIEL. Jakingo ez diat ba. Premio maiorra erori zitzaiola eta... NARXIXO. Hori haizeak eraman zian. ANTTON MIEL. Haizeak? NARXIXO. Bai, Antton Miel: hemengo berrietan oso atzera habil. ANTTON MIEL. (tantarrantan) berririk ez ukan, ez jakin (ezertan) atzera ibili berririk ez ukan, ez jakin (ezertan) atzera ibili el08330 Zer gertatu den? Senar-emazteek a zer harroaldia eman didaten. Bata eta bestea zeinek handiagoak bota; eta bietan minkaitzena, Atanaxi. (tantarrantan) eresiatu, errieta eman harroaldia eman eresiatu, errieta eman harroaldia eman el08331 Azkenean Loentxok gorosti zigor bat hartu du, eta eskerrak itzuri egin dudala, bestela belarri ertzeko hautsak astintzen dizkit. (tantarrantan) jipoitu (inori) belarri ertzeko hautsak astindu jipoitu (inori) belarri ertzeko hautsak astindu el08332 AXERIA. Gero; batak eta besteak, niregatik dela guzia, ni naizela jardun hau jarri duena. JOXPAKI¥A. Bai, noski. AXERIA. Nola? JOXPAKI¥A. Zuk eraman zenuen eta. NARXIXO. Hori begien aurrean zegok. (tantarrantan) argi egon, kontu jakina izan (ezer) begien aurrean egon argi egon, kontu jakina izan (ezer) begien aurrean egon el08333 NARXIXO. Honek? Hara joanda ere Jainkoak daki zer astakeria esango zituen. AXERIA. Hori, ez; nik ez nuen esan, behar ez zen ezer. JOXPAKI¥A. Ez dakit; ez nuke lepoa jarriko. (tantarrantan) ezeren edo inoren alde fede osoa ukan lepoa jarriko (nuke, huke, luke...) ezeren edo inoren alde fede osoa ukan lepoa jarriko (nuke, huke, luke...) el08334 Etxe honetako nahaspila guziak zuregatik izan dira; zu saltsa-jario bat besterik ez zara; bazter guziak zuk okertzen dituzu, jendeen arteko haserreak sortzen besterik ez dakizu. Utikan, gizon kaxkarra! (tantarrantan) nahastaile, asaldatzaile saltsa-jario nahastaile, asaldatzaile saltsa-jario el08335 Bai ondo ere. Gure nexka... (Bat-batean baserriko atera joan eta deika) Martxela! (Besteengana bihurtzen da) Gure nexka negarrez ikusten dudan bakoitzean, barrenak jira egiten dit. Eta guzia, Axeria, gizon zarpail horrengatik. (tantarrantan) nahigabetu barrenak jira egin nahigabetu barrenak jira egin el08336 Ni ez nintzen bere bila joan, nik ez nuen behin ere horrelako asmorik izan. Nire barrenean, bere kabuz, sortu zen gau eta egun uzten ez nauen grina ezin aldendua. Nik ez dakit zer den hau. (tantarrantan) bestelako eraginik gabe (neure, heure, bere...) kabuz bestelako eraginik gabe (neure, heure, bere...) kabuz el08337 TIBURTXIO. Gaixo hura hil zen; eta orain, amak esaten dizkigu. Ni, zoriontsu, beste ezeren zalerik gabe bizi nintzen... baina, Martxela ezagutu nuen, eta nire izaera oso aldatu zen: soroan eta etxean, esna edo ametsetan beti Martxela dabil nire buruan. Ni ez nintzen bere bila joan, nik ez nuen behin ere horrelako asmorik izan. Nire barrenean, bere kabuz, sortu zen gau eta egun uzten ez nauen grina ezin aldendua. Nik ez dakit zer den hau. JOXE RAMON. Nik bai. Ur horietan igaroa bainauk lehenago. Esango diat. (tantarrantan) ezer ezagutu, eskarmentua ukan ur (hauetan, horietan, haietan) igaroa izan ezer ezagutu, eskarmentua ukan ur (hauetan, horietan, haietan) igaroa izan el08338 Arako beren tratu-gauzetara etorri zirenean, orra non gure galaiak eskeñi txarren bat egin, ta bear etzan moduren bat errekardariari erakutsi, ta biak aserratu ziran: ta tortilla goitik bera irauli, ta andrearen beletak jirabuelta ariñ eman, ta gaztearen kontra biurtu, besoak gerrian ifiñi ta desaire guziak esaten asi zitzaion: «Nere jende onak, zer ikusi bear ote degu? Zer eskeñi degu au, edo nork egin digu? Oni begira: au nongoa ote degu? Onen patxadari begira! Ea: ken orpoetatik, koartoan bosteko estanpa: ken gure begietatik: ez guri beñtzat orrelakorik. Au nor degu? Gu español puru-puruak. Au nongoa dan ez dakigu. Gure aita ta amak frantzesak ziran: baña gu español garbiak, San Bizenteko Pontean bateatuak. Jende onak: au zer degu? Ken ortik! Ai au kontua! Deabruak ikusi du golillarekin astoa.» (eusk ber) egoera bestelakotu beletak jirabuelta eman egoera bestelakotu beletak jirabuelta eman el08339 Arako beren tratu-gauzetara etorri zirenean, orra non gure galaiak eskeñi txarren bat egin, ta bear etzan moduren bat errekardariari erakutsi, ta biak aserratu ziran: ta tortilla goitik bera irauli, ta andrearen beletak jirabuelta ariñ eman, ta gaztearen kontra biurtu, besoak gerrian ifiñi ta desaire guziak esaten asi zitzaion: «Nere jende onak, zer ikusi bear ote degu? Zer eskeñi degu au, edo nork egin digu? Oni begira: au nongoa ote degu? Onen patxadari begira! Ea: ken orpoetatik, koartoan bosteko estanpa: ken gure begietatik: ez guri beñtzat orrelakorik. Au nor degu? Gu español puru-puruak. Au nongoa dan ez dakigu. Gure aita ta amak frantzesak ziran: baña gu español garbiak, San Bizenteko Pontean bateatuak. Jende onak: au zer degu? Ken ortik! Ai au kontua! Deabruak ikusi du golillarekin astoa.» (eusk ber) mesprezuz, dotore jantzitako koartoan bosteko estanpa mesprezuz, dotore jantzitako koartoan bosteko estanpa el08340 Arako beren tratu-gauzetara etorri zirenean, orra non gure galaiak eskeñi txarren bat egin, ta bear etzan moduren bat errekardariari erakutsi, ta biak aserratu ziran: ta tortilla goitik bera irauli, ta andrearen beletak jirabuelta ariñ eman, ta gaztearen kontra biurtu, besoak gerrian ifiñi ta desaire guziak esaten asi zitzaion: «Nere jende onak, zer ikusi bear ote degu? Zer eskeñi degu au, edo nork egin digu? Oni begira: au nongoa ote degu? Onen patxadari begira! Ea: ken orpoetatik, koartoan bosteko estanpa: ken gure begietatik: ez guri beñtzat orrelakorik. Au nor degu? Gu español puru-puruak. Au nongoa dan ez dakigu. Gure aita ta amak frantzesak ziran: baña gu español garbiak, San Bizenteko Pontean bateatuak. Jende onak: au zer degu? Ken ortik! Ai au kontua! Deabruak ikusi du golillarekin astoa.» (eusk ber) dotore jantzitako pertsona zabarra astoa golillarekin dotore jantzitako pertsona zabarra astoa golillarekin el08341 Abizaria gezurrezko arrautza da, oiloari erruteko ipintzen zaiona erreklamo gisa. ((Joxerra Utretxek Blanka Landiari jasoa. Morga, 2004)) gaixo-kolorea eduki, zurbil egon abizariak baino kolore eskasagoa eduki gaixo-kolorea eduki, zurbil egon abizariak baino kolore eskasagoa eduki el08342 Akerrak hiltzeko moduko haizea daukagu oraintxe ((Joxerra Utretxek jasoa, 2004)) haize hotza oso akerrak hiltzeko (moduko) haizea haize hotza oso akerrak hiltzeko (moduko) haizea el08343 ((Joxerra Utretxek jasoa. Gernika, 2004)) neskatarako gogoa izan, usnan ibili andra-xuxuan ibili neskatarako gogoa izan, usnan ibili andra-xuxuan ibili el08344 Arnasian, itsaso azpian oxigenorik gabe aritu, *a pulm¢n libre*. (zar. hizk.) arnasik hartu gabe a pulm¢n arnasean arnasik hartu gabe arnasean el08345 Babuolki, babolki, erremediorik gabeko babua, *babuarrayua*. Nagusien artean oso erabilia izan da (zar. hizk.) ergel babodolki ergel babodolki el08346 Baldinbaitez, baldinbaitez, gaztelaniazko *espero* izan daiteke. Hau da, norbaitek badio *Lasai, eingo dik!*, besteak erantzungo du *baldinbaite*. (zar. hizk.) hala izatea espero baldinbaitere hala izatea espero baldinbaitere el08347 Buerda batian eon, minez egon, oinaze batean (zar. hizk.) minak egon buerda batean (egon...) minak egon buerda batean (egon...) el08348 Burutik behera kaka in, burla egin, trufatu, iseka egin, modu nabarmenean. (zar. hizk.) iseka egin (inori) kaka egin burutik behera iseka egin (inori) kaka egin burutik behera el08349 Hotzeria, marranta (zar. hizk.) hoztura, marranta burutik beherako hoztura, marranta burutik beherako el08350 Neurriz kanpo, ahal dena baino gehiago. Batez ere lanarekin erabiltzen da, oso-oso lanpetuta zaudela esateko: *azkenaldiyan lan mordua dakat, buruz gain*. (zar. hizk.) (lanean...) ezin iritsirik buruz gain (lanean...) ezin iritsirik buruz gain el08351 Txiribueltak eman (zar. hizk.) jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez buruzgainka egin jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez buruzgainka egin el08352 Txiribueltak eman (zar. hizk.) jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez buruzkin egin jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez buruzkin egin el08353 Txiribueltak eman (zar. hizk.) jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez txiribueltak eman jauzi egin gorputzari buruz behera eraginez txiribueltak eman el08354 Bat-batean (zar. hizk.) ezustean derrepentean ezustean derrepentean el08355 Ederra eduki, ederra jasan behar: *Elorriyo daukak itxea juten haizenian*. (zar. hizk.) arazoak eduki elorrio eduki arazoak eduki elorrio eduki el08356 Ederra eduki, ederra jasan behar. (zar. hizk.) arazoak eduki ederra eduki arazoak eduki ederra eduki el08357 epai: Zerbait ebaki ondoren geratzen dena. Zuhaitz bat bota ondoren ebaki den uneari *epaia* deitzen zaio; berdin, ogia ebakitzen denean.*Epaia berdindu* ere esaten egindakoa txukundu, dotoretu epaia berdindu egindakoa txukundu, dotoretu epaia berdindu el08358 Artaburua, baboa (zar. hizk.) ergel gaztalehor ergel gaztalehor el08359 Juramentuka aritu, iseka jardun: *hori beti gorri-hotsian!*. (zar. hizk.) biraoak bota gorri hotsean (ibili...) biraoak bota gorri hotsean (ibili...) el08360 Juramentuka aritu, iseka jardun. (zar. hizk.) biraoak bota gorrian (jardun...) biraoak bota gorrian (jardun...) el08361 Lapurtu, ostu, ahal den gehiena harrapatuz; *gozokiak mahai gainean jarri eta harrapazka hartu.* (zar. hizk.) harrapatu, lapurtu harrapazka egin harrapatu, lapurtu harrapazka egin el08362 Larritasun egoera, *Heriyo batian aillatu zan alaba etxea. (zar. hizk.) larri herio batean larri herio batean el08363 Kanpotarra, kastellanoa. (zar. hizk.) kanpotar (mesprezuzkoa) hezurbeltz kanpotar (mesprezuzkoa) hezurbeltz el08364 Ezertarako balio ez duen txakurra; hedaduraz, baita pertsona ganoragabea ere. (zar. hizk.) alfer jan-txakur alfer jan-txakur el08365 Ekitaldi edo jarduera bati distira eman, indartu, dotoretu ú *Honek?e jantzi haundiya eman ziyon Zaauzko udarai*. (zar. hizk.) (ezer) dotoretu (ezeri) jantzia eman (ezer) dotoretu (ezeri) jantzia eman el08366 Zur eta lur, *Lagunak hoi esandakuan jotama laga natxiok!* (zar. hizk.) jota, etsita... jotama jota, etsita... jotama el08367 egon ezina (zar. hizk.) urduritasuna, ezinegona kabitu ezin urduritasuna, ezinegona kabitu ezin el08368 Huts egin. *Hoi dek kalia ein duna aurrelaiyak.* (zar. hizk.) erratu, ez asmatu kale egin erratu, ez asmatu kale egin el08369 Mozkortuta (zar. hizk.) mozkortuta karga-karga eginda mozkortuta karga-karga eginda el08370 Mozkortuta (zar. hizk.) mozkortuta karga eginda mozkortuta karga eginda el08371 Kribi natxiok: jokoetan, ezer gabe geratzea (kromoetan, txapetan...); kaniketan jokatzean, adibidez, kanika guztiak galtzean esaten den esapidea. (zar. hizk.) ezer gabe geratu kribi egon ezer gabe geratu kribi egon el08372 Tximili-kuarteka jolastean, kunplitzen ari denak norbait oker izendatzen duenean esaten da. Holakoetan kunplitzen duenak berriz kunplitu behar izaten du, jolasa atzera hasiz. oker izendatze salatzeko (haur jokoa) kuartakerre oker izendatze salatzeko (haur jokoa) kuartakerre el08373 Ezkutaketan egin (zar. hizk.) ezkutaketan (haur jokoa) kuku-mikutan ezkutaketan (haur jokoa) kuku-mikutan el08374 Alperra (zar. hizk.) alfer lapazorri alfer lapazorri el08375 Gainezka egon (zar. hizk.) (lanean...) ezin iritsi leporaino egon (lanean...) ezin iritsi leporaino egon el08376 Alde egin, joan (zar. hizk.) alde egin, ihes egin ospa egin alde egin, ihes egin ospa egin el08377 *Astian bi ostiral* esaera ere bada; diruz larri zebilenagatik esaten zen, garai batean larunbatean jasotzen baitzen jornala: *pasako dituzte hoiek astian bi ostiral!* (zar. hizk.) (etxeko) ekonomian larri ibili astean bi ostiral (eduki, pasatu...) (etxeko) ekonomian larri ibili astean bi ostiral (eduki, pasatu...) el08378 Pasaa eman, paxaa eman. Egurra eman, norbaiti jipoia eman; kirolean eta jokoan ere erabiltzen da: *Paxaaearra eman ziyon!* (zar. hizk.) jipoitu pasada (eman) jipoitu pasada (eman) el08379 Pasada eman: Pasaa eman, paxaa eman. Egurra eman, norbaiti jipoia eman. (zar. hizk.) jipoitu egurra (eman) jipoitu egurra (eman) el08380 Eskolara joan ez, sasieskola egin. (zar. hizk.) eskola huts egin piper egin eskola huts egin piper egin el08381 Eskolara joan ez, sasieskola egin. (zar. hizk.) eskola huts egin piperrak egin eskola huts egin piperrak egin el08382 Piper egin, piperrak egin: eskolara joan ez, sasieskola egin. (zar. hizk.) eskola huts egin sasieskola egin eskola huts egin sasieskola egin el08383 Tortolosetan, asajetan egin; bildots hezurrekin egiten den jolasa. *Zer zan hori? Xakapona zer zan? Hori, arkumian hexur bat izaten da, barrutik... horrek lau zea izaten dittu, ta...* (Juana Lizarralde). (zar. hizk.) haur jolasa xakaponetan haur jolasa xakaponetan el08384 Guardia zibilei ere esaten zitzaien. (zar. hizk.) guerdia zibilak sardinzarrak guerdia zibilak sardinzarrak el08385 Kristorenak esan (zar. hizk.) sekulakoak, larriak senperrenak (esan...) sekulakoak, larriak senperrenak (esan...) el08386 Buru gutxiko neska; gizonezkoentzat tontolapiko erabiltzen da. (zar. hizk.) txolin tuntunpaela txolin tuntunpaela el08387 Tuntunpaela: Buru gutxiko neska; gizonezkoentzat tontolapiko erabiltzen da. (zar. hizk.) (zar. hizk.) txolin tontolapiko txolin tontolapiko el08388 Lagun artean, botaka egin. (zar. hizk.) gonbitoka egin txahala egin gonbitoka egin txahala egin el08389 Ezkutaketan jostatu. *Hamalau-hamabost urteako fundiziyuan g¡zonakin lanian zabillen hua. Ta handik ertetzen zanen, tximili-kuarteka ibiltzea o izango gendun, korrika. Danak, neska ta mutil ibiltzen gi¤an. Santa Mai¤an bai; Santa Mai¤atarrak beti alkarrekin ezkutaketan (haur jolasa) tximili-kuarteka ezkutaketan (haur jolasa) tximili-kuarteka el08390 Ezkutaketan jostatu (zar. hizk.) ezkutaketan (haur jolasa) tximini-kuartaka ezkutaketan (haur jolasa) tximini-kuartaka el08391 Oso argala, ihar-iharra, *txitxiezpada ematen dezu!* (zar. hizk.) txitxiezpada txitxiezpada el08392 Mahatsa bildu ondoren, batzuetan, bigarren pasada bat emateko baimena alorretan bildu gabe geratu diren aleak jaso (norberarentzat) txordoketa egin alorretan bildu gabe geratu diren aleak jaso (norberarentzat) txordoketa egin el08393 Txoriburua, kaskarina (zar. hizk.) txolin txoropito txolin txoropito el08394 Murgil egin. Batez ere Getariako hitza, Zarautzen *murgil* egiten baita. Bi herrien arteko txantxak ere izan dira, hitzongatik. (zar. hizk.) murgil egin zanbuila jo murgil egin zanbuila jo el08395 Beti ezezko esaldietan, ezer ez, hutsa: *ez daki zipitzik ere*. (zar. hizk.) ezer ez zipitzik ere (ez) ezer ez zipitzik ere (ez) el08396 Zokorrak jotzeko eta txikitzeko egurrezko mazoa; hedaduraz, *babua, kaikua*. (zar. hizk.) ergel zokor-mazo ergel zokor-mazo el08397 Edan; neurri batean, eta hiztun batzuen ahotan, bada *zurrut / txurrut* bereizketa: mozkorrek *zurrutean* egiten dute, eta umeek, aldiz, *txurrutean*, txurrutaka edaten dute edan (ardoa...) zurrutean (egin) edan (ardoa...) zurrutean (egin)